Chiaaid, Amnesty International және Human Rights Watch ұйымдары Қазақстан үкіметінен істі тоқтатуды талап ететін бірлескен үндеу жариялады, бұл істің «сөз бостандығы мен жиналыс бостандығын қорғау бойынша халықаралық адам құқықтары стандарттарына сәйкес келмейтінін» алға тартты. Адам құқықтары жөніндегі сарапшылар бұл істің «трансұлттық қуғын-сүргіннің» типтік мысалы екенін атап өтті - Қытай өзінің экономикалық ықпалын Пекиннің саясатын сынаған көршілес елдердің үнін өшіру үшін пайдаланады.
Қазақстан екі дипломатиялық деңгейде тығырыққа тірелді: бір жағынан, Бейжіңмен тиімді энергетикалық және инфрақұрылымдық сауда бар; екінші жағынан, Шыңжаңдағы отандастарының қиын жағдайына халқының қатты жанашырлығы.
Сот отырысы 5 ақпанға ауыстырылды. Алматыдан келген отбасылар үшін Талдықұрғандағы қыс одан да ұзаққа созылған сияқты.
«Бұл тек Әлімнұр туралы емес», - деді сот ғимаратының сыртында атын атаудан бас тартқан айыпталушының отбасы мүшесі. «Бұл біздің өз жерімізде, өз отанымызда қауіп төніп тұрған бауырларымыз бен апа-сіңлілеріміз үшін әлі де сөйлей алатынымыз әлде сөйлей алмайтынымыз туралы».
Сот отырысы күні жақындаған сайын Орталық Азияның жүрегіндегі бұл заңды күрес аймақтағы адам құқықтарының жай-күйі мен Қытайдың шекараларындағы трансұлттық қуғын-сүргін үшін лакмус сынағына айналуда.
Ағылшын тіліндегі түпнұсқасы:
https://chinaaid.org/news/secret-trials-and-chinas-long-shadow-the-plight-of-a-kazakh-human-rights-organization/
Таратыңыздар.
Қазақстан екі дипломатиялық деңгейде тығырыққа тірелді: бір жағынан, Бейжіңмен тиімді энергетикалық және инфрақұрылымдық сауда бар; екінші жағынан, Шыңжаңдағы отандастарының қиын жағдайына халқының қатты жанашырлығы.
Сот отырысы 5 ақпанға ауыстырылды. Алматыдан келген отбасылар үшін Талдықұрғандағы қыс одан да ұзаққа созылған сияқты.
«Бұл тек Әлімнұр туралы емес», - деді сот ғимаратының сыртында атын атаудан бас тартқан айыпталушының отбасы мүшесі. «Бұл біздің өз жерімізде, өз отанымызда қауіп төніп тұрған бауырларымыз бен апа-сіңлілеріміз үшін әлі де сөйлей алатынымыз әлде сөйлей алмайтынымыз туралы».
Сот отырысы күні жақындаған сайын Орталық Азияның жүрегіндегі бұл заңды күрес аймақтағы адам құқықтарының жай-күйі мен Қытайдың шекараларындағы трансұлттық қуғын-сүргін үшін лакмус сынағына айналуда.
Ағылшын тіліндегі түпнұсқасы:
https://chinaaid.org/news/secret-trials-and-chinas-long-shadow-the-plight-of-a-kazakh-human-rights-organization/
Таратыңыздар.
ChinaAid
Secret Trials and China’s Long Shadow: The Plight of a Kazakh Human Rights Organization
Uncover the secret trials of 19 activists in Kazakhstan and how China's influence threatens human rights in the region.
👍39❤2
Құпия сот процестері және Қытайдың ұзын көлеңкесі: Қазақстандық адам құқықтары ұйымының қиын жағдайы
(Алматы - 2026 жылғы 30 қаңтар) Қазақстанның ең ірі қаласы Алматыдан жүздеген шақырым жерде орналасқан Талдықорғанда 19 белсендінің қатысуымен өткен сот отырысы мүлде жабық жағдайда сот залында өтіп жатыр. Бұл іс тек бір топ белсенділердің бостандығына ғана емес, сонымен қатар Орталық Азия елдерінің қуатты көршісі Қытайдың бұл елдердің сот тәуелсіздігі мен сөз бостандығына қатысты шекара аттаған қысымына тап болған ауыр сынақты да көрсетеді.
19 айыпталушы (оның ішінде «Нағыз Атажұрт» адам құқықтары ұйымының 17 мүшесі және Атажұрта мүше емес екі адам) Қазақстан Қылмыстық кодексінің 174-бабын: «Ұлттық, этникалық немесе әлеуметтік жеккөрушілікті қоздыру» бұзды деп айыпталуда. Бұл айып Қазақстанның адам құқықтары саласындағы тәжірибесі үшін ешқандай тың жаңалық емес, және халықаралық бақылаушылар бұл заңды биліктің көзқарасы ұқсамайтындарды басу құралы ретінде пайдаланады деп ұзақ уақыт бойы сынға алып келген еді.
Бұл іс 2025 жылдың қарашасындағы шекарадағы наразылық акциясынан туындады. Белсенділер Қытайда ұсталған қазақстандық жүк көлігі жүргізушісі Әлімнұр Тұрғанбайды босатуды талап етіп, Қазақстан-Қытай шекарасында жиналды. Тұрғанбай Қазақстан азаматтығын алып, Қытай азаматтығынан бас тартқанына қарамастан, өткен шілдеде Шыңжаңда тұтқындалды.
29 қаңтарда жабық есік артында өткен тыңдаудан кейін Риза Әлімнұр әкесінің Қазақстан азаматтығын алуының барлық рәсімдері баяғыдан-ақ толық аяқталғанын айтты. Ол Қытайдағы тұрақты тіркеуін жойған, ал Қытай азаматтығынан бас тартып, өз еркімен Қазақстан азаматтығын алу туралы жазбаша өтініші нотариалды куәландырылған және Қытай мен Қазақстан тарапынан мойындалған. Ол Қытай билігінің әкесін Қытай азаматы немесе қос азаматтығы бар деп әлі де негізсіз айыптап жатқанын мәлімдеді. Ол әкесінің екі жыл алты айға бас бостандығынан айырылғанын естігенін, бірақ ешқандай жазбаша хабарлама алмағанын қосты.
Билік оларға Әлімнұрды іздеуге ,тіпті олардың қамаудағы Әлімнұрдың халын білу құқығына тыйым салды.
Тұрғанбайдың тұтқындалуы оның діни құлшылығына немесе Шыңжаңда заңсыз ұсталған туыстарының атынан куәлік бергеніне байланысты деп хабарланады. Наразылық акциялары кезінде белсенділер Қытай тулары мен қытай басшысының портреттерін өртеп жіберді, бұл әрекет Алматыдағы Қытай консулдығының қатты дипломатиялық наразылығын тудырды. Кейіннен Қазақстан билігі бейбіт жиынды қылмыстық құқық бұзушылық ретінде қарастырып, жедел әрекет етті.
Сот отырысы 23 қаңтарда басталғаннан бері құпия және тоқтаусыз кейінге созып отыр.
Судья айыпталушылардың бірі көтерген «қауіпсіздік мәселелерін» алға тартып, сот отырысы жабық есік жағдайында өтеді деп жариялады, БАҚ, отбасы мүшелері және халықаралық бақылаушылар сотты тыңдауға кірмейтініні хабарланды.
«Бұл анық кешіктіру тактикасы», - деді ұйымның негізін қалаушы және қазіргі уақытта елінен қуғындалып АҚШ-та жүрген Серікжан Біләш сұхбатында. «Олар ұзақ сапарлар мен қаржылық қысым арқылы көпшілікті шаршатқысы келеді және олардың ерік-жігерін сындырғысы келеді».
Қорғаушы адвокаттар үнсіз қалуға мәжбүрленуде. Судья адвокаттарға сот процесінің кез келген мәліметтерін сыртқы әлемге жарияламауды бұйырды, әйтпесе олардың лицензиялары қайтарып алынуы мүмкін.
29 қаңтарда Қазақстан билігі Атажұрт оқиғасына жауап ретінде, әдейі, мақсатты түрде жарияланбаған, бейресми төтенше жағдайға көшті. Олар Атажұрттың барлық мүшелерін тәулік бойы бақылау үшін бүкіл ел бойынша қызметкерлерді орналастырды.
Атажұрт ұзақ уақыт бойы Шыңжаңның «қайта тәрбиелеу лагерьлерінің» құрбандарының куәліктерін құжаттайтын негізгі ұйым болып келді. 2019 жылдан бері ұйым Қазақстан билігінің қатаң бақылауында. Үкімет оны ресми тіркеуден бас тартты және мүшелеріне жиі айыппұл салды, есепшоттарын тоқтатты, тіпті олардың отбасыларын «заңсыз ұйымға қатысқаны» үшін үркітіп-қорқытты.
(Алматы - 2026 жылғы 30 қаңтар) Қазақстанның ең ірі қаласы Алматыдан жүздеген шақырым жерде орналасқан Талдықорғанда 19 белсендінің қатысуымен өткен сот отырысы мүлде жабық жағдайда сот залында өтіп жатыр. Бұл іс тек бір топ белсенділердің бостандығына ғана емес, сонымен қатар Орталық Азия елдерінің қуатты көршісі Қытайдың бұл елдердің сот тәуелсіздігі мен сөз бостандығына қатысты шекара аттаған қысымына тап болған ауыр сынақты да көрсетеді.
19 айыпталушы (оның ішінде «Нағыз Атажұрт» адам құқықтары ұйымының 17 мүшесі және Атажұрта мүше емес екі адам) Қазақстан Қылмыстық кодексінің 174-бабын: «Ұлттық, этникалық немесе әлеуметтік жеккөрушілікті қоздыру» бұзды деп айыпталуда. Бұл айып Қазақстанның адам құқықтары саласындағы тәжірибесі үшін ешқандай тың жаңалық емес, және халықаралық бақылаушылар бұл заңды биліктің көзқарасы ұқсамайтындарды басу құралы ретінде пайдаланады деп ұзақ уақыт бойы сынға алып келген еді.
Бұл іс 2025 жылдың қарашасындағы шекарадағы наразылық акциясынан туындады. Белсенділер Қытайда ұсталған қазақстандық жүк көлігі жүргізушісі Әлімнұр Тұрғанбайды босатуды талап етіп, Қазақстан-Қытай шекарасында жиналды. Тұрғанбай Қазақстан азаматтығын алып, Қытай азаматтығынан бас тартқанына қарамастан, өткен шілдеде Шыңжаңда тұтқындалды.
29 қаңтарда жабық есік артында өткен тыңдаудан кейін Риза Әлімнұр әкесінің Қазақстан азаматтығын алуының барлық рәсімдері баяғыдан-ақ толық аяқталғанын айтты. Ол Қытайдағы тұрақты тіркеуін жойған, ал Қытай азаматтығынан бас тартып, өз еркімен Қазақстан азаматтығын алу туралы жазбаша өтініші нотариалды куәландырылған және Қытай мен Қазақстан тарапынан мойындалған. Ол Қытай билігінің әкесін Қытай азаматы немесе қос азаматтығы бар деп әлі де негізсіз айыптап жатқанын мәлімдеді. Ол әкесінің екі жыл алты айға бас бостандығынан айырылғанын естігенін, бірақ ешқандай жазбаша хабарлама алмағанын қосты.
Билік оларға Әлімнұрды іздеуге ,тіпті олардың қамаудағы Әлімнұрдың халын білу құқығына тыйым салды.
Тұрғанбайдың тұтқындалуы оның діни құлшылығына немесе Шыңжаңда заңсыз ұсталған туыстарының атынан куәлік бергеніне байланысты деп хабарланады. Наразылық акциялары кезінде белсенділер Қытай тулары мен қытай басшысының портреттерін өртеп жіберді, бұл әрекет Алматыдағы Қытай консулдығының қатты дипломатиялық наразылығын тудырды. Кейіннен Қазақстан билігі бейбіт жиынды қылмыстық құқық бұзушылық ретінде қарастырып, жедел әрекет етті.
Сот отырысы 23 қаңтарда басталғаннан бері құпия және тоқтаусыз кейінге созып отыр.
Судья айыпталушылардың бірі көтерген «қауіпсіздік мәселелерін» алға тартып, сот отырысы жабық есік жағдайында өтеді деп жариялады, БАҚ, отбасы мүшелері және халықаралық бақылаушылар сотты тыңдауға кірмейтініні хабарланды.
«Бұл анық кешіктіру тактикасы», - деді ұйымның негізін қалаушы және қазіргі уақытта елінен қуғындалып АҚШ-та жүрген Серікжан Біләш сұхбатында. «Олар ұзақ сапарлар мен қаржылық қысым арқылы көпшілікті шаршатқысы келеді және олардың ерік-жігерін сындырғысы келеді».
Қорғаушы адвокаттар үнсіз қалуға мәжбүрленуде. Судья адвокаттарға сот процесінің кез келген мәліметтерін сыртқы әлемге жарияламауды бұйырды, әйтпесе олардың лицензиялары қайтарып алынуы мүмкін.
29 қаңтарда Қазақстан билігі Атажұрт оқиғасына жауап ретінде, әдейі, мақсатты түрде жарияланбаған, бейресми төтенше жағдайға көшті. Олар Атажұрттың барлық мүшелерін тәулік бойы бақылау үшін бүкіл ел бойынша қызметкерлерді орналастырды.
Атажұрт ұзақ уақыт бойы Шыңжаңның «қайта тәрбиелеу лагерьлерінің» құрбандарының куәліктерін құжаттайтын негізгі ұйым болып келді. 2019 жылдан бері ұйым Қазақстан билігінің қатаң бақылауында. Үкімет оны ресми тіркеуден бас тартты және мүшелеріне жиі айыппұл салды, есепшоттарын тоқтатты, тіпті олардың отбасыларын «заңсыз ұйымға қатысқаны» үшін үркітіп-қорқытты.
ChinaAid
Secret Trials and China’s Long Shadow: The Plight of a Kazakh Human Rights Organization
Uncover the secret trials of 19 activists in Kazakhstan and how China's influence threatens human rights in the region.
👍37❤1
Қазақ туралы, мен туралы, Атажұрт ісі туралы АҚШ адамдық құқық сахнасында тағы да көтерілді. Өзіміз туалы өзіміздің айтқанымыз бір бөлек, өзіміз туралы өзгенің айтқанының орыны ерекше болмақ.
8:40-тан бастап тыңдарсыздар:
https://youtu.be/WASpMMm7ATQ?si=kb8oE-mRml5M13Ge
Бұл туралы арнайы лекциямда айтамын.
Біздің ісімізді біз үшін көтеріп жүргендерге қалай разы болмассың!!!
Қазақты қазақ соттап жатыр. Қазақты қазақтың сотынан, түрмесінен, жаласынан қазақ еместер құтқарып жатыр! Қазақтың ұланғайыр даласынан қазаққа пана табылмайды. Пана түгіл жұмыс табылмай, қазақтар шетте тентіреп жүр. Қазақтың байлығының қызығын бір топ қарақшылар ғана көріп жатыр…
Ойлан!!!
Оян!!!
8:40-тан бастап тыңдарсыздар:
https://youtu.be/WASpMMm7ATQ?si=kb8oE-mRml5M13Ge
Бұл туралы арнайы лекциямда айтамын.
Біздің ісімізді біз үшін көтеріп жүргендерге қалай разы болмассың!!!
Қазақты қазақ соттап жатыр. Қазақты қазақтың сотынан, түрмесінен, жаласынан қазақ еместер құтқарып жатыр! Қазақтың ұланғайыр даласынан қазаққа пана табылмайды. Пана түгіл жұмыс табылмай, қазақтар шетте тентіреп жүр. Қазақтың байлығының қызығын бір топ қарақшылар ғана көріп жатыр…
Ойлан!!!
Оян!!!
YouTube
ChinaAid Founder Pastor Bob Fu Addresses the 2026 IRF Summit
眾同道，齊攜手，行公義，倡民主，為中華，得自由！
https://www.paypal.me/jiajunqiu2018
https://www.paypal.me/jiajunqiu2018
👍55❤4
«Атажұрттың» қамалған мүшелерінің денсаулығы сыр берді
Қамауда отырған «Атажұрт» мүшелерінің бір - Тұрсынбек Қаби. Тұрсынбек 2018 жылы Қытай концлагерінде отырған болатын. Ол кезде Тұрсынбектің әйелі Оралхан Әбен «Атажұрт» ұйымы арқылы әлемге дабыл қаққан арыздарының арқасында күйеуін құтқарған еді. Тұрсынбек Қытай концлагерінен босады, отбасына оралды. Бірақ бір үлкен өкініш, Қытай концлагеріндегі қинау мен азаптаудың кесірінен Тұрсынбектің денсаулығы қатты нашарлаған еді. Концлагерде ұрып-соғудың кесірінен екі жақ құлығының пердесі жыртылған, жыртылған пердені алты ай ішінде тігуге болатын еді, бірақ уақыты өтіп кеткен соң дәл қазір тігу мүмкін емес болғандықтан, қазіргі таңда тек дыбыс күшейткіш аппаратымен ести алатын дәрежеде. Концлагердегі суық цемент еденге жатқызып қинаудың кесірінен денесі, аяғы тоқтаусыз сыздайды. Тұрсынбек 2019 Қазақстанға оралған соң бірнеше күннен кейін ауруханаға түскен, онда дәрігерлер «қаны белгісіз улы затқа уланған» деп диагноз қойған. Бірақ ресми құжат түрінде ол диагноз нәтижесін беруден бас тартқан. Содан бері, Тұрсынбектің қанының улану деңгейін кем дегенде 3 ай сайын тұрақты түрде тексеріп бақылауды қажет етеді. 2021 жылдан бастап сол жақ аяғы ауырып тізесінің үстінгі жағына қайта-қайта сазы су жиналып, жүру мүмкіндігі қиындап, таяққа сүйеніп жүруге мәжбүр болған, содан соң аяғын ренген аппараты арқылы тексерген кезде, сол жақ тізесінен белгісіз темір метал табылып, оны операция арқылы алынып тасталған. Сонымен бірге, дәрігерлер басының артында дақ бар, бас бөлігі зақым алған деген диагноз қойған. Сондай-ақ, сол концлагерде салған белгісіз вакцина мен уколдардың кесірінен балалы болу қабілетінен айырылған.
Қытай концлагерінде осындай қорлық көрген Тұрсынбек, дәл қазір Қазақстан түрмесінде де қорлық көруде. Құлағы нашар еститін, денесі, аяғы тоқтаусыз сыздайтын, ешқандай тұрмыстық қажеттілік жағдай жасалмаған суық тас қапаста кінәсіз қамалуда.
Осындай денсаулық жағдайларын айтып, медициналық анықтамаларды ұсынып соттан ұй қамаққа жіберуді сұраса да судя, ол өтінішті қанағаттандырмады.
Қамаудағы «Атажұрт» мүшесінің бірі Батылбек Байғазы. Батылбек көзі нашар көреді, ол жаспар бойынша жақын уақытта көзіне операция жасау қажет болтын. Бірақ түрмеде қамалына байланысты операция жасалмады, соның кесіріне көру қабілеті күн санап төмендеуде, қазіргі таңда мүлде көрмей қаудың аз ғана алдында тұр. Батылбек соттан денсаулық жағдайын айтып, «үйқамақа» жіберуді сұрағанда, сот оның өтінішін қанағаттандырмады.
Ербол Нұрлыбаев қамаудағы «Атажұрт» мүшесі. Ерболдың екі бүйрегі де қатты ауырады, арнаулы медициналық көмекке зәру. Бірақ Ерболдың денсаулық жағдайы билікті еш уайымдатпайтын сияқты. Керісінше, Ерболды жалғыз адамдық, суық камераға қамап оған психологиялық қысым жасаған. Ерболға Қазақстан билігі неге сонша қатігез? Себебі, Ербол «Атажұрттың» Қазақстандағы Оңтүстік өңіріндегі ең белсенді мүшесі, Ербол Қытаймен болған визасыз режимге, Қытай Халық Республикасы Компанияларына жерді және стратегиялық нысандарды ұзақ жылға жалға берге ашық қарсы тұрып, талай бейбіт қарсылықтар өткізген болытын, ол үшін талай әкімшілік қамалған белсенді еді. Нәзигүл Мақсұтқан, «Атажұрт» ұйымының заңгері, 8 айлық жүкті, 2 жастағы баласы бар.
Нәзигүлге 2.5 айдан бергі негізсіз қозғалған қылмыстық іс бойынша, тергеу, үйді тінту, аяққа салынған электронды бақылау құралы, жауап беруге мәжбүрлеу, әр түрлі сипаттағы психологиялық қысым өзінің және іштегі нәрестенің денсаулығына орасан зор зиян келтіруде. Әр жолы осындай қысымдардан соң іштегі нәресте тоқтаусыз, қалыпсыз қозғалатыны сезінеді және ол бірнеше сағатқа жалғасады екен . Сонымен бірге, қазір Нәзигүлің аяғы қалыпсыз ісініп кеткен, бүйрек тұсында шаншу және ұйқысының сапасы өте нашар және тоқтаусыз бас ауыру байқалады. Мұндай жағдайда жедел жәрдем шақыру қажет болады, бірақ Қазақстанның ауруханасына барудан қауіптенміз дейті Нәзигүлдің жоласы Ерзат Болатхан, себебі Қазақстанда саяси белсенділердің трагедиялық жағдайы жиі кездеседі.
Қамауда отырған «Атажұрт» мүшелерінің бір - Тұрсынбек Қаби. Тұрсынбек 2018 жылы Қытай концлагерінде отырған болатын. Ол кезде Тұрсынбектің әйелі Оралхан Әбен «Атажұрт» ұйымы арқылы әлемге дабыл қаққан арыздарының арқасында күйеуін құтқарған еді. Тұрсынбек Қытай концлагерінен босады, отбасына оралды. Бірақ бір үлкен өкініш, Қытай концлагеріндегі қинау мен азаптаудың кесірінен Тұрсынбектің денсаулығы қатты нашарлаған еді. Концлагерде ұрып-соғудың кесірінен екі жақ құлығының пердесі жыртылған, жыртылған пердені алты ай ішінде тігуге болатын еді, бірақ уақыты өтіп кеткен соң дәл қазір тігу мүмкін емес болғандықтан, қазіргі таңда тек дыбыс күшейткіш аппаратымен ести алатын дәрежеде. Концлагердегі суық цемент еденге жатқызып қинаудың кесірінен денесі, аяғы тоқтаусыз сыздайды. Тұрсынбек 2019 Қазақстанға оралған соң бірнеше күннен кейін ауруханаға түскен, онда дәрігерлер «қаны белгісіз улы затқа уланған» деп диагноз қойған. Бірақ ресми құжат түрінде ол диагноз нәтижесін беруден бас тартқан. Содан бері, Тұрсынбектің қанының улану деңгейін кем дегенде 3 ай сайын тұрақты түрде тексеріп бақылауды қажет етеді. 2021 жылдан бастап сол жақ аяғы ауырып тізесінің үстінгі жағына қайта-қайта сазы су жиналып, жүру мүмкіндігі қиындап, таяққа сүйеніп жүруге мәжбүр болған, содан соң аяғын ренген аппараты арқылы тексерген кезде, сол жақ тізесінен белгісіз темір метал табылып, оны операция арқылы алынып тасталған. Сонымен бірге, дәрігерлер басының артында дақ бар, бас бөлігі зақым алған деген диагноз қойған. Сондай-ақ, сол концлагерде салған белгісіз вакцина мен уколдардың кесірінен балалы болу қабілетінен айырылған.
Қытай концлагерінде осындай қорлық көрген Тұрсынбек, дәл қазір Қазақстан түрмесінде де қорлық көруде. Құлағы нашар еститін, денесі, аяғы тоқтаусыз сыздайтын, ешқандай тұрмыстық қажеттілік жағдай жасалмаған суық тас қапаста кінәсіз қамалуда.
Осындай денсаулық жағдайларын айтып, медициналық анықтамаларды ұсынып соттан ұй қамаққа жіберуді сұраса да судя, ол өтінішті қанағаттандырмады.
Қамаудағы «Атажұрт» мүшесінің бірі Батылбек Байғазы. Батылбек көзі нашар көреді, ол жаспар бойынша жақын уақытта көзіне операция жасау қажет болтын. Бірақ түрмеде қамалына байланысты операция жасалмады, соның кесіріне көру қабілеті күн санап төмендеуде, қазіргі таңда мүлде көрмей қаудың аз ғана алдында тұр. Батылбек соттан денсаулық жағдайын айтып, «үйқамақа» жіберуді сұрағанда, сот оның өтінішін қанағаттандырмады.
Ербол Нұрлыбаев қамаудағы «Атажұрт» мүшесі. Ерболдың екі бүйрегі де қатты ауырады, арнаулы медициналық көмекке зәру. Бірақ Ерболдың денсаулық жағдайы билікті еш уайымдатпайтын сияқты. Керісінше, Ерболды жалғыз адамдық, суық камераға қамап оған психологиялық қысым жасаған. Ерболға Қазақстан билігі неге сонша қатігез? Себебі, Ербол «Атажұрттың» Қазақстандағы Оңтүстік өңіріндегі ең белсенді мүшесі, Ербол Қытаймен болған визасыз режимге, Қытай Халық Республикасы Компанияларына жерді және стратегиялық нысандарды ұзақ жылға жалға берге ашық қарсы тұрып, талай бейбіт қарсылықтар өткізген болытын, ол үшін талай әкімшілік қамалған белсенді еді. Нәзигүл Мақсұтқан, «Атажұрт» ұйымының заңгері, 8 айлық жүкті, 2 жастағы баласы бар.
Нәзигүлге 2.5 айдан бергі негізсіз қозғалған қылмыстық іс бойынша, тергеу, үйді тінту, аяққа салынған электронды бақылау құралы, жауап беруге мәжбүрлеу, әр түрлі сипаттағы психологиялық қысым өзінің және іштегі нәрестенің денсаулығына орасан зор зиян келтіруде. Әр жолы осындай қысымдардан соң іштегі нәресте тоқтаусыз, қалыпсыз қозғалатыны сезінеді және ол бірнеше сағатқа жалғасады екен . Сонымен бірге, қазір Нәзигүлің аяғы қалыпсыз ісініп кеткен, бүйрек тұсында шаншу және ұйқысының сапасы өте нашар және тоқтаусыз бас ауыру байқалады. Мұндай жағдайда жедел жәрдем шақыру қажет болады, бірақ Қазақстанның ауруханасына барудан қауіптенміз дейті Нәзигүлдің жоласы Ерзат Болатхан, себебі Қазақстанда саяси белсенділердің трагедиялық жағдайы жиі кездеседі.
😢17❤3
Ал қазіргі таңда, Алматы қаласы маңында тұратын Нәзигүлге 300 шақырымдай аралықтағы Талдықорған қаласына барып сотқа қатысу аса үлкен қиындықтар тудыруда. Онымен қоса, сот процесінде кем дегенде 3 сағат орындықта табжылмай отыруға тура келеді.
Ағылшын тіліндегі түпнұсқа:
https://www.facebook.com/share/p/1DSM4ZVF8o/
Таратыңыздар.
Ағылшын тіліндегі түпнұсқа:
https://www.facebook.com/share/p/1DSM4ZVF8o/
Таратыңыздар.
👍32😢10
Адам құқықтары жөніндегі халықаралық федерация —FIDH (International Federation for Human Rights) — АТАЖҰРТ ІСІ туралы жазды.
https://lnkd.in/d7kM-rRP?fbclid=IwdGRjcAPu5WhjbGNrA-7lKGV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHn_0oy8zF46TE1PwCTfPhF0UQyonhsrm0MkWocngdQXtIm_YVI0XExrhGaFW_aem_VyADDKeScPnVcg1UkKHvlA
https://lnkd.in/d7kM-rRP?fbclid=IwdGRjcAPu5WhjbGNrA-7lKGV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHn_0oy8zF46TE1PwCTfPhF0UQyonhsrm0MkWocngdQXtIm_YVI0XExrhGaFW_aem_VyADDKeScPnVcg1UkKHvlA
👍42
FIDH: INTERNATIONAL FEDERATION FOR HUMAN RIGHTS (Халықаралық адам құқығы жөніндегі федерация)
Қазақстан: жеті айлық жүкті Нәзигүл Мақсұтқанды қоса алғанда, 19 құқық қорғаушының негізсіз тұтқындалуы, қамауға алынуы және сот арқылы қудалануы – алаңдатарлық жағдай
02/02/2026 – Шұғыл үндеу – Адам құқықтарын қорғаушылар
Қазақстан
Әйел құқық қорғаушылардың халықаралық коалициясы
KAZ 001 / 0226 / OBS 007
Негізсіз қамау /
Сот арқылы қудалау /
Қазақстан
2 ақпан 2026 жыл
Адам құқықтарын қорғаушыларды қорғау жөніндегі Обсерватория (Адам құқықтары жөніндегі халықаралық федерация (FIDH) мен Азаптауға қарсы дүниежүзілік ұйымның (OMCT) серіктестігі) халықаралық қауымдастықтан Қазақстандағы төмендегі жағдайға шұғыл араласуыңызды сұрайды.
Жағдайдың сипаттамасы
Обсерватория (FIDH мен OMCT) Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданында және Қазақстанда этникалық қазақтар мен ұйғырларға қатысты жасалған адам құқықтары бұзушылықтарын құжаттап, әшкерелеумен танымал «Атажұрт» адам құқықтары тобының мүшелері болып табылатын 19 қазақстандық құқық қорғаушының негізсіз тұтқындалып, қамауға алынғаны туралы ақпарат алды. Осы 19 қорғаушының арасында жеті айлық жүкті әйел, электронды бақылау құралымен үйқамаққа алынған құқық қорғаушы Нәзигүл Мақсұтқан да бар.
2026 жылғы 23 қаңтарда Талдықорған қаласында 19 құқық қорғаушыға қатысты сот процесі басталды. Мәліметтерге сәйкес, айыпталушылардың бірінің өтініші бойынша сот жабық режимде өтуде. Қорғаушыларға Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабының 2-бөлігі («ұлтаралық немесе ұлттық араздықты қоздыру») бойынша айып тағылған. Бұл бап 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын, сондай-ақ белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру сияқты қосымша шектеулерді көздейді.
2025 жылғы 13 қарашада 19 құқық қорғаушы Алматы облысы, Қытай шекарасына жақын Қалжат ауылында өткен бейбіт наразылық акциясына қатысқаннан кейін Қазақстандық полиция тарапынан тұтқындалды. Наразылық барысында қатысушылар Шыңжаңдағы этникалық қазақтар мен ұйғырларға қарсы қысымды тоқтатуды талап етіп, үш Қытай туын және Си Цзиньпиннің портретін өртеді, сондай-ақ 2025 жылғы шілдеден бері белгісіз себептермен Қытайда қамауда отырған Қазақстан азаматы Әлімнұр Тұрғанбайды босатуды талап етті.
Бастапқыда белсенділерге қысқамерзімді қамау мен айыппұлдар түріндегі әкімшілік жазалар қолданылды. Алайда Алматыдағы Қытай консулдығының бұл наразылықты «ашық арандату» және «Қытай Коммунистік партиясы мен Қытай көшбасшысының беделін қорлау» деп сипаттаған дипломатиялық нотасынан кейін, Қазақстан билігі 19 белсендіге қатысты қылмыстық іс қозғады.
Тәуелсіз журналистер зерттеген сот материалдары Қазақстан билігінің дәл осы дипломатиялық нотаны қылмыстық қудалауды бастаудың «негізгі уәжі» ретінде пайдаланғанын көрсетеді.
Процесс басталғанға дейін бастапқыда тұтқындалған 19 қорғаушының 13-і тергеу изоляторында ұсталды, ал алтауы, соның ішінде Нәзигүл Мақсұтқан, электронды бақылау құрылғыларын қоса алғанда, шектеу шараларымен үйқамаққа алынған. «Атажұрт» қозғалысы мен оның мүшелері Қазақстан билігі тарапынан жүйелі түрде қысымға ұшырап келеді, соның ішінде ұйымды тіркеуден бас тарту, көшбасшылары мен мүшелерін қудалау жағдайлары бар.
Обсерватория (FIDH мен OMCT) Қазақстан Қылмыстық кодексінің 174-бабы халықаралық ұйымдар тарапынан бірнеше рет сынға ұшырағанын еске салады. 2019 жылы Еуропарламент бұл норманың белсенділерді, журналистерді және басқа да оппозициялық пікір айтушыларды нысанаға алу үшін жиі пайдаланылғанын атап өтті. Ал 2025 жылғы 3 қыркүйекте қабылданған Қазақстанның үшінші мерзімді баяндамасы бойынша қорытынды ескертулерінде БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитеті 174-баптың шамадан тыс кең тұжырымдалғанына және оның дін, сөз, жиналу және бірлесу бостандықтарын негізсіз шектеуге ықпал ететініне алаңдаушылық білдіріп, Қазақстан билігін заңнаманы өзгертуге шақырды. Обсерватория (FIDH мен OMCT) сондай-ақ, Қазақстандағы адам құқықтарын қорғаушылардың жағдайы әлі де өте алаңдатарлық екенін атап өтеді.
Қазақстан: жеті айлық жүкті Нәзигүл Мақсұтқанды қоса алғанда, 19 құқық қорғаушының негізсіз тұтқындалуы, қамауға алынуы және сот арқылы қудалануы – алаңдатарлық жағдай
02/02/2026 – Шұғыл үндеу – Адам құқықтарын қорғаушылар
Қазақстан
Әйел құқық қорғаушылардың халықаралық коалициясы
KAZ 001 / 0226 / OBS 007
Негізсіз қамау /
Сот арқылы қудалау /
Қазақстан
2 ақпан 2026 жыл
Адам құқықтарын қорғаушыларды қорғау жөніндегі Обсерватория (Адам құқықтары жөніндегі халықаралық федерация (FIDH) мен Азаптауға қарсы дүниежүзілік ұйымның (OMCT) серіктестігі) халықаралық қауымдастықтан Қазақстандағы төмендегі жағдайға шұғыл араласуыңызды сұрайды.
Жағдайдың сипаттамасы
Обсерватория (FIDH мен OMCT) Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданында және Қазақстанда этникалық қазақтар мен ұйғырларға қатысты жасалған адам құқықтары бұзушылықтарын құжаттап, әшкерелеумен танымал «Атажұрт» адам құқықтары тобының мүшелері болып табылатын 19 қазақстандық құқық қорғаушының негізсіз тұтқындалып, қамауға алынғаны туралы ақпарат алды. Осы 19 қорғаушының арасында жеті айлық жүкті әйел, электронды бақылау құралымен үйқамаққа алынған құқық қорғаушы Нәзигүл Мақсұтқан да бар.
2026 жылғы 23 қаңтарда Талдықорған қаласында 19 құқық қорғаушыға қатысты сот процесі басталды. Мәліметтерге сәйкес, айыпталушылардың бірінің өтініші бойынша сот жабық режимде өтуде. Қорғаушыларға Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 174-бабының 2-бөлігі («ұлтаралық немесе ұлттық араздықты қоздыру») бойынша айып тағылған. Бұл бап 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын, сондай-ақ белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру сияқты қосымша шектеулерді көздейді.
2025 жылғы 13 қарашада 19 құқық қорғаушы Алматы облысы, Қытай шекарасына жақын Қалжат ауылында өткен бейбіт наразылық акциясына қатысқаннан кейін Қазақстандық полиция тарапынан тұтқындалды. Наразылық барысында қатысушылар Шыңжаңдағы этникалық қазақтар мен ұйғырларға қарсы қысымды тоқтатуды талап етіп, үш Қытай туын және Си Цзиньпиннің портретін өртеді, сондай-ақ 2025 жылғы шілдеден бері белгісіз себептермен Қытайда қамауда отырған Қазақстан азаматы Әлімнұр Тұрғанбайды босатуды талап етті.
Бастапқыда белсенділерге қысқамерзімді қамау мен айыппұлдар түріндегі әкімшілік жазалар қолданылды. Алайда Алматыдағы Қытай консулдығының бұл наразылықты «ашық арандату» және «Қытай Коммунистік партиясы мен Қытай көшбасшысының беделін қорлау» деп сипаттаған дипломатиялық нотасынан кейін, Қазақстан билігі 19 белсендіге қатысты қылмыстық іс қозғады.
Тәуелсіз журналистер зерттеген сот материалдары Қазақстан билігінің дәл осы дипломатиялық нотаны қылмыстық қудалауды бастаудың «негізгі уәжі» ретінде пайдаланғанын көрсетеді.
Процесс басталғанға дейін бастапқыда тұтқындалған 19 қорғаушының 13-і тергеу изоляторында ұсталды, ал алтауы, соның ішінде Нәзигүл Мақсұтқан, электронды бақылау құрылғыларын қоса алғанда, шектеу шараларымен үйқамаққа алынған. «Атажұрт» қозғалысы мен оның мүшелері Қазақстан билігі тарапынан жүйелі түрде қысымға ұшырап келеді, соның ішінде ұйымды тіркеуден бас тарту, көшбасшылары мен мүшелерін қудалау жағдайлары бар.
Обсерватория (FIDH мен OMCT) Қазақстан Қылмыстық кодексінің 174-бабы халықаралық ұйымдар тарапынан бірнеше рет сынға ұшырағанын еске салады. 2019 жылы Еуропарламент бұл норманың белсенділерді, журналистерді және басқа да оппозициялық пікір айтушыларды нысанаға алу үшін жиі пайдаланылғанын атап өтті. Ал 2025 жылғы 3 қыркүйекте қабылданған Қазақстанның үшінші мерзімді баяндамасы бойынша қорытынды ескертулерінде БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитеті 174-баптың шамадан тыс кең тұжырымдалғанына және оның дін, сөз, жиналу және бірлесу бостандықтарын негізсіз шектеуге ықпал ететініне алаңдаушылық білдіріп, Қазақстан билігін заңнаманы өзгертуге шақырды. Обсерватория (FIDH мен OMCT) сондай-ақ, Қазақстандағы адам құқықтарын қорғаушылардың жағдайы әлі де өте алаңдатарлық екенін атап өтеді.
❤20👍14
Сөз бостандығы, бірлесу және бейбіт жиналу құқықтарына қатысты елеулі шектеулер сақталуда, бұл әсіресе бейбіт наразылықтарды басу және терроризм мен экстремизмге қарсы заңнаманы теріс пайдалану арқылы жүзеге асырылып отыр.
Осы тұрғыда БҰҰ Қазақстанды Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт (ICCPR) аясында сөз бостандығын қорғауға және бостандықтан айырудың кез келген түрінде, әсіресе жаппай тұтқындаулар кезінде, барлық процессуалдық кепілдіктерді қамтамасыз етуге шақырды. ҮЕҰ-лардың соңғы есебіне сәйкес, 2024 жылы Қазақстанда кемінде 48 саяси тұтқын болған.
Обсерватория (FIDH мен OMCT) жеті айлық жүкті Нәзигүл Мақсұтқанның жағдайына ерекше алаңдаушылық білдіреді, себебі оның физиологиялық денсаулығы бас бостандығынан айыруға бағытталған кез келген шаралармен, тіпті баламалы шаралармен де үйлеспейді.
Обсерватория (FIDH мен OMCT) Шыңжаң өңіріне қатысты адам құқықтары бұзушылықтарын бейбіт түрде сынға алғаны үшін ғана нысанаға алынған 19 «Атажұрт» құқық қорғаушысының негізсіз қамауға алынуын және сот арқылы қудалануын қатаң айыптайды.
Бұл әрекеттер Қазақстанның ICCPR-дың 9, 14(7), 19 және 21-баптары бойынша міндеттемелерін бұзу болып табылады.
Талап етілетін әрекеттер
Қазақстан билігіне төмендегіні талап етіп хат жолдауыңызды сұраймыз:
• 19 құқық қорғаушының, соның ішінде медициналық жағдайын ескере отырып Нәзигүл Мақсұтқанның, сондай-ақ Қазақстандағы барлық құқық қорғаушылардың физилогиялық амандығы мен психологиялық саулығын кез келген жағдайда қамтамасыз ету;
• Қамауда отырған барлық құқық қорғаушыларды дереу және сөзсіз босатып, қалғандарына қолданылған барлық шектеу шараларын, соның ішінде үйқамақты, алып тастау;
• 19 «Атажұрт» құқық қорғаушысына және Қазақстандағы барлық басқа құқық қорғаушыларға қатысты барлық қылмыстық айыптауларды тоқтатып, сот деңгейін қоса алғанда, қудалаудың барлық түрін доғару;
• ICCPR-дың 19 және 21-баптарында бекітілген сөз бостандығы мен бейбіт жиналу құқықтарын толық қамтамасыз ету және құқық қорғаушылардың өз қызметін қандай да бір қысымсыз, соның ішінде шетелдік мемлекеттердің ықпалынсыз жүзеге асыруына жағдай жасау;
• Қылмыстық кодекстің 174-бабын теріс қолдануды тоқтатып, құқық қорғаушылардың заңды қызметін қылмыстандыру үшін шамадан тыс кең нормаларды пайдаланудан бас тарту.
Париж – Женева, 2026 жылғы 2 ақпан
Осы үндеу аясында жасалған кез келген әрекет туралы, жауапта осы үндеудің кодын көрсете отырып, бізге хабарлауыңызды сұраймыз.
Адам құқықтарын қорғаушыларды қорғау жөніндегі Обсерватория (Обсерватория) 1997 жылы Адам құқықтары жөніндегі халықаралық федерация (FIDH) мен Азаптауға қарсы дүниежүзілік ұйым (OMCT) тарапынан құрылған. Бұл бағдарламаның мақсаты – адам құқықтарын қорғаушыларға қарсы қысым көрсету жағдайларының алдын алу немесе мұндай жағдайларды жою үшін араласу. FIDH пен OMCT екеуі де халықаралық азаматтық қоғам жүзеге асыратын Еуропалық Одақтың ProtectDefenders.eu адам құқықтарын қорғаушыларды қолдау тетігінің мүшелері болып табылады.
Обсерваториямен байланысу үшін шұғыл желіге хабарласыңыз:
• Электронды пошта: alert@observatoryfordefenders.org
• FIDH телефоны: +33 1 43 55 25 18
• OMCT телефоны: +41 22 809 49 39
Осы тұрғыда БҰҰ Қазақстанды Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт (ICCPR) аясында сөз бостандығын қорғауға және бостандықтан айырудың кез келген түрінде, әсіресе жаппай тұтқындаулар кезінде, барлық процессуалдық кепілдіктерді қамтамасыз етуге шақырды. ҮЕҰ-лардың соңғы есебіне сәйкес, 2024 жылы Қазақстанда кемінде 48 саяси тұтқын болған.
Обсерватория (FIDH мен OMCT) жеті айлық жүкті Нәзигүл Мақсұтқанның жағдайына ерекше алаңдаушылық білдіреді, себебі оның физиологиялық денсаулығы бас бостандығынан айыруға бағытталған кез келген шаралармен, тіпті баламалы шаралармен де үйлеспейді.
Обсерватория (FIDH мен OMCT) Шыңжаң өңіріне қатысты адам құқықтары бұзушылықтарын бейбіт түрде сынға алғаны үшін ғана нысанаға алынған 19 «Атажұрт» құқық қорғаушысының негізсіз қамауға алынуын және сот арқылы қудалануын қатаң айыптайды.
Бұл әрекеттер Қазақстанның ICCPR-дың 9, 14(7), 19 және 21-баптары бойынша міндеттемелерін бұзу болып табылады.
Талап етілетін әрекеттер
Қазақстан билігіне төмендегіні талап етіп хат жолдауыңызды сұраймыз:
• 19 құқық қорғаушының, соның ішінде медициналық жағдайын ескере отырып Нәзигүл Мақсұтқанның, сондай-ақ Қазақстандағы барлық құқық қорғаушылардың физилогиялық амандығы мен психологиялық саулығын кез келген жағдайда қамтамасыз ету;
• Қамауда отырған барлық құқық қорғаушыларды дереу және сөзсіз босатып, қалғандарына қолданылған барлық шектеу шараларын, соның ішінде үйқамақты, алып тастау;
• 19 «Атажұрт» құқық қорғаушысына және Қазақстандағы барлық басқа құқық қорғаушыларға қатысты барлық қылмыстық айыптауларды тоқтатып, сот деңгейін қоса алғанда, қудалаудың барлық түрін доғару;
• ICCPR-дың 19 және 21-баптарында бекітілген сөз бостандығы мен бейбіт жиналу құқықтарын толық қамтамасыз ету және құқық қорғаушылардың өз қызметін қандай да бір қысымсыз, соның ішінде шетелдік мемлекеттердің ықпалынсыз жүзеге асыруына жағдай жасау;
• Қылмыстық кодекстің 174-бабын теріс қолдануды тоқтатып, құқық қорғаушылардың заңды қызметін қылмыстандыру үшін шамадан тыс кең нормаларды пайдаланудан бас тарту.
Париж – Женева, 2026 жылғы 2 ақпан
Осы үндеу аясында жасалған кез келген әрекет туралы, жауапта осы үндеудің кодын көрсете отырып, бізге хабарлауыңызды сұраймыз.
Адам құқықтарын қорғаушыларды қорғау жөніндегі Обсерватория (Обсерватория) 1997 жылы Адам құқықтары жөніндегі халықаралық федерация (FIDH) мен Азаптауға қарсы дүниежүзілік ұйым (OMCT) тарапынан құрылған. Бұл бағдарламаның мақсаты – адам құқықтарын қорғаушыларға қарсы қысым көрсету жағдайларының алдын алу немесе мұндай жағдайларды жою үшін араласу. FIDH пен OMCT екеуі де халықаралық азаматтық қоғам жүзеге асыратын Еуропалық Одақтың ProtectDefenders.eu адам құқықтарын қорғаушыларды қолдау тетігінің мүшелері болып табылады.
Обсерваториямен байланысу үшін шұғыл желіге хабарласыңыз:
• Электронды пошта: alert@observatoryfordefenders.org
• FIDH телефоны: +33 1 43 55 25 18
• OMCT телефоны: +41 22 809 49 39
👍37