KAZAKH HUMAN RIGHTS ORGANIZATION WARNS: 19 MEMBERS FACE UP TO 10 YEARS IN PRISON, ACCUSES CHINA AND KAZAKHSTAN OF JOINT REPRESSION AGAINST THOSE EXPOSING XINJIANG ATROCITIES
JANUARY 19, 2026

https://chinaaid.org/persecution-by-province/xinjiang/kazakh-human-rights-organization-warns-19-members-face-up-to-10-years-in-prison-accuses-china-and-kazakhstan-of-joint-repression-against-those-exposing-xinjiang-atrocities/

Кәзір екі фб сілтеме жіберем.

Соны копиялап алып, әр қайсың жүздеген фейсбук топтарға, Х-ке бөлісіңіздер.

• Түркістан облысы: «Трамп, Қазақстанға назар аударыңыз» деген плакат ұстап суретке түскен Bagdat Togysbayev бес тәулікке қамауға алынған. Ресми себеп — бұрын салынған айыппұлды төлемегені.
• 17 қаңтар, Астана мен Қарағанды: полиция Nurbek Kazbay және Bekzat Suleimenov-тен материалдарын өшіруді талап етіп, орындамаса әкімшілік жаза немесе одан да ауыр салдар болатынын меңзеген.

Сөз бостандығының тарылуының айқын белгісі

Серікжан Біләшұлының айтуынша, биліктің АҚШ президентіне назар аударуды сұраған қарапайым плакатқа шамадан тыс реакциясы елдегі сөз бостандығына деген төзімділіктің қаншалықты әлсіз екенін көрсетеді. Ол кейбір БАҚ-та тараған «Трампты Қазақстан президентін тірідей ұстап әкетуге шақырды» деген айыптауларды әдейі жасалған жалған ақпарат деп жоққа шығарды.
19 қаңтарда Серікжан Біләшұлының Facebook аккаунты жаппай шағымдану нәтижесінде өшіріліп, қайтадан қалпына келтіретін шағым түсіру тетігі берілмеген.
Қазіргі уақытта Қазақстанның әр аумағындағы Atajurt мүшелеріне Қазақстанның билігі тарапынан әртүрлі формадағы қысым мен қорқытулар жалғасуда. Көптеген бақылаушылар үшін бір ғана саяси үндеудің төңірегінде басталған бұл қуғын-сүргін науқаны — Қазақстанда сөз бостандығы шекарасының қаншалықты жылдам тарылып бара жатқанын көрсететін айқын көрсеткішке айналды.

Түпнұсқа:

https://chinaaid.org/news/a-single-phrase-trump-please-pay-attention-to-kazakhstan-triggers-a-wave-of-transnational-political-repression/

Таратыңыздар.

A SINGLE PHRASE—“TRUMP, PLEASE PAY ATTENTION TO KAZAKHSTAN”—TRIGGERS A WAVE OF TRANSNATIONAL POLITICAL REPRESSION
JANUARY 19, 2026

«Трамп, Қазақстанға назар аударыңыз» деген бір ауыз сөз: трансшекаралық саяси қысым жағдайындағы сөз бостандығын жаппай жазалау
2026 жылғы 18 қаңтар



Қазақстан азаматтары «Трамп, Қазақстанға назар аударыңыз» деген жазуы бар плакат ұстап тұр.
Фотоны ұсынған: Серікжан Біләшұлы, 2026 жылғы 19 қаңтар.

АЛМАТЫ, Қазақстан — 2026 жылғы 19 қаңтар — Қазақстанда плакатқа жазылып, әлеуметтік желілерде жарияланған қысқа ғана үндеу — «Трамп, Қазақстанға назар аударыңыз» — биліктің полиция күшін, әкімшілік ресурстарды және құқықтық тұрғыдан екіұшты нормаларды қолдана отырып қысым көрсетуіне себеп болды.
Соңғы бір апта ішінде Atajurt азаматтық қозғалысының бірнеше мүшесі осы ұранды таратқаны немесе қолдағаны үшін полицияға шақырылып, қорқытуларға ұшырап, уақытша ұсталып, немесе жариялаған материалдарын өшіруге мәжбүр болды.
Бұл үндеуді алғаш рет белгілі құқық қорғаушы Serikzhan Bilash YouTube платформасында жариялап, халықаралық қауымдастықты Қазақстандағы адам құқықтарының барған сайын нашарлап бара жатқан жағдайына назар аударуға шақырған. Әсіресе, Қытай билігінің Қазақстан азаматтарын негізсіз қамауға алу мәселесі оның үндеуінің өзегіне айналды.


Қытайда қамауда отырған Қазақстан азаматы Алімнұр Турғанбайдың туыстары мен көршісі (оң жақта)
үйінің алдында тұр. Ұзынағаш ауылы, Алматы облысы, 2025 жылғы 4 тамыз.
© 2025 Chris Rickleton.


Өткен жылы Қазақстан билігі 19 адамды ұстады, олар Шыңжаңда Қазақ азаматтары, соның ішінде бір жүк көлігінің жүргізушісі (Әлімнұр Тұрғанбай) Қытай тарапынан негізсіз қамауға алынғанын айыптаған бейбіт наразылыққа қатысқан. Бұл жағдай жалпы Шыңжаңдағы этникалық қазақтардың жаппай және мәжбүрлі түрде қамауға алынуы мәселесімен тікелей байланысты.
Қоғамдық наразылық пен саяси пікір білдіруге аса сезімтал елде мұндай символдық үндеу жылдам арада «қауіпті пікір» ретінде қабылданды. Билік нақты қай заңның бұзылғанын көрсетпей-ақ, елдің әртүрлі аймақтарында бір мезгілде дерлік қысым көрсету науқанын бастады.

Халықаралық реакция және Қытай ықпалының айқындалуы

Халықаралық қауымдастықтың реакциясы жылдам әрі сирек кездесетіндей ашық болды. Бірқатар халықаралық БАҚ Қазақстанның Atajurt мүшелеріне қарсы іс қозғауы Қытай тарапынан жолданған наразылық ноталарымен тікелей байланысты екенін хабарлады.
Көптеген құқық қорғаушылардың пікірінше, бұл жағдай Пекиннің көрші елдердің саяси кеңістігіне ықпалы барған сайын ашық сипат ала бастағанын көрсетеді.
2026 жылғы 15 қаңтарда Вашингтондағы National Press Club ғимаратында өткен баспасөз мәслихатында АҚШ-тың Congressional-Executive Commission on China (CECC) комиссиясының өкілі Piero Tozzi бұл істің мәні Қазақстанның ішкі қоғамдық тәртібінде емес, Қытай Коммунистік партиясының «ұзын қол» репрессиялық саясатының кеңеюінде екенін ашық айтты. Оның айтуынша, Қытай билігінің символдық наразылыққа берген жауабы «шектен тыс және пропорционалды емес», әрі ішкі қуғын-сүргін логикасын басқа мемлекеттерге экспорттаудың көрінісі.
Сол күні Human Rights Watch Қазақстан билігін қудалауды тоқтатуға және ұсталғандарды дереу босатуға шақырған мәлімдеме жасады. Алайда әзірге бұл үндеулер биліктің ұстанымын өзгерткен жоқ.

Аймақтардағы кең көлемдкгі қорқыту сипатындағы әрекеттер

Жергілікті деңгейде құқық қорғау органдарының әрекеттері зорлық пен қорқыту белгілерін айқын көрсетті:
• 16 қаңтар, Талғар ауданы: полиция Galym Rakizhan есімді Atajurt мүшесіне хабарласып, әлеуметтік желідегі жазбаларын өшіруді талап етті және «өшірсең, іс қозғалмайды» деп уәде берген. Заңдық негізді сұрағанда, ресми шақыру қағазынсыз бөлімшеге келуді талап еткен. Кейін оның ата-анасының үйіне барып, бұл пікір «ауылдың абыройына нұқсан келтірді» деп қысым жасаған.
• 13 қаңтар, Қызылорда: әкімдік өкілі мен екі полицей Gulnaz Serikbayeva-ның үйіне келіп, Facebook-тағы видеосына байланысты «түсіндіру әңгімесін» жүргізген және пікір жазған басқа адамдардың комментарийлері үшін оны «қоғамды арандатты» деп айыптаған.
• Маңғыстау облысы: Esberdi Asauov полицияға «тексеруге қатысуға» шақырылып, келмесе мәжбүрлеп әкелінетіні ескертілген.

Бұл-бірінші мақала.

«Бұл ұйым коммунизмге қарсы шығып, адамзатқа қарсы ауыр қылмыстарды бүкіл адамзатқа әшкерелеп отырса да, Қазақстандағы авторитарлық режим мен Қытай коммунистік партиясының ұзын қолды жаныштауы мен қыспағынан әліде құтылмай келеді "- деп атап өтті Серікжан.
Серікжан Біріккен Ұлттар Ұйымын, адам құқық қорғау ұйымдарын, АҚШ-ты, демократиялық елдердің үкіметтерін Қазақстанда орын алып жатқан адам құқықтарының бұзылуын тез арада және қатаң түрде айыптауға алып , Қазақстан Президентіне қатаң түрде ескерту жасап бұл істер бойынша тәуелсіз тергеу жүргізуге шақырды.

Мақаланың түпнұсқасы:

Таратыңыздар. Бөлісіңіздер.

Бөлісіңіздер!!!!

https://chinaaid.org/news/kazakh-human-rights-organization-warns-19-members-face-up-to-10-years-in-prison-accuses-china-and-kazakhstan-of-joint-repression-against-those-exposing-xinjiang-atrocities/

Өте маңызды жазба.

Қазақстандық құқық қорғау ұйымы Қытай мен Қазақстан бтлігі бірлесе отыоып, Шыңжаңдағы зұлымдықты әлемге әшкерелеген Атажұрт Қазақ Адам Құқы ұйымының (Atajurt Kazakh Human Rights) 19 мүшені 10 жылға дейін бас бостандығынан айыруы мүмкін екенін ескертті.

(Вашингтон, Колумбия округі – 2026 жыл, 19 қаңтар) Қазақстандық құқық қорғаушы және «Нағыз Атажұрт» қазақ құқық қорғау ұйымының жетекшісі Серікжан Біләш жақында жасаған үндеуінде ұйымның «толық жойылу» дағдарысына тап болғанын ，Қытай үкіметінің Шыңжаңдағы адам құқықтарын аяқ асты еткенін әшкерелеп ，бейбіт шеру жасап қытай үкіметінің қылмысын әшкерелеген 19 мүшені Қазақстан билігі тұтқындап，оларды 10 жылға дейін бас бостандығынан айыруы мүмкін екенін айтты.
Серікжан Біләш «Нағыз Атажұрт Қазақ Адам құқықтары» ұйымы Қытай коммунистік партиясының Шыңжаңдағы ауқымды қамауын, жүйелі қудалауын және геноцидтік жағдайын адамзат қауымдастығы алдында әшкерелеген алғашқы ұйым болғанын, бірақ ұзақ жылдар бойы Қытай және Қазақстан билігі тарапынан «қосарланған қысым, қудалау және қаралау науқанына» ұшырағанын мәлімдеді.

«Атажұрт» атауының астарындағы саяси қуғын-сүргін.

Серкжанның айтуынша, ұйым алғашында Тяньшань тауларынан Алтай тауларына дейінгі солтүстік Шыңжаң аймағына қатысты, көшпелі қазақ халқының тарихи отаны саналатын Атажұрт («ата мекені» дегенді білдіреді) деген атаумен құрылған.
Бірақ Қытай үкіметінің ықпалымен Қазақстан билігі ұйымды заңды тіркеуден өткізуден ұзақ уақыт бойы бас тартқанын, бұл ұйымның банк шоттарын ашуға және қаражат жинауға кедергі келтіріп, оның орнына қайта-қайта айыппұлдар мен әкімшілік жазаға тартылғанын Серікжан Біләш атап өтті .
Серікжан тағыда «2017 жылы ұлттық қауіпсіздік органдары «тіркелмеген ұйым» деген атпен әрекет ете берсең , қылмыстық жауапкершілікке тартылсың деп қорқытқан төрт жазбаша ескерту жасағыны », - туралыда айтып өтті .

Үкімет үкіметшіл ұйымдарды қолдап, құқық қорғау ұйымдарын қаралайды.

Ұйым «Заңсыз ұйым» деген айыптаудан құтылу үшін топ атауын Атажұрт Еріктілері деп өзгерткенімен , бәрі бір билік тарапынан қысымға ұшыраудан құтыла алмады.
Серікжан 2018 және 2019 жылдар аралығында Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік қызметтері «нақты тұлғаларды сатып алу арқылы» аты бірдей немесе ұқсас аттағы бірнеше ұйымды, соның ішінде «Атажұрт жастар ұйымы » мен «Қытай институтын» тез тіркеп, оларды ресми түрде танылған адам құқықтары немесе жастар топтары ұйымы деп атағанын ，Тағы бір билікшіл ұйым «Атажұрт Еріктілері» болып тіркелгенін атап өтті .
«Осыдан кейін бұл тіркелген ұйымдар үкіметпен астасып Шыңжаң концлагерьлері жабылды немесе тұтқындардың барлығы қылмыскерлер деп жалған мәлімдеме жасап, біздің шынайы адам құқықтары ұйымын заңсыз, тіпті террористік ұйым деп жала жауып қаралады.
Серікжан жоғарыда аталған «үкіметшіл, қолдан жасалған және тіркелген екі қуыршақ ұйымнан» ерекшелену және олардың шынайы болмысын әшкерелеу үшін Бекзат Мақсұтқан екеуі басқарған ұйым ақыры Нағыз Атажұрт Қазақ Адам құқықтары ұйымы (The Real Atajurt Kazakh Human rights or The Nagyz Atajurt Kazakh Human Rights) деп өзгертілгенін мәлімдеді.
Серікжан тағыда:«Біздің мақсатымыз ешқашан өзгерген жоқ: Қытай Коммунистік партиясының Шыңжаңдағы геноцидін әшкерелеу, халықты Қытвй компартиясының Қазақстанға енуіне қарсы тұруға шақыру және авторитарлық режимдер арасындағы саяси келісімге қарсы тұру», - екендігін айтты .

Халықаралық қауымдастықты араласуға шақыру

Қазіргі таңда «Нағыз Атажұрттың» он тоғыз мүшесі қараша айында наразылық шеруінде Қытай Халық Республикасының мемлекеттік туы мен Қытай Коммунистік партиясының төрағасы Си Цзиньпиннің портретін өртеп жіберді деп айыпталып , үстілерінен ауыр қылмыстық іс қозғалып отыр. Серікжан олардың бейбіт шеруі Қазақстан заңнамасына қайшы келмейтінін ，Қытайдың туыстары мен достарын әділетсіз қамауға алуына наразылық білдіргендігін ，халықаралық қауымдастық үнсіз қала берсе, бұл мүшелер 10 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін екенін ескертті.

Бұл-екінші мақала.

Кеше Radio Taiwan International сұхбат алды. Қазақстанның барған сайын қытай отарына айналып бара жатқанын айттық. Қамаудағы 19 батырымыз туралы айттық.
Түсінетіндер тыңдасын әрі бөліссін, түсінбейтіндер бөліссін.

https://www.rti.org.tw/programnews?uid=4&pid=95551

Серікжан Біләшұлы

Бөлісіңдер. Таратыңдар.

Alimnur Turganbay visiting our organization on January 24, 2019, advocating for his nephew's rights. His arrest in the Ili Kazakh Autonomous Prefecture of Xinjiang Uyghur Autonomous Region is directly related to this. The CCP is retaliating.

https://x.com/serikzanbilash/status/2013692368474534255?s=46