این که از سیصد و شصت و پنج بار گردش کره ی زمین به دور خودش، یک نیم چرخشش هم به نام پدر شده، جالب است. از محیط بان و معلم تا مهندس و کارگر، همه یک روزی ویژه ی خودشان دارند. زمین می چرخد و عده ای به نام شان آن نیم چرخش دوازده ساعته را سند می زنند.
از اراجیف دیگری که به ذهنم می آید، یکی این است که خانواده ی هسته ای، گروهی که متشکل از پدر و مادر/مادران و فرزند/فرزندان است، انگار دارد به پایان دوره اش نزدیک می شود. نترسید! صد ها سال دیگر و در خاورمیانه ی عزیز، هزاران سال دیگر هم عمر می کند اما بوی الرحمانش بلند شده.
هر چه که هست، به عنوان کسی که به تلخی اما نه به سختی، بیشتر بند ناف های عاطفی و ذهنی ارتباط با خانواده را گسستم و گسستند، این روز برایم یک چرخش معمولی کره ی زمین حول محور شمالی-جنوبی با انحراف زاویه ای -اگر اشتباه نکنم- بیست و چند درجه است.
فقط این را بگویم که تبریک به پدری که تلگرام و اینستاگرام و توییتر و فیس بوک ندارد، در این جاها، خیلی خیلی خنده دار است. مثل بیشتر چیزهای معمولی و مضحک ماها.
پدرم را دوست دارم اما از جنسی دیگر. ما دوریم از هم از خیلی جهات. اما خیلی هم گاهی نزدیکیم. خیلی... آن قدر که باید دور شویم.
@mamrizzio

من هیچ وقت نتوانستم شرحی بر کتاب های داستان و رمان بنویسم. همیشه در دو الی سه خط، نوشته ام خوب بوده یا نه.
اما رمان جدید مهدی یزدانی خرم، من را وادار کرد که بیشتر بنویسم. اول از همه این که رمان را بسیار دلچسب و دوست داشتنی دیدم و قصدم فقط معرفی این کتاب است.
نویسنده در تمامی سطر سطر رمان حضور پر رنگ و همه جانبه ای دارد. نویسنده یعنی شخص یزدانی خرم با بیشتر ابعاد شخصیتی اش. رمان ریتم بسیار خوب و سریعی دارد و جملات کوتاه و راحت-خوان.
"سرخ سفید" رمانی ست تاریخی ولی قصه ی تاریخ را تعریف نمی کند و از مسیر منحصر به فردی که مختص نویسندگانی چون بارگاس یوساست، تاریخ و جغرافیا و التهابات سیاسی و تاریخی و اجتماعی را در بافت قصه می نشاند. من این رمان ها را بیشتر دوست دارم. شخصیت ها مهم تر از ساخت سیاسی هستند و افراد مهم تر از ساخت اجتماعی. نویسنده ی لیبرال این را خوب می فهمد.
ارجاعات بینامتنی و فرامتنی داستان کم و بیش خوب و به جاست و گاهی درخشان. از ماجراهای کانون نویسندگان، رمان های زرد، وقایع مهم سال پنجاه و هشت و از همه برای من جالب تر، موضوع تقابل روستا و شهر و مهاجران و ساکنین تهران.
کتاب را به نوعی تاریخ سی و سه سال اخیر تهران هم می توان دانست.
ماجرای رمان در کل، پانزده مبارزه ی یک ورزشکار کمربند قهوه ای سبک کیوکوشین برای رسیدن به کمربند سیاه دان یک است. شاید التفات بیش از حد پدرم که نیم قرن در تهران زیست و علاقه ی خودم به ورزش رزمی -البته کونگ فو توآیی که در این کتاب حسابی به آن تاخته شد!- و تاریخ وقوع اتفاقات، "سرخ سفید" را برایم این قدر جذاب کرد. اما از حق نگذریم که از معاصران چند سالی بود رمان خوبی نخوانده بودم. تبریک به مهدی یزدانی خرم عزیز.
@mamrizzio

رستورانی که فقط ماهی سرو می کرد. وسط بیابان قم. اسمش کردی بود. صاحبش ترک بود و ماهی جنوبی می پخت. سبزی پلو هم در منو بود و نداشت.
عجایب صنعتی دیدم در این دشت.
@mamrizzio

در هجوم تشنگی، در سوز خورشید تموز
پای در زنجیر خاک تفته می نالد گون：
"روزها را می کنم، پیمانه، با آمد شدن."

غوک نیزاران لای و لوش گوید در جواب：
"چند و چند این تشنگی؟ خود را رها کن همچو ما
پیش نه گامی و جامی نوش و کوته کن سخن."

بوته ی خشک گون در پاسخش گوید："خمش!
پای در زنجیر، خوش تر، تا که دست اندر لجن."
(محمدرضا شفیعی کدکنی)
@mamrizzio

پدرم قبل از رفتنم به دبستان، خواندن و نوشتن به زبان فارسی و تمامی حروف لاتین را -البته به روش خودش که اصلا توصیه نمی کنم- به من یاد داد. فخر به دو عالم می فروخت که پسرم باسواد است و فلان است و باهوش است و کذا و کذا.
تابلو-نوشته ای را قاب کرده بود و به دیوار کوفته بود با قصیده ای از پروین اعتصامی که شاید هم نسلان من یادشان باشد که در کتاب فارسی دبستان هم موجود بود.
روزی گذشت پادشهی از گذرگهی...
و من مجبور بودم جلوی هر مهمان خوانده و ناخوانده ای از راه دور این خط نستعلیق را بر روی دیوار برای شان بخوانم.
من البته مدیون و مرهون پدر هستم که با کتاب مالوف و مانوسم کرد و البته تاب و طاقتش کم بود و کتاب را هم گاه و بی گاه از دستم می گرفت و می گفت بس است!
امروز یاد این بیت واپسین آن تابلوی قدیمی افتادم که می گفت：
پروین! به کج روان سخن از راستی چه سود؟ // کو در زمانه آنکه نرنجد ز حرف راست؟
اصلا چه می خواستم بگویم؟
@mamrizzio

چند سال قبل مقاله ی کوچکی نوشته بودم درباره ی توسعه یافتگی. مهم ترین شاخص توسعه را وضعیت زنان برشمرده بودم. مقاله ی نارسا و کم اهمیتی بود که لابلای غبارها گم شد.
چند وقتی ست که از جامعه دل کنده و به فرد مشغول شده ام. لیبرال ها فردگرا هستند و من به تاثیر از استاد ملکیان، موضوعات انتزاعی مثل جامعه و اجتماع و ... را آن قدر مهم نمی دانم و اولویت را به فرد گوشت و پوست و خون دار می دهم و رنج و آلام او.
الان شاید مهم ترین ویژگی متمدنانه ی یک انسان را رفتار متمدنانه با جنس مخالف اش می دانم.
پیشینه ی تاریخی انسان، مرد سالارانه و بر پایه برتری جنس مرد بوده. شاید جنس مرد است که بیشتر و پیشتر موضوع این ویژگی مهم رفتار متمدنانه و توسعه یافته است.
قضاوت شخصی من در باب متمدن بودن افراد، یکی همین رفتار با جنس مخالف است.
این یادداشت تقدیم به دوست کمتر دیده ای که مغموم از رفتار غیرمتمدنانه ی افراد مثلا با فرهنگ و تحصیلات است.
@mamrizzio

دوستی که کسب و کار آزاد و پر رونقی دارد، در گروه تلگرامی، روز "کارگر" را به ما حقوق بگیران تبریک گفت. دوست دیگری برآشفت که من کارگر نیستم. دیگری توضیح داد که هر کس که بیمه ی تامین اجتماعی ست، کارگر محسوب می شود و ...
بحث آرام گرفت اما من به فکر اندوهناکی فرو رفتم. چند سالی ست که دو-شغله هستم. یکی و الان هر دو شغلم، به اصطلاح "فرهنگی" ست. با کتاب و نشر و متن و واژه و صفحه روزی حدود شانزده ساعت مشغول و محشورم و باکی نیست و حتی دو صد شکر.
اما... اندوه جان فزا اینجاست که من و امثال من "کارگر" هم محسوب نمی شوند. نه بیمه ای و نه سابقه ی آنچنانی و نه سنوات و پاداش و بن و اضافه کاری و هر چیزی از این دست که "کارگر" می گیرد و امثال من نه.
شاید هنگام مرگ توشه ای از معنا و برگی از دفتر معرفت همراه مان باشد اما با وضعیت کنونی مصداق دقیق "خسر الدنیا و الآخرت" هستیم. خسارت دنیوی را که به چشم می بینیم و دنیای دیگری هم اگر باشد با تعقل و تفلسفی که کرده ایم، به گمان قوی، از دست رفته است.
روز کارگر و روز معلم بر دست های پینه بسته و صورت گچ اندود این دو صنف زحمتکش مبارک باد.
@mamrizzio

امسال در روز معلم، من شگفت زده شدم. چند نفر از دوستان بی هماهنگی و بی مقدمه به من تبریک گفتند.
من نه معلم هستم، نه می خواهم معلم باشم و نه در قواره ی معلم بودن هستم. این که توانسته ام چیزکی را به شما انتقال دهم دلیل بر معلم بودن من نیست و این مهر و بزرگواری شماست. خوشحالم که توانسته ام مفید باشم هر چند که نفهمیدم چگونه.
به قول مجری های تلویزیون که زبان و گویش آنها با جامعه همخوانی ندارد، جا دارد! اینجا از چندین نفر نام ببرم که شاید معلم نباشند اما برای من آموزگاران مفید و موثری بودند.
مرتضی مردی ها، مصطفی ملکیان، محمد قاید، زنده یاد علی اکبر سعیدی سیرجانی، زنده یاد شاهرخ مسکوب، عزت اله فولادوند، علی صلح جو، خشایار دیهیمی، ریچارد داوکینز، سم هریس و استیون پینکر.
من مدیون این ها هستم در این چند سال. به قدری از آن ها یاد گرفته ام که محال است فراموش شان کنم. لذت حضور در کنار برخی از آن ها را داشته ام و آرزوی دیدار برخی دیگر.
@mamrizzio

-این شمع ها رو که روشن می کنیم، آب می شن؟
-بله.
-خب این که خوب نیست.
-والا چه عرض کنم؟
-خب آخه زشت می شن و بعدش تموم می شن.
-خب شما روشن نکن اون ها رو.
-نمی شه که بالاخره باید روشن کرد.
-من چی بگم؟ شمع در طول تاریخ نماد روشنی و نماد فداکاری بوده. آب می شه و تموم می شه و نور می ده.

واقعا باید بعضی وقت ها از فلسفه ی اگزیستانسیالیزم برای مشتری ها گفت. این شمع غایتش شمعه و وظیفه ش آب شدن و نور دادنه. این شمع محکوم به آزادی و مرگه! یا شاید از فلسفه ی شوپنهاور باید گفت که این شمع وقتی خاموشه در حال ملال و پوچیه و وقتی روشنش می کنی، رنج می کشه و زندگی چیزی جز این نیست!
شمعتو بخر بابا!
@mamrizzio

جمعیت ایران هفتاد و پنج میلیون نفره. حالا دو سه میلیون هم اون ور آب. اصلا خیرشو ببینی هشتاد میلیون نفر. همه شون که گوشی هوشمند ندارن. اونایی هم که گوشی هوشمند دارن، همه شون اینستاگرام ندارن.
این ها رو داشته باشید. خب... الان تعداد دنبال کننده های شخصیت های مهمی مثل ساسی مانکن، امیر تتلو، طلا! گلزار، دنیا جهانبخت، شاهزاده سرین(؟!) که این سه تای آخری رو چند روزی بیش نیست که می شناسم، بالای یک میلیون و حتی دو میلیون نفره.
من دقیقا نمی دونم که چند نفر تو ایران عضو اینستاگرام هستند. شاید نزدیک ده میلیون. شاید هم کمتر. یعنی از هر پنج نفر یک نفر داره زندگی این خل و چل ها رو دنبال می کنه.
چیز عجیبی نیست ولی در مقایسه با تعداد دنبال کننده های آدم های معروف دنیا (در هر زمینه ای حتی خل و چل هایی مثل این ها) عدد کمتری رو می بینم. جمعیت دنیا هم که مسلما از ایران بیشتره فقط فحش کمتری می دن.
@mamrizzio

آقای عباس جدیدی که احتمالا معرف حضور دوستان هستند. کشتی گیر سنگین وزن کشتی آزاد و برنده ی چند مدال جهانی و المپیک. احترامش هم در حد قهرمان محفوظ.
ایشان با حفظ سمت و البته استفاده از رانت ورزشی(؟) تا مقطع دکترای حقوق درس خوانده اند و عضو حقوق دان شورای شهر تهران هستند.
من البته نمی دانم چطور کلانشهری مثل تهران می تواند چنین حقوق دان بالا مرتبتی داشته باشد.
اما قسمت با مزه ی ماجرا این است که ایشان امسال دو عدد کتاب هم نوشته و به چاپ رسانده. با مزه تر اما اینجاست که همین دو کتاب، بر خلاف قوانین جاری نمایشگاه کتاب، یک غرفه را به خود اختصاص داده.
ماجرا باز هم جالب تر می شود که حدود بیست نفر (چیزی که من دیدم و شاید بیشتر هم بوده) مشغول پخش تراکت و تبلیغ این دو کتاب ناقابل هستند.
ادامه بدهم؟... جالب تر این که ایشان از تمامی راهکار های تبلیغاتی موجود برای تبلیغ کتاب خود استفاده کرده. پیامک های تبلیغاتی (آن هم با ده ها فروند! غلط نگارشی و ویرایشی)، پوشاندن لباس فرم به تبلیغ کنندگان، چاپ انواع تراکت و پوستر و بروشور و حتی چاپ فوری عکس یادگاری با کتاب مستطاب ایشان.
حالا در قسمت بعد! ماجرای خود کتاب و سوابق درخشان جناب جدیدی را خواهم نوشت.
@mamrizzio

جناب عباس جدیدی از عبارتی استفاده می کنند به اسم "سبک زندگی ایرانی-اسلامی". بگذریم که این عبارت چه معنایی دارد. من دو نکته را که به ذهنم می رسد می نویسم.
*سبک زندگی یا همان لایف استایل، ترم یا دانش-واژه ای هست که در مطالعات اجتماعی به کار می رود. در مطالعات اجتماعی، عبارت هایی شبیه به این از جمله ی عبارت های "توصیفی" هستند. توصیف یک وضعیت. حاکمان سرزمین ما معلوم نیست چرا عبارت های توصیفی را به "احکام تجویزی" تبدیل می کنند. یعنی دستور می دهند که این طور زندگی کنید. ما می خواهیم تعیین کنیم که چه بخورید، چه بپوشید، چه بخوانید و ببینید و بشنوید و چه حتی فکر کنید.
*اصلا من می گویم قبول! شما حق داری که بگویی. چون زور داری. ولی این میان سوالی که مطرح می شود این است که جناب عباس جدیدی که ماجرای صیغه بازی و رشوه گیری و رانت تحصیلی و ضرب و شتم راننده های! شخصی اش، همه جا نقل محافل است، باید از سبک زندگی ایرانی-اسلامی بنویسد؟ هیچ کس دیگری لیاقت نداشت؟ یا این که کلا منظور از سبک زندگی، همین سبک آقای جدیدی ست؟ زیر گرفتن و سگک دوبل و لابد کنده ی حمال بند؟!
و در آخر این که آقای جدیدی! کلمه ارزش دارد. برای ما کتاب خوان ها کلمه خیلی ارزش دارد. خرابش نکنید. بروید جاهایی که تخصص دارید. کلمه ارزش دارد...
@mamrizzio

آدم ها：
ثین-الف：
از تبار حوا بود. می دانست اما به روی خودش نمی آورد. می گفت در زندگی قبلی اش سوسک طلایی بوده و فرزند خوانده ی شاپرک ها شده. من نمی فهمیدم چه می گفت.
سه آرزو داشت. مهاجرت کند به پارادایس. استاد پرواز شود. تن به تنابنده ای ندهد.
همیشه آرزوهایش را تکرار می کرد. یک نوع تثلیث بود برایش. تکرار و تکرار و تکرار. می گویند هر چه را به زبان آوری همان می شوی اما این مورد بس اشتباه بود. اشتباهی بود.
بعد از چندین و چند سال... ریشه کرد و به درخت تبدیل شد. پای مهاجرتش قطع شد و به زردآلو پیوندش زدند و پرواز را از یاد برد. حالا در زندگی جدیدش، درختی شده که شکوفه می دهد و بار ندارد.
@mamrizzio

مجموعه ی آدم هایی که من از اون ها خوشم نمیاد، مجموعه ی وسیع و بسیار گوناگونیه. حتی ممکنه برخی اعضای اون مجموعه در تضاد کامل با همدیگه باشن اما فصل مشترک اون ها با هم اینه که من از اون ها خوشم نمیاد و یا بدم میاد!
در این زمینه، آدم بسیار بنیادگرا و کم ظرفیتی هستم. به قول یکی از دوستان (آدمی مثل من دوست هم داره!) که همیشه به من می گفت "تو از کی بدت نمی آد؟"
هر چیزی حتی کم اهمیت هم ممکنه شخصی رو به بلک لیست من اضافه کنه. حتی غلط املایی! من با این رویه ای که دارم، احساس بدی ندارم و البته احساس خوبی هم عایدم نمی شه. در عین حالی که پذیرفتم که آدم ها ممکنه با هم متفاوت باشن ولی این رو هم نمی تونم قبول کنم که همه ی افراد با هم برابرند و به این اعتبار ارزش دوست بودن رو داشته باشن. البته در مورد من این امر در مراتب شدید و غلیظی مصداق داره.
.
یاد اون شوخی معروف گروچو مارکس افتادم که می گفت نمی خوام عضو باشگاهی بشم که منو به عضویت خودش قبول می کنه!
@mamrizzio

ده سال پیش بود یا کمتر و بیشتر. برنامه ی "کوله پشتی" و اجرای فرزاد حسنی که تازه سری میان سر ها درآورده بود. میهمان برنامه، دکتر سید عبدالحمید ضیایی، فارغ التحصیل دکترای فلسفه از سوربن.
رسم این بود که حسنی با روش ویژه ی خودش میهمانان را به پرسش می گرفت و به اصطلاح دچار چالش می کرد.
جایی از ضیایی پرسید شما دوست داشتید آرامش چه کسی را داشتید و ضیایی جواب داد آرامش راسل! رنگ از رخسار فرزاد خان پرید و با لکنت پرسید چطور؟ جواب ضیایی از حد و اندازه ی تمام برنامه های تلویزیون ایران فراتر بود.
او گفت همه ی انسان ها قلعه ای از باور دارند که آن ها را از تند باد های شک و تردید مصون می کند. راسل این قلعه را خراب کرد ولی به آرامی زیست.
جای دیگری از برنامه هم نیچه را با واژه ی "علیه الرحمه" خطاب کرد که حسنی را به دردسر انداخت.
اما... از همه جالب تر سوالی بود که فرزاد حسنی پرسید و فرجام بدی برای این مجری داشت. "الان در حال خواندن چه کتابی هستید؟" ضیایی جواب داد که "منطق ریاضی" از فیلسوف تحلیلی ویلارد ون اورمان کواین.
این بار حسنی نتوانست جلوی خودش را بگیرد و گفت من این کتاب را دست دوستانم دیده ام و جلدش سبز ...
دکتر ضیایی عزیز با متانت گفت دو جلد از این کتاب در ایران موجود است و هنوز هم ترجمه نشده. یکی در کیف بنده و دیگری در کتابخانه ی آی.پی.ام. که بعید است شما یا دوست تان عضو آنجا باشید!
حالا جناب فرزاد خان می آید و چوب ملامت و کم سوادی بر سر مردم می کوبد و زرشک می گوید. یادش نیست چطور در مقابل دکتر ضیایی بور و خجل شد.
من جناب ضیایی را سال ها بود که از طریق آثارشان می شناختم. توفیق دیدارشان در نمایشگاه کتاب امسال را داشتم. متواضع و عزیز و بس محجوبند.
@mamrizzio

آدم ها：
کاف-ب：
همین دیروز انگار متولد شده. جسم اش نشانی از تولد نابهنگام را با خود داشت. حرف زدنش به اطرافیان هم سن و سالش نمی خورد. چیزهای عجیبی می گفت.
از منخرین او همیشه ارواحی رنگین بیرون می زد. او هم می گفت آدمی در عالم خاکی نمی آید به دست. نمی شد با او شوخی کرد. به حرفش ایمان داشت.
اما پندار کجا و کردار کجا؟ از تبار آدم بود و از آدمیان همین بس که ویژگی مشترک آن ها همین است.
ثین-جیم، را از ریشه به او پیوند زده بودند و او هم به شکلی روایت یانگی همین کاف-ب بود. روزها در سایه ی دیوار می شد آنها را تماشا کرد. وقتی با هم بودند انگاری که سمفونی آسمان ها در تالار فیلارمونیک درسدن -البته بعد از بمباران متفقین - به اجرا در می آمد.
غریب حکایتی ست کاف-ب. هست و نیست.
@mamrizzio

وقتی با یک نفر دوست هستی، رابطه ت با اون به هر عنوانی، باید با هر رابطه ی غیر دوستانه ی دیگری فرق کنه. مثل روابط خانوادگی، فامیلی، همسایگی، کاری و ... (غیب می گم نه؟)
دوست برای من ارزش فراتر، خیلی خیلی فراتر از این روابط رو داره. من در رابطه ی دوستی خیلی چیزها رو نمی شنوم، نمی بینم، نمی گم و از همه مهم تر می بخشم. هر چی که هست.
اون دوست منه و دوستی ارزشی بسیار بسیار والاست. به سختی به دست اومده و نباید به راحتی بره.
اما این نگاه من به دوستی، دو تا مشکل برام ایجاد می کنه.
اولی اینه که انتظار من ناخواسته از دوست بالا می ره و این رو نمی شه گفت. اصلا نمی شه گفت.
دومی اینه که هر کسی خودش رو دوست من خطاب می کنه و فکر می کنه جایگاهش مثل اون دوستان واقعیه. من نمی تونم. اصلا نمی تونم به این راحتی جایگاهی مساوی با "دوست" به کسی بدم.
خلاصه این که پدر ما دراومده و داره درمیاد!
هر چه گفتیم جز حکایت دوست//در همه عمر از آن پشیمانیم
@mamrizzio