🇺🇿 Rossiyaning xavotirlari va O‘zbekiston pozitsiyasi

So‘nggi haftalarda axborot maydonida Moskvaning Toshkentga qarshi qaratilgan axborot hujumlari ortganini guvohi bo’lyapmiz. Ba’zi ekspertlar buni Kremlning yangi strategiyasi sifatida baholamoqdalar. Quyidagi postda biz rus elitalarining xavotirlari asossizligini isbotlashga harakat qilamiz.

Ta’kidlash joiz, O‘zbekiston tashqi siyosatini qarama-qarshilikka emas, balki ko‘pvektorli va pragmatik kursga asoslanib qurmoqda. Bu tizimda Rossiya barqaror o‘rinni egallaydi.

Avvalo shuni eslatish kerakki, O‘zbekiston va Rossiya prezidentlari so‘nggi yillarda 20 martadan ortiq (ochiq manbalar tahlili) uchrashishgan — ham ikki tomonlama, ham ko‘p tomonlama maydonlarda. O‘tgan yili Rossiya mintaqalari rahbarlari O‘zbekistonga 39 ta tashrif amalga oshirdi, bu esa mintaqalararo hamkorlikning mislsiz darajada mustahkamlanayotganidan dalolat beradi. Raqamlardan kelib chiqsak, Moskva bilan muloqot epizodik emas, balki tizimli xarakterga egaligini qayd etish mumkin. Diqqat savol: Shavkat Mirziyoyev Donald Tramp bilan necha marta uchrashgan?

Iqtisodiyot ham muvozanatni yaqqol ko‘rsatmoqda. 2025 yil yanvar - avgust davrida Xitoy O‘zbekistonning eng yirik savdo hamkori bo‘lib qolmoqda — tovar ayirboshlash hajmi 9,7 mlrd dollar (+21% 2024-yilga nisbatan). Rossiya ikkinchi o‘rinda mustahkam joy olgan — 8,3 mlrd dollar (+6,5%). Bundan tashqari, o‘zaro hisob-kitoblarning 70 foizi milliy valyutalarda amalga oshirilayotgani xavflarni kamaytirib, uzoq muddatli barqarorlikni mustahkamlaydi. Yevropa yoki AQSh bilan bu borada ahvol qanday?

Tranzit omili ham muhim. O‘zbekiston yangi savdo-logistika yo‘laklarini rivojlantirmoqda, ular Moskva uchun ham hayotiy ahamiyatga ega. Pragmatik o‘yinchi sifatida Toshkent kelajakdagi mijoz va hamkor bilan aloqalarni buzishi mantiqan ham, strategik jihatdan ham maqsadga muvofiq emas.

Gumanitar yo‘nalish hamkorlik poydevorini mustahkamlaydi. O‘zbekistonda 14 ta rossiyalik oliy o‘quv yurti filiallari faoliyat yuritmoqda, jumladan MGU va MGIMO. Rossiya universitetlarida 63 ming nafar o‘zbekistonlik talaba tahsil olmoqda — bu ko‘rsatkich besh yil ichida ikki baravar oshgan. Bu esa uzoq muddatli o‘zaro tushunish va elitalararo bog‘liqlik uchun mustahkam asosdir.

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston o‘zi Rossiya bilan aloqalarni buzmaydi. Toshkent Moskva bilan aloqalarni o‘zining ko‘pvektorli tizimiga kiritgan, bu tizimda G‘arb, Osiyo, islom dunyosi bir-birini inkor etmaydi, balki muvozanat yaratadi. Haqiqiy xavf Toshkentdan emas, balki hanuzgacha imperial tafakkur va shubha bilan yashayotgan Rossiyaning shovinistik doiralaridan kelib chiqmoqda. Kelajak esa to‘siqlar va bosim kampaniyalarini quradiganlarga emas, balki hamkorlik va o‘zaro manfaat tarmoqlarini barpo eta oladiganlarga tegishli. Bugun O‘zbekiston aynan shu yo’lni tanlaganini namoyish qilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

🇬🇧 Russia’s Concerns and Uzbekistan’s Position

In recent weeks, we have witnessed an increase in information attacks from Moscow directed against Tashkent. Some experts interpret this as part of the Kremlin’s new strategy. In this post, we will demonstrate why the concerns of the Russian elite are unfounded.

It should be emphasized that Uzbekistan’s foreign policy is not built on confrontation, but rather on a multi-vector and pragmatic course. Within this framework, Russia retains a stable position.

First of all, it is worth recalling that the presidents of Uzbekistan and Russia have met more than 20 times in recent years (according to open-source analysis) — both in bilateral and multilateral formats. Last year, regional leaders from Russia made 39 visits to Uzbekistan, a clear indicator of unprecedentedly deepening interregional cooperation. These figures prove that dialogue with Moscow is not episodic, but systemic in nature. A rhetorical question: how many times has Shavkat Mirziyoyev met with Donald Trump?

The economy also clearly illustrates this balance. Between January and August 2025, China remained Uzbekistan’s largest trading partner, with turnover reaching $9.7 billion (+21% compared to 2024). Russia firmly held second place with $8.3 billion (+6.5%). Moreover, 70% of mutual settlements are already conducted in national currencies, reducing risks and strengthening long-term stability. How does this compare to Europe or the United States?

Transit is another crucial factor. Uzbekistan is developing new trade and logistics corridors, which are also of vital importance for Moscow. As a pragmatic actor, Tashkent has no logical or strategic reason to damage relations with a future client and partner in these routes.

The humanitarian dimension further consolidates cooperation. Uzbekistan hosts 14 branches of Russian universities, including Moscow State University (MGU) and MGIMO. Meanwhile, 63,000 Uzbek students are currently studying at Russian universities — double the figure from five years ago. This creates a strong foundation for long-term mutual understanding and inter-elite connectivity.

In conclusion, Uzbekistan itself has no interest in undermining relations with Russia. Tashkent has embedded Moscow into its multi-vector system, where the West, Asia, and the Islamic world do not exclude one another but instead create balance. The real threat does not come from Tashkent, but from the chauvinistic circles within the Russian elite that still cling to imperial thinking and suspicion. The future belongs not to those who build barriers and campaigns of pressure, but to those who can establish networks of cooperation and mutual benefit. Today, Uzbekistan is clearly demonstrating that it has chosen this path.

Strategic Focus: Central Asia

🇺🇸Tramp:

Agar biz g‘alaba uchun jang qilganimizda, Vyetnam va Afg’onistonda osongina g‘alaba qozongan bo‘lardik, lekin siyosiy jihatdan to’g’ri bo‘lishga harakat qilib, yengillik berdik.

Endi biz siyosiy jihatdan to’g’ri bo’lishga harakat qilmayapmiz – endi bizga g‘alaba muhim.

Strategic Focus: Atlantic

“Safar” — O‘zbekistonda yashayotgan chet elliklar haqida podkast

Birinchi son mehmoni - AQSh elchisi Jonatan Henik. Janob elchi o‘zbek tilida ravon gapira olishini (turk va ozarbayjon tillarini bilarkan), xalqimizning madaniyatini, urf-odatlarini va hayot tarzini chuqur his qilganini ko’rishimiz mumkin. Uning so‘zlarida O‘zbekistonga bo‘lgan samimiy hurmat yaqqol seziladi.

Qisqa suhbat davomida ko’plab qiziqarli mavzularda to’xtalgan: https://www.youtube.com/watch?v=asLuMjhBzkQ

“Safar” - hayot, odamlar va samimiy hikoyalar haqidagi podkast. Tomosha qiling va O‘zbekistonni bu yerda yashayotgan chet elliklarning nigohi bilan kashf eting.

Strategic Focus: Central Asia

Ming afsuski, “vijdon va din erkinligi”, “xalqaro standartlardagi dunyoviy davlatchilik” institutlarini to‘g‘ri tushunish, to‘g‘ri talqin qilish va to‘g‘ri joriy qilish imkoniyatini yana yo‘qotib bo‘ldik. Bu – O‘zbekiston uchun – tabiiy barqarorlik, erkinlik, demokratiya, rivojlanishning eng muhim sharti edi. Birinchi ma’muriyat ham aynan mana shu borada juda katta xatolar qilib, oxirida o‘zi qattiq pand yegan edi. Ming afsuski, “dunyoviy davlatchilik”ni siyosiy, mafkuraviy talqin qilish davom etmoqda, lekin bu institutni xalqaro standartlar darajasidagi huquqiy talqinidan ongli qochilmoqda. Bu borada manipulyatsiya qilib bo‘lmaydi, – xalqaro hamjamiyat hamma narsani bizdan ko‘ra yaxshi anglaydi. Davlatning legitimligiga, reputatsiyasiga asta-sekin, biroq jiddiy ta’sir qiladi.

Kamoliddin Rabbimov

Akper Gasanov, siyosiy tahlilchi:

Gabala shahrida o‘tgan Turkiy davlatlar tashkilotining (TDT) 12-sammiti nafaqat turkiy dunyo birligini mustahkamladi, balki xalqaro xavfsizlikning yangi arxitekturasida uning o‘rni haqidagi strategik tushunishni ham chuqurlashtirgan yilning eng muhim siyosiy voqeasiga aylandi. Turkiya, O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston va Vengriya rahbarlari — siyosiy tizimlari va iqtisodiy salohiyatidagi farqlarga qaramay — tobora ortib borayotgan birdamlik va o‘zaro anglashuvni namoyon etish uchun Ozarbayjonga tashrif buyurdi.

Sammitning eng muhim natijasi — yaqin yillarda hamkorlik ustuvor yo‘nalishlarini belgilab bergan Gabala deklaratsiyasining imzolanishi va “TDT+” formatining yo‘lga qo‘yilishi haqidagi qaror bo‘ldi. Bu yangi mexanizm turkiy hamkorlikka boshqa davlatlar va hamkorlarni ham jalb etish imkonini beradi. Shu bilan birga, turkiy o‘zlikning madaniy asosi sanalgan TURKSOY xalqaro tashkilotini mustahkamlash haqidagi qaror ham alohida ahamiyat kasb etdi.

Turkmaniston Xalq Maslahati Raisi Gurbanguli Berdimuhammedovning Gabalaga tashrifi va ozod qilingan Fizuliy shahrida masjid qurish tashabbusi shunchaki ezgulik ishorasi emas, bu turkiy xalqlarni birlashtiruvchi ma’naviy birlik va o‘zaro hurmatning ramzidir. Xuddi shunday misollarni boshqa loyihalarda ham ko‘rish mumkin: O‘zbekiston tomonidan qurilgan Mirzo Ulug‘bek nomidagi maktab, Qozog‘iston sovg‘a qilgan Qurmang’azi nomidagi Bolalar ijod markazi, Qirg‘iziston tomonidan Agdamda qurilgan Manas maktabi va Vengriya tomonidan Jebrailda barpo etilayotgan maktab — bularning barchasi turkiy birodarlikning amaliy ifodasidir.

Ammo bu galgi Gabala sammiti gumanitar ramzlar doirasidan ancha keng chiqdi. Asosiy mavzu — “Mintaqaviy tinchlik va xavfsizlik” bo‘ldi. Bu, albatta, barcha turkiy davlatlarning rivojlanish va suverenitet ishonchli xavfsizlik tizimisiz hamda mudofaa sohasida muvofiqlashtirilgan harakatlarsiz mumkin emasligini chuqur anglab yetayotganidan dalolat beradi.

Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev o‘z nutqida to‘g‘ri ta’kidladi: xalqaro huquq normalari va tamoyillari qo‘pol ravishda buzilayotgan hozirgi sharoitda turkiy davlatlar yagona kuch markazi sifatida chiqishi nihoyatda muhim. Bu so‘zlar bugungi beqaror dunyoda — ta’sir markazlari o‘rtasidagi raqobat kuchayib, mojarolar diplomatiya emas, kuch yo‘li bilan hal qilinayotgan bir paytda — ayniqsa dolzarb yangraydi.

So‘nggi yillarda Ukrainadan Yaqin Sharqqacha bo‘lgan voqealar shuni ko‘rsatdiki, faqat o‘zini himoya qila oladigan davlatlargina haqiqiy suverenitetga ega. Shu bois Prezident Ilhom Aliyevning 2026-yilda Ozarbayjonda TDTga a’zo davlatlar qo‘shma harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazish taklifi ham bejiz emas. Bu faqat birdamlik namoyishi emas — balki turkiy dunyo yagona mudofaa makonini shakllantirish sari tashlangan muhim qadamdir.

Ozarbayjonning harbiy sanoat sohasidagi tajribasi uni bunday hamkorlikning tabiiy koordinatori etib belgilaydi. 2020-yilgi 44 kunlik Vatan urushi va 2023-yildagi antiterror operatsiyalari natijasida mamlakat hududiy yaxlitligini tiklab, Ozarbayjon nafaqat harbiy davlat, balki turkiy dunyoning texnologik markazi sifatida ham o‘z mavqeini tasdiqladi.

Ozarbayjon harbiy-sanoat majmuasini yaratish jarayoni 2000-yillar o‘rtalarida boshlangan. 2005-yilda Prezident Ilhom Aliyev farmoni bilan Harbiy sanoat bo‘yicha davlat qo‘mitasi tashkil etilib, keyinchalik Mudofaa sanoati vazirligiga aylantirildi. Dastlabki yillarda kichik maqsadlar — qurol-yarog‘, o‘q-dorilar, harbiy kiyimlar ishlab chiqarish va texnika ta’miri ko‘zda tutilgan edi. Ammo 2010-yillarga kelib Ozarbayjonda jiddiy sakrash kuzatildi: Turkiya, Isroil, Belarus va Yevropa kompaniyalari bilan harbiy texnologiyalarni lokallashtirish bo‘yicha bitimlar imzolandi. Mamlakatda qurol-yarog‘, bronetransportyorlar, yengil zirhli texnika, dronlar, artilleriya tizimlari, radiolokatsion va optik-elektron uskunalar ishlab chiqaruvchi korxonalar paydo bo‘ldi.

Davomi

Bugun Ozarbayjon o‘z qurolli kuchlarini zarur jihozlar bilan to‘liq ta’minlabgina qolmay, Turkiya, Pokiston, Saudiya Arabistoni va Afrika davlatlariga harbiy mahsulot eksport qilmoqda. 2020-yildan so‘ng eksport hajmi keskin oshdi, Boku esa mintaqaviy harbiy-texnik markaz sifatida e’tirof etila boshladi. Endi esa TDT doirasida qo‘shma harbiy-sanoat majmuasini yaratish uchun real zamin mavjud.

Bunday tuzilma nafaqat texnologik hamkorlik vositasi, balki jamoaviy xavfsizlik kafolati ham bo‘lishi mumkin. Bu yondashuv turkiy davlatlarga tashqi qurol yetkazib beruvchilarga bog‘liqlikni kamaytirish, o‘zaro to‘ldiruvchi texnologiyalar va yagona standartlarga asoslangan yopiq ishlab chiqarish tizimini yaratish imkonini beradi.

Bundan tashqari, umumiy harbiy sanoat kompleksi nafaqat mudofaa, balki iqtisodiy o‘sish va texnologik taraqqiyot omiliga ham aylanishi mumkin. U mashinasozlik, radioelektronika, aerokosmik texnologiyalar va ta’lim sohasini rivojlantirishga turtki beradi. Kelajakda esa yagona TDT mudofaa bozorini shakllantirish imkoniyati ham mavjud bo‘lib, bu a’zo davlatlarga bir-birining mahsulotiga ustuvor kirish huquqini beradi, qurol-yarog‘ standartlarini soddalashtiradi va armiyalar o‘rtasidagi moslashuvni kuchaytiradi.

Xulosa qilib aytganda, Gabala sammiti turkiy dunyoning birodarlik haqidagi bayonotlardan amaliy harakatlarga o‘tayotganini ko‘rsatdi. Xalqaro beqarorlik, tashqi bosim va yangi tahdidlar sharoitida turkiy davlatlar tobora ko‘proq yagona front sifatida harakat qilish zaruratini anglamoqda. Qo‘shma harbiy-sanoat majmuasi loyihasi esa TDTni siyosiy platformadan Yevrosiyo kuch markaziga aylantiruvchi real mexanizm bo‘lishi mumkin.

Bugun diplomatik moslashuvchanlikni harbiy qudrat bilan uyg‘unlashtira olgan Ozarbayjon bu jarayonda yetakchi rolni bajarishga tayyor. Agar Prezident Ilhom Aliyevning 2026-yilda qo‘shma harbiy mashg‘ulotlar o‘tkazish tashabbusi amalga oshsa, bu turkiy dunyoning yagona xavfsizlik tizimini shakllantirish yo‘lidagi muhim qadami bo‘ladi.

Strategic Focus: Central Asia

Dunyoda yuz berayotgan muhim xabar va tahliliy materiallarni bizda kuzating:

Strategic Focus: Central Asia - Markaziy Osiyodagi (va boshqa mintaqalar) asosiy voqealar tahlili.

Strategic Focus: Middle East & North Africa - Yaqin Sharq va Mag’ribdagi zamonaviy xalqaro munosabatlar.

Strategic Focus: Atlantic - AQSh va Yevropa kun tartibidagi asosiy mavzular hamda trendlar.

Xorijiy OAV - chet tillardagi yetakchi nashrlar kanali.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE - jahondagi eng oxirgi va sara xabarlar.

🇺🇿🇷🇺🇹🇲🇰🇬🇹🇯🇰🇿 Душанбе шаҳрида "Марказий Осиё - Россия" форматидаги иккинчи саммит бошланди.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE