Tahlilchi do’stimiz Islomxon Gafarovning telegram kanaliga qo’shilishni tavsiya qilamiz!

Jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universitetida Parlament jurnalistikasi yo'nalishi ochilibdi. Endi bitta normal parlament ham tuzib olsak, shu o'zgarishga mantiqiy bog'lanish bo'lardi. Hozir esa arava otdan oldinga o'tib ketgan.

Mamlakatdagi tuzilmalar orasida matbuotga yopiqligi bo'yicha eng old o'rinlarda turuvchi bugungi parlament binosiga yangi yo'nalishni bitirib chiqadigan yosh jurnalistlarning qanday kirmoqchiligi ham muhim savol.

@haqiqatdailyos

Siyosatshunos Islomxon Gafarov ayni vaqtda Afg’oniston safarida. Do’stimizning kanaliga qo’shilishni tavsiya qilamiz!

Batafsil: https://t.me/Islomxon_Gafarov/288

Садир Жапаров БМТ минбарида Ғарбнинг икки ёқлама стандартларини кескин танқид қилди

Қирғизистон президенти Садир Жапаров БМТ Бош Ассамблеясининг юқори минбаридан туриб, Европа Иттифоқи ва Буюк Британиянинг сиёсатини кескин танқид остига олди. У Ғарб давлатларини "икки хил стандартлар"да айблаб, асоссиз санкцияларни мамлакатнинг ички ишларига аралашиш ва унинг ривожланаётган иқтисодиётига босим ўтказиш уриниши сифатида баҳолади.

Президентнинг таъкидлашича, айрим давлатлар ўз манфаатларини кўзлаб Россия билан ҳамкорликни давом эттираётган бир пайтда, бошқаларни бундай алоқалардан тийилишга мажбурламоқда.

"Сиз биздан Россия билан ҳамкорлик қилмасликни талаб қиляпсиз, айни пайтда ўзингиз у билан савдо-иқтисодий алоқаларни фаол ривожлантиряпсиз. Ваҳоланки, бизнинг Россия билан иқтисодий боғлиқлигимиз сизникидан анча юқори", — дея таъкидлади Садир Жапаров.

Ўз сўзларини далиллаш учун Қирғизистон раҳбари аниқ рақамларни келтирди:
Европа Иттифоқи: 2024 йилда Россия билан 141 миллиард долларлик савдо айланмасини амалга оширган (шундан 36 миллиард доллари импорт).
Буюк Британия: Қирғизистоннинг икки банкига қарши санкциялар жорий этганига қарамай, ўша йили Москва билан 2,2 миллиард долларлик савдо қилган.

Танқидлар билан бир қаторда, Жапаров расмий Бишкек шаффофликка тайёр эканини ҳам билдирди. У Қирғизистон банклари фаолиятини чуқур ўрганиш мақсадида мустақил халқаро аудит ўтказишга розилигини маълум қилди.

@gayratkhodjasaydaliev

O‘zbekiston Birinchi xonimining tashabbusi bilan BMTda maxsus sessiya o‘tkazildi

24-sentabr kuni Nyu-York shahrida BMT Bosh Assambleyasining 80-sessiyasi doirasida O‘zbekistonning Birinchi xonimi Ziroat Xoshimovaning tashabbusi bilan “Onkologik va boshqa og‘ir kasalliklarga chalingan bolalarning omon qolishini yaxshilash hamda ularning azob-uqubatlarini kamaytirish bo‘yicha global harakat” mavzusida maxsus sessiya tashkil etildi. Ushbu tadbir Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti hamkorligida o‘tkazilib, unda bir qator davlatlarning birinchi xonimlari, jumladan, Ozarbayjonning Birinchi xonimi M.Aliyeva ham ishtirok etdi.

Aytish kerakki, O‘zbekistonda bu yo‘nalishda faol va tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. 2024-yilda “Onkologik, gematologik va immunologik kasalliklarga chalingan bolalarga tibbiy yordam ko‘rsatishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Prezident qarori qabul qilindi. Shu asosda Bolalar onkologiyasi, gematologiyasi va immunologiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi hamda uning huzurida maxsus Jamg‘arma tashkil etildi. Shuningdek, 2024-yil 1-iyuldan boshlab 18–21 yoshli bemorlar belgilangan tibbiyot markazlarida va ilgari davolangan muassasalarda bepul davolanish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Ushbu islohotlarning bosh maqsadi — 2030-yilgacha onkologik kasalliklarga chalingan bolalarning omon qolish darajasini 60 foizga yetkazishdir.

Z.Xoshimovaning xalqaro maydondagi faol ishtiroki ayollar diplomatiyasining muhimligini yaqqol ko‘rsatmoqda. Ularning tashabbuslari ham o‘tkir ijtimoiy masalalarga xalqaro e’tibor qaratadi, ham xalqlar o‘rtasidagi do‘stlik va hamkorlikni mustahkamlaydi.

Umuman olganda, Birinchi xonimning diplomatik faoliyati bugungi kunda jamiyatning eng dolzarb masalalariga yechim topishga yo‘naltirilgan bo‘lishi bilan birga, mamlakatlar o‘rtasidagi munosabatlarni insonparvarlik, ezgulik va o‘zaro ishonch tamoyillari asosida mustahkamlashga xizmat qilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Ushbu post bo’yicha maqolamiz xalqaro “EUReflect” axborot-tahliliy portalida e’lon qilindi.

Batafsil: https://eureflect.com/special-session-at-the-un-held-at-the-initiative-of-uzbekistans-first-lady/

Strategic Focus: Central Asia

Tasdiqlanmagan ma’lumotlarga ko’ra, Afg’oniston ichki ishlar vaziri S.Haqqoniy Kobulni tark etdi.

Aytishlaricha, Tolibon qurolli kuchlari butun Kobul bo‘ylab jangovar shay holatga keltirilgan. S.Haqqoniy tarafdorlari esa qurolsizlantirildi.

Shu tarzda, Kobulda "yumshoq" davlat to‘ntarishi amalga oshirilgani aytilmoqda. Ya’ni, Oliy rahbar fraksiyasi ustun keldi.

Ekspertlar yuqoridagi voqealar yangi fuqarolar urushiga olib kelishi mumkinligini taxmin qilmoqdalar.

Tolibon rahbariyatidagi ziddiyatlar to’g’risida avvalroq ham post chiqarganmiz.

Strategic Focus: Central Asia

Nodira Musa Ismoil:

Menga tez-tez beriladigan savollardan – nega G‘azo va Isroilga yopishib oldingiz? Siz Islomga berilib ketdizmi yoki arabparast bo‘lib ketdizmi? Nega g‘arbga teskari bo‘lib qoldingiz?

Yo‘q, Islomga berilib ketmadim, arabqul ham emasman. G‘arb esa o‘ziga o‘zi teskari ishlar qilyapti.

Yaqin Sharqdagi voqealar haqida ko‘p gapirishimning sababi, birinchidan, g‘arbning demokratik qadriyatlariga qaytishini istayapman. Ikkinchidan, YSh ni MO ga o‘xshashligi. Nimasi bilan? Katta davlatlarning intereslari to‘qnashadigan joyligi bilan. Shuning uchun, YSh da bir voqea sodir bo‘lsa MO bilan parallel o‘tkazaman va taqqoslayman.

YSh dagi voqealar shuni ko‘rsatyaptiki, gap davlatlarning intereslari haqida ketayotganida ular o‘zlarini hech qanday og‘ir jinoyatlardan tiyishmaydi. Hukumatlarni ag‘darishdan tortib, butun boshli xalqlarni qirib yuborishgacha borishi mumkin. O‘zini qanchalik demokratik va insonparvar demasin, uning intereslari oldida har qanday qonun, har qanday inson bir tiyin.

Yana shunisi qiziqki, arab davlatlarining birontasi bir-biri bilan yaxshi chiqishmaydi. Bir muammo atrofida birlasholmaydi. Qo‘shni Falastin xalqi uchun bir og‘iz gapini o‘tkaza olmaydi. Arab davlatlarining har bir qadamini g‘arb belgilab beradi.

Bundan qanday xulosa kelib chiqadi? Demak, arab davlatlari G‘arb mamlakatlari bilan teng huquqlar asosida hamkorlik qilinadi degan gap bekor gap. G‘arb mamlakatlari bilan hamkorlik qilib, boylik orttirishning badali o‘z hohish va irodasiga tayanib biron ish qilolmaslik.

E’tiborni tortadigan yana bir tarafi – G‘azo xalqi. Isroil butun dunyoni ahmoq qilayotgan bir vaqtda G‘azo xalqining har biri dushmanning asl niyatini juda yaxshi biladi. Dushman ancha kuchli bo‘lsa ham, yovuzlikka qarshi kurashib yashayapti. O‘z qoni va joni bilan yovuzlikning “sivilizatsiya” ortiga berkingan yuzini ochayapti. Vatani vayron bo‘lib ketsa ham, yashab turgan hududidan voz kechmaydi va eng og‘ir holatda ham Xudoga ishonishda davom etyapti, ya’ni, yashab qolishga. (Maksim Shevchenko yaqinda G‘azo aholisiga chiroyli tarif berdi. Eshitib ko‘ring.)

YSh dagi voqealarning MO ga ko‘chish ehtimoli kam deydiganlar chuchvarani xom sanabdi. YSh dagi urushning MO ga ko‘chish yoki ko‘chmasligi atrofimizdagi katta davlatlarning (Xitoy, Rossiya) bizni himoya qila olish qolibilyatiga va MO davlatlarining aql bilan ish bilishiga bog‘liq.

AQSh Afg‘onistondagi Bagram bazasiga bekorga qaytayotgani yo‘q. Maqsad Eronni va kerak bo‘lsa MO ni ham YSh dek yondirish va katta xaos keltirib chiqarish. Xitoy va Rossiyaga qarshi, albatta. Muammo Xitoyning iqtisodiy o‘zib borayotganida. Demak, AQSh dan boshqa hech kim iqtisodiy o‘smasliligi kerak. Birov iqtisodiy o‘smaligi uchun AQSh o‘zining iqtisodini tushirmasligi kerak emasmidI? Buni urush yo‘li bilan hal qilish kerakmi?

AQSh Zangezur korridorini ham bekorga arendaga olgani yo‘q. Ikki davlatni yarashtirish bahonasida bu korridorni qo‘lga kiritib, Xitoy yo‘lini to‘smoqchi bo‘ldi. Armeniya esa konstitutsiyasida Artsaxdan voz kechgani yo‘q. Azarbayjon qanday qopqonga tushganini keyinroq tushunsa kerak.

Xitoy allaqachon Zangezurni aylanib o‘tadigan yo‘llar qurishni boshlab yubordi. Zangezur yo‘li endi Eronga hujum qilish uchun AQSh armiyasiga baza sifatida xizmat qiladi. Eron qarab o‘tiradimi? Albatta, yo‘q.

Aytgancha, yaqinda Xitoy Pokistonga boruvchi transafg‘on yo‘lni moliyalashtirishdan ham voz kechdi. Bu qaror Pokiston elitasining AQSh harbiylari bilan uchrashganidan sodir bo‘ldi. Bu yo‘l bizning iqtisodimiz uchun juda kerak yo‘llardan biri edi. Xitoy Pokistonning AQSh bilan til biriktirgan bo‘lishi mumkinligidan cho‘chidi. Menimcha, rostdan ham til biriktirdi. Chunki, birozdan keyin Pokistondan Afg‘onistonga katta miqdorda diniy radikal guruhlarning o‘tganligi haqida xabar tarqaldi.

Hozir Afg‘onistonda vaziyat yana qaltislashyapti. Elita o‘rtasida kelishmovchilik boshlandi. Chinovniklar oilasini olib qochayapti. Internet o‘chirib qo‘yilgan. Bagram atrofida otishmalar bo‘lyapti.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

Kuni kecha AQSh mudofaa vaziri Pit Hegset AQSh Qurolli Kuchlarining deyarli barcha generallari, admiralari va yuqori martabali harbiylari ishtirokida yig‘ilish o‘tkazdi. Tadbirda Pit Hegset harbiylarga qarata, “Urush vazirligiga xush kelibsiz, chunki Mudofaa vazirligi davri tugadi”, “Endi mudofaadan urushga o‘tishga va g‘alaba qozonishga tayyorlanishimiz kerak”, “Biz bu sayyoradagi eng halokatli armiyamiz va bizni hech kim mag‘lub eta olmaydi” degan jumlalarni aytdi.

Bugun AQSh suvlarida va YSh atrofidagi suvlarida juda katta harbiy aktivlik kuzatilyapti. Prognozlarga qaraganda juda qisqa muddat ichida Eronga qayta hujum boshlanishi kerak.

Afsuski, men qo‘rqqan voqealar sodir bo‘lyapti. Menimcha, MO liderlari bizdagi notinchlikning eng katta benefitsiari kim bo‘layotganini tushunishi kerak va shunga qarab ish tutishi kerak. Lekin, bunga menda katta shubha bor.

Strategic Focus: Central Asia

🇺🇿 SFCA eksperti Hamza Boltayev Peshovar universiteti professori Dr. Aamer Raza bilan Afg’onistondagi oxirgi voqealar, xususan, internet o’chirilishi bo’yicha suhbatlashdi.

Ma’lumot uchun. Aamer Raza Peshovar Universitetida siyosatshunoslik bo‘yicha magistr, Quaid-i-Azam Universitetida xalqaro munosabatlar bo‘yicha M.Phil darajasini olgan. 2019-yilda Fulbright dasturi doirasida AQShda - Massachusetts Boston Universitetida siyosatshunoslik bo‘yicha PhD himoya qilgan. Shuningdek, Harvard, Tufts va Kentucky universitetlarida ham tahsil olgan. Dr.Raza diniy siyosat, zo‘ravonlik ekstremizmini jilovlash, mintaqaviy xavfsizlik va Af-Pak mintaqasi tashqi siyosati bo‘yicha ko‘plab ilmiy maqolalar, kitob bo‘limlari va hisobotlar muallifi hisoblanadi.

Afg‘onistonda internet qayta tiklandi, ammo uni o‘chirib qo‘yish hodisasi atrofida turli mish-mishlar tarqaldi: AQShning Bagramdagi aralashuvi yoki Pokistonning “ma’lumotlarni o‘g‘irlashi” haqida taxminlar ilgari surildi.

Mening fikrimcha, asl sabablar quyidagilar:

1. Mafkuraviy omil. Haybatulloh dunyo internetsiz ham yashay olishiga ishonadi. Uning fikricha, internet afg‘onlarni “salbiy mafkuraviy ta’sirlarga” tushirishi mumkin.

2. Tolibonning hech qanday tanqidni ko’tara olmasligi. Toliblar mamlakat ichkarisida odamlarni jim qilishga muvaffaq bo‘lishgan, ammo xorijdagi katta afg‘on diasporasi internetda faol bo‘lib, rejimni keskin tanqid qilishda davom etmoqda.

3. Ichki norozilik. Toliblar safida WhatsApp orqali norozilik bildirilgan gaplar bo’lgan, hatto ovozli xabarlar ham tarqalgan.

Shunday qilib, internetni o‘chirish texnik sabab emas, balki siyosiy va ideologik qadam bo‘lib, rejimning tashqi tanqiddan va ichki bo‘linishlardan qo‘rqishini ko‘rsatadi.

Strategic Focus: Central Asia

🇬🇧 SFCA expert Hamza Boltayev spoke with Dr. Aamer Raza, Professor at the University of Peshawar, about the latest developments in Afghanistan, particularly the internet shutdown.

For reference: Aamer Raza holds a Master’s degree in Political Science from the University of Peshawar and an M.Phil in International Relations from Quaid-i-Azam University. In 2019, under the Fulbright program, he defended his PhD in Political Science at the University of Massachusetts Boston. He also attended courses at Harvard, Tufts, and the University of Kentucky. Dr. Raza is the author of numerous academic articles, book chapters, and reports on religious politics, countering violent extremism, regional security, and the foreign policy of the Af-Pak region.

In Afghanistan, the internet has been restored, but the shutdown gave rise to various rumors: speculations about U.S. interference at Bagram or Pakistan “stealing data.”

In my view, the real reasons are as follows:

1. Ideological factor. Haibatullah believes that the world can function without the internet. In his opinion, the internet exposes Afghans to “negative ideological influences.”

2. The Taliban’s intolerance of criticism. The Taliban have managed to silence people inside the country, but the large Afghan diaspora abroad remains active online, continuing to sharply criticize the regime.

3. Internal dissent. There have been reports of discontent within Taliban ranks expressed via WhatsApp, with even some voice messages being circulated.

Thus, the internet shutdown was not due to technical reasons, but rather a political and ideological step, reflecting the regime’s fear of external criticism and internal divisions.

Strategic Focus: Central Asia

Futbol diplomatiyasi: Ozarbayjon va O‘zbekiston U-20 jahon chempionatining mezbonlari

Javansher Fayziyev, Ozarbayjon Milliy Mejlisi deputati

FIFA Ijroiya qo‘mitasining 2027-yilda futbol bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionatini (U-20) Ozarbayjon va O‘zbekistonda o‘tkazish haqidagi qarori nafaqat ikki mamlakat, balki butun mintaqa uchun muhim voqea bo‘ldi. Bizning mamlakatimiz uchun bu alohida tarixiy bosqich — mustaqil Ozarbayjon tarixida ilk bor futbol bo‘yicha jahon chempionati, garchi yoshlar darajasida bo‘lsa-da, bizning yurtimizda o‘tkaziladi. Bundan tashqari, ilk bor Ozarbayjonning milliy terma jamoasi 20 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasida jahon chempionatida qatnashish huquqiga ega bo‘ladi.

Bu qaror - tasodif emas, balki Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev va O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan olib borilayotgan izchil sport siyosatining natijasidir. So‘nggi yillarda futbol infratuzilmasini rivojlantirish, yoshlar sportiga e’tibor, shuningdek, jahon miqyosidagi musobaqalarni o‘tkazish tajribasi Ozarbayjon va O‘zbekistonni FIFA homiyligidagi turnirlarni o‘tkazishda tabiiy nomzodlarga aylantirdi.

Shuningdek, U-20 jahon chempionatining Ozarbayjon va O‘zbekistonda o‘tkazilishi muhim siyosiy ma’noga ham ega. Birinchidan, bu bizning mamlakatlarimizning xalqaro maydondagi pozitsiyalarini mustahkamlaydi, ularning ochiqligi, barqarorligi va global darajadagi loyihalarni amalga oshirish qobiliyatini namoyish etadi. Ikkinchidan, bu turizm salohiyatini rivojlantirishga qo‘shimcha turtki beradi: o‘n minglab muxlislar, jurnalistlar va rasmiy delegatsiyalar Boku va Toshkentga tashrif buyurib, iqtisodiyotga sezilarli daromad qoldiradilar hamda o‘zlari bilan ijobiy taassurotlarni olib ketadilar.

Bundan kam bo‘lmagan darajada muhim jihat shuki, FIFAning ushbu qarori Ozarbayjon va O‘zbekistonning sport diplomatiyasi sohasidagi yutuqlarini tan olishdir. Prezidentlar Ilhom Aliyev va Shavkat Mirziyoyevlarning sportga, xususan futbolga ko‘rsatgan shaxsiy e’tiborlari ikki davlatning arizasi muvaffaqiyat qozonishida hal qiluvchi rol o‘ynadi. Shuni taxmin qilish mumkinki, U-20 jahon chempionatining muvaffaqiyatli o‘tkazilishi kelajakda Ozarbayjonning dunyoning asosiy futbol turniri — kattalar terma jamoalari o‘rtasidagi jahon chempionati o‘yinlarini ham o‘tkazishga da’vo qilishida muhim asos bo‘lib xizmat qiladi. Zamonaviy stadionlar, yirik tadbirlarni tashkil etish bo‘yicha tajriba, mamlakatning Yevropa va Osiyo chorrahasidagi strategik joylashuvi — bularning barchasi Ozarbayjonni uzoq muddatli kelajakda istiqbolli nomzodga aylantiradi.

Strategic Focus: Central Asia

🇺🇿 Moskvadan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, Kreml O‘zbekiston bo‘yicha siyosatini qayta ko‘rib chiqish bo’yicha prinsipial qaror qabul qildi. Moskvada Toshkentning tashqi siyosiy kursi tobora aniqroq tarzda an’anaviy “rus orbitasidan” tizimli chiqish sifatida qabul qilinmoqda.

Alohida norozilik uyg‘otgan jihatlardan biri maktab dasturlarining bir qancha talablarga qaramay o‘zgarishsiz qolgani bo‘ldi. Tarix darsliklarimizda Rossiya va SSSR “mustamlakachi kuchlar” sifatida tilga olinishi rus elitasidagi konservatorlarning g’azabini keltirdi. Shuningdek, rusparast va urushni yoqlab chiquvchi blogerlarning hibsga olinishi Moskvada “Rossiyaga qarshi tendensiyalarning” davlat darajasida tasdiqlanishi sifatida baholanmoqda. Yana bir “tashvishli” yo‘nalish – O‘zbekistonning xalqaro tuzilmalar bilan hamkorligining kuchayishi: Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi bilan bitimlardan tortib, BlackRock va Citigroup kabi kompaniyalar bilan investitsion loyihalar tuzilishi, JSTga a’zolik bo’yicha faol harakatlar.

Shunindek, Kreml O’zbekistonning tashqi siyosatda ko’p vektorlikka sodiq qolishiga katta e’tibor qaratmoqda. Rasmiy Toshkentning Turkiya, Saudiya Arabistoni, Xitoy, Janubiy Koreya, Yaponiya, AQSh va YI bilan hamkorligining faollashuvi Rossiyaga tobora cheklangan rol ajratilayotganining belgisi sifatida ko‘rilmoqda.

Prezident Shavkat Mirziyoyevning Donald Tramp bilan uchrashuvi esa alohida xavotir uyg‘otdi. Moskvada bu uchrashuv “namoyishkorona qadam” va O‘zbekistonning strategik ustuvor yo‘nalishlarini uzoq muddatli qayta formatlash signali sifatida qabul qilindi. Rossiyalik tahlilchilarning fikricha, aynan shunday qadamlar Toshkentning butunlay g‘arbga siljish xavfini oshirmoqda va bu jarayonda Rossiya faktori ikkinchi darajaga tushib qolmoqda.

Bu sharoitda Kreml javob choralarining kompleksini ishga tushirishga qaror qildi. Axborot sohasida federal OAV va unga bo‘ysunuvchi ekspert tuzilmalariga “O‘zbekistondagi rusofobiya” haqidagi narrativni shakllantirish va mamlakat siyosiy elitasini “G‘arb qo’g’irchoqlari” sifatida obro‘sizlantirish vazifasi yuklatildi. Migratsion siyosatda esa Rossiyadagi o‘zbekistonlik fuqarolarning yashash shartlarini qat’iylashtirish, tekshiruvlarni kuchaytirish, kvotalar va deportatsiyalarni ko‘paytirish rejalashtirilmoqda. Oxirgi vaqtda bu borada amalga oshayotgan hujumlar soni keskin oshgnini hammamiz ko’rib turibmiz. Shu bilan birga, iqtisodiy va energetik bosim vositalari ham tayyorlanmoqda - qo‘shma loyihalar bo‘yicha muzokaralarni cho‘zib yuborishdan tortib, resurslar yetkazib berishda yashirin cheklovlargacha. Harbiy yo‘nalishda esa O‘zbekistonni KXSHT doirasidagi qaram xavfsizlik sxemalariga tortib kiritish maqsadida “Afg‘on xavfi” mavzusidan faol foydalanish ssenariysi muhokama qilinmoqda.

Manbalar ta’kidlashicha, Kremlning bu qarori strategik tusga ega: Moskva kutish siyosatidan voz kechib, faol choralar ko‘rishga intilmoqda. Kelgusi oylar davomida O‘zbekistonga bir nechta yo‘nalishda birdaniga kuchaytirilgan bosim bo‘lishi kutilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia