Tahlilchi do’stimiz V.Bazarova (O’zJOKU) tomonidan tayyorlangan “The Trans-Afghan Corridor – A Strategic Manifestation of President Mirziyoyev’s Regional Doctrine” nomli maqola Belgiyaning EUREFLECT nashrida chiqdi.
Ekspert aytishicha, 17 iyul kuni Kobulda imzolangan bitim Prezident Shavkat Mirziyoyevning Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni mustahkamlash konsepsiyasini amalga oshirishdagi muhim qadam bo’ldi.
Mirziyoyev diplomatiyasining o‘ziga xos jihati shundaki, u izolyatsion neytrallikka emas, balki o‘zaro manfaat va amaliy pragmatizmga asoslangan faol va ko‘p yo‘nalishli tashqi siyosatga tayanadi, deydi ekspert.
V.Bazarovaga ta’kidlashicha, o‘zbek siyosiy elitasi tafakkurida Afg‘oniston oddiy qo‘shni davlat emas, balki Markaziy Osiyoning ajralmas va strategik jihatdan muhim bo‘lagi sifatida e’tirof etiladi.
Shu bois Kobul bitimini oddiy texnik hujjat emas, balki mintaqaviy hamkorlikka da’vat etuvchi siyosiy manifest sifatida talqin etish lozim, deydi ekspert.
Batafsil: https://eureflect.com/the-trans-afghan-corridor-a-strategic-manifestation-of-president-mirziyoyevs-regional-doctrine/
Strategic Focus: Central Asia
Ekspert aytishicha, 17 iyul kuni Kobulda imzolangan bitim Prezident Shavkat Mirziyoyevning Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni mustahkamlash konsepsiyasini amalga oshirishdagi muhim qadam bo’ldi.
Mirziyoyev diplomatiyasining o‘ziga xos jihati shundaki, u izolyatsion neytrallikka emas, balki o‘zaro manfaat va amaliy pragmatizmga asoslangan faol va ko‘p yo‘nalishli tashqi siyosatga tayanadi, deydi ekspert.
V.Bazarovaga ta’kidlashicha, o‘zbek siyosiy elitasi tafakkurida Afg‘oniston oddiy qo‘shni davlat emas, balki Markaziy Osiyoning ajralmas va strategik jihatdan muhim bo‘lagi sifatida e’tirof etiladi.
Shu bois Kobul bitimini oddiy texnik hujjat emas, balki mintaqaviy hamkorlikka da’vat etuvchi siyosiy manifest sifatida talqin etish lozim, deydi ekspert.
Batafsil: https://eureflect.com/the-trans-afghan-corridor-a-strategic-manifestation-of-president-mirziyoyevs-regional-doctrine/
Strategic Focus: Central Asia
❤14🔥7⚡1👍1💯1
Aslida Bani Isroil qudratli emasligi fosh bo‘ldi. Eron bilan mojaro davomida Eron otgan eski-tuski raketalarning 80% Falastin hududiga kirib borguncha AQSh, Britaniya va Iordaniya kabi davlatlar tomonidan urib tushirildi. Bani Isroil esa qolgan 20%ning o‘zidanoq tinchib qoldi.
Bani Isroilning asosiy qudrati havo qo‘shinlarida. Suriyada ham, G‘azzada ham, Eronda ham Amerikadan olgan beg‘araz bombalari bilan ish qilmoqda.
Agar qaysidir kuchlar 7/10 voqealari singari qisqa muddatda ularning aerodromlarini egallasa, xonavayron bo‘lishi turgan gap.
Chunki ayollarni o‘ldirib ularning kiyimini kiyib oladigan erkak jangchilar va go‘daklarni o‘ldirib orom oladigan ayol jangchilardan iborat qo‘shinning yakkama-yakka janglarda pamperslarini toshib ketayotganini guvohi bo‘lmoqdamiz.
Suriya qo‘shini yoppasiga yerdan hujum qilsa, katta talofatlar bilan bo‘lsa ham, bularni odam qila oladi.
Biroq katta masala bunga AQShning yo‘l qo‘ymasligidir. Agar AQSh Bani Isroilga bergan madadini Ukrainaga berganida, Ukraina allaqachon maqsadga yetgan bo‘lardi. Ammo AQShga Ukraina emas, Falastin masalasi muhim.
Chunki dunyoda yaxshilik va yomonlik o‘rtasida to‘qnashuv ketmoqda. Ammo har bir tomon o‘zini yaxshilik namoyondasi deb biladi.
Shuning uchun ham AQSh va kollektiv G‘arb dunyosi Yaqin Sharqda o‘ziga raqobatbardosh, o‘zgacha sivilizatsiyaning paydo bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaydi. Bu sivilizatsiya kimlar uchundir madaniylik, ma’rifat va insonparvarlik bo‘lsa, ular uchun varvarlikdir.
Shuning uchun to ularning yo‘liga va yo‘rig‘iga yurmaguncha, ular “varvarlar”dan hech ham rozi bo‘lmaydi.
Tarix takrorlanaveradi.
Said Komil Muhammad Karim
Bani Isroilning asosiy qudrati havo qo‘shinlarida. Suriyada ham, G‘azzada ham, Eronda ham Amerikadan olgan beg‘araz bombalari bilan ish qilmoqda.
Agar qaysidir kuchlar 7/10 voqealari singari qisqa muddatda ularning aerodromlarini egallasa, xonavayron bo‘lishi turgan gap.
Chunki ayollarni o‘ldirib ularning kiyimini kiyib oladigan erkak jangchilar va go‘daklarni o‘ldirib orom oladigan ayol jangchilardan iborat qo‘shinning yakkama-yakka janglarda pamperslarini toshib ketayotganini guvohi bo‘lmoqdamiz.
Suriya qo‘shini yoppasiga yerdan hujum qilsa, katta talofatlar bilan bo‘lsa ham, bularni odam qila oladi.
Biroq katta masala bunga AQShning yo‘l qo‘ymasligidir. Agar AQSh Bani Isroilga bergan madadini Ukrainaga berganida, Ukraina allaqachon maqsadga yetgan bo‘lardi. Ammo AQShga Ukraina emas, Falastin masalasi muhim.
Chunki dunyoda yaxshilik va yomonlik o‘rtasida to‘qnashuv ketmoqda. Ammo har bir tomon o‘zini yaxshilik namoyondasi deb biladi.
Shuning uchun ham AQSh va kollektiv G‘arb dunyosi Yaqin Sharqda o‘ziga raqobatbardosh, o‘zgacha sivilizatsiyaning paydo bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaydi. Bu sivilizatsiya kimlar uchundir madaniylik, ma’rifat va insonparvarlik bo‘lsa, ular uchun varvarlikdir.
Shuning uchun to ularning yo‘liga va yo‘rig‘iga yurmaguncha, ular “varvarlar”dan hech ham rozi bo‘lmaydi.
Tarix takrorlanaveradi.
Said Komil Muhammad Karim
👍47❤13⚡8💯2👎1
Tel-Avivdan kelgan ma’lumotlarga ko’ra, Isroil Suriyaga qarshi yangi harbiy kampaniyani boshlashga faol hozirlik ko‘rmoqda. Isroil yangi urushga quyidagi omillarga asoslanib tayyorlanmoqda: a) Eronning zaiflashuvi; b) Suriya armiyasining to’liq shakllanmagani; c) milliy ozchiliklarning (druzlar, kurdlar) yangi Suriya hukumatidan noroziligi.
Harbiy bosim ssenariysi Eron misolida kuzatilgan holatni takrorlashi mumkin: AQShning aviatsiya tashuvchi kemalari guruhlari orqali dengizdan tahdid, harbiy va iqtisodiy obyektlarga zarbalar, shuningdek Suriyada ichki vaziyatni beqarorlashtirish uchun druz va kurd guruhlariga yordam berish. Bu kabi strategiya keng ko‘lamli urushdan qochishga va davlatni ichkaridan yemirishga, ya’ni hokimiyat vertikalini izdan chiqarishga xizmat qiladi.
Isroilning maqsadi — shunchaki harbiy ustunlikka erishish emas, balki musulmon davlatlarining konsolidatsiyasiga yo‘l qo‘ymaslikdir. Musulmon o’lkalarining birlashuv mintaqadagi kuchlar muvozanatini o‘zgartirishi mumkin. Shu sababli, qarama-qarshilik faqat osmon va yerda emas, balki diplomatik maydonlarda ham kechmoqda. Manbalarga ko’ra, Turkiya va Eron Misr, Iroq, Pokiston va Afg‘oniston ishtirokida musulmon koalitsiyasini tuzish bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda. O’z navbatida, AQSh va Isroil musulmon davlatlarining o‘zaro ziddiyatlarini kuchaytirish orqali ularni bo‘lib tashlashga urinmoqda.
Isroilni uzoq davom etadigan quruqlikdagi janglarga jalb qilish Isroil strategiyasiga qarshi turishda hal qiluvchi omil bo’ladi. Bu holatda Isroilning texnologik ustunligi mahalliy sharoit, son jihatidan ustunlik va dushmanning ruhiy bardoshi bilan yo’q qilinadi. Havo ustunligi hali quruqlikda nazoratga ega bo‘lish degani emas, ayniqsa Suriya armiyasi mustahkamlanganda va Erondan to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy aralashuv bo‘lsa.
Shunga qaramay, vaqt Tehron va Damashq tomonida ishlamoqda. Eronga Xitoydan olingan harbiy samolyotlarni o‘zlashtirish uchun, Suriyaga esa to‘laqonli qurolli kuchlar shakllantirish uchun vaqt kerak. Ochiq mojaroni qancha uzoq muddatga kechiktirishga muvaffaq bo‘lishsa, musulmon davlatlari foydasiga strategik muvozanatning o‘zgarishi ehtimoli shuncha yuqori bo‘ladi.
Xulosa qilib aytganda, Yaqin Sharqda nazorat uchun kurash harbiy, diplomatik va axborot frontlarida bir vaqtning o‘zida kechmoqda. Kelgusi oylarda bu jarayon mintaqaning siyosiy kelajagini belgilab beradi.
Strategic Focus: Central Asia
Harbiy bosim ssenariysi Eron misolida kuzatilgan holatni takrorlashi mumkin: AQShning aviatsiya tashuvchi kemalari guruhlari orqali dengizdan tahdid, harbiy va iqtisodiy obyektlarga zarbalar, shuningdek Suriyada ichki vaziyatni beqarorlashtirish uchun druz va kurd guruhlariga yordam berish. Bu kabi strategiya keng ko‘lamli urushdan qochishga va davlatni ichkaridan yemirishga, ya’ni hokimiyat vertikalini izdan chiqarishga xizmat qiladi.
Isroilning maqsadi — shunchaki harbiy ustunlikka erishish emas, balki musulmon davlatlarining konsolidatsiyasiga yo‘l qo‘ymaslikdir. Musulmon o’lkalarining birlashuv mintaqadagi kuchlar muvozanatini o‘zgartirishi mumkin. Shu sababli, qarama-qarshilik faqat osmon va yerda emas, balki diplomatik maydonlarda ham kechmoqda. Manbalarga ko’ra, Turkiya va Eron Misr, Iroq, Pokiston va Afg‘oniston ishtirokida musulmon koalitsiyasini tuzish bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda. O’z navbatida, AQSh va Isroil musulmon davlatlarining o‘zaro ziddiyatlarini kuchaytirish orqali ularni bo‘lib tashlashga urinmoqda.
Isroilni uzoq davom etadigan quruqlikdagi janglarga jalb qilish Isroil strategiyasiga qarshi turishda hal qiluvchi omil bo’ladi. Bu holatda Isroilning texnologik ustunligi mahalliy sharoit, son jihatidan ustunlik va dushmanning ruhiy bardoshi bilan yo’q qilinadi. Havo ustunligi hali quruqlikda nazoratga ega bo‘lish degani emas, ayniqsa Suriya armiyasi mustahkamlanganda va Erondan to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy aralashuv bo‘lsa.
Shunga qaramay, vaqt Tehron va Damashq tomonida ishlamoqda. Eronga Xitoydan olingan harbiy samolyotlarni o‘zlashtirish uchun, Suriyaga esa to‘laqonli qurolli kuchlar shakllantirish uchun vaqt kerak. Ochiq mojaroni qancha uzoq muddatga kechiktirishga muvaffaq bo‘lishsa, musulmon davlatlari foydasiga strategik muvozanatning o‘zgarishi ehtimoli shuncha yuqori bo‘ladi.
Xulosa qilib aytganda, Yaqin Sharqda nazorat uchun kurash harbiy, diplomatik va axborot frontlarida bir vaqtning o‘zida kechmoqda. Kelgusi oylarda bu jarayon mintaqaning siyosiy kelajagini belgilab beradi.
Strategic Focus: Central Asia
⚡23❤13💯10👍6🔥1
Forwarded from Strategic Focus: Middle East and North Africa
Hanafiy o‘qi: Islom olamining yangi konfiguratsiyasimi?
Islom olamida ko‘z o‘ngimizda tektonik o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Ilgari hukmron bo‘lgan mintaqaviy arxitektura o‘rniga yangi geosiyosiy haqiqat vujudga kelmoqda. Agar avvalroq mintaqada dinamikani shia “Qarshilik o‘qi” (Tehron – Bag‘dod – Damashq – Bayrut) belgilab bergan bo‘lsa, endilikda diqqat markazida — Bolqonlardan G‘arbiy Xitoygacha cho‘zilgan hanafiy geosiyosiy zanjir turibdi. Bu yerda raqobatdan ko‘ra, yangi muvozanat nuqtalarini izlash, hattoki kutilmagan ittifoqlar yuzaga kelishi haqida so‘z bormoqda.
“Sunniy o‘qi” deyish xato bo’ladi. To‘g‘rirog‘i, eng yirik sunniy mazhab — hanafiylik asosida shakllanayotgan hanafiy o‘qi haqida gapirish ma’qul. Iroqda vujudga kelgan bu yo’nalish Oltin O‘rda, Usmonlilar imperiyasi va Boburiylar saltanatining asosiy diniy-dogmatik poydevoriga aylangan. Uning o‘rni Yevropa tarixidagi katoliklik bilan qiyoslanishi mumkin.
Bugungi kunda hanafiylik quyidagi hududlarni qamrab oladi: Turkiya — zamonaviy hanafiy ta’limotining intellektual va institutsional markazi; Markaziy Osiyo — turkiy va islomiy dunyoni bog‘lovchi strategik mintaqa; Afg‘oniston va Pokiston — hanafiylik diniy o‘zlikning asosiy elementi sifatida shakllangan; Iroq, Suriya, Iordaniya, Misrning ayrim qismlari, hamda Xitoyning uyg‘ur hududlari; Rossiya islom kamari — Boshqirdiston, Tatariston va Shimoliy Kavkazgacha bo‘lgan hududlar.
Markaziy Osiyo bu o‘qda faqat tranzit hudud emas, balki loyihaning ma’naviy fronti, diniy legitimlik manbaidir. Yaqin Sharqdagi keskinlik fonida aynan shu mintaqada mo‘tadil islomiy markaz shakllanishi mumkin.
Turkiychilik yo‘nalishdagi harakatlarning ommalashuvi, Afg‘onistonning Anqara bilan yaqinlashuvi, Xitoy va Rossiya musulmon mintaqalarida hanafiy fiqhiga qiziqishning ortishi — bularning barchasi bir zanjirning bo‘g‘inlaridir. Hanafiy o‘qi turklar, arablar, pushtunlar va xitoylik musulmonlarni radikal mafkura asosida emas, balki mo‘tadil va oqilona diniy an’ana asosida birlashtiradi, bu esa yangi imperiyaviy tartib va pragmatizm g‘oyalari bilan uyg‘unlashadi.
Qizig‘i shundaki, yangi sharoitda Tehron ham ushbu o‘q bilan hamkorlik qilish imkoniyatini ko‘rib chiqishi mumkin. Hanafiylik avtomatik tarzda shia yo‘nalishiga qarama-qarshi emas — aksincha, har ikkala yondashuvda imperiyaviy an’analar, yuqori darajadagi fiqhiy tafakkur va mutaassiblikka qarshilik mavjud. Islom olamining fragmentatsiyalashuvi va eski ittifoqlarning kuchsizlanishi fonida Eron Anqara va Toshkent bilan mintaqaviy masalalarda yaqinlashgan holda Yevroosiyo islom kamarini yaratishda hamkor bo‘lishi mumkin.
Hanafiy o‘qi — bu nafaqat diniy, balki islom olamidagi yangi geosiyosiy muvozanat platformasi. Bu tizimda Turkiya - ruhiy markaz, Markaziy Osiyo - asosiy tayanch, Eron esa barqarorlik va mo‘tadillik tarafdori sifatida tabiiy hamkor bo‘lishi mumkin.
Hanafiylik islom olamining aqidaviy kompassi bo’lsa, turkiylar shu yo‘nalishdagi asosiy yo‘lboshchilardir. Va ehtimol, yaqin orada forslar ham bu tartibda o‘z o‘rnini raqib emas, balki strategik sherik sifatida topadilar.
@erontahlili
Islom olamida ko‘z o‘ngimizda tektonik o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Ilgari hukmron bo‘lgan mintaqaviy arxitektura o‘rniga yangi geosiyosiy haqiqat vujudga kelmoqda. Agar avvalroq mintaqada dinamikani shia “Qarshilik o‘qi” (Tehron – Bag‘dod – Damashq – Bayrut) belgilab bergan bo‘lsa, endilikda diqqat markazida — Bolqonlardan G‘arbiy Xitoygacha cho‘zilgan hanafiy geosiyosiy zanjir turibdi. Bu yerda raqobatdan ko‘ra, yangi muvozanat nuqtalarini izlash, hattoki kutilmagan ittifoqlar yuzaga kelishi haqida so‘z bormoqda.
“Sunniy o‘qi” deyish xato bo’ladi. To‘g‘rirog‘i, eng yirik sunniy mazhab — hanafiylik asosida shakllanayotgan hanafiy o‘qi haqida gapirish ma’qul. Iroqda vujudga kelgan bu yo’nalish Oltin O‘rda, Usmonlilar imperiyasi va Boburiylar saltanatining asosiy diniy-dogmatik poydevoriga aylangan. Uning o‘rni Yevropa tarixidagi katoliklik bilan qiyoslanishi mumkin.
Bugungi kunda hanafiylik quyidagi hududlarni qamrab oladi: Turkiya — zamonaviy hanafiy ta’limotining intellektual va institutsional markazi; Markaziy Osiyo — turkiy va islomiy dunyoni bog‘lovchi strategik mintaqa; Afg‘oniston va Pokiston — hanafiylik diniy o‘zlikning asosiy elementi sifatida shakllangan; Iroq, Suriya, Iordaniya, Misrning ayrim qismlari, hamda Xitoyning uyg‘ur hududlari; Rossiya islom kamari — Boshqirdiston, Tatariston va Shimoliy Kavkazgacha bo‘lgan hududlar.
Markaziy Osiyo bu o‘qda faqat tranzit hudud emas, balki loyihaning ma’naviy fronti, diniy legitimlik manbaidir. Yaqin Sharqdagi keskinlik fonida aynan shu mintaqada mo‘tadil islomiy markaz shakllanishi mumkin.
Turkiychilik yo‘nalishdagi harakatlarning ommalashuvi, Afg‘onistonning Anqara bilan yaqinlashuvi, Xitoy va Rossiya musulmon mintaqalarida hanafiy fiqhiga qiziqishning ortishi — bularning barchasi bir zanjirning bo‘g‘inlaridir. Hanafiy o‘qi turklar, arablar, pushtunlar va xitoylik musulmonlarni radikal mafkura asosida emas, balki mo‘tadil va oqilona diniy an’ana asosida birlashtiradi, bu esa yangi imperiyaviy tartib va pragmatizm g‘oyalari bilan uyg‘unlashadi.
Qizig‘i shundaki, yangi sharoitda Tehron ham ushbu o‘q bilan hamkorlik qilish imkoniyatini ko‘rib chiqishi mumkin. Hanafiylik avtomatik tarzda shia yo‘nalishiga qarama-qarshi emas — aksincha, har ikkala yondashuvda imperiyaviy an’analar, yuqori darajadagi fiqhiy tafakkur va mutaassiblikka qarshilik mavjud. Islom olamining fragmentatsiyalashuvi va eski ittifoqlarning kuchsizlanishi fonida Eron Anqara va Toshkent bilan mintaqaviy masalalarda yaqinlashgan holda Yevroosiyo islom kamarini yaratishda hamkor bo‘lishi mumkin.
Hanafiy o‘qi — bu nafaqat diniy, balki islom olamidagi yangi geosiyosiy muvozanat platformasi. Bu tizimda Turkiya - ruhiy markaz, Markaziy Osiyo - asosiy tayanch, Eron esa barqarorlik va mo‘tadillik tarafdori sifatida tabiiy hamkor bo‘lishi mumkin.
Hanafiylik islom olamining aqidaviy kompassi bo’lsa, turkiylar shu yo‘nalishdagi asosiy yo‘lboshchilardir. Va ehtimol, yaqin orada forslar ham bu tartibda o‘z o‘rnini raqib emas, balki strategik sherik sifatida topadilar.
@erontahlili
🔥34💯13❤12👍9
Forwarded from Strategic Focus: Atlantic
Si Szinpin armiyasini urushga tayyorlamoqda: 2027-yil rejasi fosh bo‘ldi
2023-yil boshidan boshlab Xitoy Xalq Ozodlik Armiyasi o‘z tarixidagi eng chuqur tozalash kampaniyalaridan birini boshidan kechirmoqda: 20 dan ortiq yuqori lavozimli harbiylar (quruqlik qo‘shinlaridan tortib raketa kuchlarigacha) lavozimidan chetlatildi, hibsga olindi yoki ommaviy maydondan g‘oyib bo‘ldi. Eng e’tiborlisi, Markaziy Harbiy Kengashning olti a’zosidan uchtasi, jumladan mudofaa vaziri Li Shanfu va harbiy ierarxiyada ikkinchi o‘rindagi Xe Veydun lavozimidan olinishi bo‘ldi. Qizig’i, ularning barchasi 2022-yilda shaxsan Si Szinpin tomonidan tayinlangan edi.
Rasmiy sabablar — korrupsiya va lavozimni suiiste’mol qilish, ayniqsa qurol-yarog‘ xaridlari sohasida. Ammo asl sabab — 2027-yilga qadar Tayvanga qarshi ehtimoliy harbiy operatsiyaga tayyorlik darajasining pastligi va siyosiy ishonchsizlik. AQSh razvedkasiga ko‘ra, aynan shu yilda Si armiyani jangga tayyor holatga keltirishni buyurgan.
Tozalashning bir necha asosiy maqsadi bor. Birinchidan, ta’sir doirasiga ega bo‘lgan parallel kuch markazlarini yo‘q qilish, xususan Si faoliyat boshlagan Fujian viloyatidan chiqqan “fujian guruhi”ga oid harbiylar. Ikkinchidan, Sharqiy harbiy qo‘mondonlik va Raketa kuchlari kabi strategik sohalarda nazoratni to‘liq qo‘lga olish. Uchinchidan, yangi rahbarlarga strategik topshiriqlar uchun shaxsiy javobgarlik yuklash, jumladan ehtimoliy Tayvan operatsiyasi uchun.
Bu jarayonlar, tabiiyki, buyruq zanjirini izdan chiqaradi, armiyadagi ruhiy holatni pasaytiradi va qo‘shinlararo hamkorlik va modernizatsiya jarayonlarini sekinlashtiradi. Biroq Xitoy harbiy tarixi shuni ko‘rsatadiki: harbiy kuch ishlatish qarorlari ko‘pincha tayyorgarlik emas, siyosiy zarurat asosida qabul qilingan.
Bu holat 1950-yilda Koreyada (Xitoy bu vaqtda hali fuqarolar urushidan o’ziga kelmagandi), 1962-yilda Hindistonga qarshi urushda (katta sakrash muvafaqqiyatsiz tugadi) va 1979-yilda Vetnam bilan mojaroda (bu paytda armiya Madaniy inqilobdan so’ng og’ir ahvolda edi) kuzatilgan. Har safar armiya ichki inqiroz va zaif tayyorgarlik fonida jangga kirgan. Bu Pekin mantig‘i bilan tushuntiriladi: urushga “qulay payt”ni kutib emas, balki siyosiy nazorat xavf ostida qolganida kiriladi.
Bugungi kunda Si Szinpinda ikkita asosiy cheklov bor: xalqaro muhit va tozalangan armiyaning vaqtinchalik nofaolligi. Biroq 2027-yil yaqinlashgani sari va “harbiy-siyosiy sterilizatsiya” yakuniga yetgani sayin, harbiy harakat ehtimoli ortib boradi. Xususan, Tayvan borasida allaqachon hammasi tayyor: havo-dengiz patrullari, kiberhujumlar, harbiy-sanoat sintezlashuvi.
Xulosa qilib aytganda, bugungi Xitoy armiyasi katta urushga to‘liq tayyor bo‘lmasligi mumkin, ammo Xitoy siyosiy rahbariyati uni tayyorlash yo‘lidagi barcha to‘siqlarni ketma-ket yo‘q qilmoqda. Demak, savol “urush bo‘ladimi”da emas, balki “Pekin qachon bu urushni zarur deb topadi”da.
G’arbiy alyans
2023-yil boshidan boshlab Xitoy Xalq Ozodlik Armiyasi o‘z tarixidagi eng chuqur tozalash kampaniyalaridan birini boshidan kechirmoqda: 20 dan ortiq yuqori lavozimli harbiylar (quruqlik qo‘shinlaridan tortib raketa kuchlarigacha) lavozimidan chetlatildi, hibsga olindi yoki ommaviy maydondan g‘oyib bo‘ldi. Eng e’tiborlisi, Markaziy Harbiy Kengashning olti a’zosidan uchtasi, jumladan mudofaa vaziri Li Shanfu va harbiy ierarxiyada ikkinchi o‘rindagi Xe Veydun lavozimidan olinishi bo‘ldi. Qizig’i, ularning barchasi 2022-yilda shaxsan Si Szinpin tomonidan tayinlangan edi.
Rasmiy sabablar — korrupsiya va lavozimni suiiste’mol qilish, ayniqsa qurol-yarog‘ xaridlari sohasida. Ammo asl sabab — 2027-yilga qadar Tayvanga qarshi ehtimoliy harbiy operatsiyaga tayyorlik darajasining pastligi va siyosiy ishonchsizlik. AQSh razvedkasiga ko‘ra, aynan shu yilda Si armiyani jangga tayyor holatga keltirishni buyurgan.
Tozalashning bir necha asosiy maqsadi bor. Birinchidan, ta’sir doirasiga ega bo‘lgan parallel kuch markazlarini yo‘q qilish, xususan Si faoliyat boshlagan Fujian viloyatidan chiqqan “fujian guruhi”ga oid harbiylar. Ikkinchidan, Sharqiy harbiy qo‘mondonlik va Raketa kuchlari kabi strategik sohalarda nazoratni to‘liq qo‘lga olish. Uchinchidan, yangi rahbarlarga strategik topshiriqlar uchun shaxsiy javobgarlik yuklash, jumladan ehtimoliy Tayvan operatsiyasi uchun.
Bu jarayonlar, tabiiyki, buyruq zanjirini izdan chiqaradi, armiyadagi ruhiy holatni pasaytiradi va qo‘shinlararo hamkorlik va modernizatsiya jarayonlarini sekinlashtiradi. Biroq Xitoy harbiy tarixi shuni ko‘rsatadiki: harbiy kuch ishlatish qarorlari ko‘pincha tayyorgarlik emas, siyosiy zarurat asosida qabul qilingan.
Bu holat 1950-yilda Koreyada (Xitoy bu vaqtda hali fuqarolar urushidan o’ziga kelmagandi), 1962-yilda Hindistonga qarshi urushda (katta sakrash muvafaqqiyatsiz tugadi) va 1979-yilda Vetnam bilan mojaroda (bu paytda armiya Madaniy inqilobdan so’ng og’ir ahvolda edi) kuzatilgan. Har safar armiya ichki inqiroz va zaif tayyorgarlik fonida jangga kirgan. Bu Pekin mantig‘i bilan tushuntiriladi: urushga “qulay payt”ni kutib emas, balki siyosiy nazorat xavf ostida qolganida kiriladi.
Bugungi kunda Si Szinpinda ikkita asosiy cheklov bor: xalqaro muhit va tozalangan armiyaning vaqtinchalik nofaolligi. Biroq 2027-yil yaqinlashgani sari va “harbiy-siyosiy sterilizatsiya” yakuniga yetgani sayin, harbiy harakat ehtimoli ortib boradi. Xususan, Tayvan borasida allaqachon hammasi tayyor: havo-dengiz patrullari, kiberhujumlar, harbiy-sanoat sintezlashuvi.
Xulosa qilib aytganda, bugungi Xitoy armiyasi katta urushga to‘liq tayyor bo‘lmasligi mumkin, ammo Xitoy siyosiy rahbariyati uni tayyorlash yo‘lidagi barcha to‘siqlarni ketma-ket yo‘q qilmoqda. Demak, savol “urush bo‘ladimi”da emas, balki “Pekin qachon bu urushni zarur deb topadi”da.
G’arbiy alyans
❤20🤔11🔥8🥱1🤣1
Shoh Serdar: Turkmanistonda monarxiya joriy etiladimi?
Qo’shni Turkmanistonda mamlakatni rasman monarxiyaga aylantirish chaqiriqlari tobora balandroq yangramoqda. Mamlakat xalq artisti Jemal Saparova amaldagi prezident Serdar Berdimuhamedovni toj kiyishga va barcha Berdimuhammedovlar oilasiga “abadiy shohlar” unvonini berishga chaqirdi. Bu g‘oya sobiq prezident Gurbanguli Berdimuhamedovning tug‘ilgan kuni munosabati bilan yangi Arqadag’ shahrida yangradi va tez orada rasmiy narrativga aylantirildi.
Aslida, Turkmaniston garchi rasmiy jihatdan respublika bo‘lib qolayotgan bo‘lsa-da, allaqachon sulola tamoyiliga ko‘ra boshqariladi. 2022-yilda Gurbanguli hokimiyatni o‘g‘li Serdarga topshirganidan keyin sulolaviylik aniq ko‘rina boshladi. Sobiq prezident esa siyosiy sahnadan ketmadi: u hanuzgacha strategik qarorlar, ayniqsa tashqi siyosatda muhim rol o‘ynamoqda.
Amaldagi prezident S.Berdimuhamedov hozircha jiddiy yutuqlarga erisha olmadi — uning boshqaruvi otasining siyosatini davom ettirish sifatida qabul qilinmoqda. Aynan shuning uchun unga “shoh” yoki “sulton” degan unvon berish g‘oyasi — Serdarni oddiy prezident emas, balki uni xuddi Alloh tomonidan “tanlangan” sifatida ko‘rsatishga urinish bo‘lib tuyulmoqda. Bu orqali Berdimuhammedovlar oilasi hokimiyatni faqat ular boshqarishi kerak degan fikrni xalq ongiga singdirishga harakat qilmoqdalar.
Ayni vaqtda, siyosiy maydonga Serdarning singlisi va Gurbangulining qizi — Oguljahan Atabayeva ham chiqmoqda. U davlat ishlariga faol kirishmoqda: xorijiy delegatsiyalar bilan uchrashmoqda, xayriya loyihalarini boshlamoqda va xorijiy OAVga intervyular bermoqda. 2025-yil 24-aprel oyida u Samarqandga tashrif buyurib, O‘zbekiston Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva bilan uchrashdi. 2025-yil 16-iyul oyida esa Bokuda prezident Aliyevning qizi Leyla Aliyeva bilan uchrashdi. Bu yerda biz mintaqadagi siyosiy sulolalar o‘rtasidagi norasmiy aloqalar shakllanayotganini guvohi bo’lyapmiz.
Atabayeva ko‘p yillar xorijda yashagan, Buyuk Britaniyada ta’lim olgan va ingliz tilida erkin so’zlasha oladi. U Yevroittifoq va Britaniya parlamenti vakillari bilan aloqalarga ega. Hozirgi paytda u otasi nomidagi xayriya fondining vitse-prezidenti sifatida ishlamoqda va amalda rejimning “ezgulik elchisi” sifatida xorijda faoliyat yuritmoqda.
Xulosa qilib aytganda, Turkmanistonda monarxiyani rasman joriy etish bo’yicha faol ishlar ketmoqda. Agar Serdar “shoh”ga aylansa, bu shunchaki ramziy harakat emas, balki mamlakatda monarxiyani huquqiy jihatdan rasmiylashtirish bo‘ladi.
Strategic Focus: Central Asia
Qo’shni Turkmanistonda mamlakatni rasman monarxiyaga aylantirish chaqiriqlari tobora balandroq yangramoqda. Mamlakat xalq artisti Jemal Saparova amaldagi prezident Serdar Berdimuhamedovni toj kiyishga va barcha Berdimuhammedovlar oilasiga “abadiy shohlar” unvonini berishga chaqirdi. Bu g‘oya sobiq prezident Gurbanguli Berdimuhamedovning tug‘ilgan kuni munosabati bilan yangi Arqadag’ shahrida yangradi va tez orada rasmiy narrativga aylantirildi.
Aslida, Turkmaniston garchi rasmiy jihatdan respublika bo‘lib qolayotgan bo‘lsa-da, allaqachon sulola tamoyiliga ko‘ra boshqariladi. 2022-yilda Gurbanguli hokimiyatni o‘g‘li Serdarga topshirganidan keyin sulolaviylik aniq ko‘rina boshladi. Sobiq prezident esa siyosiy sahnadan ketmadi: u hanuzgacha strategik qarorlar, ayniqsa tashqi siyosatda muhim rol o‘ynamoqda.
Amaldagi prezident S.Berdimuhamedov hozircha jiddiy yutuqlarga erisha olmadi — uning boshqaruvi otasining siyosatini davom ettirish sifatida qabul qilinmoqda. Aynan shuning uchun unga “shoh” yoki “sulton” degan unvon berish g‘oyasi — Serdarni oddiy prezident emas, balki uni xuddi Alloh tomonidan “tanlangan” sifatida ko‘rsatishga urinish bo‘lib tuyulmoqda. Bu orqali Berdimuhammedovlar oilasi hokimiyatni faqat ular boshqarishi kerak degan fikrni xalq ongiga singdirishga harakat qilmoqdalar.
Ayni vaqtda, siyosiy maydonga Serdarning singlisi va Gurbangulining qizi — Oguljahan Atabayeva ham chiqmoqda. U davlat ishlariga faol kirishmoqda: xorijiy delegatsiyalar bilan uchrashmoqda, xayriya loyihalarini boshlamoqda va xorijiy OAVga intervyular bermoqda. 2025-yil 24-aprel oyida u Samarqandga tashrif buyurib, O‘zbekiston Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva bilan uchrashdi. 2025-yil 16-iyul oyida esa Bokuda prezident Aliyevning qizi Leyla Aliyeva bilan uchrashdi. Bu yerda biz mintaqadagi siyosiy sulolalar o‘rtasidagi norasmiy aloqalar shakllanayotganini guvohi bo’lyapmiz.
Atabayeva ko‘p yillar xorijda yashagan, Buyuk Britaniyada ta’lim olgan va ingliz tilida erkin so’zlasha oladi. U Yevroittifoq va Britaniya parlamenti vakillari bilan aloqalarga ega. Hozirgi paytda u otasi nomidagi xayriya fondining vitse-prezidenti sifatida ishlamoqda va amalda rejimning “ezgulik elchisi” sifatida xorijda faoliyat yuritmoqda.
Xulosa qilib aytganda, Turkmanistonda monarxiyani rasman joriy etish bo’yicha faol ishlar ketmoqda. Agar Serdar “shoh”ga aylansa, bu shunchaki ramziy harakat emas, balki mamlakatda monarxiyani huquqiy jihatdan rasmiylashtirish bo‘ladi.
Strategic Focus: Central Asia
👎67❤13💩13👍10🤯8🔥3😁2
Minval Politika: Ozarbayjon Rossiyaga qarshi xalqaro sudga da’vo arizalarini tayyorlamoqda
Xabarlarga ko’ra, Ozarbayjon AZAL aviakompaniyasining samolyoti halokati bo‘yicha Rossiyaga qarshi xalqaro sudga da’vo arizalarini tayyorlamoqda.
Prezident Aliyevning aytishicha, AZAL samolyoti atrofidagi hodisa “quyoshdek ravshan”. Uning so‘zlariga ko‘ra, yetti oy o‘tgan bo‘lishiga qaramay, Ozarbayjon Rossiya tomonidan biror aniq javob olmagan. Ozarbayjon Bosh prokurori Rossiya Tergov qo‘mitasi rahbariga so‘rovlar yuborayotgan bo‘lsa-da, javob faqat bitta jumladan iborat: “Tergov davom etmoqda”.
Aliyevning fikricha, bunday pozitsiya samarasizdir. U Ozarbayjon xalqaro sud instantsiyalariga hujjatlarni topshirish niyatida ekanini tasdiqladi.
Shuningdek, Aliyev Malayziya “Boeing” samolyoti halokatini tergov qilish o‘n yildan ortiq vaqt olganini eslatib o‘tdi. Uning aytishicha, Ozarbayjon ham zarur bo‘lsa, shuncha kutishga tayyor.
Strategic Focus: Central Asia
Xabarlarga ko’ra, Ozarbayjon AZAL aviakompaniyasining samolyoti halokati bo‘yicha Rossiyaga qarshi xalqaro sudga da’vo arizalarini tayyorlamoqda.
Prezident Aliyevning aytishicha, AZAL samolyoti atrofidagi hodisa “quyoshdek ravshan”. Uning so‘zlariga ko‘ra, yetti oy o‘tgan bo‘lishiga qaramay, Ozarbayjon Rossiya tomonidan biror aniq javob olmagan. Ozarbayjon Bosh prokurori Rossiya Tergov qo‘mitasi rahbariga so‘rovlar yuborayotgan bo‘lsa-da, javob faqat bitta jumladan iborat: “Tergov davom etmoqda”.
Aliyevning fikricha, bunday pozitsiya samarasizdir. U Ozarbayjon xalqaro sud instantsiyalariga hujjatlarni topshirish niyatida ekanini tasdiqladi.
Shuningdek, Aliyev Malayziya “Boeing” samolyoti halokatini tergov qilish o‘n yildan ortiq vaqt olganini eslatib o‘tdi. Uning aytishicha, Ozarbayjon ham zarur bo‘lsa, shuncha kutishga tayyor.
Strategic Focus: Central Asia
❤27👍12🔥11
Kaspiy: Moskva Eronni Turk dunyosiga qarshi qayrashga urinmoqda
Kaspiy mintaqasidagi vaziyat tez sur’atlar bilan o‘zgarib, hudud yashirin raqobat va nozik diplomatik o‘yinlar maydoniga aylanmoqda. Mintaqadagi pozitsiyalarini yo‘qotayotgan Rossiya geosiyosiy tushkunlik natijasida Eronga tayanmoqda - ya’ni bu uning strategik tanlovi emas.
2022-yildan boshlab sobiq SSSR respublikalari orasida Moskva oldidagi de-fakto itoatkorligi tezda yemirila boshladi. Ozarbayjon NATOning Dengiz xavfsizligi markaziga (NATO MARSEC) a’zo bo‘ldi, Qozog‘iston va Turkmaniston Turkiya bilan harbiy-siyosiy hamkorlikni kuchaytirdi, turk flotlari Rossiya chegaralariga tobora yaqinroq mashg‘ulotlar o‘tkazmoqda. Natijada Kaspiyda Moskva ishtirokisiz yangi xavfsizlik arxitekturasi shakllanmoqda.
Yuqoridagi holat Kremlni jiddiy xavotirga solmoqda. U Tehronga tayanib, uni Kaspiyda harbiy dengiz mashg‘ulotlariga jalb qilib, Eron “turkiylar koalitsiyasiga” (Ozarbayjon, Qozog‘iston, Turkmaniston va Turkiya)ga qarshi chiqishiga umid qilmoqda. Eron 30 yillik tanaffusdan so‘ng yana Kaspiyda neft qazishni tikladi va harbiy-dengiz kuchlarini kengaytirmoqda. Moskva esa buni “tashqi tahdidga qarshi qo‘shma javob” deb talqin qilmoqda. Oxirgi Eron-Rossiya mashg‘ulotlari rasmiy ravishda qutqaruv amaliyotlari sifatida e’lon qilingan bo’lsa-da, Rossiyadagi ayrim tahlilchilar ularni AQSH va Isroilga, hatto bevosita aytilmasa-da, Ozarbayjonga qarshi qaratilgan deb baholamoqda.
Fikrimizcha, Moskva Eronga haddan tashqari ishonmoqda. Yaqinda Isroil tomonidan Eron yadroviy infratuzilmasiga qilingan hujumdan keyin Rossiya Eronni na diplomatik, na amaliy jihatdan himoya qildi. Tehronda ruslarga nisbatan ishonchsizlik kuchaydi. Endilikda Eron tobora ko‘proq Markaziy Osiyo davlatlari va Turkiyani — tranzit, energetika va Kaspiy bo‘yicha mantiqiy hamkorlar sifatida ko‘rib chiqmoqda.
Moskvaning bugungi kundagi asosiy maqsadi - Eronga turk davlatlariga qarshi pozitsiyani singdirish. Shunday qilib, Kreml oʻz ichki qo’rquvlarini boshqa davlatlarga (Eronga) eksport qilmoqda. Boshqacha qilib aytganda, Rossiya o‘z zaifligini yashirmoqchi va Kaspiyda yo‘qotayotgan ta’sirini Eron qo‘li bilan saqlab qolishga intilmoqda. Rossiya turk harbiy kemalaridan emas, balki post-sovet makonida nazoratni boy berishdan cho‘chimoqda. Ammo Eron Rossiyaga real ittifoqchi bo’la olmaydi. U ko‘p yo‘nalishli siyosat olib bormoqda va RFning zaifligidan foydalanib, Kaspiyda o‘z mavqeini mustahkamlashga urinmoqda, bu bilan turkiylarga qarshi keskinlikni kuchaytirmasdan harakat qilmoqda.
Xulosa qilib aytganda, Kaspiy endi oddiy harbiy raqobat emas, balki katta siyosiy o‘yin maydoniga aylangan. Moskva Eronni o‘z qo‘l ostidagi figura qilishni istayapti, ammo Tehron o‘zi mustaqil o‘yinchi bo‘lishni afzal ko‘rmoqda.
Strategic Focus: Central Asia
Kaspiy mintaqasidagi vaziyat tez sur’atlar bilan o‘zgarib, hudud yashirin raqobat va nozik diplomatik o‘yinlar maydoniga aylanmoqda. Mintaqadagi pozitsiyalarini yo‘qotayotgan Rossiya geosiyosiy tushkunlik natijasida Eronga tayanmoqda - ya’ni bu uning strategik tanlovi emas.
2022-yildan boshlab sobiq SSSR respublikalari orasida Moskva oldidagi de-fakto itoatkorligi tezda yemirila boshladi. Ozarbayjon NATOning Dengiz xavfsizligi markaziga (NATO MARSEC) a’zo bo‘ldi, Qozog‘iston va Turkmaniston Turkiya bilan harbiy-siyosiy hamkorlikni kuchaytirdi, turk flotlari Rossiya chegaralariga tobora yaqinroq mashg‘ulotlar o‘tkazmoqda. Natijada Kaspiyda Moskva ishtirokisiz yangi xavfsizlik arxitekturasi shakllanmoqda.
Yuqoridagi holat Kremlni jiddiy xavotirga solmoqda. U Tehronga tayanib, uni Kaspiyda harbiy dengiz mashg‘ulotlariga jalb qilib, Eron “turkiylar koalitsiyasiga” (Ozarbayjon, Qozog‘iston, Turkmaniston va Turkiya)ga qarshi chiqishiga umid qilmoqda. Eron 30 yillik tanaffusdan so‘ng yana Kaspiyda neft qazishni tikladi va harbiy-dengiz kuchlarini kengaytirmoqda. Moskva esa buni “tashqi tahdidga qarshi qo‘shma javob” deb talqin qilmoqda. Oxirgi Eron-Rossiya mashg‘ulotlari rasmiy ravishda qutqaruv amaliyotlari sifatida e’lon qilingan bo’lsa-da, Rossiyadagi ayrim tahlilchilar ularni AQSH va Isroilga, hatto bevosita aytilmasa-da, Ozarbayjonga qarshi qaratilgan deb baholamoqda.
Fikrimizcha, Moskva Eronga haddan tashqari ishonmoqda. Yaqinda Isroil tomonidan Eron yadroviy infratuzilmasiga qilingan hujumdan keyin Rossiya Eronni na diplomatik, na amaliy jihatdan himoya qildi. Tehronda ruslarga nisbatan ishonchsizlik kuchaydi. Endilikda Eron tobora ko‘proq Markaziy Osiyo davlatlari va Turkiyani — tranzit, energetika va Kaspiy bo‘yicha mantiqiy hamkorlar sifatida ko‘rib chiqmoqda.
Moskvaning bugungi kundagi asosiy maqsadi - Eronga turk davlatlariga qarshi pozitsiyani singdirish. Shunday qilib, Kreml oʻz ichki qo’rquvlarini boshqa davlatlarga (Eronga) eksport qilmoqda. Boshqacha qilib aytganda, Rossiya o‘z zaifligini yashirmoqchi va Kaspiyda yo‘qotayotgan ta’sirini Eron qo‘li bilan saqlab qolishga intilmoqda. Rossiya turk harbiy kemalaridan emas, balki post-sovet makonida nazoratni boy berishdan cho‘chimoqda. Ammo Eron Rossiyaga real ittifoqchi bo’la olmaydi. U ko‘p yo‘nalishli siyosat olib bormoqda va RFning zaifligidan foydalanib, Kaspiyda o‘z mavqeini mustahkamlashga urinmoqda, bu bilan turkiylarga qarshi keskinlikni kuchaytirmasdan harakat qilmoqda.
Xulosa qilib aytganda, Kaspiy endi oddiy harbiy raqobat emas, balki katta siyosiy o‘yin maydoniga aylangan. Moskva Eronni o‘z qo‘l ostidagi figura qilishni istayapti, ammo Tehron o‘zi mustaqil o‘yinchi bo‘lishni afzal ko‘rmoqda.
Strategic Focus: Central Asia
👍35❤17🔥10⚡6😁1🤔1🌭1💯1💊1
“Uch Qahramon” – kinomi yoki mafkuraviy regress?
Yaqinda ekranlarga chiqqan “Uch Qahramon” filmini tomosha qildim. Bu film haqida hamma har xil fikrda. Kimdir uni o‘zbek kinosi uchun yangi bosqich deb baholasa, boshqa birov kompyuter grafikasida olingan sahnalar noprofessional ekanligini aytib tanqid qiladi. Ammo ba’zi jihatlar ustida chuqurroq to‘xtalish kerak.
Film texnik jihatdan yomon emas. Operatorlik ishlari, sahna harakatlari, aktyorlik ijrosi anchagina yaxshi. Ayrim sahnalarda grafika sun’iy chiqsa-da, umumiy kartina yaxshi ishlangan. Shu nuqtayi nazardan olib qaralganda, bu film albatta zamonaviy o‘zbek kinosi rivojida muhim qadamlardan biridir balki.
Ammo filmning gʻoyaviy jihati — ayniqsa, unda berilayotgan g‘oyalar — chuqurroq mulohazaga undaydi.
Filmda terroristik guruh boshlig‘i korrupsiyaga qarshi kurash, yangi adolatli tizim qurish, xalq manfaati uchun ishlovchi jamiyat haqidagi fikrlarni aytadi. Bu g‘oyalar o‘z-o‘zidan yomon emas, balki har bir sog‘lom jamiyat uchun muhim va zarur savollar. Ammo film bu fikrlarni aynan “yovuz” obrazlar orqali ilgari suradi.
Natijada, tomoshabinda quyidagi fikr shakllanadi:
“Tizimni o‘zgartirish haqida o‘ylayotgan, mavjud muammolarni ochiq aytayotgan odam – ehtimol yovuzdir, ehtimol u tinchligimizga xavf solmoqchidir”.
Bu esa mafkuraviy regressning o‘zidir! Film orqali tomoshabinga agar kimdir tizimni tanqid qilsa yoki o‘zgarish istasa, demak u yomon odam degan signal beriladi. Bunday yondashuv esa jamiyatda erkin fikrlash, tanqidiy qarash va ijtimoiy faollikni bosim ostida yo‘qolishiga olib keladi.
Albatta, tartibsizlikni targ‘ib qilish, zo‘ravonlik yo‘li bilan o‘zgarish qilish — bu boshqa masala. Men buni aslo normal demoqchi emasman. Ammo filmda g‘oya va uslub chalkashtirib yuborilgan, nazarimda.
Bu holat, afsuski, jamiyatda erkin fikr almashinuvi, sog‘lom tanqid, va eng muhimi — xalq va davlat o‘rtasidagi ishonchga salbiy ta’sir qilishi mumkin. Oqibatda, tanqid normal ekanligi, bu orqali davlat va jamiyat oʻrtasidagi ijtimoiy shartnomani saqlab qolish mumkin ekanligi unutiladi.
Shu jihatini hisobga olganda, “Uch Qahramon” filmi muhim ijtimoiy g‘oyalarni noto‘g‘ri kontekstdan berish orqali ongli ravishda bir yoqlama signal uzatish vositasi boʻlib qolgan. Shu tomondan filmning rejissyor Hilol Nasimov ishlagan filmlardan farqi ham qolmagan. Uning filmlari ham “soqol qoʻyganlar yomon, hijob oʻraganlar adashgan” degan signalni joʻnatar edi tomoshabinlarga.
Xullas, balki bu film kinosanoat uchun o‘sish bosqichidir, ammo mafkura maydonida u bizni bir savol ustida o‘ylashga majbur qiladi:
O‘zgarishni istash jinoyatmi?
@economist_martin
Yaqinda ekranlarga chiqqan “Uch Qahramon” filmini tomosha qildim. Bu film haqida hamma har xil fikrda. Kimdir uni o‘zbek kinosi uchun yangi bosqich deb baholasa, boshqa birov kompyuter grafikasida olingan sahnalar noprofessional ekanligini aytib tanqid qiladi. Ammo ba’zi jihatlar ustida chuqurroq to‘xtalish kerak.
Film texnik jihatdan yomon emas. Operatorlik ishlari, sahna harakatlari, aktyorlik ijrosi anchagina yaxshi. Ayrim sahnalarda grafika sun’iy chiqsa-da, umumiy kartina yaxshi ishlangan. Shu nuqtayi nazardan olib qaralganda, bu film albatta zamonaviy o‘zbek kinosi rivojida muhim qadamlardan biridir balki.
Ammo filmning gʻoyaviy jihati — ayniqsa, unda berilayotgan g‘oyalar — chuqurroq mulohazaga undaydi.
Filmda terroristik guruh boshlig‘i korrupsiyaga qarshi kurash, yangi adolatli tizim qurish, xalq manfaati uchun ishlovchi jamiyat haqidagi fikrlarni aytadi. Bu g‘oyalar o‘z-o‘zidan yomon emas, balki har bir sog‘lom jamiyat uchun muhim va zarur savollar. Ammo film bu fikrlarni aynan “yovuz” obrazlar orqali ilgari suradi.
Natijada, tomoshabinda quyidagi fikr shakllanadi:
“Tizimni o‘zgartirish haqida o‘ylayotgan, mavjud muammolarni ochiq aytayotgan odam – ehtimol yovuzdir, ehtimol u tinchligimizga xavf solmoqchidir”.
Bu esa mafkuraviy regressning o‘zidir! Film orqali tomoshabinga agar kimdir tizimni tanqid qilsa yoki o‘zgarish istasa, demak u yomon odam degan signal beriladi. Bunday yondashuv esa jamiyatda erkin fikrlash, tanqidiy qarash va ijtimoiy faollikni bosim ostida yo‘qolishiga olib keladi.
Albatta, tartibsizlikni targ‘ib qilish, zo‘ravonlik yo‘li bilan o‘zgarish qilish — bu boshqa masala. Men buni aslo normal demoqchi emasman. Ammo filmda g‘oya va uslub chalkashtirib yuborilgan, nazarimda.
Bu holat, afsuski, jamiyatda erkin fikr almashinuvi, sog‘lom tanqid, va eng muhimi — xalq va davlat o‘rtasidagi ishonchga salbiy ta’sir qilishi mumkin. Oqibatda, tanqid normal ekanligi, bu orqali davlat va jamiyat oʻrtasidagi ijtimoiy shartnomani saqlab qolish mumkin ekanligi unutiladi.
Shu jihatini hisobga olganda, “Uch Qahramon” filmi muhim ijtimoiy g‘oyalarni noto‘g‘ri kontekstdan berish orqali ongli ravishda bir yoqlama signal uzatish vositasi boʻlib qolgan. Shu tomondan filmning rejissyor Hilol Nasimov ishlagan filmlardan farqi ham qolmagan. Uning filmlari ham “soqol qoʻyganlar yomon, hijob oʻraganlar adashgan” degan signalni joʻnatar edi tomoshabinlarga.
Xullas, balki bu film kinosanoat uchun o‘sish bosqichidir, ammo mafkura maydonida u bizni bir savol ustida o‘ylashga majbur qiladi:
O‘zgarishni istash jinoyatmi?
@economist_martin
🔥23❤16⚡10👍5💯2👎1
Ozarbayjon yo‘li: Markaziy Osiyo ham Rossiyasiz mustaqil harakat qiladimi?
Moskvadan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, Kremlda “ozarbayjon ssenariysi” (avtoritar tuzumni saqlagan holda, Rossiyadan to‘liq mustaqil tashqi siyosat yuritish) bo‘yicha xavotirlar kuchaymoqda. Asl qo‘rquv — Boku emas, balki uning yo‘li boshqalarga (shu jumladan, Markaziy Osiyoga ham) o‘rnak bo‘lishidir.
Bu ssenariyning mohiyati uch asosiy omilga borib taqaladi. Birinchidan, Ozarbayjon faqat milliy manfaatlar asosida harakat qilmoqda. Masalan, Qorabog‘ni Rossiya, KXShT yoki YXHTni hisobga olmasdan, harbiy kuch yordamida qaytarib oldi. Boku Rossiyaning “katta og’a” sifatidagi rolini ochiq inkor qilmoqda. Ikkinchidan, Ilhom Aliyev neytral, lekin samarali ritorikani shakllantirmoqda: rasmiy bayonotlarda Rossiya bilan ittifoqchilik haqida gapiradi, biroq amalda KXShTda ishtirok etmayapti, G‘arbga qarshi chiqmayapti va Turkiya, Yevropa Ittifoqi, NATO hamda Isroil bilan faol hamkorlik qilmoqda. Uchinchidan, mamlakat energetik mustaqillikka erishmoqda — gaz va neftni Yevropaga yetkazib berib, “Gazprom”ning raqibiga aylanmoqda.
Kreml quyidagi oqibatlardan xavotirda. 1) Ozarbayjon shuni ko‘rsatdiki, avtoritar tuzum Rossiyaga tayanmasdan ham yashay oladi. Bu Moskva uchun og‘riqli, chunki u sobiq SSSR hududini o‘zining ta’sir doirasi deb biladi. 2) Boku o‘z hududiy maqsadlariga Rossiyani chetlab o‘tgan holda, harbiy kuch bilan erishish mumkinligini isbotladi. Bu Rossiyaning mintaqadagi “xavfsizlik kafili” maqomini shubha ostiga qo‘yadi. 3) Turkiyaning roli tobora ortib bormoqda: Ozarbayjonda turk harbiy bazasini ochish masalasi muhokama qilinmoqda, Anqara esa Bokuning asosiy tashqi siyosiy hamkoriga aylanmoqda.
Bu fonda ikki davlat o‘rtasidagi keskinlik kuchaymoqda. 2024-yil dekabrida Rossiya havo mudofaasi AZAL yo‘lovchi samolyotini urib tushirdi. Bunga javoban Aliyev uzr so’rashni, javobgarlarni jazolash va tovon to‘lashni talab qildi. Biroq, Moskva sukut saqladi, Ozarbayjon esa ishni xalqaro sudlarga olib chiqishga tayyorgarlikni boshladi. Keyinroq Yekaterinburgdagi reydda ikki ozarbayjonlik halok bo‘ldi. Bunga javoban Boku sakkiz nafar rossiyalikni hibsga oldi va “Sputnik Ozarbayjon” ofisida tintuv o‘tkazdi. So’ng Rossotrudnichestvo vakolatxonasi ham yopildi, rasmiy sabab: huquqiy ro‘yxatdan o‘tmagan. Aslida Rossiya tuzilmalarini mamlakatdan siqib chiqarish bo’yicha tizimli ishlar ketmoqda.
Anqara bu hodisalarga tezkor munosabat bildirdi. Prezident Erdo‘g‘an tomonlarni bosiqlikka chaqirdi, biroq Ozarbayjon bilan strategik ittifoqni alohida ta’kidladi. Mintaqada Turkiya harbiy ishtirokini kuchaytirish g‘oyalari tobora jiddiy tus olmoqda, bu esa Rossiyaga ochiq signal sifatida qabul qilinmoqda.
Ayni vaqtda Aliyev Ukrainaga murojaat qildi: okkupatsiyani tan olmaslik va o‘z yerlaring uchun kurashishga chaqirdi. U faqat harbiy kuch status-kvoni o‘zgartirishi mumkinligini, tashqi vositachilarga tayanish esa davlatning pozitsiyasini zaiflashtirishini aytdi. Bu signal nafaqat Ukrainaga, balki boshqa davlatlarga ham Rossiyasiz harakat qilish mumkinligini ko‘rsatmoqda.
“Ozarbayjon ssenariysi”ning ta’siri Markaziy Osiyoda sezilmoqda. Qozog‘iston Turkiya bilan harbiy hamkorlikni kuchaytirmoqda. O‘zbekiston Anqara bilan yangi hamkorlik formatlarini qidirmoqda, suverenitetga urg‘u bermoqda. Armaniston Rossiya ittifoqchiligidan hafsalasi pir bo‘lib, muqobil yo‘llarni izlamoqda. Ukraina esa Bokudan ma’naviy ko‘mak olayotgan bir paytda, muzokaralarga bo‘lgan yondashuvini o‘zgartirishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, Ozarbayjon na Moskva, na G‘arbga qarab turmasdan qanday qilib kuchli, suveren va pragmatik davlat bo‘lish mumkinligini namoyish etmoqda. Kreml buni postsovet hududidagi o‘z ta’sir tizimining yemirilishi sifatida ko‘rmoqda. Fikrimizcha, Boku ortga qaytmaydi va boshqalar ham bu yo‘lni tanlashi mumkin.
Strategic Focus: Central Asia
Moskvadan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, Kremlda “ozarbayjon ssenariysi” (avtoritar tuzumni saqlagan holda, Rossiyadan to‘liq mustaqil tashqi siyosat yuritish) bo‘yicha xavotirlar kuchaymoqda. Asl qo‘rquv — Boku emas, balki uning yo‘li boshqalarga (shu jumladan, Markaziy Osiyoga ham) o‘rnak bo‘lishidir.
Bu ssenariyning mohiyati uch asosiy omilga borib taqaladi. Birinchidan, Ozarbayjon faqat milliy manfaatlar asosida harakat qilmoqda. Masalan, Qorabog‘ni Rossiya, KXShT yoki YXHTni hisobga olmasdan, harbiy kuch yordamida qaytarib oldi. Boku Rossiyaning “katta og’a” sifatidagi rolini ochiq inkor qilmoqda. Ikkinchidan, Ilhom Aliyev neytral, lekin samarali ritorikani shakllantirmoqda: rasmiy bayonotlarda Rossiya bilan ittifoqchilik haqida gapiradi, biroq amalda KXShTda ishtirok etmayapti, G‘arbga qarshi chiqmayapti va Turkiya, Yevropa Ittifoqi, NATO hamda Isroil bilan faol hamkorlik qilmoqda. Uchinchidan, mamlakat energetik mustaqillikka erishmoqda — gaz va neftni Yevropaga yetkazib berib, “Gazprom”ning raqibiga aylanmoqda.
Kreml quyidagi oqibatlardan xavotirda. 1) Ozarbayjon shuni ko‘rsatdiki, avtoritar tuzum Rossiyaga tayanmasdan ham yashay oladi. Bu Moskva uchun og‘riqli, chunki u sobiq SSSR hududini o‘zining ta’sir doirasi deb biladi. 2) Boku o‘z hududiy maqsadlariga Rossiyani chetlab o‘tgan holda, harbiy kuch bilan erishish mumkinligini isbotladi. Bu Rossiyaning mintaqadagi “xavfsizlik kafili” maqomini shubha ostiga qo‘yadi. 3) Turkiyaning roli tobora ortib bormoqda: Ozarbayjonda turk harbiy bazasini ochish masalasi muhokama qilinmoqda, Anqara esa Bokuning asosiy tashqi siyosiy hamkoriga aylanmoqda.
Bu fonda ikki davlat o‘rtasidagi keskinlik kuchaymoqda. 2024-yil dekabrida Rossiya havo mudofaasi AZAL yo‘lovchi samolyotini urib tushirdi. Bunga javoban Aliyev uzr so’rashni, javobgarlarni jazolash va tovon to‘lashni talab qildi. Biroq, Moskva sukut saqladi, Ozarbayjon esa ishni xalqaro sudlarga olib chiqishga tayyorgarlikni boshladi. Keyinroq Yekaterinburgdagi reydda ikki ozarbayjonlik halok bo‘ldi. Bunga javoban Boku sakkiz nafar rossiyalikni hibsga oldi va “Sputnik Ozarbayjon” ofisida tintuv o‘tkazdi. So’ng Rossotrudnichestvo vakolatxonasi ham yopildi, rasmiy sabab: huquqiy ro‘yxatdan o‘tmagan. Aslida Rossiya tuzilmalarini mamlakatdan siqib chiqarish bo’yicha tizimli ishlar ketmoqda.
Anqara bu hodisalarga tezkor munosabat bildirdi. Prezident Erdo‘g‘an tomonlarni bosiqlikka chaqirdi, biroq Ozarbayjon bilan strategik ittifoqni alohida ta’kidladi. Mintaqada Turkiya harbiy ishtirokini kuchaytirish g‘oyalari tobora jiddiy tus olmoqda, bu esa Rossiyaga ochiq signal sifatida qabul qilinmoqda.
Ayni vaqtda Aliyev Ukrainaga murojaat qildi: okkupatsiyani tan olmaslik va o‘z yerlaring uchun kurashishga chaqirdi. U faqat harbiy kuch status-kvoni o‘zgartirishi mumkinligini, tashqi vositachilarga tayanish esa davlatning pozitsiyasini zaiflashtirishini aytdi. Bu signal nafaqat Ukrainaga, balki boshqa davlatlarga ham Rossiyasiz harakat qilish mumkinligini ko‘rsatmoqda.
“Ozarbayjon ssenariysi”ning ta’siri Markaziy Osiyoda sezilmoqda. Qozog‘iston Turkiya bilan harbiy hamkorlikni kuchaytirmoqda. O‘zbekiston Anqara bilan yangi hamkorlik formatlarini qidirmoqda, suverenitetga urg‘u bermoqda. Armaniston Rossiya ittifoqchiligidan hafsalasi pir bo‘lib, muqobil yo‘llarni izlamoqda. Ukraina esa Bokudan ma’naviy ko‘mak olayotgan bir paytda, muzokaralarga bo‘lgan yondashuvini o‘zgartirishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, Ozarbayjon na Moskva, na G‘arbga qarab turmasdan qanday qilib kuchli, suveren va pragmatik davlat bo‘lish mumkinligini namoyish etmoqda. Kreml buni postsovet hududidagi o‘z ta’sir tizimining yemirilishi sifatida ko‘rmoqda. Fikrimizcha, Boku ortga qaytmaydi va boshqalar ham bu yo‘lni tanlashi mumkin.
Strategic Focus: Central Asia
❤46👍28💯10🔥4👌1🆒1
2024-yil dekabr oyidan hozirgi kunga qadar Isroil Suriya hududiga 1000 dan ortiq aviahujum uyushtirgan va 180 kv km maydonni anneksiya qildi.
Batafsil: https://t.me/erontahlili/1520
Batafsil: https://t.me/erontahlili/1520
Telegram
Eron-Turkiya: tahlil va xabarlar
Anqara Isroilga qarshi ritorikasini kuchaytirmoqda — Turkiya Tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan aytishicha, Isroil Suriyani bo‘lish va mintaqadagi barqarorlikni izdan chiqarish niyatida. Ushbu bayonot Turkiyaning qo‘shni davlatdagi geosiyosiy vaziyatdan tobora…
🤬19🔥8👎3❤2
O‘zbekistonning Afg‘oniston bo‘yicha izchil siyosati: barqarorlik yo‘lida muloqot va ishonchga tayanilgan yondashuv
Kobul O‘zbekiston diplomatiyasi uchun doimiy tayanch nuqtasiga aylanib bormoqda. So‘nggi haftalarda Tashqi ishlar vaziri B.Saidov va Davlat xavfsizlik xizmati raisi B.Qurbonov boshchiligidagi delegatsiyalar Tolibon bilan nafaqat dolzarb masalalarni, balki hamkorlik va muvofiqlashtirishning strategik mexanizmlarini muhokama qilishdi.
E’tiborlisi shundaki, bu uchrashuvlar Afg‘onistonning hozirgi ma’muriyatidagi asosiy harbiy va siyosiy rahbarlarni qamrab oldi: H.Ohund (Bosh vazir), M.Yoqub (Mudofaa vaziri), S.Haqqoniy (IIV), A.Muttaqiy (TIV). O‘zbekiston bir yo‘nalishli diplomatiyadan voz kechib, chuqur integratsiya tamoyiliga asoslangan ko‘p darajali muloqot tizimini shakllantirmoqda. Ushbu aloqalar xavfsizlik, infratuzilma va gumanitar hamkorlik sohalarini qamrab oladi.
Uzoq muddatli loyihalarga alohida urg‘u berilmoqda – “O‘zbekiston – Afg‘oniston – Pokiston” temiryo‘l koridori, logistika markazlari, suv resurslarini birgalikda boshqarish. O‘zbekiston Afg‘onistonni har doim Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi tabiiy ko‘prik deb bilgan – aynan shu konsepsiya asosida mintaqaviy kun tartibi shakllanmoqda. Bu konsepsiyaga madaniy merosni tiklash, ta’lim sohasidagi hamkorlik va gumanitar yordamni kengaytirish kabi yo‘nalishlar ham kiradi.
Ammo bu uchrashuvlar ortida aniq reja va hisob-kitob yotadi. Tolibon bilan doimiy muloqot — bu xavfsizlikni oldindan ta’minlash va muammolarni erta hal qilishga qaratilgan siyosatdir. DXX raisining muntazam tashriflari (avvalroq, 2024-yil fevral oyida A.Azizov Kobulga kelgan) shuni ko‘rsatadiki, janubiy chegaralarni barqarorlashtirish masalasi maxsus xizmatlar o‘rtasidagi operativ hamkorlik doirasida ko‘rib chiqilmoqda.
Shu fonda O‘zbekiston global o‘yinchilardan farqli o‘laroq, faqat “kuzatuvchi” bo‘lib qolmayapti, balki oldinga siljimoqda. 2021-yildan buyon amalga oshirilgan 20 dan ortiq rasmiy uchrashuv — bu O‘zbekistonning Afg‘oniston masalasida tomoshabin emas, balki faol va mas’uliyatli ishtirokchi sifatida harakat qilayotganini yaqqol tasdiqlaydi. Rasmiy Toshkent noyob pozitsiyani egallagan: u Tolibonni de-yure tan olmagan bo‘lsa-da, ular bilan de-fakto barqaror hamkorlik arxitekturasini shakllantirgan. Shu tarzda G‘arbning izolyatsiya va to‘qnashuv ssenariylariga muqobil mintaqaviy barqarorlik modeli yuzaga kelmoqda.
Asosiy xulosa shuki, O‘zbekiston Tolibon bilan “aloqada bo‘lish diplomatiyasidan” cho‘chimayapti – aksincha, bu yondashuvni mintaqaviy liderlik vositasiga aylantirmoqda. AQSH va Yevroittifoq qoldirgan bo‘shliq fonida, aynan Toshkent Markaziy Osiyoning janubiy yo‘nalishidagi o‘yinning qoidalarini belgilayapti.
Кирилл алифбосида: https://t.me/StratFocusCA/2968?comment=41614
Strategic Focus: Central Asia
Kobul O‘zbekiston diplomatiyasi uchun doimiy tayanch nuqtasiga aylanib bormoqda. So‘nggi haftalarda Tashqi ishlar vaziri B.Saidov va Davlat xavfsizlik xizmati raisi B.Qurbonov boshchiligidagi delegatsiyalar Tolibon bilan nafaqat dolzarb masalalarni, balki hamkorlik va muvofiqlashtirishning strategik mexanizmlarini muhokama qilishdi.
E’tiborlisi shundaki, bu uchrashuvlar Afg‘onistonning hozirgi ma’muriyatidagi asosiy harbiy va siyosiy rahbarlarni qamrab oldi: H.Ohund (Bosh vazir), M.Yoqub (Mudofaa vaziri), S.Haqqoniy (IIV), A.Muttaqiy (TIV). O‘zbekiston bir yo‘nalishli diplomatiyadan voz kechib, chuqur integratsiya tamoyiliga asoslangan ko‘p darajali muloqot tizimini shakllantirmoqda. Ushbu aloqalar xavfsizlik, infratuzilma va gumanitar hamkorlik sohalarini qamrab oladi.
Uzoq muddatli loyihalarga alohida urg‘u berilmoqda – “O‘zbekiston – Afg‘oniston – Pokiston” temiryo‘l koridori, logistika markazlari, suv resurslarini birgalikda boshqarish. O‘zbekiston Afg‘onistonni har doim Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi tabiiy ko‘prik deb bilgan – aynan shu konsepsiya asosida mintaqaviy kun tartibi shakllanmoqda. Bu konsepsiyaga madaniy merosni tiklash, ta’lim sohasidagi hamkorlik va gumanitar yordamni kengaytirish kabi yo‘nalishlar ham kiradi.
Ammo bu uchrashuvlar ortida aniq reja va hisob-kitob yotadi. Tolibon bilan doimiy muloqot — bu xavfsizlikni oldindan ta’minlash va muammolarni erta hal qilishga qaratilgan siyosatdir. DXX raisining muntazam tashriflari (avvalroq, 2024-yil fevral oyida A.Azizov Kobulga kelgan) shuni ko‘rsatadiki, janubiy chegaralarni barqarorlashtirish masalasi maxsus xizmatlar o‘rtasidagi operativ hamkorlik doirasida ko‘rib chiqilmoqda.
Shu fonda O‘zbekiston global o‘yinchilardan farqli o‘laroq, faqat “kuzatuvchi” bo‘lib qolmayapti, balki oldinga siljimoqda. 2021-yildan buyon amalga oshirilgan 20 dan ortiq rasmiy uchrashuv — bu O‘zbekistonning Afg‘oniston masalasida tomoshabin emas, balki faol va mas’uliyatli ishtirokchi sifatida harakat qilayotganini yaqqol tasdiqlaydi. Rasmiy Toshkent noyob pozitsiyani egallagan: u Tolibonni de-yure tan olmagan bo‘lsa-da, ular bilan de-fakto barqaror hamkorlik arxitekturasini shakllantirgan. Shu tarzda G‘arbning izolyatsiya va to‘qnashuv ssenariylariga muqobil mintaqaviy barqarorlik modeli yuzaga kelmoqda.
Asosiy xulosa shuki, O‘zbekiston Tolibon bilan “aloqada bo‘lish diplomatiyasidan” cho‘chimayapti – aksincha, bu yondashuvni mintaqaviy liderlik vositasiga aylantirmoqda. AQSH va Yevroittifoq qoldirgan bo‘shliq fonida, aynan Toshkent Markaziy Osiyoning janubiy yo‘nalishidagi o‘yinning qoidalarini belgilayapti.
Кирилл алифбосида: https://t.me/StratFocusCA/2968?comment=41614
Strategic Focus: Central Asia
👍21❤13🔥10💯3⚡1🤔1
Сиёсат, жамият ва илмга қизиқасизми? Унда сиз учун ажойиб тавсиямиз бор!
Сизга тажрибали сиёсатшунос ва таҳлилчи Отабек Акромовнинг шахсий каналини тавсия қилмоқчимиз!
🎓 Отабек Акромов – “Дипломатия”, Нагоя ва Глазго университетлари битирувчиси, ҳозирда эса у АҚШнинг Миннесота университети докторанти (PhD) ва Прогрессив ислоҳотлар маркази сиёсий таҳлилчиси.
🎥 Унинг YouTube’даги подкастлари,
🌍 National Interest, Geopolitical Monitor ва Diplomat каби журналларда чоп этилган мақолалари – сиз учун қизиқарли ва илмий манба бўла олади.
Бу канал кимлар учун?
▪️Илмий фаолият қилишни режалаштираётган ёшлар;
▪️Сиёсий-ижтимоий мавзуларга оид чуқур таҳлил изловчилар;
▪️Чет элда, хусусан, грант асосида ўқишни истовчилар учун.
Каналга обуна бўлишни унутманг!
👉🏿 @otabek_akromov
Сизга тажрибали сиёсатшунос ва таҳлилчи Отабек Акромовнинг шахсий каналини тавсия қилмоқчимиз!
🎓 Отабек Акромов – “Дипломатия”, Нагоя ва Глазго университетлари битирувчиси, ҳозирда эса у АҚШнинг Миннесота университети докторанти (PhD) ва Прогрессив ислоҳотлар маркази сиёсий таҳлилчиси.
🎥 Унинг YouTube’даги подкастлари,
🌍 National Interest, Geopolitical Monitor ва Diplomat каби журналларда чоп этилган мақолалари – сиз учун қизиқарли ва илмий манба бўла олади.
Бу канал кимлар учун?
▪️Илмий фаолият қилишни режалаштираётган ёшлар;
▪️Сиёсий-ижтимоий мавзуларга оид чуқур таҳлил изловчилар;
▪️Чет элда, хусусан, грант асосида ўқишни истовчилар учун.
Каналга обуна бўлишни унутманг!
👉🏿 @otabek_akromov
❤10🔥7👍3💯2
Forwarded from Strategic Focus: Middle East and North Africa
Agar Zangezur yo‘lagi haqiqatan ham AQSh yoki Vashington bilan aloqador xususiy kompaniyaga 100 yilga boshqaruvga topshirilsa, Rossiyaning Janubiy Kavkazdagi pozitsiyalariga jiddiy zarba bo‘ladi va bu Kreml tomonidan Moskvaning postsovet hududidagi oxirgi ta’sir vositalaridan biridan siqib chiqarishga urinish sifatida qabul qilinadi. Rossiyaning ehtimoliy harakatlari uchta asosiy ssenariy bo‘yicha rivojlanishi mumkin.
Birinchi (radikal) ssenariyga ko‘ra, Moskva Ozarbayjonda vaziyatni beqarorlashtirishga, hatto Bokudagi rejimni o‘zgartirishga urinishgacha borishi mumkin. Strategik yo‘lakning AQSh nazoratiga topshirilishi, ayniqsa ilgari mavjud bo‘lgan yaqin energetik va harbiy-texnik aloqalarni hisobga olgan holda, Ozarbayjon tomonidan xiyonat sifatida qabul qilinadi. Bunday holatda Rossiya Ozarbayjon muxolifat kuchlari bilan ishlashni faollashtirishi, Qorabog‘ masalasidan yangi mojaro qo‘zg‘atish uchun foydalanishi, shuningdek, Ozarbayjondagi ichki diniy va etnik qarama-qarshiliklardan foydalanib, Aliyev rejimini zaiflashtirish va uni siyosatini o‘zgartirishga majbur qilishga urinishi mumkin.
Ikkinchi (mo‘tadil) ssenariyga ko‘ra, Moskva Boku va Vashington bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnashuvdan qochib, diqqatni Armaniston va Eron bilan pozitsiyalarni mustahkamlashga qaratadi. Rossiya Gyumridagi harbiy ishtirokini kuchaytirishi, Pashinyanga qarshi arman muxolifati orqali bosimni oshirishi va Eronga qarshi AQSh faolligiga nisbatan salbiy munosabatdan foydalangan holda hamkorlikni kuchaytirishi mumkin. Bundan tashqari, Moskva loyiha amalga oshirilishiga de-fakto to‘sqinlik qilishga — byurokratik to‘siqlar, temiryo‘llarni nazorat qilish yoki mintaqadagi aktorlarga bosim o‘tkazish orqali — harakat qilishi mumkin.
Uchinchi (neytral) ssenariy Rossiya Janubiy Kavkazni yo‘qotishini Ukraina kampaniyasi, sanksion bosim va resurslarning qisqarishi fonida muqarrar geosiyosiy haqiqat sifatida tan olishini nazarda tutadi. Bu holda Kreml mintaqa ishlarida ishtirokini minimallashtirib, e’tiborni ustuvor yo‘nalishlarga — Markaziy Osiyo, Belarus, Arktikaga — qaratadi. Bunday yondashuv Kavkazdagi ambitsiyalardan voz kechishni anglatadi, biroq G‘arb va Turkiya bilan qo‘shimcha to‘qnashuvlardan qochish imkonini beradi.
Hozirgi sharoitda eng real ko‘rinadigan ssenariy — bu ikkinchisi. Rossiya ochiq qarama-qarshilikka borishi dargumon, biroq AQSh tashabbusining amalga oshirilishini ittifoqchilar va hamkorlar — avvalo Armaniston (bu yerda rus harbiy bazasi mavjud) va Eron — vositasida to‘xtatishga intiladi. Shu tarzda Moskva mintaqadagi minimal strategik ishtirokini saqlab qolishga urinadi, uzoq muddatli o‘yin o‘ynaydi va ta’sir ko‘rsatishning an’anaviy vositalaridan (energetika, transport infratuzilmasi va axborot makonidan) foydalanadi.
@erontahlili
Birinchi (radikal) ssenariyga ko‘ra, Moskva Ozarbayjonda vaziyatni beqarorlashtirishga, hatto Bokudagi rejimni o‘zgartirishga urinishgacha borishi mumkin. Strategik yo‘lakning AQSh nazoratiga topshirilishi, ayniqsa ilgari mavjud bo‘lgan yaqin energetik va harbiy-texnik aloqalarni hisobga olgan holda, Ozarbayjon tomonidan xiyonat sifatida qabul qilinadi. Bunday holatda Rossiya Ozarbayjon muxolifat kuchlari bilan ishlashni faollashtirishi, Qorabog‘ masalasidan yangi mojaro qo‘zg‘atish uchun foydalanishi, shuningdek, Ozarbayjondagi ichki diniy va etnik qarama-qarshiliklardan foydalanib, Aliyev rejimini zaiflashtirish va uni siyosatini o‘zgartirishga majbur qilishga urinishi mumkin.
Ikkinchi (mo‘tadil) ssenariyga ko‘ra, Moskva Boku va Vashington bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnashuvdan qochib, diqqatni Armaniston va Eron bilan pozitsiyalarni mustahkamlashga qaratadi. Rossiya Gyumridagi harbiy ishtirokini kuchaytirishi, Pashinyanga qarshi arman muxolifati orqali bosimni oshirishi va Eronga qarshi AQSh faolligiga nisbatan salbiy munosabatdan foydalangan holda hamkorlikni kuchaytirishi mumkin. Bundan tashqari, Moskva loyiha amalga oshirilishiga de-fakto to‘sqinlik qilishga — byurokratik to‘siqlar, temiryo‘llarni nazorat qilish yoki mintaqadagi aktorlarga bosim o‘tkazish orqali — harakat qilishi mumkin.
Uchinchi (neytral) ssenariy Rossiya Janubiy Kavkazni yo‘qotishini Ukraina kampaniyasi, sanksion bosim va resurslarning qisqarishi fonida muqarrar geosiyosiy haqiqat sifatida tan olishini nazarda tutadi. Bu holda Kreml mintaqa ishlarida ishtirokini minimallashtirib, e’tiborni ustuvor yo‘nalishlarga — Markaziy Osiyo, Belarus, Arktikaga — qaratadi. Bunday yondashuv Kavkazdagi ambitsiyalardan voz kechishni anglatadi, biroq G‘arb va Turkiya bilan qo‘shimcha to‘qnashuvlardan qochish imkonini beradi.
Hozirgi sharoitda eng real ko‘rinadigan ssenariy — bu ikkinchisi. Rossiya ochiq qarama-qarshilikka borishi dargumon, biroq AQSh tashabbusining amalga oshirilishini ittifoqchilar va hamkorlar — avvalo Armaniston (bu yerda rus harbiy bazasi mavjud) va Eron — vositasida to‘xtatishga intiladi. Shu tarzda Moskva mintaqadagi minimal strategik ishtirokini saqlab qolishga urinadi, uzoq muddatli o‘yin o‘ynaydi va ta’sir ko‘rsatishning an’anaviy vositalaridan (energetika, transport infratuzilmasi va axborot makonidan) foydalanadi.
@erontahlili
❤16👍10🤔6❤🔥2🔥2
Strategic Focus: Central Asia
O‘zbekistonning Afg‘oniston bo‘yicha izchil siyosati: barqarorlik yo‘lida muloqot va ishonchga tayanilgan yondashuv Kobul O‘zbekiston diplomatiyasi uchun doimiy tayanch nuqtasiga aylanib bormoqda. So‘nggi haftalarda Tashqi ishlar vaziri B.Saidov va Davlat…
Tahliliy postimiz Belgiyaning EUREFLECT nashrida chiqdi:
https://eureflect.com/uzbekistans-consistent-policy-toward-afghanistan-stability-through-dialogue-and-strategic-engagement/
https://eureflect.com/uzbekistans-consistent-policy-toward-afghanistan-stability-through-dialogue-and-strategic-engagement/
Eureflect - Reflecting Europe, Reporting the world
Uzbekistan’s Consistent Policy Toward Afghanistan: Stability Through Dialogue and Strategic Engagement - Eureflect
As the geopolitical landscape in the heart of Asia continues to evolve, Uzbekistan has emerged as a steadfast and proactive actor in shaping the future of regional stability through its calibrated engagement with Afghanistan. Far from being a passive observer…
👍10❤9🔥7👏5
Hurmatli Shavkat Miromonovich!
Tug‘ilgan kuningiz bilan chin qalbimizdan tabriklaymiz!
Sizning O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti sifatidagi faoliyatingiz mas’uliyatli va uzoqni ko‘ra oladigan rahbarlikning yorqin namunasi bo‘ldi. Sizning yetakchiligingiz ostida mamlakatimiz tashqi siyosati aniq rejalarga asoslangan va ishonchli yo‘nalishga ega bo‘ldi. Bugun O‘zbekiston xalqaro maydonda ishonchli hamkor sifatida namoyon bo‘lmoqda. Mamlakatimiz mintaqadagi tinchlik, barqarorlik va hamkorlikni mustahkamlash uchun muhim tashabbuslar bilan chiqmoqda va bu jarayonlarda faol ishtirok etmoqda.
Sizning mintaqaviy integratsiyani chuqurlashtirish yo‘lidagi uzluksiz sa’y-harakatlaringiz, birodar xalqlar o‘rtasida yaxshi qo‘shnichilik va birdamlik tamoyillarini ilgari surishingiz alohida e’tiborga loyiq. Sizning dunyoga ochiqligingiz va islohotparvar yondashuvingiz tufayli O‘zbekiston yangi yutuqlar sari — innovatsiyalar, barqaror taraqqiyot va xalqaro hamkorlikning yangi ufqlariga dadil qadam qo‘ymoqda.
Sizga sog‘lik, tinchlik, omad va Vatanimiz rivoji yo‘lida yanada ko‘proq yutuqlar tilaymiz!
Hurmat bilan, SFCA jamoasi
Strategic Focus: Central Asia
Tug‘ilgan kuningiz bilan chin qalbimizdan tabriklaymiz!
Sizning O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti sifatidagi faoliyatingiz mas’uliyatli va uzoqni ko‘ra oladigan rahbarlikning yorqin namunasi bo‘ldi. Sizning yetakchiligingiz ostida mamlakatimiz tashqi siyosati aniq rejalarga asoslangan va ishonchli yo‘nalishga ega bo‘ldi. Bugun O‘zbekiston xalqaro maydonda ishonchli hamkor sifatida namoyon bo‘lmoqda. Mamlakatimiz mintaqadagi tinchlik, barqarorlik va hamkorlikni mustahkamlash uchun muhim tashabbuslar bilan chiqmoqda va bu jarayonlarda faol ishtirok etmoqda.
Sizning mintaqaviy integratsiyani chuqurlashtirish yo‘lidagi uzluksiz sa’y-harakatlaringiz, birodar xalqlar o‘rtasida yaxshi qo‘shnichilik va birdamlik tamoyillarini ilgari surishingiz alohida e’tiborga loyiq. Sizning dunyoga ochiqligingiz va islohotparvar yondashuvingiz tufayli O‘zbekiston yangi yutuqlar sari — innovatsiyalar, barqaror taraqqiyot va xalqaro hamkorlikning yangi ufqlariga dadil qadam qo‘ymoqda.
Sizga sog‘lik, tinchlik, omad va Vatanimiz rivoji yo‘lida yanada ko‘proq yutuqlar tilaymiz!
Hurmat bilan, SFCA jamoasi
Strategic Focus: Central Asia
1👏36👎24❤15🎉7🍾4👍3🤔3
Nima uchun Rossiya MDH tarix darsliklariga aralashmoqda?
Moskva MDH davlatlarining maktab darsliklaridagi “negativga” qarshi urush e’lon qildi. Rossiya Davlat Dumasi “mustamlakachilik narrativi”, xususan, Rossiya imperiyasi va SSSRning mintaqa xalqlariga nisbatan gumanistik siyosat olib bormagani haqidagi har qanday eslatmalarni butkul yo‘q qilishni talab qilmoqda. Rus tomonining rasmiy bayonotiga ko‘ra, MDHdagi darsliklarning 60% Rossiyani salbiy ko‘rsatadi, ruslarni tavsiflovchi 800 iboradan 280 tasida “mustamlakachilik ohangi” bor, bu esa “tarixiy birlik”ni yemirib, Rossiya obraziga zarar yetkazadi. Biroq bu raqamlar ortida tarixiy haqiqatga qayg‘urish emas, balki qo‘shnilar ongini nazorat qilishga qaratilgan keng ko‘lamli mafkuraviy operatsiya yotibdi.
Moskva aslida nima qilmoqda? Birinchidan, tarix yangi qurolga aylandi. “O‘zaro maqbul talqinlar” niqobi ostida Kreml komissiyalar, memorandumlar va ekspert maydonlarini yaratib, Rossiyani “buyuk xaloskor” va “katta og’a” sifatidagi tasavvurni mustahkamlashga urinmoqda.
Ikkinchidan, bu hamkorlik emas, bu mafkuraviy nazoratdir. Darsliklar, NNTlar, oliy ta’lim muassasalari va madaniy fondlar orqali Moskva MDH mamlakatlarida sodiq elitalarni va yangi avlodlarni shakllantirmoqda.
Uchinchidan, “obyektivlik” va “birlik” shiorlari ostida imperiya - tartib va taraqqiyot, mustaqillik esa tarixiy xato degan g‘oya ilgari surilmoqda. Ya’ni, mintaqa davlatlarining tarixiy suverenitetiga ochiq tahdid qilinmoqda.
Xo’sh, endi nima bo’ladi?
Ta’lim tizimlariga bosim kuchayadi: Rossiya grantlari, telekanallari va “qo‘shma” o‘quv dasturlari ta’sir vositasiga aylanadi. Tarixiy xotira uchun kurash suverenitet uchun kurashga aylanishi aniq — chunki kim o‘tmishni nazorat qilsa, kelajakni belgilaydi. Bu esa ichki siyosiy bo‘linishlarga olib keladi: bir guruh elitalar “umum ittifoq xotira”ni yoqlasa, boshqalar dekolonizatsiya va milliy o‘zlikni himoya qiladi.
O‘zbekiston tarixini himoya qilishda namuna bo‘lib xizmat qilmoqda. 2024-yil iyulida Prezident Shavkat Mirziyoyev siyosiy qatag’on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni tiklash haqida qarorni imzoladi. 1937–1953-yillarda 100 mingdan ortiq o‘zbeklar qatag’onga uchragan, ularning 13 ming nafari otib tashlangan, 2021–2024-yillar oralig‘ida esa 1200 dan ortiq shaxs oqlangan. 1938-yil oktabrida qatl etilgan 507 o‘zbek siyosiy mahbusining xotirasiga bag‘ishlab oktabrning birinchi haftasi Siyosiy qatag’on qurbonlarini yod etish haftaligi deb e’lon qilindi. Bu oddiy ramziy qadam emas — bu qadriyatlar bayonotidir: milliy o‘zlik o‘tmish fojialarini tan olish va inson huquqlarini himoya qilish orqali shakllanadi, imperiyaviy o‘tmishni ideallashtirish orqali emas.
Tarix — bu jang maydoni. Rossiya endi faqat chegaralarni emas, balki qo’shni respublikalarning tafakkurini ham nazorat qilishni istayotganini yashirmayapti. Bugun bu “qulay” talqinlarni tiqishtirish bo‘lsa, ertaga bu — qahramonlardan, sanalardan va timsollardan voz kechishni talab qilishga aylanadi. Toshkent allaqachon o‘z yo‘lini tanladi: tarixiy haqiqatni himoya qilish — suverenitetni himoya qilishdir. Endi qolgan MDH davlatlari ham tanlov qilishga majbur: yoki bosimga yon bosish, yoki o‘z o‘tmishi va kelajagiga egalik huquqini himoya qilish.
Strategic Focus: Central Asia
Moskva MDH davlatlarining maktab darsliklaridagi “negativga” qarshi urush e’lon qildi. Rossiya Davlat Dumasi “mustamlakachilik narrativi”, xususan, Rossiya imperiyasi va SSSRning mintaqa xalqlariga nisbatan gumanistik siyosat olib bormagani haqidagi har qanday eslatmalarni butkul yo‘q qilishni talab qilmoqda. Rus tomonining rasmiy bayonotiga ko‘ra, MDHdagi darsliklarning 60% Rossiyani salbiy ko‘rsatadi, ruslarni tavsiflovchi 800 iboradan 280 tasida “mustamlakachilik ohangi” bor, bu esa “tarixiy birlik”ni yemirib, Rossiya obraziga zarar yetkazadi. Biroq bu raqamlar ortida tarixiy haqiqatga qayg‘urish emas, balki qo‘shnilar ongini nazorat qilishga qaratilgan keng ko‘lamli mafkuraviy operatsiya yotibdi.
Moskva aslida nima qilmoqda? Birinchidan, tarix yangi qurolga aylandi. “O‘zaro maqbul talqinlar” niqobi ostida Kreml komissiyalar, memorandumlar va ekspert maydonlarini yaratib, Rossiyani “buyuk xaloskor” va “katta og’a” sifatidagi tasavvurni mustahkamlashga urinmoqda.
Ikkinchidan, bu hamkorlik emas, bu mafkuraviy nazoratdir. Darsliklar, NNTlar, oliy ta’lim muassasalari va madaniy fondlar orqali Moskva MDH mamlakatlarida sodiq elitalarni va yangi avlodlarni shakllantirmoqda.
Uchinchidan, “obyektivlik” va “birlik” shiorlari ostida imperiya - tartib va taraqqiyot, mustaqillik esa tarixiy xato degan g‘oya ilgari surilmoqda. Ya’ni, mintaqa davlatlarining tarixiy suverenitetiga ochiq tahdid qilinmoqda.
Xo’sh, endi nima bo’ladi?
Ta’lim tizimlariga bosim kuchayadi: Rossiya grantlari, telekanallari va “qo‘shma” o‘quv dasturlari ta’sir vositasiga aylanadi. Tarixiy xotira uchun kurash suverenitet uchun kurashga aylanishi aniq — chunki kim o‘tmishni nazorat qilsa, kelajakni belgilaydi. Bu esa ichki siyosiy bo‘linishlarga olib keladi: bir guruh elitalar “umum ittifoq xotira”ni yoqlasa, boshqalar dekolonizatsiya va milliy o‘zlikni himoya qiladi.
O‘zbekiston tarixini himoya qilishda namuna bo‘lib xizmat qilmoqda. 2024-yil iyulida Prezident Shavkat Mirziyoyev siyosiy qatag’on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni tiklash haqida qarorni imzoladi. 1937–1953-yillarda 100 mingdan ortiq o‘zbeklar qatag’onga uchragan, ularning 13 ming nafari otib tashlangan, 2021–2024-yillar oralig‘ida esa 1200 dan ortiq shaxs oqlangan. 1938-yil oktabrida qatl etilgan 507 o‘zbek siyosiy mahbusining xotirasiga bag‘ishlab oktabrning birinchi haftasi Siyosiy qatag’on qurbonlarini yod etish haftaligi deb e’lon qilindi. Bu oddiy ramziy qadam emas — bu qadriyatlar bayonotidir: milliy o‘zlik o‘tmish fojialarini tan olish va inson huquqlarini himoya qilish orqali shakllanadi, imperiyaviy o‘tmishni ideallashtirish orqali emas.
Tarix — bu jang maydoni. Rossiya endi faqat chegaralarni emas, balki qo’shni respublikalarning tafakkurini ham nazorat qilishni istayotganini yashirmayapti. Bugun bu “qulay” talqinlarni tiqishtirish bo‘lsa, ertaga bu — qahramonlardan, sanalardan va timsollardan voz kechishni talab qilishga aylanadi. Toshkent allaqachon o‘z yo‘lini tanladi: tarixiy haqiqatni himoya qilish — suverenitetni himoya qilishdir. Endi qolgan MDH davlatlari ham tanlov qilishga majbur: yoki bosimga yon bosish, yoki o‘z o‘tmishi va kelajagiga egalik huquqini himoya qilish.
Strategic Focus: Central Asia
🔥31👍15💯12❤10⚡1👏1
Forwarded from «Sharqshunos tahlilchilar» intellektual klubi
“Asr loyihasi”ga amaliy qadamlar: muammolar va istiqbol
O‘zbekiston tashqi siyosatida Markaziy va Janubiy Osiyo mintaqalarini Afg‘oniston orqali o‘zaro bog‘lash strategiyasini ustuvor ahamiyat kasb etishi Transafg‘on transport koridori, ayniqsa, “Termiz-Mozori Sharif-Kobul-Peshovar” temiryo‘lini barpo etish jarayonlarini atroflicha tahlil qilish va bu boradagi mavjud muammolarni chuqur o‘rganishni taqozo etadi. “Asr loyihasi” bo‘lishi kutilayotgan mazkur temiryo‘l “Kobul yo‘lagi” deb ham nomlanadi. E’tiborli jihati, joriy yilning 17-iyul kuni ushbu temiryo‘l uchun yana bir muhim “qadam” qo‘yildi. Buni O‘zbekiston Tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov o‘zining rasmiy telegram kanalida quyidagicha bayon etdi: “Butun Yevroosiyo uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan O‘zbekiston – Afg‘oniston – Pokiston Transafg‘on temiryo‘lining texnik-iqtisodiy asosini ishlab chiqish bo‘yicha uch tomonlama hadli bitimni imzoladik . Natijada esa “azaliy orzu” sanalgan dengizga chiqish uchun eng qisqa yo‘lak yaratilishi mumkin. Shu o‘rinda mazkur yo‘lakning muhimligi to‘g‘risida to‘xtalib o‘tish lozim.
“Kobul yo‘lagi”ning ahamiyati
Siyosiy fanlar doktori S.Bo‘ronov bu boradagi o‘zining tahliliy fikr-mulohazalarini monografik tadqiqotida keltiradi: “Jahon siyosatining har bir davrida transport yo‘llari katta ahamiyat kasb etib kelgan. Transport va tranzit yo‘llariga egalik qilish davlatning taraqqiyot omillarini, mintaqadagi yetakchilik rolini, ba’zan esa mintaqaga ta’siri darajasini belgilab bergan. Qolaversa, Afg‘onistonning ishtirokisiz Markaziy Osiyo mintaqasining savdo-iqtisodiy va tranzit salohiyatini to‘liq rivojlantirib bo‘lmaydi. Mintaqaning taraqqiyot va strategik markaz sifatida rivojlanish omillari Afg‘onistonda o‘z mintaqaviy loyihalarini amalda ro‘yobga chiqarishi bilan chambarchas bog‘liq. Afgʻoniston Markaziy Osiyoni Janubiy Osiyo, Yaqin Sharqni Uzoq Sharq mintaqalari bilan bogʻlaydigan mintaqalararo transport koʻprigidir. Markaziy Osiyo davlatlarining eng yaqin dengiz portlariga chiqishi aynan Afgʻoniston hududi orqali oʻtadi. Geografik jihatdan yopiq Oʻzbekiston ham jahon dengiz va okean bandargohlariga chiqishi uchun qoʻshni Afgʻoniston hududi tranzit davlat vazifasini bajaradi. Tahliliy maʼlumotlarga koʻra, Oʻzbekiston umumiy xalqaro transportining 60 foizi Markaziy Osiyo davlatlari va Afgʻoniston tranzit yoʻllaridan oʻtadi. Ushbu tranzit yoʻllarini umumiy koʻrsatkichlar bilan hisoblaganda 69 foizi Qozogʻiston va Turkmaniston, 21 foizi Tojikiston, 6 foizi Qirgʻiziston va 4 foizi Afgʻoniston hissasiga toʻgʻri keladi. Istiqbolda Oʻzbekiston Markaziy Osiyo davlatlarini Afgʻoniston orqali xalqaro bozorlarga olib chiqish uchun qulay imkoniyatlar va sharoitlar yaratishi mumkin”. Iqtisod fanlari doktori A.Zohidov doktorlik dissertatsiyasida ushbu temiryo‘lning ahamiyatini quyidagicha bayon etadi: “Oʻzbekistonning Afgʻoniston orqali dengiz portlariga chiqishi Qora va Boltiq dengiziga chiqish portlaridan 2-3 marta, Tinch okeani portlari yoʻnalishidan 5 marta qisqaroqdir” . O‘zbekiston Tashqi ishlar vaziri B.Saidovni yozishicha, “Mazkur loyiha savdoni kuchaytiradi, Afg‘onistonni iqtisodiy tiklanishini qo‘llab-quvvatlaydi va janubiy portlar orqali jahon bozorlariga yangi yo‘l ochadi” .
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
X | YouTube | Facebook | Instagram | Telegram
O‘zbekiston tashqi siyosatida Markaziy va Janubiy Osiyo mintaqalarini Afg‘oniston orqali o‘zaro bog‘lash strategiyasini ustuvor ahamiyat kasb etishi Transafg‘on transport koridori, ayniqsa, “Termiz-Mozori Sharif-Kobul-Peshovar” temiryo‘lini barpo etish jarayonlarini atroflicha tahlil qilish va bu boradagi mavjud muammolarni chuqur o‘rganishni taqozo etadi. “Asr loyihasi” bo‘lishi kutilayotgan mazkur temiryo‘l “Kobul yo‘lagi” deb ham nomlanadi. E’tiborli jihati, joriy yilning 17-iyul kuni ushbu temiryo‘l uchun yana bir muhim “qadam” qo‘yildi. Buni O‘zbekiston Tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov o‘zining rasmiy telegram kanalida quyidagicha bayon etdi: “Butun Yevroosiyo uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan O‘zbekiston – Afg‘oniston – Pokiston Transafg‘on temiryo‘lining texnik-iqtisodiy asosini ishlab chiqish bo‘yicha uch tomonlama hadli bitimni imzoladik . Natijada esa “azaliy orzu” sanalgan dengizga chiqish uchun eng qisqa yo‘lak yaratilishi mumkin. Shu o‘rinda mazkur yo‘lakning muhimligi to‘g‘risida to‘xtalib o‘tish lozim.
“Kobul yo‘lagi”ning ahamiyati
Siyosiy fanlar doktori S.Bo‘ronov bu boradagi o‘zining tahliliy fikr-mulohazalarini monografik tadqiqotida keltiradi: “Jahon siyosatining har bir davrida transport yo‘llari katta ahamiyat kasb etib kelgan. Transport va tranzit yo‘llariga egalik qilish davlatning taraqqiyot omillarini, mintaqadagi yetakchilik rolini, ba’zan esa mintaqaga ta’siri darajasini belgilab bergan. Qolaversa, Afg‘onistonning ishtirokisiz Markaziy Osiyo mintaqasining savdo-iqtisodiy va tranzit salohiyatini to‘liq rivojlantirib bo‘lmaydi. Mintaqaning taraqqiyot va strategik markaz sifatida rivojlanish omillari Afg‘onistonda o‘z mintaqaviy loyihalarini amalda ro‘yobga chiqarishi bilan chambarchas bog‘liq. Afgʻoniston Markaziy Osiyoni Janubiy Osiyo, Yaqin Sharqni Uzoq Sharq mintaqalari bilan bogʻlaydigan mintaqalararo transport koʻprigidir. Markaziy Osiyo davlatlarining eng yaqin dengiz portlariga chiqishi aynan Afgʻoniston hududi orqali oʻtadi. Geografik jihatdan yopiq Oʻzbekiston ham jahon dengiz va okean bandargohlariga chiqishi uchun qoʻshni Afgʻoniston hududi tranzit davlat vazifasini bajaradi. Tahliliy maʼlumotlarga koʻra, Oʻzbekiston umumiy xalqaro transportining 60 foizi Markaziy Osiyo davlatlari va Afgʻoniston tranzit yoʻllaridan oʻtadi. Ushbu tranzit yoʻllarini umumiy koʻrsatkichlar bilan hisoblaganda 69 foizi Qozogʻiston va Turkmaniston, 21 foizi Tojikiston, 6 foizi Qirgʻiziston va 4 foizi Afgʻoniston hissasiga toʻgʻri keladi. Istiqbolda Oʻzbekiston Markaziy Osiyo davlatlarini Afgʻoniston orqali xalqaro bozorlarga olib chiqish uchun qulay imkoniyatlar va sharoitlar yaratishi mumkin”. Iqtisod fanlari doktori A.Zohidov doktorlik dissertatsiyasida ushbu temiryo‘lning ahamiyatini quyidagicha bayon etadi: “Oʻzbekistonning Afgʻoniston orqali dengiz portlariga chiqishi Qora va Boltiq dengiziga chiqish portlaridan 2-3 marta, Tinch okeani portlari yoʻnalishidan 5 marta qisqaroqdir” . O‘zbekiston Tashqi ishlar vaziri B.Saidovni yozishicha, “Mazkur loyiha savdoni kuchaytiradi, Afg‘onistonni iqtisodiy tiklanishini qo‘llab-quvvatlaydi va janubiy portlar orqali jahon bozorlariga yangi yo‘l ochadi” .
Ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarimiz
X | YouTube | Facebook | Instagram | Telegram
❤10👍10⚡5👏2👌2🔥1
Rossiyaning Yaqin Sharqdagi so‘nishi: Markaziy Osiyo kimga ishonishi kerak
Rossiyaning Yaqin Sharqdagi strategiyasining muvaffaqiyatsizligi shunchaki mintaqaviy mag‘lubiyat emas, balki xalqaro munosabatlarda yuz berayotgan chuqur tizimli siljishning belgisi. Moskvaning mintaqadagi ittifoqlar tizimining parchalanishi Rossiyaning global o‘yinchi sifatidagi imkoniyatlar chegarasini ochib berdi va xalqaro siyosatda yangi bosqich boshlanganini ko‘rsatdi. Ya’ni, endi hamma gap-so’zga emas, ko‘mak berishning real qobiliyatiga e’tibor qaratadi.
Uzoq yillar Rossiya ta’sirining tayanch nuqtasi deb qaralgan Suriya ichki inqiroz va tashqi izolyatsiya ostida qulab tushdi. Putin Asadga boshpana berib, o‘zining geosiyosiy pozitsiyasini saqlab qolishdan ojiz ekanini tan oldi. Moskvaning hech bo‘lmaganda ishtirokni imitatsiya qilishga urinishlari strategik chekinish bilan yakun topdi. Eron esa Rossiyaga dronlar yetkazib berganiga va sodiqligiga qaramay, bevosita harbiy tahdid ostida qolgan paytda Moskvadan hech qanday yordam olmadi. Hattoki Rossiyaning odatdagi “so‘zdagi qo‘llab-quvvatlovi” ham Tehronda endi hech narsani anglatmaydi.
Bu voqealar fonida Rossiyaga endi na xavfsizlik kafili, na muhim vositachi sifatida qaralmasligi ochiq ayon bo’ldi. Moskvaning bir vaqtning o‘zida Isroil, Hizbulloh, Eron va arab monarxiyalari bilan yaqin bo‘lishga urinishlari diplomatik halokatga olib keldi. Mintaqaning asosiy o‘yinchilari sanalgan Isroil, Saudiya Arabistoni va Eron Rossiya bilan munosabatlarini qayta ko‘rib chiqmoqda, uni tizimli yordam bera olmaydigan “mavsumiy ittifoqchi” deb baholamoqda.
Markaziy Osiyo uchun bu — xavotirli signal. Yaqin Sharqda xavf-xatarlar ortib borayotgan, dunyo kuchlari mintaqadagi ta’sir uchun kurashayotgan va Yevroosiyodagi xavfsizlik arxitekturasi qayta shakllanayotgan bir davrda, Moskva hatto o‘zining ilgari tayanib kelgan ittifoqchilarini ham ushlab qolishga qodir emasligini ko‘rsatmoqda. Mintaqa davlatlari tizimli inqiroz sharoitida na Rossiya, na KXSHT kabi kollektiv institutlari barqarorlik va tiyib turish darajasini ta’minlay olmasligini anglab yetishi zarur.
Xitoy ham Rossiyaning ittifoqchilarini ketma-ket yo‘qotayotganini kuzatar ekan, muhim signal olmoqda: agar AQSH bilan to‘qnashuv yuz bersa, Moskva faqat “energetik hamkor” maqomida qoladi va strategik harakatlarga qodir bo‘lmaydi. Pekin o‘z mustaqilligi va avtonomligiga yanada ko‘proq urg‘u beradi.
Shu tariqa, Rossiyaning Yaqin Sharqdagi siyosiy inqirozi uning geosiyosiy subyektlik chegaralarini qayta belgilamoqda. Endi Putinning “hamma bilan do‘st” bo‘lish siyosati yakunlandi, Rossiya esa global o‘yinchidan resurs asosida baholanadigan mintaqaviy aktorga aylanishi davri boshlanmoqda. Bu fonda Markaziy Osiyo ustuvorliklarni qayta ko‘rib chiqishi va ko‘p yo‘nalishli strategiyani mustahkamlashga harakat qilishi kerak. Mintaqa endi Yangi Yevrosiyo xavfsizlik va taraqqiyot arxitekturasi doirasida to‘la huquqli subyektga aylanishi lozim.
Strategic Focus: Central Asia
Rossiyaning Yaqin Sharqdagi strategiyasining muvaffaqiyatsizligi shunchaki mintaqaviy mag‘lubiyat emas, balki xalqaro munosabatlarda yuz berayotgan chuqur tizimli siljishning belgisi. Moskvaning mintaqadagi ittifoqlar tizimining parchalanishi Rossiyaning global o‘yinchi sifatidagi imkoniyatlar chegarasini ochib berdi va xalqaro siyosatda yangi bosqich boshlanganini ko‘rsatdi. Ya’ni, endi hamma gap-so’zga emas, ko‘mak berishning real qobiliyatiga e’tibor qaratadi.
Uzoq yillar Rossiya ta’sirining tayanch nuqtasi deb qaralgan Suriya ichki inqiroz va tashqi izolyatsiya ostida qulab tushdi. Putin Asadga boshpana berib, o‘zining geosiyosiy pozitsiyasini saqlab qolishdan ojiz ekanini tan oldi. Moskvaning hech bo‘lmaganda ishtirokni imitatsiya qilishga urinishlari strategik chekinish bilan yakun topdi. Eron esa Rossiyaga dronlar yetkazib berganiga va sodiqligiga qaramay, bevosita harbiy tahdid ostida qolgan paytda Moskvadan hech qanday yordam olmadi. Hattoki Rossiyaning odatdagi “so‘zdagi qo‘llab-quvvatlovi” ham Tehronda endi hech narsani anglatmaydi.
Bu voqealar fonida Rossiyaga endi na xavfsizlik kafili, na muhim vositachi sifatida qaralmasligi ochiq ayon bo’ldi. Moskvaning bir vaqtning o‘zida Isroil, Hizbulloh, Eron va arab monarxiyalari bilan yaqin bo‘lishga urinishlari diplomatik halokatga olib keldi. Mintaqaning asosiy o‘yinchilari sanalgan Isroil, Saudiya Arabistoni va Eron Rossiya bilan munosabatlarini qayta ko‘rib chiqmoqda, uni tizimli yordam bera olmaydigan “mavsumiy ittifoqchi” deb baholamoqda.
Markaziy Osiyo uchun bu — xavotirli signal. Yaqin Sharqda xavf-xatarlar ortib borayotgan, dunyo kuchlari mintaqadagi ta’sir uchun kurashayotgan va Yevroosiyodagi xavfsizlik arxitekturasi qayta shakllanayotgan bir davrda, Moskva hatto o‘zining ilgari tayanib kelgan ittifoqchilarini ham ushlab qolishga qodir emasligini ko‘rsatmoqda. Mintaqa davlatlari tizimli inqiroz sharoitida na Rossiya, na KXSHT kabi kollektiv institutlari barqarorlik va tiyib turish darajasini ta’minlay olmasligini anglab yetishi zarur.
Xitoy ham Rossiyaning ittifoqchilarini ketma-ket yo‘qotayotganini kuzatar ekan, muhim signal olmoqda: agar AQSH bilan to‘qnashuv yuz bersa, Moskva faqat “energetik hamkor” maqomida qoladi va strategik harakatlarga qodir bo‘lmaydi. Pekin o‘z mustaqilligi va avtonomligiga yanada ko‘proq urg‘u beradi.
Shu tariqa, Rossiyaning Yaqin Sharqdagi siyosiy inqirozi uning geosiyosiy subyektlik chegaralarini qayta belgilamoqda. Endi Putinning “hamma bilan do‘st” bo‘lish siyosati yakunlandi, Rossiya esa global o‘yinchidan resurs asosida baholanadigan mintaqaviy aktorga aylanishi davri boshlanmoqda. Bu fonda Markaziy Osiyo ustuvorliklarni qayta ko‘rib chiqishi va ko‘p yo‘nalishli strategiyani mustahkamlashga harakat qilishi kerak. Mintaqa endi Yangi Yevrosiyo xavfsizlik va taraqqiyot arxitekturasi doirasida to‘la huquqli subyektga aylanishi lozim.
Strategic Focus: Central Asia
👍17❤10🔥10👌3⚡1