🇰🇭 ពីការចែករំលែកចំណេះដឹងឌីជីថលនៅកម្ពុជា ទៅកាន់ការទទួលស្គាល់ក្នុងកម្រិតអាស៊ាន និងជប៉ុន!

ខ្ញុំបាទ ជី សុផាត (Sophat CHY) ពិតជាមានកិត្តិយស និងសេចក្តីរីករាយ ដែលត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការថា ជាអ្នកទទួលពានរង្វាន់ AJCCA Cyber Resilience Award (ACRA) 2026 តំណាងពីប្រទេសកម្ពុជា ដោយសម្ព័ន្ធសហគមន៍សន្តិសុខសាយប័រ អាស៊ាន-ជប៉ុន (AJCCA)។

ការប្រកាសនេះធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងកម្មវិធី AJCCA Annual Conference លើកទី៣ នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ (មិនចូលរួមដោយផ្ទាល់ទេ) ។

អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងការអប់រំឌីជីថល ការចែករំលែកចំណេះដឹងអំពីសុវត្ថិភាពអនឡាញ ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ ICT ការរៀបចំសហគមន៍បច្ចេកវិទ្យា BarCamp Cambodia និងការបង្កើតមាតិកាអប់រំជាភាសាខ្មែរ។

ថ្មីៗនេះ ខ្ញុំក៏បានបង្កើត Sophat.Space ដែលជាថ្នាលពិនិត្យសុខភាពសុវត្ថិភាពឌីជីថល ដើម្បីជួយប្រជាពលរដ្ឋស្វែងយល់ពីហានិភ័យ និងរៀនការពារខ្លួនមុនពេលជួបបញ្ហា។

ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់លោក Ou Phannarith - អ៊ូ ផាន់ណារិទ្ធ ប្រធាន ISAC-Cambodia និងក្រុមការងារទាំងអស់ ដែលបានគាំទ្រ លើកទឹកចិត្ត និងរួមចំណែកជំរុញការអភិវឌ្ឍសហគមន៍សន្តិសុខសាយប័រនៅកម្ពុជា។

ខ្ញុំក៏សូមអរគុណដល់ AJCCA និងគណៈកម្មការវាយតម្លៃពានរង្វាន់ សម្រាប់ការទទួលស្គាល់នេះ ព្រមទាំងដៃគូការងារ សហគមន៍ និងអ្នកដែលតែងតែគាំទ្រការងាររបស់ខ្ញុំកន្លងមក។

ពានរង្វាន់នេះជាកម្លាំងចិត្តឱ្យខ្ញុំបន្តបេសកកម្មចែករំលែកចំណេះដឹង និងជួយឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាកាន់តែមានសុវត្ថិភាពក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា។

ការពារប្រសើរជាងព្យាបាល — សុវត្ថិភាពឌីជីថលចាប់ផ្តើមពីការយល់ដឹងរបស់យើងម្នាក់ៗ។

សេចក្តីប្រកាសផ្លូវការពី AJCCA៖
https://ajcca.net/news/Cyber-Resilience-Award-2026-Honors-Outstanding-Cybersecurity-Leaders-Across-ASEAN-and-Japan

🌐 https://sophat.space

#ACRA2026 #AJCCA #SophatCHY #ISACCambodia #CyberResilience #DigitalSafety #Cambodia #SophatSpace

ភាសាជាតិ ជាព្រលឹងជាតិ — រួមគ្នាឱ្យព្រលឹងអក្សរខ្មែររស់ក្នុងពិភពឌីជីថល

អក្សរខ្មែរ និងពាក្យខ្មែរក្នុងពិភពឌីជីថលសព្វថ្ងៃ ពិតជាគួរឱ្យអាណិត និងកំសត់ណាស់។ យើងមានអក្សរជាតិ ភាសាជាតិ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងអរិយធម៌ដ៏យូរលង់ ប៉ុន្តែនៅពេលពិភពលោកកំពុងបោះជំហានទៅមុខយ៉ាងលឿនជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ខ្ញុំតែងសួរខ្លួនឯងថា៖ តើភាសាជាតិរបស់យើងកំពុងដើរទន្ទឹមគេ ឬកំពុងត្រូវបានទុកចោលនៅពីក្រោយ?

ខ្ញុំបានឆ្លងកាត់សម័យកាលនៃការប្រើអក្សរខ្មែរលើកុំព្យូទ័រ តាំងពីសម័យពុម្ពអក្សរ Limon, ABC រហូតដល់សម័យយូនីកូដ (Khmer Unicode) ដែលធ្វើឱ្យការវាយអក្សរខ្មែរតាមស្តង់ដារ ការអាន និងការចែករំលែកកាន់តែងាយស្រួល។ ពីមុន យើងជួបការលំបាកដោយសារកុំព្យូទ័រមិនអាចបង្ហាញអក្សរខ្មែរបានត្រឹមត្រូវ។ ថ្ងៃនេះ បញ្ហាជាច្រើនត្រូវបានដោះស្រាយ ប៉ុន្តែយើងកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាថ្មីមួយទៀត គឺ «មានអក្សរសម្រាប់ប្រើ ប៉ុន្តែនៅខ្វះពាក្យបច្ចេកទេសដែលមានស្តង់ដារ ងាយយល់ និងអាចប្រើប្រាស់បានទូលំទូលាយ»។

ពាក្យបច្ចេកទេសមួយ អាចមានការបកប្រែខុសៗគ្នា ពាក្យខ្លះមានក្នុងឯកសារផ្លូវការ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋទូទៅមិនសូវស្គាល់ ខណៈពាក្យជាច្រើនទៀតត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភាសាបរទេសរាល់ថ្ងៃ ទាំងដែលមានពាក្យខ្មែរអាចប្រើជំនួសបាន។ បើយើងមិនប្រមូល មិនថែរក្សា និងមិនប្រើប្រាស់ពាក្យខ្មែរចាប់ពីថ្ងៃនេះ តើថ្ងៃអនាគត ម៉ាស៊ីន និងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យានឹងរៀនស្គាល់ និងយល់ពីភាសាខ្មែររបស់យើងបានកាន់តែប្រសើរដោយរបៀបណា?

នេះជាហេតុផលដែលខ្ញុំសម្រេចចិត្តបង្កើត «បណ្ណាល័យវាក្យសព្ទឌីជីថលខ្មែរ» នៅលើថ្នាល Sophat.Space ដែលខ្ញុំកំពុងអភិវឌ្ឍដោយផ្ទាល់។
https://sophat.space/khmer-terms

រហូតមកដល់ពេលនេះ ខ្ញុំបានប្រមូល និងរៀបចំពាក្យចំនួន ១,១៨១ ពាក្យ ដោយភ្ជាប់ជាមួយការបកប្រែ ប្រភពឯកសារយោង និងការពន្យល់ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋងាយស្រួលស្វែងយល់។ ចំនួននេះនៅតិចតួចណាស់ បើធៀបនឹងពាក្យបច្ចេកទេសដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលកំពុងប្រើប្រាស់នៅលើពិភពលោក ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ វាជាជំហានដំបូងដ៏មានអត្ថន័យ។
ខ្ញុំមិនចង់ឱ្យវាគ្រាន់តែជាបញ្ជីពាក្យខ្មែរ និងអង់គ្លេសនោះទេ ខ្ញុំចង់ឱ្យពាក្យនីមួយៗមានប្រភពច្បាស់លាស់ មានការពន្យល់ជាភាសាខ្មែរដែលងាយយល់ មានឧទាហរណ៍នៃការប្រើប្រាស់ និងអាចស្តាប់សំឡេងអានបាន ដើម្បីឱ្យមនុស្សគ្រប់រូបអាចរៀនសូត្រ និងយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ខ្ញុំកំពុងបង្កើតប្រព័ន្ធអានអត្ថបទពីឯកសារដោយស្វ័យប្រវត្តិ (Khmer OCR) និងបណ្ណាល័យចំណេះដឹងឌីជីថលខ្មែរ ដើម្បីជួយទាញយកពាក្យបច្ចេកទេសពីឯកសាររដ្ឋ និងប្រភពសាធារណៈផ្សេងៗដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ ខ្ញុំកំពុងបង្រៀនម៉ាស៊ីនឱ្យអាចអាន ស្វែងរក និងជួយប្រមូលពាក្យខ្មែរពីឯកសារទាំងនោះ ប៉ុន្តែម៉ាស៊ីនមិនមែនជាអ្នកសម្រេចចិត្តចុងក្រោយឡើយ ពាក្យដែលរកឃើញត្រូវឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យប្រភព ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការអនុម័តដោយមនុស្សជាមុនសិន ព្រោះខ្ញុំជឿថា បច្ចេកវិទ្យាគួរតែជាឧបករណ៍ជួយថែរក្សា និងអភិវឌ្ឍភាសាជាតិ មិនមែនជាអ្នកកំណត់ជំនួសយើងថា ភាសាខ្មែរគួរត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងណានោះទេ។

ការងារនេះត្រូវការពេលវេលា ការស្រាវជ្រាវ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងធនធានជាច្រើន ខ្ញុំដឹងថា ១,១៨១ ពាក្យ មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់បានទេ ប៉ុន្តែបើយើងគ្រប់គ្នារង់ចាំឱ្យអ្នកដទៃធ្វើ តើអ្នកណានឹងចាប់ផ្ដើម? ខ្ញុំមិនមែនជាអ្នកជំនាញភាសាវិទ្យាទេ ហើយក៏មិនអះអាងថាពាក្យដែលខ្ញុំប្រមូលបានសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវឥតខ្ចោះនោះដែរ។ ហេតុនេះហើយបានជាខ្ញុំបង្កើតមុខងារឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់អាចស្នើពាក្យថ្មី បញ្ចេញមតិ និងចូលរួមវាយតម្លៃពាក្យដែលមានស្រាប់។

ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់អ្នកជំនាញភាសាខ្មែរ អ្នកបច្ចេកវិទ្យា លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និស្សិត និងជនរួមជាតិគ្រប់រូប សូមចូលរួមផ្ដល់មតិ ជួយកែតម្រូវ និងចែករំលែកប្រភពពាក្យដែលមានគុណភាព ដើម្បីឱ្យបណ្ណាល័យនេះកាន់តែមានប្រយោជន៍សម្រាប់សង្គមខ្មែរ។ យើងមិនចាំបាច់បោះបង់ភាសាបរទេស ដើម្បីលើកតម្កើងភាសាជាតិរបស់ខ្លួននោះទេ ប៉ុន្តែយើងក៏មិនគួរបោះបង់ភាសាខ្មែរ ដើម្បីរត់តាមភាពទំនើបដែរ។ កុំឱ្យថ្ងៃអនាគត កូនចៅយើងអាចនិយាយជាមួយម៉ាស៊ីនបានគ្រប់ភាសា ប៉ុន្តែបែរជាពិបាកពន្យល់ចំណេះដឹងបច្ចេកវិទ្យាជាភាសាកំណើតរបស់ខ្លួនទៅវិញ កុំឱ្យអក្សរខ្មែរមានត្រឹមតែនៅលើឌីជីថល ប៉ុន្តែខ្វះខ្លឹមសារ ចំណេះដឹង និងពាក្យបច្ចេកទេសសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

ភាសាជាតិ ជាព្រលឹងជាតិ បើចង់ឱ្យព្រលឹងនេះបន្តរស់ក្នុងសម័យឌីជីថល យើងត្រូវរួមគ្នាថែរក្សា អភិវឌ្ឍ និងប្រើប្រាស់វា ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ! ពីមុន យើងតស៊ូឱ្យកុំព្យូទ័រអាចបង្ហាញអក្សរខ្មែរ ថ្ងៃនេះ យើងត្រូវបន្តតស៊ូឱ្យបច្ចេកវិទ្យា និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិតអាចយល់ពីភាសាខ្មែររបស់យើងកាន់តែប្រសើរ។

អក្សរខ្មែរមិនគួរត្រឹមតែរស់នៅលើឌីជីថលទេ ប៉ុន្តែត្រូវរស់នៅក្នុងចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា និងអនាគតរបស់ជាតិយើងផងដែរ។
ស្វែងយល់ និងចូលរួម៖ https://sophat.space/khmer-terms
#SophatSpace #KhmerTerms #KhmerLanguage #KhmerUnicode #DigitalCambodia #ភាសាខ្មែរ #បណ្ណាល័យពាក្យ

Ask Maps និង AI របស់ Google Maps៖ ឱកាសមួយសម្រាប់ទេសចរណ៍ឌីជីថលកម្ពុជា 🇰🇭

ពេលខ្ញុំត្រូវបានអញ្ជើញចូលរួមកម្មវិធី ConnectLIVE នៅប្រទេសសិង្ហបុរី ខ្ញុំបានស្វែងយល់ពីមុខងារ Ask Maps និងមុខងារថ្មីៗរបស់ Google Maps ដែលរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI)។ ខ្ញុំមើលឃើញថា នេះជាឱកាសដ៏ល្អសម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍ឌីជីថលនៅកម្ពុជា។

ពីមុន យើងប្រើ Google Maps ដើម្បីស្វែងរកទីតាំង មើលរូបថត អានការវាយតម្លៃ និងស្វែងរកផ្លូវ។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ AI អាចជួយស្វែងយល់ពីទីកន្លែង និងរៀបចំផែនការធ្វើដំណើរតាមរយៈសំណួរធម្មតា។
ខ្ញុំបានសាកល្បង Ask Maps ឱ្យរៀបចំដំណើរកម្សាន្តនៅសៀមរាបរយៈពេល ៥ ថ្ងៃ។ វាបានណែនាំប្រាសាទ សារមន្ទីរ និងទីតាំងទេសចរណ៍ផ្សេងៗតាមថ្ងៃ។ នេះធ្វើឱ្យខ្ញុំស្រមៃឃើញពីសក្ដានុពលរបស់ AI សម្រាប់កម្ពុជា។
ប្រសិនបើក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ អ្នកជំនាញ និងសហគមន៍ Google Maps អាចសហការកែលម្អគុណភាពព័ត៌មានទីតាំងទេសចរណ៍ យើងអាចបង្កើតឱកាសថ្មីៗជាច្រើន។
យើងអាចចាប់ផ្ដើមពីការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានអំពីប្រាសាទ រមណីយដ្ឋាន សហគមន៍ទេសចរណ៍ ភោជនីយដ្ឋាន ផ្ទះសំណាក់ សិប្បកម្ម និងទីតាំងវប្បធម៌ដែលមិនសូវមានអ្នកស្គាល់។

សាកស្រមៃថា ភ្ញៀវទេសចរម្នាក់សួរ AI ថា៖
«ខ្ញុំមានពេល ៥ ថ្ងៃនៅកម្ពុជា តើគួរទៅកន្លែងណាខ្លះ ដើម្បីស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ ម្ហូបអាហារ និងជីវភាពប្រជាជនខ្មែរ?»

ប្រសិនបើព័ត៌មានទីតាំងមានគុណភាព ត្រឹមត្រូវ និងសម្បូរបែប AI អាចផ្ដល់ការណែនាំកាន់តែមានប្រយោជន៍។ នេះក៏ជាឱកាសសម្រាប់អាជីវកម្មតូចៗ និងសហគមន៍មូលដ្ឋានផងដែរ។
ប៉ុន្តែខ្ញុំក៏មានការព្រួយបារម្ភ។ ប្រសិនបើទីតាំងទេសចរណ៍មានព័ត៌មានខុស ទីតាំងក្លែងក្លាយ ឬការវាយតម្លៃបំភាន់ ដោយគ្មានការតាមដាន និងរាយការណ៍កែតម្រូវ វាអាចប៉ះពាល់ដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរ និងគុណភាពចម្លើយរបស់ AI។

តាមបទពិសោធរបស់ខ្ញុំក្នុងការស្រាវជ្រាវ កត់ត្រា និងរាយការណ៍បញ្ហាទីតាំងនៅលើ Google Maps ខ្ញុំយល់ថា គុណភាពទិន្នន័យផែនទីពាក់ព័ន្ធនឹងកេរ្តិ៍ឈ្មោះប្រទេស វប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច និងទំនុកចិត្តរបស់អ្នកធ្វើដំណើរ។
នេះជាពេលវេលាល្អសម្រាប់កិច្ចសហការរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ អ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យា ប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ អាជីវកម្ម និងសហគមន៍ Google Maps ដើម្បីលើកកម្ពស់ទេសចរណ៍ឌីជីថលកម្ពុជា។
ក្នុងនាមជាអ្នកចូលរួមសកម្មក្នុងសហគមន៍ Cambodia Local Guides ខ្ញុំរីករាយក្នុងការចែករំលែកបទពិសោធ និងសហការជាមួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីជំរុញគម្រោងនេះឱ្យទៅមុខ។

យើងមិនចាំបាច់បង្កើត AI ថ្មីទាំងស្រុងទេ។ យើងអាចចាប់ផ្ដើមពីការកែលម្អព័ត៌មានអំពីប្រទេសយើងឱ្យបានល្អ ដើម្បីឱ្យបច្ចេកវិទ្យាដែលមានស្រាប់ជួយផ្សព្វផ្សាយសក្ដានុពលកម្ពុជាទៅកាន់ពិភពលោក។

ទេសចរណ៍ឌីជីថលមិនមែនគ្រាន់តែផ្សព្វផ្សាយទីតាំងតាមអ៊ីនធឺណិតទេ ប៉ុន្តែជាការធ្វើឱ្យព័ត៌មានអំពីកម្ពុជាមានគុណភាព អាចរកឃើញ និងជឿទុកចិត្តបានក្នុងយុគសម័យ AI។
តើបងប្អូនយល់យ៉ាងណាចំពោះឱកាសនេះ?