حتماً کاربرد «پ ن پ» با این املا یادتونه.
حدود ده سال پیش اومد.
در قیاس با «هکسره»، اسم فرایند املاییش‌و می‌شه «هفتحه» گذاشت.

«تُ» به‌جای «تو» (ضمیر) هم «هضمّه»ست.

حمید

#هفتحه #هضمه
@SadeNevisi

دشت امروز بامزه بود. 🙂

#اینستاگرام

ظریفی جملۀ معروفِ دکارت (۱۵۹۶–۱۶۵۰) («می‌اندیشم، پس هستم.» ــ ۱۶۳۷) به زبان لاتین را با ترجمۀ انگیسی آورده و زیرِ آن نوشته:
به‌دلیل [ظهورِ] هوشواره، نمی‌اندیشم، پس نیستم. ــ ۲۰۲۶

@SadeNevisi

🖤 وطن

محیطِ گریه و اندوه و غصه و مِحَنم
کسی که یک نفَس آسودگی ندید منم

منم که در وطنِ خویشتن غریبم و زین
غریب‌تر که هم از من غریب‌تر وطنم

به هر کجا که قدم می‌نهم به کشورِ خویش
دچارِ دزدِ اداری، اسیرِ راهزنم

طبیعت از پیِ آزار من کمر بسته
کنم چه چاره؟ چو دشمن قوی‌ست دَم نزنم

نهالِ عمرِ مرا میوه غیرِ تلخی نیست
بر آن سرم که من این بیخ را ز بن بکَنم

چو شمع آب شدم بس‌که سوختم، فریاد
که دیگران ننشستند پای سوختنم!

چو گشت محرم بیگانه خانه، بِهْ در گور
کفن بیار که نامحرم است پیرهنم

ز قیدِ تن شَوَم آزاد وآن زمان زین بند
برون شَوَم، نی‌ام آزاد تا اسیرِ تنم

به چشم من همه گُل‌های گلْسِتان چون خار
خَلَد، اگر به تماشای گُل نظر فکنم

در این دیار چه خاکی به سر توانم کرد؟
به هر کجا که رَوَم اوفتاده در لجنم

بگو به یار که اندر پیِ هلاکتِ من
دگر مکوش که خود در هلاکِ خویشتنم

نبرد لذتِ شیرینیِ سخن، عارف!
به گوشِ عبرت نشْنید گر کسی سخنم

ـــ عارف قزوینی (۱۲۵۹–۱۳۱۲)

@SadeNevisi

عکسی کمتر دیده‌شده از زنده‌یادان استاد عبدالحسین زرین‌کوب و همسرشان بانو قمر آریان

@SadeNevisi
@Ostad_Forouzanfar

در فارسی، تلفظِ «بُرقَع» در میان خواص رایج‌تر است. مردم معمولاً «بُرقِع» هم می‌گویند.
در عربی استاندارد، هم «بُرقُع» (/burquʿ/) ضبط شده و هم «بُرقَع» (/burqaʿ/).

@SadeNevisi

🔍 دیسکالیفه شدن

واژۀ «دیسکالیفه» دهه‌ها پیش از زبان فرانسوی/فرانسه به فارسی راه یافته و عموماً به همین صورت تلفظ و نوشته می‌شود. رایج‌ترین معادل آن در فارسی «رد صلاحیت شدن» است.
🔻 اصلِ واژه «دیسکالیفیه» است؛ اما تلفظ این برای عموم دشوار است. برخی خواص قدیمی یا فرانسه‌دانان «دیسکالیفیه» (هم) می‌گویند.
▫️ معادل «دیسکالیفه» در انگلیسی disqualified (دیسکوالیفاید) است. املای معادل فرایندِ «دیسکالیفه شدن» (دیسکالیفه‌شدگی) نیز در انگلیسی و فرانسوی مشابه است: disqualification است (فر.: دیسکالیفیکاسیون، انگـ.: دیسکوالیفیکیشن).*
🔺 املای «دیسکالیفه/دیسکالیفیه» در فرانسوی:
🫃 مذکر: disqualifé
🤰 مؤنث: disqualifée
🕯 کوته‌نوشتِ همۀ واژه‌ها/اصطلاح‌ها: DQ.

🏃 اصطلاح «دیسکالیفه شدن» در ورزش‌های دو و میدانی و شنا بسیار رایج است. در تنیس و کُشتی و کُشتی کچ و بوکس هم معنا و تعریف خاص خود را دارد. شاهدی برای کاربرد رایج‌ترِ آن:
🏃‍♂‍➡️ فاطمه محیطی‌زاده، دوومیدانی‌کار کشورمان، دیروز در بازی‌های آسیاییِ ناگویا (۱۴۰۵/۲۰۲۶)، در رشتۀ هفتگانه، به‌دلیل استفاده از کفش نامناسب در مادۀ پرش طول، دیسکالیفه شد و از دور مسابقات کنار گذاشته شد.

★ فعل‌ها: فرانسوی: être disqualifié (لازم، دیسکالیف‍(‍ی‍)‍ه شدن)، diaqualifier (متعدی، = دیسکالیف‍(‍ی‍)‍ه کردن)؛ انگلیسی: to be disqualificated (لازم)، to disqualificate (متعدی).

@SadeNevisi

💬 الآن برای آزمایش، منشأ «دیسکالیفه» را از «چت‌جی‌پی‌تی» پرسیدم. کوتاه پرسیدم. چنین پاسخی داد: تلفظی فارسی‌شده از disqualify انگلیسی است.
اشتباه کرد.

✅ وقتی چیزی را از هوشواره می‌پرسیم بهتر است پرسشمان را تا جای ممکن دقیق و روشن و گویا طرح کنیم. هوشواره صدها زبان می‌داند، اما هرچه پرسش دقیق‌تر باشد بهتر پاسخ می‌دهد. اگر درست و دقیق نپرسیم شاید درست پاسخ ندهد و به بیراهه برود.

@SadeNevisi

«چت‌جی‌پی‌تی» کوته‌نوشتِ چیست؟

جزء نخست، یعنی Chat، برای همۀ ما آشناست. یعنی گپ و گفت‌وگو.
🕯 اما GPT سَرنام (acronym) است برای این اسم مرکب:
Generative Pre-trained Transformer.
ترجمۀ فارسی این اسم مرکب را دست‌کم به یکی از این دو صورت می‌توان نوشت:
ترنسفورمرِ مولّدِ از پیش آموزش‌دیده،
ترنسفورمرِ تولیدگرِ از پیش آموزش‌دیده.
یا:
ترنسفورمرِ مولّدِ ازپیش‌آموزش‌دیده،
ترنسفورمرِ تولیدگرِ ازپیش‌آموزش‌دیده.

اصطلاح «تولیدِ از پیش آموزش‌دیده / تولیدِ ازپیش‌آموزش‌دیده» معادل generative pretraining است. این اصطلاح مربوط به سنتِ «یادگیری ماشین» (machine learning: ML) است.

@SadeNevisi

🔍 در کانال رسمی فدراسیون دو و میدانی (ایران)، در متنی خبری نوشته‌اند «هتل توکیو *اینن».
📍 این «*اینن» چیست؟
🕯 «این» در اینجا اسم خاص است:
Tokyo Inn.
اما آیا نیازی بود «این» را با دو «ن» بنویسند؟ دومین «ن» چه تأثیری در خواندن دارد؟ هیچ. نویسندۀ فرسته اسم خاص Inn را به فارسی حرف‌نویسی کرده‌است.

واژۀ inn یعنی مهمان‌خانه، مهمان‌سرا. در قدیم به‌معنای کاروان‌سرا بوده.

@SadeNevisi

«تازیانه» (در قالب مثنوی)

دست مزن! چشم، ببستم دو دست
راه مرو! چشم، دو پایم شکست

حرف مزن! قطع نمودم سخن
نطق مکن! چشم، ببستم دهن

هیچ نفهم، این سخن عنوان مکن!
خواهشِ نافهمیِ انسان مکن!

لال شوم، کور شوم، کر شوم
لیک محال است که من خر شوم

چند رَوی همچو خران زیرِ بار؟
سر ز فضای بشریّت برآر!

ـــ سید اشرف‌الدین حسینی (نسیم شمال) (۱۲۴۹–۱۳۱۲)

@SadeNevisi

بعضی دوستان در این مدت دربارۀ این فرستۀ توضیحی سؤال کردند.
توضیح بیشتر: به‌جای «بی هیچ تردیدی» می‌توان گفت «بی کمترین تردید» یا «بی کوچک‌ترین تردید». به‌جای «بی» هم می‌توان گفت «بدون»، «فارغ از»، «عاری از»، و مانند این‌ها.
این «بی» حرف اضافه است و در اینجا دو کلمۀ پس از آن (مثل «هیچ تردیدی») متممِ همین حرف اضافه‌اند.

@SadeNevisi

📈 دایرهٔ واژگانیِ فعالِ کودکان

🎈 براساس پژوهش‌های گستردهٔ زبان‌شناسان و روان‌شناسانِ کودک، کودکان، به‌طور معمول، از دوازده‌ماهگی زبان باز می‌کنند و نخستین کلمات را بر زبان می‌آورند؛
🎈 هجده‌ماهگی: ۴۰ تا ۸۰ کلمه: جیز، اَخ، آخ، اوی، وای، نه، آب، پیشی، هاپو؛
🎈 دوسالگی: ۲۰۰ تا ۳۰۰ کلمه: بیا، برو، بشین، بده، بخور، شیر، خوب، بد؛
🎈 سه‌سالگی: ۵۰۰ تا ۱۲۰۰ کلمه: خوردم، اومدم، خیلی، زشت. کودک دست‌کم پنج رنگ را می‌شناسد و از ۱ تا ۲۰ را می‌شمارد. جمله‌های ساده را به زبان می‌آورَد و می‌تواند یک قصهٔ کوتاه را تعریف کند؛
🎈 چهارسالگی: ۱۲۰۰ تا ۲۵۰۰ کلمه. جمله‌های سادهٔ طولانی‌تر را بیان می‌کند. کودک در این سن، هنوز خطاهای زبانی دارد و فعل‌ها نمی‌تواند درست به‌کار ببرد. ۴۰۰۰ کلمه را می‌فهمد و می‌تواند داستان کوتاه بسازد؛
🎈 پنج‌سالگی: ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلمه. جمله‌های نسبتاً پیچیده را به‌راحتی می‌سازد. اشتباهاتش به حداقل می‌رسد و تقریباً از همهٔ گفت‌وگوهای کارتونی سر درمی‌آورَد.

@SadeNevisi