ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫ ҰЙЫМЫ МҮШЕЛЕРІНІҢ СОТЫ ЖАБЫҚ ЕСІК ЖАҒДАЙЫНДА ӨТТІ, АДВОКАТ ІСТІҢ САЯСИ АСТАРЫ БОЛУЫ ХАЛҚАРА НАЗАРЫН АУДАРҒАНЫН АЙТТЫ

2026 жыл, 26 Қаңтар.

(Қазақстан – 2026 жылғы 26 қаңтар) 23 қаңтарда Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы Талдықорған қаласының сотында «Нағыз Атажұрт» қазақ адам құқықтары ұйымының бірнеше еріктісіне қатысты қылмыстық іс бойынша алғашқы тыңдау өтті. Тыңдаудан кейін қорғаушы адвокат істе елеулі процедуралық заң бұзушылықтар болғанын және оның «айқын саяси сипатқа ие» екенін мәлімдеді.

Ұйымның негізін қалаушы және көрнекті адам құқықтары жетекшісі Серікжан Біләшұлы сұхбатында іс жүргізу толығымен аударылып, АҚШ Конгресіне және бірнеше халықаралық адам құқықтары ұйымдарына ұсынылатынын мәлімдеді. «Бұл ақпарат өте маңызды; халықаралық қауымдастық істің шынайы фактілерін білуі керек», - деді ол.

Әлімнұр Тұрғанбайдың қызы Риза Әлімнұр Қытайды әкесін босатуға, ал Қазақстанды анасының үй қамауын алып тастауға шақырды. Ол сондай-ақ Қазақстан билігінен анасы Гүлдария Шеризатқа қарсы қылмыстық айыптауларды алып тастауды талап етті.

БІРНЕШЕ АЙЫПТАЛУШЫЛАР ҚЫЛМЫСТЫҚ ЗАҢНЫҢ 174-БАБЫНА САЙ АЙЫПТАЛЫП ОТЫР

Бұл іс бойынша барлығы 19 адам қылмыстық жауапкершілікке тартылды, олардың 17-сі «Нағыз Атажұрт» ұйымының мүшелері болды. Қалған екеудің бірі қазіргі уақытта Шыңжаңда ұсталып отырған қазақстандық жүк көлігі жүргізушісі Әлімнұр Тұрғанбайдың әйелі еуіншісі ұйымның мүшесі емес Аян Қалымбек болды.

Адвокат Шынқуат Байжанов 18 айыпталушының мүддесін қорғады, ал Аян Қалымбек бөлек адвокат жалдады.

Байжановтың айтуынша, айыптау тарапы Атажұрттың 17 еріктісіне Қазақстан Қылмыстық кодексінің 174-бабының 2-тармағы бойынша айып тағып отыр. Бұл бап әдетте «әлеуметтік, этникалық немесе діни араздықты қоздыру» істерін қарау үшін қолданылады.

Сот отырысы 23 қаңтарда сағат 15:00-де басталды. Сот залы айыпталушылардың отбасы мүшелеріне, журналистерге және қоғам белсенділеріне толы болды, бірақ тек жартысына жуығы ғана негізгі сот залына кіргізілді; қалғандары бөлек бөлмелерде өткізіліп, теледидар арқылы бақыланды.

Іске судья Байболов Ержан Қалимолданұлы төрағалық етті.

ЖАБЫҚ СОТ ОТЫРЫСЫН ӨТКІЗУ ТУРАЛЫ ШЕШІМ НАРАЗЫЛЫҚ ТУДЫРДЫ

Сот отырысының басында Семей мен Қызылордадан келген екі «сарапшы» және Семейде үй қамауында отырған айыпталушы Аян Қалымбек үшеуі «өмірлеріне қауіп төніп тұрғанын» айтып, жабық сот отырысын өткізу туралы өтініш білдірді, бірақ қауіптің көзін көрсетпеді.

Кейіннен прокурор бұл өтінішті қолдады.

Шынқуат Байжанов сотта ашық сот отырыстары конституциямен белгіленген негізгі қағидат екенін атап өтіп, бұл өтінішке қарсы шықты. Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, жабық сот отырыстарына тек кәмелетке толмағандардың жеке өміріне қол қатысты болғанда, істің сипаты өте құпия болғанда немесе тараптар өміріне нақты қауіп төнгенде ғана рұқсат етіледі.

«Бұл жағдайлардың ешқайсысы бұл іске қолданылмайды», - деді Байжанов. Ол сондай-ақ Қазақстан Жоғарғы Сотының арнайы қаулысын келтірді, онда қылмыстық істер, негізінен, жария түрде қаралуы керек және БАҚ сот залына еркін кіру құқығына ие екендігі атап өтілді.

Қазақ заңнамасы бойынша, бұл шешімге тәуелсіз шағымдануға болмайды; оны тек соңғы шешім шығарылғаннан кейін ғана процедуралық кемшілік ретінде көтеруге болады. Байжанов бұл шешімнің өзі болашақта шешімнің күшін жоюға тікелей негіз болуы мүмкін деп мәлімдеді.

«Бұл жоғарыдан келген саяси шешім», - деді ол.

(Аударма жалғасы коментариде толықтырылады.)

Ағылшынша түпнұсқа:

https://chinaaid.org/news/trial-of-members-of-a-kazakh-human-rights-organization-held-behind-closed-doors-lawyers-say-the-case-is-politically-motivated-drawing-international-attention/

Таратыңыздар.