Jamoamiz tomonidan tayyorlangan so’rovnomada faol qatnashishingizni iltimos qilamiz. Natijalari yuzasidan kanalimiz kuzatuvchilari uchun maxsus hisobot taqdim etiladi.

2023-yil fevral oyidan boshlab Latviya Kiyevga mast holda haydovchilik qilganlardan musodara qilingan umumiy qiymati €2,25 mln bo‘lgan 612 ta avtomobilni topshirdi.

O‘zbekistonda ham Latviyadagi kabi amaliyotni joriy etish mumkin. Masalan, mast holda haydovchilik qilganlardan musodara qilingan avtomobillarni ijtimoiy xizmatlar aktiviga topshirish mumkin. Ular favqulodda yordam ko‘rsatish, nogironligi bo‘lgan shaxslarni tashish yoki boshqa ijtimoiy ehtiyojlarni qo‘llab-quvvatlash uchun ishlatilishi mumkin. Bunday yondashuv nafaqat ijtimoiy mas’uliyatni oshiradi, balki resurslardan samarali foydalanishni ta’minlaydi.

Strategic Focus: Central Asia

Usmoniylar imperiyasi qaytadimi?

Turkiya Suriyada beshta harbiy baza yaratishni rejalashtirishi respublikaning Anqara va Tel-Aviv o‘rtasida bo‘linishi haqidagi taxminlarni tasdiqlaydi.

Anqara Suriyani o‘z taʼsir doirasiga integratsiya qilishni faol davom ettirmoqda va mintaqadagi harbiy ishtirokini kuchaytirmoqda. Hürriyet gazetasining maʼlumotlariga ko‘ra, Anqara va Damashq kurd kuchlariga qarshi qo‘shma operatsiya o‘tkazish imkoniyatini muhokama qilmoqda (agar ular qurolini topshirmasa va Suriya armiyasiga qo‘shilmasa).

Erdog‘an 27-dekabr kuni Damashqqa ramziy tashrifini amalga oshirishga tayyorlanmoqda, u yerda Umaviylar masjidida juma namozini o‘qish rejalashtirilgan. Mazkur qadam Turkiyaning Usmoniy ambitsiyalariga qaytayotganini taʼkidlaydi. Turkiya yetakchisi Suriya yangi rahbariyatini qo‘llab-quvvatlash, jumladan, sanksiyalarni bekor qilish va Suriyani xalqaro hamjamiyatga qaytarishga yordam berishni eʼlon qilmoqda. Ko’rinishicha, Erdog’an o’zini yangi hududlar sultoni deb hisoblaydi.

Ayni vaqtda, Anqara Suriyada muntazam armiya yaratishda yordam berishni rejalashtirmoqda: yangi armiyani turkiyalik harbiy maslahatchilar boshqaradi. Umumiy soni 300 ming kishidan iborat armiya quyidagilarni o‘z ichiga oladi: 1) 40 ming HTSh jangchilari (Idlibda joylashgan); 2) 50 ming Suriya xalq armiyasi askarlari; 3) Bashar Asad rejimi bilan aloqasi bo‘lmagan harbiylar va razvedka xodimlari.

Xulosa qilib aytganda, Turkiyaning Suriyadagi beshta strategik harbiy bazasi Yaqin Sharqda Anqaraning geosiyosiy manfaatlarini ilgari surish uchun platformaga aylanib, Suriyadagi asosiy hududlar ustidan turklar nazorati kuchaytiradi va Anqara taʼsirini chuqurlashtiradi.

@erontahlili

Hurmatli kuzatuvchilar!

Yuqorida e’lon qilingan so’rovnomada faolroq bo’lishingizni so’raymiz. Savollar sodda, tushunarli tilda yozilgan.

Hurmat bilan,
SFCA Jamoasi

Rossiya va Moldova: Dnestrbo’yida urush bo’ladimi?

S.Pinxasova, mustaqil tadqiqotchi

Kremlning Moldovaga qarshi so‘nggi ayblovlari Dnestrbo’yida mojarolarning kuchayishi xavotirini kuchaytirmoqda. Kishinyovning mintaqada harbiy operatsiya rejalashtirayotgani haqidagi da’volar va g‘arb qurollarining yetkazib berilishiga oid gap-so’zlar Rossiyaning o‘z agressiv harakatlarini oqlash uchun axborot maydonini shakllantirishga urinishi sifatida talqin qilinmoqda.

“Soxta bayroq” operatsiyasi

Mutaxassislar Rossiyaning Ukrainada sinovdan o‘tkazilgan ssenariydan foydalanishi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda: provokatsiyalar yoki “soxta bayroq” operatsiyalari orqali aralashuv uchun bahona yaratish. Xususan, Rossiya qo‘shinlari yoki fuqarolariga qarshi hujumlar sahnalashtirilishi mumkin. Moskva bunday voqealarni mintaqadagi pozitsiyalarini mustahkamlash va Moldovadagi vaziyatni beqarorlashtirish uchun ishlatishi mumkin.

Dnestrbo’yining strategik ahamiyati

Dnestrbo’yi Rossiya uchun nafaqat geosiyosiy, balki katta harbiy ahamiyatga ega. Kobasneda joylashgan qurol-yarog’ omborlari va 1500 nafar askardan iborat kontingent ushbu hududni Rossiyaning Moldova va Ukrainaga bosim o‘tkazish uchun strategik nuqtasiga aylantiradi. Shuningdek, mintaqani beqarorlashtirish Kremlning Kishinyovning Yevropa Ittifoqiga integratsiyasi yo‘lidagi maqsadlarini buzishga qaratilgan strategiyasining bir qismi bo‘lishi mumkin.

Moldova va G‘arbning reaksiyasi

Prezident Mayya Sandu Moldovaning Ukrainadan keyingi Rossiyaning navbatdagi nishoniga aylanishi mumkinligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo Kishinyov Dnestrbo’yining mustaqilligini tan olmaganiga qaramay, harbiy operatsiya rejalashtirayotgani haqidagi ayblovlarni rad etmoqda. Sanduning g‘arbga yo‘naltirilgan siyosati Kremlning jiddiy qarshiligiga duch kelmoqda va bu Moskvaning tajovuzkor ritorikasini tavsiflashga yordam bermoqda.

Prognozlar va tahdidlar

Rossiyaning Ukrainadagi urush tufayli ichki beqarorligi fonida Moldovaga to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy aralashuvi ehtimoldan yiroq. Ammo Sandu pozitsiyalarini zaiflashtirish va Rossiyaparast kuchlarni mustahkamlashga qaratilgan provokatsiyalar ehtimoldan xoli emas. YI va NATO davlatlari bu tahdidni hisobga olgan holda, Kishinyovga siyosiy va iqtisodiy yordamni kuchaytirishi taxmin qilinmoqda.

Xulosa qilib aytganda, Dnestrbo’yi inqirozi Kremlning postsovet makonidagi ta’sirini saqlab qolish vositasi bo‘lib qolmoqda. Ammo “soxta bayroq” ssenariysining amalga oshirilishi nafaqat mintaqani beqarorlashtiradi, balki Moskva ustiga G‘arb bosimini yanada kuchaytiradi, bu esa Rossiya uchun yana bir strategik xatoga aylanishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia

Energetika va siyosatga oid Fayzbog’da chiqqan dolzarb post:

Ko‘p muammolarimizga Moskvani aybdor qilishimiz kimlargadir g‘alati tuyulishi mumkin, biroq Putin siyosiy bosimlarini tushunadigan odam bunga normal qaraydi. Moldova hukumat matbuot xizmati rahbari mamlakatdagi energetik inqiroz sharoitidagi narxlarning ko‘tarilishini “ozodlik narxi”, deb atabdi. Bu gap o‘z-o‘zidan kelib chiqqan emas. Kreml o‘z hukmini o‘tkaza olmagan davlat bilan qishda gaplashadi. Unda energetik inqiroz vujudga kelishi uchun bor kuchini sarflaydi. Bungaga bugungi Moldova yoki energetik tizimlar bombardimon qilinayotgan Ukraina, shuningdek, bu yil rossiyalik oligarxlarni quvgach energetik kollapsga yuz tutgan Abxaziya misol bo‘la oladi. Yevropaga ham shu orqali bosim o‘tkazib turilibdi. Bizga ham Karimov davridan beri shunday qilib kelinmoqda, bosimning eng cho‘qqisiga esa 2022-yilgi energetik kollapsda yetkazilgan.

Moskvadan amalda mustaqil bo‘lgan har qanday mamlakat bu muammolarni o‘zi hal qilishi kerak. Men ham kimlargadir satellit bo‘lgandan ko‘ra, qiyin bo‘lsa ham, o‘z kuchimiz bilan mustaqil tarzda bu muammolarni hal qilish tarafdoriman. Hozir shunday qilinyapti ham, bu yo‘ldagi qiyinchiliklarni esa, moldovalik mansabdor aytganidek, “ozodlik narxi” sifatida qabul qilish lozim.

Ochiq ma’lumotlarga ko‘ra, o‘tgan 24 yilda aholiga yetkazib berilayotgan elektr energiyasi miqdori naq 4 barobar oshgan. Masalan, 2000-yilda O‘zbekiston aholisiga 5 mlrd 492,5 mln kVt-soat elektr energiyasi yetkazib berilgan bo‘lsa, 2024-yilga kelib bu miqdor 20 mlrd 74 mln kVt-soatga yetgan. Bunda iste’molchilar sonining ortishi ham muhim omil bo‘lgan.

Shu bilan birga, statistik raqamlar avariya soni ham kamayganini ko‘rsatmoqda:
• 2022-yilda – 8 102 ta.
• 2023-yilda – 6 880 taga tushgan.
• 2024-yil, hozirgi holat – 4 386 tagacha kamaygan.

Afsuski, O‘zbekistonda energiya sohasida yangi stansiya va energiya manbalari qurilayotganiga qaramay, aholi ko‘payishi va energiyaga bo‘lgan talabning ortishi tufayli uzilishlar haligacha kuzatilmoqda. Umid qilamanki, bu borada ham kerakli ishlar amalga oshiriladi va kamchiliklar tez orada bartaraf etiladi. Muhimi, YOII yoki KXShT kabi Putin yaratgan sun’iy ittifoqlarga qo‘shilmasak bo‘ldi.

Strategic Focus: Central Asia

Caliber.Az tahririyati hukumatning ishonchli manbalariga tayanib xabar berishicha, dastlabki tergov natijalariga ko‘ra, “Ozarbayjon havo yo‘llari” kompaniyasining Boku-Grozniy yo‘nalishi bo‘ylab harakatlanayotgan samolyoti Grozniy shahriga yaqinlashganida Rossiyaning “Pantsir-S” havo hujumidan mudofaa tizimi tomonidan hujumga uchragan. Bundan tashqari, Rossiya tomonidan radioelektron kurash tizimlari (REB) qo‘llanilishi natijasida samolyotning aloqa tizimi to‘liq ishdan chiqqan. Shu sababli samolyot Rossiyaning havo hududida radarlar ekranidan g‘oyib bo‘lgan va signallar faqat Kaspiy dengizi akvatoriyasiga yetib borganda tiklangan.

Ta’kidlash joizki, Rossiya manbalariga ko‘ra, Checheniston hududi ustida samolyot parvozi vaqtida Rossiya havo hujumidan mudofaa tizimlari Ukrainaga tegishli dronlarni urib tushirishga harakat qilgan. Checheniston Respublikasi Xavfsizlik kengashi rahbari Xamzat Qodirov 25-dekabr kuni ertalab Grozniy shahriga dronlar hujumi bo‘lganini tasdiqladi va qurbonlar hamda vayronagarchiliklar yo‘qligini ma’lum qildi. Shu holatda Rossiya tomonidan fuqaro samolyotlari uchun havo hududi yopilishi shart edi, ammo bu amalga oshirilmagan. Nega Checheniston ustida parvozga taqiqlangan hudud e’lon qilinmagani — katta savol.

Ma’lumki, Grozniy shahri aeroporti samolyotga qo‘nishga ruxsat bermagan. Bundan tashqari, bizning samolyotimiz Maxachqal’a va Mineralniye Vodi aeroportlariga qo‘nishga ham ruxsat olmagan. Havo hujumidan mudofaa tizimlari va REB tizimlari ta’sirida adashgan ekipaj Qozog‘istonning Aqtau shahriga yo‘naltirilgan. Bu tavsiya faqat bitta maqsadda berilgan deb taxmin qilish mumkin: samolyot Kaspiy dengiziga qulab tushishi, barcha guvohlar halok bo‘lishi va samolyot suv ostida qolishi uchun. Ammo bu, ta’kidlash kerak, bizning taxminimiz.

Rossiya ommaviy axborot vositalarida tarqatilayotgan muqobil versiyalar jamoatchilikni chalg‘itish uchun ataylab uyushtirilgan xabarlar hisoblanadi. Samolyot salonidan olingan videoyozuvlar ikki yo‘lovchining parchalar tufayli jarohatlanganini ko‘rsatmoqda. Guvohlarning ko‘rsatmalari, jumladan, bort tashqarisida eshitilgan portlashlar haqidagi bayonotlar havo mudofaa tizimlarining ishini tasdiqlamoqda.

Tergovda ishtirok etayotgan Ozarbayjon tomoni uchun vaziyat mutlaqo aniq. Hech kim bu harakat ataylab amalga oshirilgan deb da’vo qilmayapti. Biroq aniqlangan faktlarni inobatga olgan holda, Boku Rossiya tomoni Ozarbayjon samolyotining urib tushirilganini tan olishini, Ozarbayjon xalqidan rasmiy uzr so‘rashini va to‘liq tergov o‘tkazib, barcha aybdorlarni javobgarlikka tortishini kutmoqda.

Manba: https://t.me/caliber_az_official/41690