29 қаңтарда сотшының үкім балғасы қағылған кезде, сотталып жатқандар тек 19 батыл, қарапайым және дәрменсіз қазақтар ғана емес, сонымен қатар осы жердегі заң үстемдігінің сақталғанына сенімділіктің де сотталуы болмақ.
Қазақстан мен Бейжің арасында қол қойылған бірқатар құпия шарттар мен визасыз келісімдердің артында адам құқықтары ең арзан сауда фишкасына айналған сияқты. Егер халықаралық қауымдастық бұл «қара жәшік сынағы» туралы үнсіз қала берсе, онда даланың қара құрдымына сіңіп кететін келесі нәрсе тек ұйым ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның және тіпті бүкіл Орталық Азия аймағының шындықты айту құқығы болмақ.
ChinaAid қауымдастығы
Ағылшын тіліндегі түпнұсқа сілтемесі:
https://chinaaid.org/persecution-by-province/xinjiang/the-invisible-iron-curtain-how-kazakhstan-and-beijing-are-working-together-to-strangle-the-last-flicker-of-human-rights-in-kazakhstan/
Бөлісіңіздер.
Қазақстан мен Бейжің арасында қол қойылған бірқатар құпия шарттар мен визасыз келісімдердің артында адам құқықтары ең арзан сауда фишкасына айналған сияқты. Егер халықаралық қауымдастық бұл «қара жәшік сынағы» туралы үнсіз қала берсе, онда даланың қара құрдымына сіңіп кететін келесі нәрсе тек ұйым ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның және тіпті бүкіл Орталық Азия аймағының шындықты айту құқығы болмақ.
ChinaAid қауымдастығы
Ағылшын тіліндегі түпнұсқа сілтемесі:
https://chinaaid.org/persecution-by-province/xinjiang/the-invisible-iron-curtain-how-kazakhstan-and-beijing-are-working-together-to-strangle-the-last-flicker-of-human-rights-in-kazakhstan/
Бөлісіңіздер.
ChinaAid
The Invisible Iron Curtain: How Kazakhstan and Beijing Are Working Together to Strangle the Last Flicker of Human Rights in Kazakhstan
Explore the Invisible Iron Curtain as Kazakhstan and Beijing suppress human rights. Discover the latest developments in this crisis.
👍45❤3
Көрінбейтін темір перде: Қазақстан мен Бейжің Қазақстандағы адам құқықтарының соңғы жалынын басу үшін қалай күш біріктіреді
(Қазақстаннан есеп - 2026 жылғы 23 қаңтар) Қазақстанның кең-байтақ даласында мұқият жоспарланған саяси қудалау соңғы кезеңге аяқ басып келеді.
Осы жұмада Қазақстандағы жергілікті сот 19 адам құқықтары белсендісінің сотын кейінге қалдыру туралы шешімін жариялады, сөйтіп келесі сот отырысының күнін 29 қаңтарға белгіледі. Бұл қарапайым сот процесі емес. Сот процесі құпия түрде өтеді, отбасылар мен тәуелсіз БАҚ-қа кіруге шектеу қойылады. Бақылаушылар үшін бұл Қазақстан авторитарлық үкіметі мен Бейжің арасындағы жасырын келісімнің пісіп-жетілгенін білдіреді: екі тарап Шыңжаң концлагерьлерінің ішкі жұмысын алғаш рет әшкерелеген ұйымды - Нағыз Атажұрт Қазақ адам құқықтарын (Nagyz Atajurt Kazakh Human Rights жою үшін күш біріктіруде.
Авторитарлық мемлекеттердің «айнадағы айла-шарғысы»
Ұзақ уақыт бойы Қазақстан билігі халықаралық аренада күрделі саяси тепе-теңдік актісін ойнап келеді. Батыстың демократиялық жүйеге көшуге деген үміттеріне қарсы тұру үшін Қазақстан үкіметі Бейжің жиі қолданатын тактиканы қабылдады: шатастырулар тудыру үшін «үкімет басқаратын үкіметтік емес ұйымдарды» (GONGOs ) құрды.
Қазақ үкіметі бір атаумен екі ұйымды (Атажұрт жастары және Атаджұрт еріктілері) тіркеп, құқық қорғаушы Серікжан Билаш құрған заңды адам құқықтары тобын алмастыруға тырысқаны туралы хабарланды. Бұл ресми бақылаудағы ұйымдар Ұлыбритания мен Германиядағы халықаралық форумдарда адам құқықтарының пионерлері ретінде көрініп, шешуші сәттерде Шыңжаң концлагерьлерінің бар екенін ашық түрде жоққа шығарады.
Бұл «жеке басын ұрлау» репрессия моделі тек Қазақстандағы ішкі қарсылық күштерін бөлуге ғана емес, сонымен қатар халықаралық қауымдастықта «Қазақстандағы адам құқықтарының жақсы жағдайы» туралы иллюзияны жасауға да бағытталған. Бір жер аударылған белсенді айтқандай: «Бұл жеке басын ұрлау; олар азап шегу туралы шынайы куәліктерді үкіметтің жаңғырық камераларымен алмастырғысы келеді».
Шыңжаң куәлігі: қауіп ретінде қарастырылатын шындық
«Нағыз Атаджұрт» Орталық Азиядағы қудалаудың ең егжей-тегжейлі мұрағаттарына ие болғандықтан, екі үкіметтің де көзіне шыққан сүйелге айналды.
«Біз 10 000-нан астам видео куәгерлік жинадық, бұл шынайы қан мен көз жасының жазбасы», - деп мәлімдеді ұйым көмек сұраған шұғыл үндеуінде. «Бізсіз әлем Шыңжаңда жасалған қылмыстарды көрудің ең күшті линзасын жоғалтады».
2017 жылдан бері ұйым Қытай комиунисттік партиясының ұйғырлар мен қазақтарға жүйелі түрде қысым көрсетуін әшкерелеп қана қоймай, сонымен қатар Сайрагүл Сауытбай мен Тұрсынай Зиявудунды қоса алғанда, концлагерьдің өте көп тірі куәгерлерін сәтті түрде құтқарды. Дегенмен, бұл жетістіктер қазір қылмыстық іс қозғауға жеткілікті айыптауларға айналды.
Өткен жылы ұйым Қытай үкіметінің қазақстандық жүк көлігін жүргізушісін өз бетінше ұстауына наразылық білдіріп, бейбіт наразылық ретінде Си Цзиньпиннің портретін өртеген кезде, Қазақстан өзінің қаржылық қолдаушысының жағына шығуды жөн көрді. Белгілі бір істі нысанаға алған бұл құқық қорғау белсенділігі тез арада «этникалық жеккөрушілік» деп аталды. Бұл Қазақстанның Қытай капиталына және оның саяси келісімдеріне терең тәуелділігін көрсетеді.
АҚШ президенті Трамп Қазақстан президентін жаңадан құрылған бейбітшілік комитетіне қосылуға шақырғандықтан, оған елдегі адам құқықтары жағдайын бағалау және 19 белсендінің босатылуын қамтамасыз ету үшін президентке ықпал ету ауадай қажет.
Заң көлеңкесіндегі тұншықтыру
Сот процестерінен тыс, Қазақстан билігі экономикалық және әлеуметтік деңгейлерде «тұншықтыру соғысын» жүргізді. Үкімет Атажұрт ұйымын заңды тіркеуден бас тартқандықтан, «шынайы Атажұрт» заңды халықаралық қаржыландыру ала алмайды, ал мүшелері кедейлік пен қорқытуда күресуде.
Қорқыныштысы, Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитеті (КГБ-ның мұрагері) ұйым мүшелерінің отбасыларына да әсер етті. Кездейсоқ ұстаулар, үлкен айыппұлдар, сары ізіне шөп салу және онлайн жала жабу толық трансұлттық қуғын-сүргін жүйесін құрайды.
29 қаңтардағы сот процесі
(Қазақстаннан есеп - 2026 жылғы 23 қаңтар) Қазақстанның кең-байтақ даласында мұқият жоспарланған саяси қудалау соңғы кезеңге аяқ басып келеді.
Осы жұмада Қазақстандағы жергілікті сот 19 адам құқықтары белсендісінің сотын кейінге қалдыру туралы шешімін жариялады, сөйтіп келесі сот отырысының күнін 29 қаңтарға белгіледі. Бұл қарапайым сот процесі емес. Сот процесі құпия түрде өтеді, отбасылар мен тәуелсіз БАҚ-қа кіруге шектеу қойылады. Бақылаушылар үшін бұл Қазақстан авторитарлық үкіметі мен Бейжің арасындағы жасырын келісімнің пісіп-жетілгенін білдіреді: екі тарап Шыңжаң концлагерьлерінің ішкі жұмысын алғаш рет әшкерелеген ұйымды - Нағыз Атажұрт Қазақ адам құқықтарын (Nagyz Atajurt Kazakh Human Rights жою үшін күш біріктіруде.
Авторитарлық мемлекеттердің «айнадағы айла-шарғысы»
Ұзақ уақыт бойы Қазақстан билігі халықаралық аренада күрделі саяси тепе-теңдік актісін ойнап келеді. Батыстың демократиялық жүйеге көшуге деген үміттеріне қарсы тұру үшін Қазақстан үкіметі Бейжің жиі қолданатын тактиканы қабылдады: шатастырулар тудыру үшін «үкімет басқаратын үкіметтік емес ұйымдарды» (GONGOs ) құрды.
Қазақ үкіметі бір атаумен екі ұйымды (Атажұрт жастары және Атаджұрт еріктілері) тіркеп, құқық қорғаушы Серікжан Билаш құрған заңды адам құқықтары тобын алмастыруға тырысқаны туралы хабарланды. Бұл ресми бақылаудағы ұйымдар Ұлыбритания мен Германиядағы халықаралық форумдарда адам құқықтарының пионерлері ретінде көрініп, шешуші сәттерде Шыңжаң концлагерьлерінің бар екенін ашық түрде жоққа шығарады.
Бұл «жеке басын ұрлау» репрессия моделі тек Қазақстандағы ішкі қарсылық күштерін бөлуге ғана емес, сонымен қатар халықаралық қауымдастықта «Қазақстандағы адам құқықтарының жақсы жағдайы» туралы иллюзияны жасауға да бағытталған. Бір жер аударылған белсенді айтқандай: «Бұл жеке басын ұрлау; олар азап шегу туралы шынайы куәліктерді үкіметтің жаңғырық камераларымен алмастырғысы келеді».
Шыңжаң куәлігі: қауіп ретінде қарастырылатын шындық
«Нағыз Атаджұрт» Орталық Азиядағы қудалаудың ең егжей-тегжейлі мұрағаттарына ие болғандықтан, екі үкіметтің де көзіне шыққан сүйелге айналды.
«Біз 10 000-нан астам видео куәгерлік жинадық, бұл шынайы қан мен көз жасының жазбасы», - деп мәлімдеді ұйым көмек сұраған шұғыл үндеуінде. «Бізсіз әлем Шыңжаңда жасалған қылмыстарды көрудің ең күшті линзасын жоғалтады».
2017 жылдан бері ұйым Қытай комиунисттік партиясының ұйғырлар мен қазақтарға жүйелі түрде қысым көрсетуін әшкерелеп қана қоймай, сонымен қатар Сайрагүл Сауытбай мен Тұрсынай Зиявудунды қоса алғанда, концлагерьдің өте көп тірі куәгерлерін сәтті түрде құтқарды. Дегенмен, бұл жетістіктер қазір қылмыстық іс қозғауға жеткілікті айыптауларға айналды.
Өткен жылы ұйым Қытай үкіметінің қазақстандық жүк көлігін жүргізушісін өз бетінше ұстауына наразылық білдіріп, бейбіт наразылық ретінде Си Цзиньпиннің портретін өртеген кезде, Қазақстан өзінің қаржылық қолдаушысының жағына шығуды жөн көрді. Белгілі бір істі нысанаға алған бұл құқық қорғау белсенділігі тез арада «этникалық жеккөрушілік» деп аталды. Бұл Қазақстанның Қытай капиталына және оның саяси келісімдеріне терең тәуелділігін көрсетеді.
АҚШ президенті Трамп Қазақстан президентін жаңадан құрылған бейбітшілік комитетіне қосылуға шақырғандықтан, оған елдегі адам құқықтары жағдайын бағалау және 19 белсендінің босатылуын қамтамасыз ету үшін президентке ықпал ету ауадай қажет.
Заң көлеңкесіндегі тұншықтыру
Сот процестерінен тыс, Қазақстан билігі экономикалық және әлеуметтік деңгейлерде «тұншықтыру соғысын» жүргізді. Үкімет Атажұрт ұйымын заңды тіркеуден бас тартқандықтан, «шынайы Атажұрт» заңды халықаралық қаржыландыру ала алмайды, ал мүшелері кедейлік пен қорқытуда күресуде.
Қорқыныштысы, Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитеті (КГБ-ның мұрагері) ұйым мүшелерінің отбасыларына да әсер етті. Кездейсоқ ұстаулар, үлкен айыппұлдар, сары ізіне шөп салу және онлайн жала жабу толық трансұлттық қуғын-сүргін жүйесін құрайды.
29 қаңтардағы сот процесі
ChinaAid
The Invisible Iron Curtain: How Kazakhstan and Beijing Are Working Together to Strangle the Last Flicker of Human Rights in Kazakhstan
Explore the Invisible Iron Curtain as Kazakhstan and Beijing suppress human rights. Discover the latest developments in this crisis.
❤27👍18
Oralkhan Aben, the wife of Tursynbek Kabi, a witness to the Xinjiang concentration camps, wept heartbrokenly upon hearing that the trial would be held behind closed doors. She had previously advocated for her husband's release while he was detained in a Xinjiang concentration camp in Yili Kazakh Autonomous Prefecture of Xinjiang uyghur Autonomous Region China and under international pressure, the Chinese authorities released him. Now, she faces the prospect of having to fight for her husband's rights again. After her husband returned to Kazakhstan and reunited with his family, he boldly and publicly exposed the crimes committed by the Chinese Communist Party in the Xinjiang concentration camps. This cross-border and Transnational repression by the CCP is an act of revenge against them. Kazakhstan is colluding with the CCP, trampling on human rights. Oralkhan Aben cried out: "The CCP detained my husband for two years, and now he's being detained by Kazakhstan, and they're going to hold a closed-door trial! You traitor, Ayan Kalymbek (the person who requested the closed-door trial), I curse you! May God punish you! Just let the Kazakh government shoot my husband, I've had enough..."
https://x.com/serikzhanbilash/status/2015180342609809852?s=46
https://x.com/serikzhanbilash/status/2015180342609809852?s=46
X (formerly Twitter)
Serikzhan Bilash (@SerikzhanBilash) on X
Oralkhan Aben, the wife of Tursynbek Kabi, a witness to the Xinjiang concentration camps, wept heartbrokenly upon hearing that the trial would be held behind closed doors. She had previously advocated for her husband's release while he was detained in a…
👍38
The Kazakh Foreign Ministry addressed the family of Alimnur Turganbay, stating: "Regarding Alimnur Turganbay's arrest in Ili Kazakh Autonomous Prefecture, Xinjiang uyghur Autonomous Region, China, we have repeatedly made representations and held numerous consultations with the Chinese side, all to no avail. We have done our best. Pray for yourselves, and may God help you!"
Kazakhstan has now become a puppet regime of the Chinese Communist Party. The President of Kazakhstan has turned the country into a second Xinjiang, the only difference being that the Chinese Communist Party's five-starred red flag doesn't fly over the government buildings. While her husband was detained in a Xinjiang internment camp, Guldaria Sherizat was arrested numerous times by Kazakh authorities and fined thousands of dollars, which she was unable to pay. The family's only source of income was the meager wages Alimnur Turganbay earned from working odd jobs.
This is Riza Alimnur, the daughter of Alimnur Turganbay, who is detained in Xinjiang. She was holding a solo, peaceful protest outside the courthouse, holding a portrait of her father and mother, when she was forcibly taken away by plainclothes Kazakh police. She was arrested in front of court at 3:30 pm and released at 6:30 pm.
Riza held up a portrait of her father, who has been detained in the Ili Kazakh Autonomous Prefecture of Xinjiang Uyghur Autonomous Region since July 26, 2025. She also held up a portrait of her mother, who is facing a 10-year prison sentence under the infamous Article 174 of the Kazakh Criminal Code for "inciting ethnic hatred."
Their family suffered from double repression from both the Chinese Communist Party and the Kazakh dictatorship.
https://x.com/serikzhanbilash/status/2015145345265590283?s=46
Kazakhstan has now become a puppet regime of the Chinese Communist Party. The President of Kazakhstan has turned the country into a second Xinjiang, the only difference being that the Chinese Communist Party's five-starred red flag doesn't fly over the government buildings. While her husband was detained in a Xinjiang internment camp, Guldaria Sherizat was arrested numerous times by Kazakh authorities and fined thousands of dollars, which she was unable to pay. The family's only source of income was the meager wages Alimnur Turganbay earned from working odd jobs.
This is Riza Alimnur, the daughter of Alimnur Turganbay, who is detained in Xinjiang. She was holding a solo, peaceful protest outside the courthouse, holding a portrait of her father and mother, when she was forcibly taken away by plainclothes Kazakh police. She was arrested in front of court at 3:30 pm and released at 6:30 pm.
Riza held up a portrait of her father, who has been detained in the Ili Kazakh Autonomous Prefecture of Xinjiang Uyghur Autonomous Region since July 26, 2025. She also held up a portrait of her mother, who is facing a 10-year prison sentence under the infamous Article 174 of the Kazakh Criminal Code for "inciting ethnic hatred."
Their family suffered from double repression from both the Chinese Communist Party and the Kazakh dictatorship.
https://x.com/serikzhanbilash/status/2015145345265590283?s=46
X (formerly Twitter)
Serikzhan Bilash (@SerikzhanBilash) on X
The Kazakh Foreign Ministry addressed the family of Alimnur Turganbay, stating: "Regarding Alimnur Turganbay's arrest in Ili Kazakh Autonomous Prefecture, Xinjiang uyghur Autonomous Region, China, we have repeatedly made representations and held numerous…
👍43🔥4
Шисталин жолдас😃
Анық ақпаратты білгіңіз келсе, бүгінгі саяси сараптаманы тыңдаңыз:
https://www.youtube.com/live/ICean1ptxvA?si=SqzVnxog30E1dEZF
Серікжан Біләшұлы
Анық ақпаратты білгіңіз келсе, бүгінгі саяси сараптаманы тыңдаңыз:
https://www.youtube.com/live/ICean1ptxvA?si=SqzVnxog30E1dEZF
Серікжан Біләшұлы
❤25👍8😱3