Britaniyada quruvchilar yetishmayapti. Rossiya esa borgan sari o‘zbek quruvchilar uchun jozibasini yo‘qotmoqda — cheklovlari kuchaygan, daromad tushgan. Yangi O‘zbekiston va Britaniya o‘rtasida hanuz oliy darajada tashriflar bo‘lmadi, lekin britanlar oxirgi paytlarda Toshkentga biroz serqatnov bo‘lib qolishgan. Balki hukumatimiz o‘zbek quruvchilarining Britaniyada ishlashi bo‘yicha muzokaralar olib borishi kerakdir? Miyalar oqimiga qarshiman, lekin oddiy ishchi maqomidagi yurtdoshlarga baribir yordam kerak. Fermalarda ko‘p o‘zbeklar ishlayapti. Quruvchilar Britaniyada ishlab topadigan pul undan ancha yaxshi.

Yaqinda davlat tepasiga kelgan Keir Starmer Angliyada 2029 yil oxirigacha 1,5 mln uy qurishni va’da qildi, chunki uy tanqisligidan narxlari va ijara oshib ketgan. Qariyotgan quruvchilar va Brexit kabi omillar quruvchilar kamayishiga olib kelgan. Agar hukumat o‘z rejasini amalga oshirmoqchi bo‘lsa, unga qo‘shimcha mana shuncha ishchi kerak bo‘larkan: 20 ming g‘isht teruvchi, 2400 chilangar, 8 ming duradgor, 3200 suvoqchi, 20 ming yer tayyorlovchi ishchilar, 1200 kafelchi, 2400 elektrik, 2400 tom ustasi, 480 muhandis.

Quruvchilikning, albatta, o‘ziga xos qat’iy talablari va hunarmandlik mezonlari bor, lekin masalan Londonda hozir quruvchilikda ishlayotgan chet elliklar soni bo‘yicha hindistonliklar 2-o‘rinda turadi — ular ham dunyoning u chekkasidan kelib o‘rganib ishlab yurishibdi.

Ibrat Safo

Strategic Focus: Central Asia

Turkiya Suriyada yangi harbiy operatsiya boshlaydimi?

Turkiya Suriyadagi kurd guruhlariga bosimni kuchaytirmoqda va uning shartlari bajarilmasa, harbiy operatsiya bilan tahdid qilmoqda. Turkiya tashqi ishlar vaziri Hakan Fidan CNN Türk telekanalida chiqish qilib, Anqara Kurd Ishchilar Partiyasi (PKK) va unga aloqador guruhlardan quyidagilarni talab qilayotganini bildirdi: qurolni to‘liq tashlash; Suriya hududidan chiqib ketish va Damashqdagi yangi ma’muriyat bilan muloqotga qo‘shilish. Fidanning so‘zlariga ko‘ra, agar bu talablar bajarilmasa, Turkiya harbiy operatsiyasini qonuniy deb hisoblaydi.

Anqara PKK ta’sirining kengayishini milliy xavfsizlikka tahdid sifatida ko‘radi. Turkiya armiyasi allaqachon Suriya chegarasi bo‘ylab kuchlarni to‘plashni boshlagan. Ayniqsa, AQSh tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan va kurd kuchlari nazorati ostida bo‘lgan Kobani shahri diqqat markazida. Kurdlar, o’z navbatida, allaqachon Vashingtondan yordam so‘ragan.

Ekspertlar aytishicha, Yaqin Sharqda Turkiya ta’sirini mustahkamlashga intilayotgan Erdog‘an mavjud vaziyatni nazoratni kengaytirish imkoniyati sifatida ko‘rmoqda.

Kurdlar esa Vashington tomonidan faol qo‘llab-quvvatlanmoqda, ular Suriya hududida Kurdistonni barpo etishni xohlamoqda va shu sababdan Turkiyaning harakatlarini o‘z rejalariga tahdid sifatida ko‘radilar. Mojaroni yangi bosqichga olib chiqish Suriyada muxolifat ichida bo‘linishga va mintaqadagi beqarorlikning yanada kuchayishiga olib kelishi mumkin.

Agar Turkiya operatsiyani boshlasa, bu turkparast guruhlar va kurdlar o‘rtasida yangi fuqarolik urushi tahdidini keltirib chiqaradi. Bundan tashqari, Isroil va AQSh kabi uchinchi tomonlarning aralashuvi xavfi oshishi gumanitar inqirozini yanada kuchaytiradi.

Umuman olganda, Turkiya kurd kuchlaridan javobni kutayotgan bir paytda, Suriya chegarasi bo‘ylab vaziyat tarangligicha qolmoqda.

@erontahlili

O‘zbekistonni “middle power”lar qatoriga kiritish bo’yicha ilmiy yondashuv

O‘zbekistonning xalqaro maydondagi o‘rni tobora kuchayib, uni “middle power”lar safida ko‘rishga asos yaratmoqda. Siyosiy fanlar doktori (DSc), O’zbekistonning Shvetsiyadagi elchisi Rahmatulla Nurimbetovning “O‘zbekiston va Shanxay hamkorlik tashkiloti” (2024) nomli monografiyasida bu masala birinchilardan bo‘lib ilmiy jihatdan asoslangan. Unda O‘zbekistonning “middle power” maqomini shakllantirish uchun mavjud sharoitlar va imkoniyatlar keng ko‘rib chiqilgan. Ushbu tahliliy postda O‘zbekistonning “middle power” maqomi qanday tarkib topishi va uning ahamiyati haqida fikrlar keltirilgan.

1. Markaziy Osiyoning “jug‘rofiy yadrosi” sifatida roli

O‘zbekiston Markaziy Osiyoning eng yirik davlatlaridan biri bo‘lib, tarixiy-madaniy va iqtisodiy jihatdan mintaqadagi integratsiya jarayonlarining asosiy harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi. 2017 yilga qadar mintaqadagi raqobat va ziddiyatlar ShHTning rivojlanishida to‘siq bo‘lgan bo‘lsa, O‘zbekistonning proaktiv tashqi siyosati ushbu muammolarni kamaytirishga xizmat qildi. Hozirda mintaqa davlatlari o‘rtasidagi hamkorlik kuchaygan va bu o‘z navbatida O‘zbekistonning xalqaro mavqeini mustahkamlashda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda.

2. Katta davlatlar bilan muvozanatli diplomatiya

O‘zbekiston Rossiya, Xitoy va Hindiston kabi yirik davlatlar bilan konstruktiv aloqalarni yo‘lga qo‘ygan. Ushbu davlatlar bilan yaqin hamkorlik “middle power” sifatidagi maqomni rivojlantirish uchun mustahkam asos yaratadi. Ayniqsa, ShHT doirasida olib borilayotgan diplomatik faoliyat Turkiya, Braziliya yoki Janubiy Koreya kabi “middle power”lar tajribasiga mos keluvchi elementlarga ega.

3. Tashabbuskorlik va legitimlikni kuchaytirish

Rahmatulla Nurimbetovning fikricha, O‘zbekiston ShHT doirasida “middle power”ga xos funksiyalarni bajarishda faol harakat qilmoqda. Tashabbuskorlik, ko‘p tomonlama hamkorlikni rivojlantirish va tashkilotning legitimligini saqlash borasidagi amaliy qadamlar nafaqat O‘zbekistonning ichki va mintaqaviy manfaatlariga, balki xalqaro barqarorlikka ham xizmat qiladi. Ushbu yo‘nalish, boshqa “middle power”lar tajribasiga asoslangan holda, yanada takomillashtirilishi mumkin.

4. Konseptual yondashuv zarurati

O‘zbekiston “middle power” maqomini shakllantirish jarayonida tizimli va strategik yondashuvni rivojlantirishi lozim. Nurimbetov tomonidan taklif etilgan “O‘zbekiston Respublikasining ‘o‘rtamiyona davlat’ sifatidagi diplomatiyasi” konsepsiyasi bu borada muhim o‘rin tutadi.

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston “middle power” maqomini rivojlantirish orqali nafaqat mintaqaviy, balki xalqaro miqyosda ham yangi rolga ega bo‘lish imkoniyatiga ega. ShHT doirasidagi faoliyat bu jarayonda muhim vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. Tashqi siyosatdagi muvozanatli yondashuv va tashabbuskorlikning davom ettirilishi O‘zbekistonning global miqyosdagi nufuzi va ta’sirini kuchaytirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.

Bu borada ilmiy doiralar va tahlil markazlari tomonidan taklif etilayotgan konseptual yondashuvlar mamlakatimizning yanada samarali siyosiy strategiyasini shakllantirishga xizmat qiladi.

Strategic Focus: Central Asia

Turkiyaning Suriyadagi bo’lajak harbiy amaliyotlari: maqsad va oqibatlar

Anvar Qodirov, mustaqil tadqiqotchi

Yaqin oylarda Turkiya Suriyada kurdlarga qarshi kurash niqobi ostida yangi harbiy amaliyotni boshlashi mumkin. Turklar ssenariysi bo’yicha Suriyaning shimoliy hududlari to‘liq nazorat ostiga olinadi, Turkiya esa o‘z ta’sir hududini markaziy Suriyaga qadar kengaytirishi ehtimoldan xoli emas.

I. Bu kontekstda, Erdog‘an kurdlarga qarshi kurash orqali qator strategik maqsadlarga erishmoqchi:

Birinchidan, ichki siyosiy bosimni yumshatish. Kurdlar Turkiya uchun “beshinchi kolonna” bo‘lib, G‘arb Erdog‘anga bosim o‘tkazish uchun ularni qo‘llashda davom etmoqda.

Ikkinchidan, elektoral ustunlik. Mamlakatdagi iqtisodiy inqiroz, yuqori inflyatsiya va aholi daromadlarining pasayishi tashqi siyosiy muvaffaqiyatlar bilan qoplanishi mumkin. Erdog‘an xalqqa yuqori maoshlar va arzon uy-joylar o‘rniga “Usmonlilarning ulug’ merosi” g‘oyasini taklif etmoqda. Bu g‘oya, jumladan, Liviyadan Yoqutistongacha bo‘lgan “turkiy dunyo” xaritalarida aks ettirilayotgan geosiyosiy manfaatlarda yaqqol ko‘rinadi.

II. Biroq, Anqara o’z ekspansiyasi yo’lida yetakchi davlatlarning qarshiligiga duch keladi.

Ekspertlar aytishicha, mintaqadagi ikkinchi (birinchisi Turkiyaning o’zi) ekspansionist davlat - Isroil birinchi bo’lib turklarga qarshi chiqadi. Bu borada Isroilning Turkiya bilan harbiy to‘qnashuv ehtimoli Eron bilan solishtirganda yuqoriroq ekanini qayta-qayta takrorlashi e’tiborni tortadi.

Qizig’i shuki, bo’lajak urushda Isroilga uning an’anaviy ittifoqchisi AQShdan tashqari Rossiya ham yordam berishi taxmin qilinmoqda.

Tel-Aviv va Moskvani hech bo’lmasa qisqa muddatga bog’laydigan asosiy narsa bu - Turkiyaga nisbatan umumiy dushmanlik ruhi. Bundan tashqari, Rossiya-Ukraina urushi masalasida Isroil o‘z bayonotlarida ehtiyotkorlikni saqlamoqda.

Shunday qilib, Turkiyaning Suriyadagi ehtimoliy amaliyotlari nafaqat mintaqaviy muvozanatga, balki xalqaro aloqalarga ham sezilarli ta’sir o‘tkazadi. Erdog‘anning tashqi siyosiy tashabbuslari uning ichki siyosatidagi zaif nuqtalarni qoplashga yo‘naltirilgan bo‘lib, mintaqadagi davlatlar o‘rtasida yangi geosiyosiy bloklarning shakllanishiga sabab bo‘ladi. Ushbu jarayonda 2025-yildagi Rossiya va Isroilning Turkiyaga qarshi munosabatlari diqqat bilan kuzatilishi kerak bo‘ladi.

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekistonning tashqi iqtisodiy faoliyatidagi asosiy yo‘nalish – Markaziy Osiyo
 
Karina Axmedova, mustaqil tadqiqotchi
 
Markaziy Osiyo, boy tarixi va ulkan istiqbollari bilan bugungi kunda O‘zbekistonning tashqi iqtisodiy strategiyasida markaziy o‘rinni egallab turibdi. Toshkent uchun bu mintaqa nafaqat geografik yaqinlik, balki siyosiy va iqtisodiy hamkorlikning asosiy ustuvorliklari shakllanadigan hududdir. Prezident Shavkat Mirziyoyev boshchiligida O‘zbekiston o‘zining mintaqaviy lider sifatidagi rolini mustahkamlab, qo‘shnilar bilan hamkorlikni chuqurlashtirish va iqtisodiy integratsiyaga yo‘naltirilgan strategiyani amalga oshirmoqda.
 
Inson kapitali: yoshlik – taraqqiyot garovi
 
Markaziy Osiyo dunyodagi eng yosh mintaqalardan biri hisoblanadi. Aholining o‘rtacha yoshi atigi 28,7 yoshni tashkil etadi, umumiy demografik potensial esa 80 million kishiga yetgan. BMT prognozlariga ko‘ra, 2050-yilga kelib mintaqa aholisi soni 100 milliondan oshadi. Bu ulkan mehnat resurslari fondi iqtisodiy o‘sish va texnologik transformatsiya uchun mustahkam poydevor bo‘lmoqda. O‘zbekiston bu imkoniyatni nafaqat chaqiriq, balki mintaqa yoshlari va dinamik ishchi kuchidan foydalanib, progressiv o‘zgarishlarning katalizatoriga aylanish imkoniyati sifatida ko‘radi.
 
Mintaqa iqtisodiyoti: barqarorlikdan farovonlik sari
 
Markaziy Osiyo iqtisodiyoti so‘nggi o‘n yilda 6,2% o‘sish sur’atlarini namoyon etmoqda, bu o‘rtacha global ko‘rsatkichdan 2 baravar yuqori. Mintaqaning yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 2016-yildan boshlab 60% ga oshib, 2023-yilda $450 mlrdga yetdi. Bu raqamlar nafaqat iqtisodiy o‘sishni aks ettiradi, balki mintaqani yangi iqtisodiy qudrat markaziga aylantirishdagi transformatsiyani ko‘rsatadi - O‘zbekiston esa bunda yetakchi rol o‘ynamoqda.
 
Savdo va integratsiya: birdamlik sari yo‘l
 
Toshkent Markaziy Osiyoda savdo aloqalarini mustahkamlashga faol hissa qo‘shmoqda. Oxirgi 7 yil ichida mintaqaning tashqi savdo hajmi 2 baravarga oshib, $225 mlrdga yetgan bo‘lsa, ichki mintaqaviy savdo hajmi 4,5 baravarga oshgan – $2,4 mlrddan $11 mlrdgacha. Ushbu yutuqlar mintaqa davlatlarining bir-biriga bo‘lgan ishonchi ortib borayotganini va umumiy iqtisodiy makon yaratishga intilayotganini tasdiqlaydi. O‘zbekiston uchun bunday aloqalarni rivojlantirish nafaqat iqtisodiy jihatdan manfaatli, balki global maydonda mintaqaning kuchli o‘yinchiga aylanishi yo‘lidagi strategik maqsaddir.
 
Investitsion jozibadorlik: ishonch indikatori sifatida
 
Markaziy Osiyo investitsiyalar uchun tobora jozibali bo‘lib bormoqda. Mintaqaga jalb qilingan investitsiyalar hajmi 2016-yildagi $27 mlrddan 2023-yilda $50 mlrdga yetgan. Ayniqsa, mintaqa davlatlari o‘rtasidagi o‘zaro investitsiyalarning yillik o‘rtacha 9%ga o‘sishi e’tiborga loyiqdir. O‘zbekiston bu jarayonda yetakchi rolni egallab, transchegaraviy kapital qo‘yilmalar uchun qulay sharoitlar yaratmoqda va qo‘shnilari uchun barqarorlik kafolati bo‘lib xizmat qilmoqda.
 
Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekistonning tashqi iqtisodiy faoliyatidagi asosiy yo‘nalish: – Markaziy Osiyo - davomi

Qo‘shma korxonalar: hamkorlik amalda
 
2016-yildan boshlab Markaziy Osiyo davlatlari kapitali ishtirokidagi korxonalar soni O‘zbekistonda deyarli 6 baravarga oshib, 1830 taga yetgan. Shu bilan birga, O‘zbekiston kompaniyalarining qo‘shni mamlakatlardagi soni 8,5 baravarga oshib, 4700 dan oshdi. Bu ko‘rsatkichlar faqatgina raqamlar emas, balki jonli o‘zaro hamkorlik va real iqtisodiy muvaffaqiyatlarni aks ettiradi. O‘zbekiston o‘zaro ishonch va o‘sishni mustahkamlash vositasi sifatida hamkorlik samarali bo‘lishi mumkinligini namoyon etmoqda.
 
Markaziy Osiyo — birinchi darajali ustuvor yo‘nalish
 
Toshkent Markaziy Osiyoning barqarorligi va farovonligini o‘z muvaffaqiyatining garovi sifatida ko‘radi. Mamlakatning siyosiy strategiyasi shundan dalolat beradiki, aynan mintaqaviy hamkorlik barqaror rivojlanish uchun asos bo‘la oladi. Global tahdidlar ortib borayotgan sharoitda, O‘zbekiston o‘z integratsiya siyosatiga sodiq qolmoqda va Markaziy Osiyoni nafaqat hamkorlar, balki umumiy farovonlik yo‘lida ittifoqchilar sifatida ko‘rmoqda.
 
Umuman olganda, Markaziy Osiyo faqat mintaqa emas, bu Yevrosiyoning yuragi. O‘zbekiston uchun bu strategik ustuvorlik, ulkan rejalarni amalga oshirish uchun platforma va yangi imkoniyatlar manbai. Global noaniqlik sharoitida Toshkent barqarorlik, hamkorlik va taraqqiyotga yo‘naltirilgan siyosiy va iqtisodiy liderlikni mustahkamlashga intilmoqda. Markaziy Osiyoning kelajagi o‘zaro sa’y-harakatlarga bog‘liq, va O‘zbekiston mintaqani farovonlik yo‘nalishida ishonch bilan yetakchilik qilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

@westalliance tomonidan @stratfocusca uchun maxsus

Trampning navbatdagi geosiyosiy o’yini: Panama kanali

Donald Tramp yana bir bor geosiyosat nafaqat strategiya, balki spektakl ekanini ko‘rsatmoqda. Uning Panama kanalini egallash ehtimoli va Xitoyga qarshi ayblovlari siyosiy taranglikni yaratmoqda, biroq bu bayonotlarning asosiy dalillaridan ko‘ra shov-shuv ko‘proq.

Kanal nazorati: haqiqat va afsonalar

1977-yilda imzolangan Torrixos-Karter shartnomasiga binoan, Panama kanali 1999-yilda Panama hukumatiga topshirilgan edi. AQSh uning neytral maqomini ta’minlashga va kerak bo‘lganda himoya qilishga kafolat bergan. Ammo Tramp bu transferni “dahshatli xato” deb atab, kanal amerikalik iste’molchilarni yuqori tranzit to‘lovlari bilan “talayotganini” ta’kidlamoqda.

Aslida, bu da’volar haqiqatga mos emas. Tranzit to‘lovlari talabga qarab belgilanadi va odatda yukning qiymatining atigi 5 foizini tashkil qiladi. Masalan, oddiy kema kanaldan o‘tish uchun 400 ming dollardan kamroq to‘laydi, 2023-yil noyabr oyida esa qurg‘oqchilik sababli LNG (suyultirilgan tabiiy gaz) tashuvchi kema rekord darajadagi 4 million dollar tranzit haqini to‘lagan. Shu bilan birga, so‘nggi to‘qqiz yilda AQSh harbiy kemalari tranzit uchun atigi 17 million dollar to‘lagan (bu AQSh byudjetida deyarli “chang zarrasi”dir - Jon Fili, AQShning Panamadagi sobiq elchisi).

Iqtisodiy ahamiyat va Xitoy omili

Hozirgi kunda Panama kanali dunyo dengiz savdosining taxminan 5 foizini ta’minlaydi va har yili Panama hukumatiga 2,5 milliard dollar daromad keltiradi. 2016-yilda Neo-Panamax tipidagi yirik kemalarni qabul qilish imkonini beruvchi yangi eshiklar ochilishi kanalni yanada strategik resursga aylantirdi.

Trampning “kanalni xitoylik askarlar boshqarmoqda” degan iddaosi ham to’qima. Biroq Xitoyning Panamadagi iqtisodiy ta’siri o‘sib bormoqda. Masalan, 2021-yilda Panama Gonkong kompaniyasining yirik port konsessiyasini yana 25 yilga uzaytirgan. Shuningdek, Xitoy Panamada bir qator infrastrukturaviy loyihalarga sarmoya kiritgan, biroq AQSh bosimi ostida Xitoyning ulkan elchixonasi qurilish rejasi to‘xtatilgan.

Trampning maqsadlari: bosimmi yoki kuch namoyishimi?

Geosiyosiy “macholik” bilan tanilgan Tramp Panamadagi kanaldan foydalanib, Xitoyning Lotin Amerikasidagi ta’sirini zaiflashtirmoqchi bo‘lishi mumkin. Uning ehtimoliy talablariga quyidagilar kiradi:
• Darien qo‘ltig‘i orqali noqonuniy migratsiya nazoratini kuchaytirish;
• Amerika kompaniyalari uchun sarmoya sharoitlarini yaxshilash;
• Xitoyga qarshi diplomatik qadamlar, jumladan, Tayvan bilan aloqalarni tiklash.

2024-yil iyul oyida prezidentlikka kelgan Panamaning yangi prezidenti Xose Raul Mulino AQSh bilan munosabatlarni yaxshilash uchun allaqachon bir qator choralar ko‘rmoqda. U Darien qo‘ltig‘idagi noqonuniy migratsiyani cheklash bo‘yicha kelishuv imzolagan va yuqori tezlikdagi temiryo‘l liniyasi qurilishi bo‘yicha ilk shartnomani Amerika kompaniyasi bilan tuzgan. Ammo bu Trampning talablarini qondirish uchun yetarli bo‘lmasligi mumkin.

Xulosalar va prognozlar

Panama kanalini egallashga oid Trampning bayonotlari amaliy choralar bilan yakunlanishi dargumon. Ko‘proq bu ichki auditoriyaga qaratilgan populistik ritorikadir. Ammo Panamaga haddan tashqari bosim qilish Xitoyning mamlakatdagi ta’sirini kuchaytirishi mumkin.

Panama uchun eng maqbul strategiya AQSh va Xitoy manfaatlari o‘rtasida balansni saqlash, neytrallikni ta’minlash va har ikki tomonning investitsiyalarini jalb qilishdir. Dunyodagi savdo tizimining muhim qismi bo‘lgan Panama kanali yirik davlatlar o‘rtasida geosiyosiy kurashning asosiy maydonlaridan biri bo‘lib qolaveradi.

Strategic Focus: Central Asia

Eron Zangezurga o’z qo’shinlarini kiritadimi?

Zangezur yo‘lagi atrofidagi vaziyat Yevroosiyoda yangi geosiyosiy taranglikning katalizatoriga aylanmoqda. Turkiya bu yo‘nalishni o‘zining turkiy o’ziga xoslikni mustahkamlash va Markaziy Osiyoda iqtisodiy ishtirokini kuchaytirish strategiyasining asosiy elementi sifatida ko‘rmoqda.

Shu bilan birga, Anqara ambitsiyalari Eron va Rossiya uchun jiddiy muammolar yaratib, ularni yaqinlashishga majbur qilyapti.

Eron uchun Zangezur yo‘lagi ustidan Turkiya nazorati ichki barqarorlikka tahdid soladi: Suriyadagi mavjud vaziyat va AQSh hamda Isroil tomonidan bosim kuchaygan bir paytda Tehron o‘zining shimoliy hududlarida separatzizmining kuchayishi bilan yuzlashish xavfini boshdan kechirmoqda. Ya’ni, bu hududlarda hattoki Ozarbayjon Demokratik Respublikasi qayta tiklanishi mumkin.

Moskva uchun esa, Janubiy Kavkazdagi ta’sirini yo‘qotish va Ozarbayjonning uning orbitasidan chiqishi Markaziy Osiyodagi strategik pozitsiyalariga va uzoq muddatli rejalarga jiddiy zarba bo‘ladi.

Bu sharoitda, Armaniston rasmiy yordam so‘rasa, Rossiya ko‘magida Eron qo‘shinlarining Zangezurga kiritilishi mumkin. Biroq, Yerevanning yaqinda NATO va Yevropa Ittifoqi tomoniga qarab siljishi ko‘p tomonlama hamkorlik ssenariysini sezilarli darajada murakkablashtirmoqda.

Shunday qilib, Zangezur uchun kurash lokal mojaro doirasidan chiqib, yirik mintaqaviy o‘yinchilarning manfaatlari to‘qnashadigan maydonga aylanmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Eron yana bir ittifoqchisidan ayrildi

Livanning yangi saylangan prezidenti Jozef Aun Saudiya Arabistoniga oʻz “sadoqatini bildirmoqda”. “Saudiya Arabistoni Livanni qo‘llab-quvvatlashda tarixiy rol o‘ynagani sababli prezident sifatida birinchi tashrifim aynan shu mamlakatga bo‘ladi”, dedi janob Aun.

Livanda Eronning ta’siri kamayib borayotgan bir paytda, Saudiya Arabistonining ta’siri oshmoqda. Prezidentlikka saylanishidan bir necha hafta oldin Jozef Aun Livan armiyasi qo‘mondoni sifatida Saudiya Arabistoniga tashrif buyurgandi. Bundan tashqari, kecha Suriya yangi hukumati rahbari Ahmad Ash-Sharo (al-Jo’loniy nomi bilan tanilgan) Jozef Aunga prezident etib saylangani munosabati bilan tabriklash uchun qo‘ng‘iroq qildi.

Shunday qilib, Yaqin Sharqda yangi geosiyosiy arxitektura shakllanmoqda va unda Tehronning mavqei sezilarli darajada pasayishni davom etyapti.

@erontahlili

Yevropa AQShdan mustaqil bo’lish harakatidami?

Sonya Pinxasova, mustaqil tadqiqotchi

Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmerning Ukrainaga bo’lajak tashrifi, xalqaro tinchlikparvar kuchlarni joylashtirish imkoniyatlarini muhokama qilish rejalari Yevropaning mojaroning muzlatilishi va uni diplomatik vositalar orqali hal etishga tayyorlanayotganini ko‘rsatmoqda.

Birlashgan Qirollik, Fransiya va Yevropa Ittifoqining boshqa asosiy o‘yinchilari tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan tashabbus Yevropaning Ukrainani xavfsizligini ta’minlashda yetakchi rolni o‘z zimmasiga olishga tayyorligini namoyish etadi. Ammo taxminlarga ko‘ra, 40 ming harbiydan iborat bo‘lishi mumkin bo‘lgan tinchlikparvar kuchlarni joylashtirish bir nechta muhim omillarga bog‘liq. Eng avvalo, bu Kiyev va Moskva o‘rtasida o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvlarga erishilishiga va Putinning konstruktiv muzokaralarga siyosiy tayyorligiga bog‘liq – hozircha bunday belgi kuzatilmayapti.

Bunga parallel ravishda, Ramshteyn kontakt guruhining so‘nggi yig‘ilishida Zelenskiyning bunday qadamlar zarurligi haqidagi bayonotlari Kiyevning o‘z pozitsiyalarini mustahkamlash va tajovuzning qayta boshlanishiga qarshi qo‘shimcha kafolatlar yaratishga intilishini tasdiqlaydi. Parij va Londonning qo‘llab-quvvatlashi bu masala bo‘yicha Yevropa yetakchilari o‘rtasida konsensus mavjudligini ko‘rsatadi, bu esa Moskva uchun muhim signal bo‘lishi mumkin.

E’tiborga molik jihati shundaki, bu muhokamalar Trampning Oq uyga qaytishi fonida bo‘lib o‘tmoqda. Uning AQShning tinchlikparvar missiyada ishtirok etmaslik pozitsiyasi Yevropa liderligini kuchaytirish uchun qo‘shimcha imkoniyat yaratadi. Bu ikki tomonlama qiyinchilik tug‘diradi: bir tomondan, Yevropa keng ko‘lamli harbiy operatsiyani muvofiqlashtirishi kerak bo‘ladi, ikkinchi tomondan esa, bu tashabbus Moskva tomonidan uning ta’sir doirasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri aralashuv sifatida qabul qilinmasligi ta’minlanishi zarur.

Tinchlikparvar kuchlarni joylashtirish istiqboli Yevropaning strategik mustaqillikka tayyorligini sinovdan o‘tkazuvchi o‘ziga xos testga aylanmoqda. Agar tashabbus amalga oshsa, u nafaqat Ukrainani xavfsizligini kuchaytiradi, balki Yevropa davlatlarining o‘z chegaralaridagi inqirozlarni hal qilish uchun birlasha olish qobiliyatini namoyon etadi. Ammo bu rejalarning muvaffaqiyati ko‘p omillarga bog‘liq bo‘lib, ular orasida xalqaro ko‘mak darajasi, frontdagi dinamika va Rossiyaning murosaga tayyorligi muhim o‘rin tutadi.

G’arbiy alyans

Turon 2025 xalqaro anjumanida ishtirok etishga taklif qilamiz!

Siyosat, tarix, falsafa va iqtisod yo’nalishlari bo’yicha maqolalar 19 yanvargacha qabul qilinadi.

Maqolalarni quyidagi elektron manzilga yuborishingiz mumkin:
Samir.gumbatov.1987@mail.ru

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekiston so‘nggi yillarda Afg‘onistonda faqat qo‘shni davlat sifatida emas, balki mintaqa tinchligi va barqarorligi uchun mas’uliyatni his qilgan yirik aktor sifatida o‘zini namoyon qilmoqda. Tolibon hokimiyatga kelganidan keyin xalqaro hamjamiyatning ikkilanishiga qaramasdan, rasmiy Toshkent ochiq muloqot va pragmatik yondashuv yo‘lini tanladi.

O‘zbekiston MOda barqarorlikni ta’minlash maqsadida Afg‘onistonda iqtisodiy va infratuzilma loyihalarini ilgari surmoqda. "Termiz – Mozori Sharif – Kobul – Peshovar" temir yo‘li qurilishi, gumanitar yordam tashabbuslari va xalqaro konferensiyalar orqali O‘zbekiston o‘zining tinchlikparvarlik tamoyillariga sodiqligini namoyish etmoqda.

O‘zbekistonning faol diplomatiyasi faqat iqtisodiy jihatdan emas, balki siyosiy va gumanitar sohalarda ham o‘z samarasini bermoqda. Biroq, hukumatning toliblarga nisbatan siyosatiga o‘zbekistonliklarning real munosabati qanday?

Quyidagi so‘rovnomada ishtirok eting va o‘zbek jamoatchiligi fikri haqida xolis tasavvur yaratishga yordam bering!

Strategic Focus: Central Asia