🇰🇭 ពីការចែករំលែកចំណេះដឹងឌីជីថលនៅកម្ពុជា ទៅកាន់ការទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតអាស៊ាន និងជប៉ុន!

ខ្ញុំបាទ ជី សុផាត (Sophat CHY) ពិតជាមានកិត្តិយស និងសេចក្តីរីករាយ ដែលត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការថា ជាអ្នកទទួលពានរង្វាន់ AJCCA Cyber Resilience Award (ACRA) 2026 តំណាងពីប្រទេសកម្ពុជា ដោយសម្ព័ន្ធសហគមន៍សន្តិសុខសាយប័រ អាស៊ាន-ជប៉ុន (AJCCA)។

ការប្រកាសនេះធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងកម្មវិធី AJCCA Annual Conference លើកទី៣ នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ (មិនចូលរួមដោយផ្ទាល់ទេ) ។

អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងការអប់រំឌីជីថល ការចែករំលែកចំណេះដឹងអំពីសុវត្ថិភាពអនឡាញ ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ ICT ការរៀបចំសហគមន៍បច្ចេកវិទ្យា BarCamp Cambodia និងការបង្កើតមាតិកាអប់រំជាភាសាខ្មែរ។

ថ្មីៗនេះ ខ្ញុំក៏បានបង្កើត Sophat.Space ដែលជាថ្នាលពិនិត្យសុខភាពសុវត្ថិភាពឌីជីថល ដើម្បីជួយប្រជាពលរដ្ឋស្វែងយល់ពីហានិភ័យ និងរៀនការពារខ្លួនមុនពេលជួបបញ្ហា។

ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់លោក Ou Phannarith - អ៊ូ ផាន់ណារិទ្ធ ប្រធាន ISAC-Cambodia និងក្រុមការងារទាំងអស់ ដែលបានគាំទ្រ លើកទឹកចិត្ត និងរួមចំណែកជំរុញការអភិវឌ្ឍសហគមន៍សន្តិសុខសាយប័រនៅកម្ពុជា។

ខ្ញុំក៏សូមអរគុណដល់ AJCCA និងគណៈកម្មការវាយតម្លៃពានរង្វាន់ សម្រាប់ការទទួលស្គាល់នេះ ព្រមទាំងដៃគូការងារ សហគមន៍ និងអ្នកដែលតែងតែគាំទ្រការងាររបស់ខ្ញុំកន្លងមក។

ពានរង្វាន់នេះជាកម្លាំងចិត្តឱ្យខ្ញុំបន្តបេសកកម្មចែករំលែកចំណេះដឹង និងជួយឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាកាន់តែមានសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា។

ការពារប្រសើរជាងព្យាបាល — សុវត្ថិភាពឌីជីថលចាប់ផ្តើមពីការយល់ដឹងរបស់យើងម្នាក់ៗ។

សេចក្តីប្រកាសផ្លូវការពី AJCCA៖
https://ajcca.net/news/Cyber-Resilience-Award-2026-Honors-Outstanding-Cybersecurity-Leaders-Across-ASEAN-and-Japan

🌐 https://sophat.space

#ACRA2026 #AJCCA #SophatCHY #ISACCambodia #CyberResilience #DigitalSafety #Cambodia #SophatSpace

ភាសាជាតិ ជាព្រលឹងជាតិ — រួមគ្នាឱ្យព្រលឹងអក្សរខ្មែររស់ក្នុងពិភពឌីជីថល

អក្សរខ្មែរ និងពាក្យខ្មែរក្នុងពិភពឌីជីថលសព្វថ្ងៃ ពិតជាគួរឱ្យអាណិត និងកំសត់ណាស់។ យើងមានអក្សរជាតិ ភាសាជាតិ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងអរិយធម៌ដ៏យូរលង់ ប៉ុន្តែនៅពេលពិភពលោកកំពុងបោះជំហានទៅមុខយ៉ាងលឿនជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ខ្ញុំតែងសួរខ្លួនឯងថា៖ តើភាសាជាតិរបស់យើងកំពុងដើរទន្ទឹមគេ ឬកំពុងត្រូវបានទុកចោលនៅពីក្រោយ?

ខ្ញុំបានឆ្លងកាត់សម័យកាលនៃការប្រើអក្សរខ្មែរលើកុំព្យូទ័រ តាំងពីសម័យពុម្ពអក្សរ Limon, ABC រហូតដល់សម័យយូនីកូដ (Khmer Unicode) ដែលធ្វើឱ្យការវាយអក្សរខ្មែរតាមស្តង់ដារ ការអាន និងការចែករំលែកកាន់តែងាយស្រួល។ ពីមុន យើងជួបការលំបាកដោយសារកុំព្យូទ័រមិនអាចបង្ហាញអក្សរខ្មែរបានត្រឹមត្រូវ។ ថ្ងៃនេះ បញ្ហាជាច្រើនត្រូវបានដោះស្រាយ ប៉ុន្តែយើងកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាថ្មីមួយទៀត គឺ «មានអក្សរសម្រាប់ប្រើ ប៉ុន្តែនៅខ្វះពាក្យបច្ចេកទេសដែលមានស្តង់ដារ ងាយយល់ និងអាចប្រើប្រាស់បានទូលំទូលាយ»។

ពាក្យបច្ចេកទេសមួយ អាចមានការបកប្រែខុសៗគ្នា ពាក្យខ្លះមានក្នុងឯកសារផ្លូវការ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋទូទៅមិនសូវស្គាល់ ខណៈពាក្យជាច្រើនទៀតត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភាសាបរទេសរាល់ថ្ងៃ ទាំងដែលមានពាក្យខ្មែរអាចប្រើជំនួសបាន។ បើយើងមិនប្រមូល មិនថែរក្សា និងមិនប្រើប្រាស់ពាក្យខ្មែរចាប់ពីថ្ងៃនេះ តើថ្ងៃអនាគត ម៉ាស៊ីន និងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានឹងរៀនស្គាល់ និងយល់ពីភាសាខ្មែររបស់យើងបានកាន់តែប្រសើរដោយរបៀបណា?

នេះជាហេតុផលដែលខ្ញុំសម្រេចចិត្តបង្កើត «បណ្ណាល័យវាក្យសព្ទឌីជីថលខ្មែរ» នៅលើថ្នាល Sophat.Space ដែលខ្ញុំកំពុងអភិវឌ្ឍដោយផ្ទាល់។
https://sophat.space/khmer-terms

រហូតមកដល់ពេលនេះ ខ្ញុំបានប្រមូល និងរៀបចំពាក្យចំនួន ១,១៨១ ពាក្យ ដោយភ្ជាប់ជាមួយការបកប្រែ ប្រភពឯកសារយោង និងការពន្យល់ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋងាយស្រួលស្វែងយល់។ ចំនួននេះនៅតិចតួចណាស់ បើធៀបនឹងពាក្យបច្ចេកទេសដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលកំពុងប្រើប្រាស់នៅលើពិភពលោក ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ វាជាជំហានដំបូងដ៏មានអត្ថន័យ។
ខ្ញុំមិនចង់ឱ្យវាគ្រាន់តែជាបញ្ជីពាក្យខ្មែរ និងអង់គ្លេសនោះទេ ខ្ញុំចង់ឱ្យពាក្យនីមួយៗមានប្រភពច្បាស់លាស់ មានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរដែលងាយយល់ មានឧទាហរណ៍នៃការប្រើប្រាស់ និងអាចស្តាប់សំឡេងអានបាន ដើម្បីឱ្យមនុស្សគ្រប់រូបអាចរៀនសូត្រ និងយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ខ្ញុំកំពុងបង្កើតប្រព័ន្ធអានអត្ថបទពីឯកសារដោយស្វ័យប្រវត្តិ (Khmer OCR) និងបណ្ណាល័យចំណេះដឹងឌីជីថលខ្មែរ ដើម្បីជួយទាញយកពាក្យបច្ចេកទេសពីឯកសាររដ្ឋ និងប្រភពសាធារណៈផ្សេងៗដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ ខ្ញុំកំពុងបង្រៀនម៉ាស៊ីនឱ្យអាចអាន ស្វែងរក និងជួយប្រមូលពាក្យខ្មែរពីឯកសារទាំងនោះ ប៉ុន្តែម៉ាស៊ីនមិនមែនជាអ្នកសម្រេចចិត្តចុងក្រោយឡើយ ពាក្យដែលរកឃើញត្រូវឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យប្រភព ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការអនុម័តដោយមនុស្សជាមុនសិន ព្រោះខ្ញុំជឿថា បច្ចេកវិទ្យាគួរតែជាឧបករណ៍ជួយថែរក្សា និងអភិវឌ្ឍភាសាជាតិ មិនមែនជាអ្នកកំណត់ជំនួសយើងថា ភាសាខ្មែរគួរត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងណានោះទេ។

ការងារនេះត្រូវការពេលវេលា ការស្រាវជ្រាវ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងធនធានជាច្រើន ខ្ញុំដឹងថា ១,១៨១ ពាក្យ មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់បានទេ ប៉ុន្តែបើយើងគ្រប់គ្នារង់ចាំឱ្យអ្នកដទៃធ្វើ តើអ្នកណានឹងចាប់ផ្ដើម? ខ្ញុំមិនមែនជាអ្នកជំនាញភាសាវិទ្យាទេ ហើយក៏មិនអះអាងថាពាក្យដែលខ្ញុំប្រមូលបានសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវឥតខ្ចោះនោះដែរ។ ហេតុនេះហើយបានជាខ្ញុំបង្កើតមុខងារឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់អាចស្នើពាក្យថ្មី បញ្ចេញមតិ និងចូលរួមវាយតម្លៃពាក្យដែលមានស្រាប់។

ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់អ្នកជំនាញភាសាខ្មែរ អ្នកបច្ចេកវិទ្យា លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និស្សិត និងជនរួមជាតិគ្រប់រូប សូមចូលរួមផ្ដល់មតិ ជួយកែតម្រូវ និងចែករំលែកប្រភពពាក្យដែលមានគុណភាព ដើម្បីឱ្យបណ្ណាល័យនេះកាន់តែមានប្រយោជន៍សម្រាប់សង្គមខ្មែរ។ យើងមិនចាំបាច់បោះបង់ភាសាបរទេស ដើម្បីលើកតម្កើងភាសាជាតិរបស់ខ្លួននោះទេ ប៉ុន្តែយើងក៏មិនគួរបោះបង់ភាសាខ្មែរ ដើម្បីរត់តាមភាពទំនើបដែរ។ កុំឱ្យថ្ងៃអនាគត កូនចៅយើងអាចនិយាយជាមួយម៉ាស៊ីនបានគ្រប់ភាសា ប៉ុន្តែបែរជាពិបាកពន្យល់ចំណេះដឹងបច្ចេកវិទ្យាជាភាសាកំណើតរបស់ខ្លួនទៅវិញ កុំឱ្យអក្សរខ្មែរមានត្រឹមតែនៅលើឌីជីថល ប៉ុន្តែខ្វះខ្លឹមសារ ចំណេះដឹង និងពាក្យបច្ចេកទេសសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

ភាសាជាតិ ជាព្រលឹងជាតិ បើចង់ឱ្យព្រលឹងនេះបន្តរស់ក្នុងសម័យឌីជីថល យើងត្រូវរួមគ្នាថែរក្សា អភិវឌ្ឍ និងប្រើប្រាស់វា ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ! ពីមុន យើងតស៊ូឱ្យកុំព្យូទ័រអាចបង្ហាញអក្សរខ្មែរ ថ្ងៃនេះ យើងត្រូវបន្តតស៊ូឱ្យបច្ចេកវិទ្យា និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិតអាចយល់ពីភាសាខ្មែររបស់យើងកាន់តែប្រសើរ។

អក្សរខ្មែរមិនគួរត្រឹមតែរស់នៅលើឌីជីថលទេ ប៉ុន្តែត្រូវរស់នៅក្នុងចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា និងអនាគតរបស់ជាតិយើងផងដែរ។
ស្វែងយល់ និងចូលរួម៖ https://sophat.space/khmer-terms
#SophatSpace #KhmerTerms #KhmerLanguage #KhmerUnicode #DigitalCambodia #ភាសាខ្មែរ #បណ្ណាល័យពាក្យ