ԱՄՆ-ում վերսկսել են թռիչքները համազգային դադարից հետո
ԱՄՆ ավիացիոն կարգավորիչը վերացրել է օդանավակայաններից մեկնումների համազգային արգելքը, որը սահմանել էր օդային երթևեկության կառավարման կենտրոններում կապի խափանումից հետո։ Խափանման հետևանքով հազարավոր չվերթներ չեղարկվել կամ ուշացել են։
https://shesht.am/news/us-faa-flights-resume
ԱՄՆ ավիացիոն կարգավորիչը վերացրել է օդանավակայաններից մեկնումների համազգային արգելքը, որը սահմանել էր օդային երթևեկության կառավարման կենտրոններում կապի խափանումից հետո։ Խափանման հետևանքով հազարավոր չվերթներ չեղարկվել կամ ուշացել են։
https://shesht.am/news/us-faa-flights-resume
Գիտնականները կազմել են կրծքագեղձի վաղ քաղցկեղի բջջային քարտեզը
Հետազոտողները կրծքագեղձի հյուսվածքի ավելի քան 850 հազար բջիջ են ուսումնասիրել և ախտահարված կաթնատար ծորանների շուրջ օղակաձև կառուցվածքներ հայտնաբերել։ Քաղցկեղի ներխուժող ձևին բնորոշ որոշ փոփոխություններ երևացել են դեռ այն փուլում, երբ ուռուցքային բջիջները չէին անցել ծորանի սահմաններից դուրս։
https://shesht.am/science/breast-cancer-dcis-cell-atlas
Հետազոտողները կրծքագեղձի հյուսվածքի ավելի քան 850 հազար բջիջ են ուսումնասիրել և ախտահարված կաթնատար ծորանների շուրջ օղակաձև կառուցվածքներ հայտնաբերել։ Քաղցկեղի ներխուժող ձևին բնորոշ որոշ փոփոխություններ երևացել են դեռ այն փուլում, երբ ուռուցքային բջիջները չէին անցել ծորանի սահմաններից դուրս։
https://shesht.am/science/breast-cancer-dcis-cell-atlas
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը հայտնել են B-21 Raider-ի սպառազինության փորձարկման մասին
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը նոյեմբերի 13-ին հայտնել են, որ B-21 Raider ռմբակոծիչի փորձանմուշից թռիչքի ընթացքում փորձնական զինամթերք են բաց թողել։ Գերատեսչությունը չի հրապարակել փորձարկման ճշգրիտ օրը կամ զինամթերքի տեսակը։
https://shesht.am/military/b21-raider-test-november
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը նոյեմբերի 13-ին հայտնել են, որ B-21 Raider ռմբակոծիչի փորձանմուշից թռիչքի ընթացքում փորձնական զինամթերք են բաց թողել։ Գերատեսչությունը չի հրապարակել փորձարկման ճշգրիտ օրը կամ զինամթերքի տեսակը։
https://shesht.am/military/b21-raider-test-november
ՄԱԿ-ը կոչ է արել արագացնել COP31-ի բանակցությունները
ՄԱԿ-ի կլիմայի հարցերով գործադիր քարտուղար Սայմոն Սթիլը նոյեմբերի 14-ին Անթալիայում երկրներին կոչ է արել արագ անցնել COP31-ի օրակարգի ամենաբարդ հարցերին։ Համաժողովի առաջին շաբաթվա ավարտին տարաձայնությունները պահպանվում են հանածո վառելիքի ապագայի և կլիմայական ֆինանսավորման շուրջ։
https://shesht.am/news/cop31-antalya-negotiations
ՄԱԿ-ի կլիմայի հարցերով գործադիր քարտուղար Սայմոն Սթիլը նոյեմբերի 14-ին Անթալիայում երկրներին կոչ է արել արագ անցնել COP31-ի օրակարգի ամենաբարդ հարցերին։ Համաժողովի առաջին շաբաթվա ավարտին տարաձայնությունները պահպանվում են հանածո վառելիքի ապագայի և կլիմայական ֆինանսավորման շուրջ։
https://shesht.am/news/cop31-antalya-negotiations
Քիմիկոսները նոր էլեկտրոլիտ են մշակել ցինկ-յոդային մարտկոցների համար
Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի գլխավորած խումբը ջրային էլեկտրոլիտ է մշակել, որը թույլ է տալիս յոդային էլեկտրոդում ավելի շատ լիցք կուտակել։ Այդ էլեկտրոլիտով փորձնական ցինկ-յոդային բջիջները լիցքավորման և լիցքաթափման 1000 ցիկլից հետո պահպանել են սկզբնական տարողության 96 տոկոսը։
https://shesht.am/science/aqueous-zinc-iodine-battery
Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի գլխավորած խումբը ջրային էլեկտրոլիտ է մշակել, որը թույլ է տալիս յոդային էլեկտրոդում ավելի շատ լիցք կուտակել։ Այդ էլեկտրոլիտով փորձնական ցինկ-յոդային բջիջները լիցքավորման և լիցքաթափման 1000 ցիկլից հետո պահպանել են սկզբնական տարողության 96 տոկոսը։
https://shesht.am/science/aqueous-zinc-iodine-battery
Ավստրալիան և Ֆիլիպինները պաշտպանական համագործակցության նոր համաձայնագիր են ստորագրել
Ավստրալիան և Ֆիլիպինները նոյեմբերի 15-ին Մանիլայում ստորագրել են պաշտպանական համագործակցության նոր համաձայնագիր։ Մանիլայի գնահատմամբ՝ այն կհեշտացնի երկու երկրների զինված ուժերի համատեղ աշխատանքը և աղետներին արձագանքելու համակարգումը։
https://shesht.am/news/australia-philippines-defence-agreement
Ավստրալիան և Ֆիլիպինները նոյեմբերի 15-ին Մանիլայում ստորագրել են պաշտպանական համագործակցության նոր համաձայնագիր։ Մանիլայի գնահատմամբ՝ այն կհեշտացնի երկու երկրների զինված ուժերի համատեղ աշխատանքը և աղետներին արձագանքելու համակարգումը։
https://shesht.am/news/australia-philippines-defence-agreement
Մեծ Բրիտանիան Նորվեգիայի ծրագրով կգնի երեք նավ՝ ծովային ականների որոնման համար
Մեծ Բրիտանիան կմիանա Նորվեգիայի P1118 նավաշինական ծրագրին և երեք օժանդակ նավ կգնի ծովային ականների որոնման ու վնասազերծման համար։ Առաջին նավի մատակարարումը նախատեսված է 2031 թվականին։
https://shesht.am/military/uk-norway-minehunting-ships
Մեծ Բրիտանիան կմիանա Նորվեգիայի P1118 նավաշինական ծրագրին և երեք օժանդակ նավ կգնի ծովային ականների որոնման ու վնասազերծման համար։ Առաջին նավի մատակարարումը նախատեսված է 2031 թվականին։
https://shesht.am/military/uk-norway-minehunting-ships
Էդինբուրգում ցուցադրում են Անտոնինոս Պիոսի հավանական ձիարձանի վերակազմությունը
Շոտլանդիայի ազգային թանգարանում նոյեմբերի 14-ին բացված ցուցահանդեսում ներկայացվել է հռոմեական ձիարձանի բնական չափերով վերակազմությունը՝ դրան ամրացված բնօրինակ բեկորով։ Թանգարանի հետազոտողները կարծում են, որ ոսկեզօծ բրոնզե ոտքը պատկանել է կայսր Անտոնինոս Պիոսի արձանին, որը կանգնեցվել էր ներկայիս հարավային Շոտլանդիայում։
https://shesht.am/science/milsington-roman-statue
Շոտլանդիայի ազգային թանգարանում նոյեմբերի 14-ին բացված ցուցահանդեսում ներկայացվել է հռոմեական ձիարձանի բնական չափերով վերակազմությունը՝ դրան ամրացված բնօրինակ բեկորով։ Թանգարանի հետազոտողները կարծում են, որ ոսկեզօծ բրոնզե ոտքը պատկանել է կայսր Անտոնինոս Պիոսի արձանին, որը կանգնեցվել էր ներկայիս հարավային Շոտլանդիայում։
https://shesht.am/science/milsington-roman-statue
ԱՍԵԱՆ-ը պահպանել է Մյանմայի քաղաքական ներկայացվածության սահմանափակումը
Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի (ԱՍԵԱՆ) առաջնորդները նոյեմբերի 15-ին Մանիլայում որոշել են, որ Մյանման գագաթնաժողովներին և արտգործնախարարների հանդիպումներին առայժմ կմասնակցի միայն ոչ քաղաքական ներկայացուցիչներով։ Ամբողջական քաղաքական ներկայացվածության աստիճանական վերականգնումը կքննարկվի, եթե խաղաղության ծրագրի իրականացման հարցում կայուն և կոնկրետ առաջընթաց գրանցվի։
https://shesht.am/news/asean-myanmar-manila
Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի (ԱՍԵԱՆ) առաջնորդները նոյեմբերի 15-ին Մանիլայում որոշել են, որ Մյանման գագաթնաժողովներին և արտգործնախարարների հանդիպումներին առայժմ կմասնակցի միայն ոչ քաղաքական ներկայացուցիչներով։ Ամբողջական քաղաքական ներկայացվածության աստիճանական վերականգնումը կքննարկվի, եթե խաղաղության ծրագրի իրականացման հարցում կայուն և կոնկրետ առաջընթաց գրանցվի։
https://shesht.am/news/asean-myanmar-manila
NASA-ն տիեզերքում ճշգրտել է «Ռոման» աստղադիտակի գործիքների դիրքը
NASA-ն ավարտել է «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական աստղադիտակի գործիքների փոխադարձ դիրքի ճշգրտումը։ Փորձնական դիտումներով թիմը պարզել է, թե ինչպես պետք է ուղղել աստղադիտակը, որպեսզի այն դիտման ընթացքում կայուն պահի թիրախը։
https://shesht.am/science/roman-instrument-alignment
NASA-ն ավարտել է «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական աստղադիտակի գործիքների փոխադարձ դիրքի ճշգրտումը։ Փորձնական դիտումներով թիմը պարզել է, թե ինչպես պետք է ուղղել աստղադիտակը, որպեսզի այն դիտման ընթացքում կայուն պահի թիրախը։
https://shesht.am/science/roman-instrument-alignment
Մալայզիան ֆրեգատների համար դիտարկում է թուրքական ATMACA հրթիռները
Մալայզիան Թուրքիան ընտրել է որպես նոր ֆրեգատների համար հրթիռների նախընտրելի մատակարար՝ նորվեգական NSM-ի արտահանման թույլտվության չեղարկումից հետո։ Պաշտպանության նախարարի խոսքով՝ հնարավոր է օգտագործել թուրքական ATMACA հրթիռների արդեն պատվիրված խմբաքանակի մի մասը, սակայն նավերի վրա դրանց տեղադրման պայմանները դեռ քննարկվում են։
https://shesht.am/military/malaysia-atmaca-frigates
Մալայզիան Թուրքիան ընտրել է որպես նոր ֆրեգատների համար հրթիռների նախընտրելի մատակարար՝ նորվեգական NSM-ի արտահանման թույլտվության չեղարկումից հետո։ Պաշտպանության նախարարի խոսքով՝ հնարավոր է օգտագործել թուրքական ATMACA հրթիռների արդեն պատվիրված խմբաքանակի մի մասը, սակայն նավերի վրա դրանց տեղադրման պայմանները դեռ քննարկվում են։
https://shesht.am/military/malaysia-atmaca-frigates
Կանադան մինչև 560 միլիոն կանադական դոլար կհատկացնի արևադարձային անտառների պահպանությանը
Կանադան առաջիկա չորս տարում մինչև 560 միլիոն կանադական դոլար կտրամադրի արևադարձային անտառների պահպանության միջազգային հիմնադրամին։ Վարչապետ Մարկ Քարնին նախնական ներդրման մասին հայտարարել է նոյեմբերի 15-ին՝ Մանիլայում Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվայի հետ հանդիպմանը։
https://shesht.am/news/canada-tropical-forest-fund
Կանադան առաջիկա չորս տարում մինչև 560 միլիոն կանադական դոլար կտրամադրի արևադարձային անտառների պահպանության միջազգային հիմնադրամին։ Վարչապետ Մարկ Քարնին նախնական ներդրման մասին հայտարարել է նոյեմբերի 15-ին՝ Մանիլայում Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվայի հետ հանդիպմանը։
https://shesht.am/news/canada-tropical-forest-fund
Գրանզիմ K չունեցող մկների օրգաններում տարիքային վնասներն ավելի թույլ էին
Մոնաշի համալսարանի հետազոտողները պարզել են, որ գրանզիմ K սպիտակուց չունեցող տարեց մկների սրտում, լյարդում և երիկամներում տարիքային որոշ փոփոխություններ ավելի թույլ են արտահայտված։ Միևնույն ժամանակ այդ կենդանիների իմունային համակարգում պահպանվել են ծերացման բնորոշ նշանները։
https://shesht.am/science/granzyme-k-organ-aging
Մոնաշի համալսարանի հետազոտողները պարզել են, որ գրանզիմ K սպիտակուց չունեցող տարեց մկների սրտում, լյարդում և երիկամներում տարիքային որոշ փոփոխություններ ավելի թույլ են արտահայտված։ Միևնույն ժամանակ այդ կենդանիների իմունային համակարգում պահպանվել են ծերացման բնորոշ նշանները։
https://shesht.am/science/granzyme-k-organ-aging
Կաբո Վերդեում նախագահական ընտրություններ են. առաջադրվել է վեց թեկնածու
Կաբո Վերդեում նոյեմբերի 15-ին նախագահական ընտրություններ են։ Գործող նախագահ Ժոզե Մարիա Նևեշը հավակնում է երկրորդ ժամկետի, իսկ նրա մրցակիցների թվում է արդարադատության նախկին նախարար Ժոանա Գոմեշ Ռոզան՝ երկրի նախագահի պաշտոնին հավակնող առաջին կինը։
https://shesht.am/news/cabo-verde-presidential-election-2026
Կաբո Վերդեում նոյեմբերի 15-ին նախագահական ընտրություններ են։ Գործող նախագահ Ժոզե Մարիա Նևեշը հավակնում է երկրորդ ժամկետի, իսկ նրա մրցակիցների թվում է արդարադատության նախկին նախարար Ժոանա Գոմեշ Ռոզան՝ երկրի նախագահի պաշտոնին հավակնող առաջին կինը։
https://shesht.am/news/cabo-verde-presidential-election-2026
«Սթարշիփն» առաջին անգամ ուղեծրից վերադարձել է մեկնարկային հարթակ
SpaceX-ի «Սթարշիփ» տիեզերանավը նոյեմբերի 14-ին վերադարձել է Երկրի ուղեծրից, և Տեխասի մեկնարկային աշտարակի մեխանիկական թևերն այն բռնել են օդում։ Ընկերությունը դեռ չի կարողացել նույն թռիչքի ընթացքում վերադարձնել հրթիռի երկու աստիճաններն էլ։
https://shesht.am/science/starship-flight-15-return
SpaceX-ի «Սթարշիփ» տիեզերանավը նոյեմբերի 14-ին վերադարձել է Երկրի ուղեծրից, և Տեխասի մեկնարկային աշտարակի մեխանիկական թևերն այն բռնել են օդում։ Ընկերությունը դեռ չի կարողացել նույն թռիչքի ընթացքում վերադարձնել հրթիռի երկու աստիճաններն էլ։
https://shesht.am/science/starship-flight-15-return
Ճապոնիայի տնտեսությունը երեք եռամսյակ աճից հետո փոքր-ինչ կրճատվել է
Ճապոնիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում նախորդ եռամսյակի համեմատ նվազել է 0,02 տոկոսով։ Մասնավոր սպառումն ու արտահանումը կրճատվել են, իսկ ներմուծումն աճել է։
https://shesht.am/news/japan-gdp-q3-2026
Ճապոնիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում նախորդ եռամսյակի համեմատ նվազել է 0,02 տոկոսով։ Մասնավոր սպառումն ու արտահանումը կրճատվել են, իսկ ներմուծումն աճել է։
https://shesht.am/news/japan-gdp-q3-2026
HD Hyundai-ն ու Anduril-ը ջուրն են իջեցրել «Ալֆա» անանձնակազմ նավը
Հարավկորեական HD Hyundai-ն Ուլսանում ջուրն է իջեցրել ամերիկյան Anduril-ի հետ կառուցած «Ալֆա» անանձնակազմ նավի նախատիպը։ Նավը նախ կփորձարկեն Հարավային Կորեայում, ապա՝ Միացյալ Նահանգներում։
https://shesht.am/military/hd-hyundai-anduril-alpha
Հարավկորեական HD Hyundai-ն Ուլսանում ջուրն է իջեցրել ամերիկյան Anduril-ի հետ կառուցած «Ալֆա» անանձնակազմ նավի նախատիպը։ Նավը նախ կփորձարկեն Հարավային Կորեայում, ապա՝ Միացյալ Նահանգներում։
https://shesht.am/military/hd-hyundai-anduril-alpha
Տասը երկիր ստորագրել է ԱԲ-ի մատակարարման շղթաների պաշտպանության հռչակագիր
Միացյալ Նահանգներն ու ինը գործընկեր երկրներ նոյեմբերի 15-ին ստորագրել են Սան Ֆրանցիսկոյի հռչակագիրը։ Նրանք պայմանավորվել են համատեղ պաշտպանել առաջադեմ արհեստական բանականության զարգացման համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիաներն ու ենթակառուցվածքները։
https://shesht.am/news/pax-silica-san-francisco-declaration
Միացյալ Նահանգներն ու ինը գործընկեր երկրներ նոյեմբերի 15-ին ստորագրել են Սան Ֆրանցիսկոյի հռչակագիրը։ Նրանք պայմանավորվել են համատեղ պաշտպանել առաջադեմ արհեստական բանականության զարգացման համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիաներն ու ենթակառուցվածքները։
https://shesht.am/news/pax-silica-san-francisco-declaration
Պունչակ Ջայայի սառցադաշտերից մնացել են սառույցի փոքր հատվածներ
ՆԱՍԱ-ի հրապարակած արբանյակային նոր կադրում Ինդոնեզիայի Պունչակ Ջայա լեռան սառցադաշտերի տեղում երևում են սառույցի առանձին հատվածներ։ Դրանք այնքան են բարակել ու մասնատվել, որ այլևս չեն շարժվում սեփական ծանրության տակ։
https://shesht.am/science/puncak-jaya-glaciers
ՆԱՍԱ-ի հրապարակած արբանյակային նոր կադրում Ինդոնեզիայի Պունչակ Ջայա լեռան սառցադաշտերի տեղում երևում են սառույցի առանձին հատվածներ։ Դրանք այնքան են բարակել ու մասնատվել, որ այլևս չեն շարժվում սեփական ծանրության տակ։
https://shesht.am/science/puncak-jaya-glaciers
Հնագետները պարզել են, թե ինչպես է փոխվել 5800 տարի առաջ Դանիայում ապրած ձկնորսի սննդակարգը
Դանիայի Սեյերո կղզում թաղված տղամարդը մանկության տարիներին հիմնականում սնվել է ծովից ստացած մթերքներով։ Նրա ատամների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պատանեկությունից սկսած նա ավելի շատ ցամաքային սնունդ է օգտագործել՝ այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում արդեն հայտնվել էին առաջին երկրագործները։
https://shesht.am/science/rodhals-man-diet
Դանիայի Սեյերո կղզում թաղված տղամարդը մանկության տարիներին հիմնականում սնվել է ծովից ստացած մթերքներով։ Նրա ատամների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պատանեկությունից սկսած նա ավելի շատ ցամաքային սնունդ է օգտագործել՝ այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում արդեն հայտնվել էին առաջին երկրագործները։
https://shesht.am/science/rodhals-man-diet