Xitoy Pokistondan qanday foydalanmoqda?
 
B.Davlatov, mustaqil ekspert
 
Yaqin vaqtda Hindiston va Pokiston o‘rtasida yuz bergan to‘rt kunlik havo to‘qnashuvi Xitoy harbiy texnologiyalari uchun kutilmagan sinov maydoniga aylandi. Xitoyda ishlab chiqarilgan J-10C qiruvchi samolyotlar va PL-15E raketalari yordamida Pokiston uchta fransuz Rafale samolyotini urib tushirdi. Bu hodisa nafaqat Xitoy qurol-aslahalarining imkoniyatlarini ko‘rsatdi, balki Pokiston armiyasining ularni real jangga to‘liq integratsiya qila olganini ham tasdiqladi. Ya’ni Pokiston armiyasi Xitoy qurollarini boshqaruv va jangovar taktik tizimlariga puxta qo‘shib, real jangovar natijaga erisha oldi.
 
Pokiston — Xitoy qurollarining eng yirik xaridori (2020–2024 yillarda eksportning 63%), va eng kuchli foydalanuvchisi. Pokiston JF-17 kabi qiruvchi samolyotlarni Xitoy bilan hamkorlikda ishlab chiqayotgan yagona mamlakatdir. Pokiston Xitoy harbiy tajriba maydoniga aylanmoqda.
 
Xitoy uzoq yillardan beri keng qamrovli real harbiy tajribaga ega emas. Harbiy mashg‘ulotlar (jumladan, Tayvan atrofidagi harbiy o‘yinlar) tajriba bera olmaydi, chunki ular real jangdagi beqarorlik va xatarlarni takrorlay olmaydi. Xitoy, Rossiyaning Ukrainadagi zaif tomonlarini tahlil qilar ekan, o‘z harbiy tayyorgarligida aynan shu tajriba yetishmasligini anglamoqda.
 
Shu sababli, Hindiston bilan doimiy xavf ostida yashaydigan va real jangovar tajribaga ega Pokiston Xitoyga o‘z qurollarini sinovdan o‘tkazish va xalqaro obro‘ to‘plash imkonini bermoqda. Biroq bu strategiyaning salbiy tomoni ham bor: Xitoy bu orqali ikki yadroli davlat o‘rtasidagi keskinlikni kuchaytirmoqda. Bu esa nazoratdan chiqib ketishi mumkin bo‘lgan xavfli ssenariydir.
 
Yakuniy xulosa shuki, Xitoy Pokistondan o‘zining harbiy obro‘sini oshirish uchun foydalanmoqda. Biroq agar kelajakda Tayvan atrofida urush boshlansa, Xitoy armiyasi Pokiston kabi jangovar tajribaga ega emas. Shuning uchun bugungi g‘alabalar Pekin uchun motivatsiya bersa-da, ertangi janglar butunlay boshqa darajada bo‘ladi — va bu safar raqib AQSh bo‘ladi.

@erontahlili

Nega hanuzgacha milliy kontentini yarata olmayapmiz?

“Ishonch” gazetasida muhim bir savol ko‘tarildi: nega “O’zbek multfilm” YouTube kanalida atigi 361 ta obunachi bor va nega uning kontenti kichik yoshdagi bolalar uchun qiziqarli emas? Nega milliardlab budjet mablag‘lari ajratilayotganiga qaramay, sifatli o‘zbekcha multfilmlar paydo bo‘lmayapti?

Javob bu yerda shunchaki “pul yo‘q” yoki “mutaxassis yetishmaydi” degan oddiy sabablardan ancha chuqurroq. Asl muammo — strategik yondashuvning yo‘qligida. Jahon tajribasida strategic messaging degan tushuncha bor. Bu davlatning xalqaro maydonda o’zining qanday qabul qilinishiga xizmat qiluvchi vosita. Har bir mamlakat vaqt o‘tishi bilan o‘zining tanilgan obrazini shakllantiradi: Ispaniya — Don Kixot, Yaponiya — samuraylar, Rossiya — ayiq bilan bog‘lanadi. Va har bir bunday obraz ortida — odatda adabiyotdan kelib chiqqan kontent turadi.

Sifatli multfilm yoki film har doim kuchli g‘oya bilan boshlanadi — bu ertak, hikoya, roman yoki hatto she’r bo‘lishi mumkin. Garri Potter, Uzuklar hukmdori, Mulan, Masha va Ayiq — bularning barchasi adabiy yoki folklor asarlarga asoslangan va zamonaviy shaklda qayta ishlangan.

Rossiya nima qildi? Sobiq madaniyat vaziri Medinskiy (hozirda Ukraina bo’yicha rus tomonining asosiy muzokarachi) sovet davri kontenti eskirganini anglab yetdi. U maxsus fond tashkil qilib, bolalar uchun multfilm yaratish bo‘yicha ochiq tanlovlar e’lon qildi. Jarayon halol, ochiq, eng yaxshi ssenariynavislar, bastakorlar, animatorlar ishtirokida olib borildi. Aynan shu yo‘l bilan Masha va Ayiq, Uch mushuk, Belka va Strelka kabi loyihalar yaratilgan va ular xalqaro maydonga chiqqan.

Unda O‘zbekiston nima uchun orqada? Chunki bizda tizimli yondashuv yo‘q. Kontent borasida davlat strategiyasi mavjud emas. Yozuvchilar bilan tizimli va faol ish olib borilmaydi. Axir aynan adiblar qahramonlarni yaratadi, keyinchalik ular asosida multfilmlar, filmlar, o‘yinlar, komikslar va hatto brendlar yaratiladi.

Vaziyatni o‘zgartirish uchun quyidagilar zarur:

1) zamonaviy yozuvchi va shoirlarni qo‘llab-quvvatlash;

2) turli yosh toifalari uchun eng yaxshi ssenariy va asarlar tanlovini yo‘lga qo‘yish;

3) yozuvchi, animator, bastakor va rejissyorlarni yagona ijodiy jarayonga birlashtirish;

4) eng muhimi — bu jarayonni ochiq tanlov va halol baholash prinsiplari asosida tashkil etish.

Aks holda milliardlab mablag‘lar havoga sovuriladi. Farzandlarimiz esa ingliz tilidagi “qahramonlarni” tomosha qilishda davom etadi, chunki biz ularga o‘zimizning qahramonlarimizni taklif eta olmayapmiz.

Kontent — bu shunchaki ko‘ngilochar mahsulot emas. Bu — ta’sir ko‘rsatish vositasi. Agar biz dunyoga o‘z qahramonlarimiz haqida o‘zimiz gapirib bermasak, buni boshqalar qiladi.

Strategic Focus: Central Asia

Putinning Ukraina bo‘yicha tinchlik sharti — sanksiyalarni bekor qilish va NATOning kengayishini to‘xtatish va’dasi.

Yuqori lavozimli rossiyalik manbaga ko‘ra, Putin AQSh yetakchiligidagi NATOning sharqqa kengaymasligi haqida G‘arb davlatlaridan “yozma” kafolat olishni istamoqda. Bu esa Ukraina, Gruziya, Moldova va boshqa sobiq sovet respublikalarining NATOga a’zo bo‘lishidan rasmiy ravishda voz kechilishini anglatadi.

G’arbiy alyans

Kecha 28 may kuni Putin Tojikistonning bo‘lajak prezidenti Rustam Emomali bilan uchrashdi. Tojikiston yetakchisining o’g’li hozirgi vaqtda Milliy Majlis raisi lavozimini egallab kelmoqda.

Aytishlaricha, Emomali o’z o’g’lini Putinga Tojikistonning bo’lajak rahbari sifatida taqdim etish uchun Moskvaga yuborgan.

Ta’kidlash joiz, 72 yoshli Emomali Rahmonning hokimyatdan voz kechishi to’g’risidagi mish-mishlar oxirgi vaqtlarda faol muhokama qilinmoqda.

Kanalda avvalroq hokimyat almashinuvi mavzusida chiqarilgan postlar:

Tojikiston: kadrlar almashinuvi jarayoni hokimiyat tranzitiga tayyorgarlikmi?

Tojikistondagi hokimyat tranzitiga oid

Emomali Rahmon taxti uchun kurash

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekiston–Rossiya va Tojikiston–Rossiya: mintaqaviy bog‘liqlik va hamkorlik formatlarining barqarorligi

Moskvada Rossiya Federatsiyasi Prezidentining Administratsiyasi rahbariyati hamda gumanitar va axborot sohalarining asosiy vakillari bilan o‘tgan uchrashuvlar O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi strategik hamkorlikning tizimli xarakterini yana bir bor tasdiqladi. Erishilgan kelishuvlarni amalga oshirish mexanizmlarini muhokama qilish, ta’lim va madaniyat yo‘nalishlaridagi tashabbuslarni mustahkamlash, shuningdek, yoshlar siyosatini rivojlantirish masalalari deklarativ yondashuvlardan amaliy institutsional hamkorlik arxitekturasiga o‘tilayotganini ko‘rsatmoqda.

Shu fonda Tojikiston yo‘nalishidagi diplomatik faollik ham diqqatga sazovor. Tojikiston parlamentining yuqori palatasi raisi Rustam Emomalining Moskvaga tashrifi va Rossiya Prezidenti Vladimir Putin bilan uchrashuvi — Markaziy Osiyo davlatlarining Rossiya bilan nafaqat barqaror ikki tomonlama aloqalarni, balki kengroq Yevroosiyo tizimiga integratsiyani ham ko‘zlaganini ramziy tarzda tasdiqladi.

Global tizim o‘zgarayotgan bir davrda ishonch va vorislikka asoslangan mustahkam aloqalar tobora muhim o‘rin egallamoqda. O‘zbekiston ham, Tojikiston ham Rossiya bilan ko‘p darajali hamkorlikni rivojlantirishga tayyorligini namoyon qilmoqda. Bu jarayonda ayniqsa gumanitar, axborot va kadrlar siyosati yo‘nalishlarida harakatlarni uyg‘unlashtirish alohida ahamiyat kasb etmoqda.

Mintaqaning yangi yosh liderlari qaror qabul qiluvchi asosiy markazlar bilan muloqotga kirishmoqda. Bu esa ikki tomonlama munosabatlardan tashqari, o‘zaro manfaatdorlik, siyosiy ratsionallik va uzoq muddatli ishonchga asoslangan tarmoq ko‘rinishidagi hamkorlik formatlarining shakllanayotganini anglatadi.

Strategic Focus: Central Asia

Yaltadan keyingi dunyo: bir qutblilik tugadimi?

Sovet Ittifoqi parchalanib, Sovuq urush yakunlangach, AQSh yagona superdavlat sifatida qolib, dunyoda bir qutbli tartib o‘rnatishga harakat qildi. NATO, Xalqaro valyuta jamg‘armasi, Jahon banki va BMT kabi tuzilmalar aynan AQSh yetakchiligida faol ishlay boshladi. Amerika korporatsiyalari va banklari Yevropa va global moliya bozorida ustunlikni qo‘lga kiritdi. 1996-yilga kelib, AQSh banklarining xalqaro moliya bozoridagi ulushi 80% ga yetdi. Shuningdek, Ikkinchi jahon urushidan so‘ng, AQSh Yaqin Sharq neftiga egalik ulushini 29% dan 59% gacha oshirdi.

Biroq 1980–1990-yillarda dunyo beqarorlik girdobiga tushdi. Bolqon, Yaqin Sharq va Kavkaz mintaqalari mojaroli hududlarga aylandi. Etnik, diniy va millatchilik harakatlari butun mintaqalarni beqarorlashtirdi. Urushlar, ommaviy migratsiya, terrorizm, narkotik savdosi va qurol kontrabandasiga aylangan global xavflar zamonaviy davrning ajralmas qismiga aylandi. BMT, NATO va YXHT kabi xalqaro tashkilotlar bu muammolarni samarali hal eta olmayapti.

Sovuq urush tugagach, AQSh xalqaro sudlar qarorlarini e’tiborsiz qila boshladi — u Xalqaro jinoiy sud va Gaagadagi Xalqaro sud organining yurisdiksiyasini tan olmayapti. AQShning strategiyasi o‘z harbiy va iqtisodiy kuchi bilan boshqa davlatlarni bo‘ysundirishga majbur qilishdan iborat. Ammo bu bir qutbli model tobora ko‘proq savollar uyg‘otmoqda.

Amerika hukmronligiga javoban, dunyoni boshqarish bo‘yicha muqobil nazariyalar paydo bo‘la boshladi: ikki qutbli model (G‘arb va qolgan dunyo), ko‘p qutbli tartib (AQSh, Xitoy, Rossiya, Yevroittifoq), va hattoki to‘liq xaos ssenariylari. E’tibor markazida esa energiya manbalariga boy mintaqalar — Yaqin Sharq, Kavkaz va Markaziy Osiyo turibdi.

Bu sharoitda Turkiy dunyo muhim strategik tanlov oldida turibdi. Turkiylarning geografik joylashuvi, 200 millionlik aholi va bo‘lajak energetik yo‘llardagi o‘rni ularni kuchli geosiyosiy o‘yinchiga aylantirmoqda. Ammo Turkiy davlatlar o‘z mavqeini mustahkamlashi uchun uzoq muddatli tashqi siyosat olib borishi, iqtisod, texnologiya, kuchli hukumatlar va xalq qo‘lloviga tayanishi zarur.

Dunyo tartibi kelajagi davlatlarning biryoqlama hukmronlik modellariga bo‘ysunmay, yangi muvozanatlarni shakllantira olish qobiliyatiga bog‘liq. Bugun dunyo tobora ko‘p qutbli zamonga kirib bormoqda — bu yerda kuch markazlari bir nechta, mojarolar esa yanada murakkab bo‘ladi.

Beshikdan qabrgacha ilm izla!

Global axborot xaosi va feyklarning ommaviy targ’iboti zamonida bizning kanallar haqiqat tarafida bo’lishga yordam beradi:

Strategic Focus: Central Asia - Markaziy Osiyodagi (va boshqa mintaqalar) asosiy voqealar tahlili.

@erontahlili - Yaqin Sharqdagi zamonaviy xalqaro munosabatlar.

G’arbiy alyans - AQSh va Yevropa kun tartibidagi asosiy mavzular hamda trendlar.

Xorijiy OAV - chet tillardagi yetakchi nashrlar kanali.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE - jahondagi eng oxirgi va sara xabarlar.

🚀 Qo’shiling, afsuslanmaysiz! 🚀

Turkiya bugun tarixiy burilish yoqasida turibdi — ajablanarlisi shundaki, bu burilishga turtki bergan odam aynan Prezident Erdog’anning o‘zidir. Istanbul meri Ekrem Imamogluning hibsga olinishi (mamlakatdagi eng mashhur siyosatchilardan biri va bo‘lajak prezidentlikka eng ehtimolli nomzod) so‘nggi o‘n yillikdagi eng yirik hukumatga qarshi norozilik namoyishlariga sabab bo‘ldi. Millionlab turklar, asosan yoshlar, ko‘chalarga chiqishdi, hukumatga sodiq bizneslarga qarshi boykot e’lon qilishdi va fuqarolik itoatsizligining keng kampaniyasini boshlashdi. Hokimiyat esa, odatdagidek, repressiyalar bilan javob berdi: Imamogluning yuzlab tarafdorlari hibsga olindi, ularning mol-mulklari musodara qilindi, muxolifat tarafdori tadbirkorlarga qarshi tergovlar boshlandi. Ammo kuch ishlatish usuli endi ish bermayapti — kuch namoyishi aksincha, prezidentning qo‘rquvi va zaifligini ochiqladi.

Endi Erdog’anning o‘zi ham hamma narsani nazorat qiluvchi kuchli liderdek ko‘rinmayapti. KONDA so‘roviga ko‘ra, turklarning 67 foizi uning qayta saylanishi mamlakat uchun zararli deb hisoblamoqdalar. Bu shunchaki siyosiy inqiroz emas — bu deyarli yigirma yil davomida shakllangan “xato qilmaydigan lider” obrazining qulashi. Ekrem Imamoglu esa bu o‘zgarishlarning timsoliga aylandi. Hibsda bo‘lishiga qaramay, u siyosiy faoliyatini davom ettirmoqda, jamiyat bilan aloqani yo‘qotmadi, va u hozir butun muxolifatni birlashtirib, xalqni harakatga keltirayotgan asosiy shaxsga aylandi.

Erdog’an bir vaqtlar islohotchi sifatida siyosatga kirib kelgan edi, ammo bugungi kunga kelib, Turkiyani klassik avtoritar davlatga aylantirdi — saylovlar bu tizimda faqat hokimiyatni qonuniy ko‘rsatish uchun xizmat qiladi. Ammo uning imkoniyatlari tugayapti. Iqtisodiyoti qiynalayapti, valyuta qadrsizlanmoqda, investorlar ishonchini yo‘qotgan. Imamogluni prezidentlikdan chetlatish uchun uning universitet diplomini bekor qilishga urinish — bu hukumat ichidagi vahimaning yana bir belgisi. Bundan tashqari, Erdog’an bugun murakkab siyosiy bosim ostida qolmoqda: bir tomonda millatchilar bilan tuzilgan ittifoqni saqlab qolish zarurati, ikkinchi tomonda esa kutilmaganda boshlangan kurdlar bilan tinchlik jarayoni. Kurdlar endi qurolli kurashdan voz kechib, yagona talabni ilgari surishmoqda — demokratik davlat qurish. Biroq bunday islohotlar Erdog’anning o‘zi barpo qilgan hokimiyat markazlashuvi va muxolifatni bostirishga asoslangan tuzumni yemiradi.

2028-yildan keyin hokimiyatda qolish uchun Erdog’anga Konstitutsiyani o‘zgartirish yoki muddatidan oldin saylov o‘tkazishga erishish kerak bo‘ladi. Ammo bunday ssenariylar tobora haqiqatdan yiroq ko‘rinmoqda. U ikkita bosim orasida qolgan: bir tomondan xalqning kuchayib borayotgan noroziligi, ikkinchi tomonda esa avvalgi kabi nazorat vositalarining yo‘qolib borayotgani. Eng muhimi — Turkiya endi o‘z lideridan qo‘rqmaydi. Bu esa butun bir davrning yakunlanayotganini ko‘rsatadi.

Bir paytlar qamoq Erdog’anning siyosiy faoliyatini boshlab bergan bo‘lsa, bugun Imamogluning qamalishi aynan uning hokimiyatidagi so‘nggi bobni boshlab berishi mumkin. Erdog’an hanuzgacha hokimiyatni tinch yo‘l bilan topshirib, izzatli chiqish yo‘lini tanlashi mumkin. Ammo u doimo qarshilik va kuch bilan boshqarishga o‘rganib qolgan. Agar u shu yo‘ldan yurishda davom etsa, o‘z faoliyatini yangi Turkiya quruvchisi sifatida emas, balki uning so‘nggi avtoritari sifatida yakunlashi mumkin.

@erontahlili

AQSHning yangi tarif siyosati: global iqtisodiyot qanday o‘zgarayapti?

2025-yil aprelida prezident Donald Tramp ma’muriyati so‘nggi yuz yildagi eng yirik tarif paketini joriy etdi. Barcha mamlakatlardan import qilinadigan mahsulotlarga 10 foizlik asosiy bojxona boji belgilandi, 57 davlatga esa, jumladan Xitoy, Yaponiya va Yevropa Ittifoqi mamlakatlariga nisbatan individual tariflar joriy qilindi — ayrim hollarda 125 foizgacha. Natijada, AQSHdagi import uchun o‘rtacha samarali bojxona boji 2024-yil oxiridagi 2,4 foizdan 29 foizgacha oshdi. Agar yarim o‘tkazgichlar, farmatsevtika, mis va yog‘och kabi sohalarga rejalashtirilgan bojlar ham joriy qilinsa, bu ko‘rsatkich 40 foizdan oshib ketishi mumkin.

Ushbu siyosatning iqtisodiy oqibatlari allaqachon sezila boshladi. Amerikalik oilalar o‘rtacha yiliga 2 000 dollargacha yo‘qotyapti, sababi — narxlarning oshishi. Ayniqsa, Osiyo davlatlari — Xitoy, Vetnam, Hindiston va Yaponiya — ko‘proq zarar ko‘rmoqda. Xitoy eng kuchli bosim ostida qolmoqda va AQSH tarif siyosatining asosiy nishoniga aylangan. Yevropa Ittifoqi ham tarif bosimi ostida, biroq Kanada va YI kabi AQSH mahsulotlari uchun yirik bozor bo‘lgan mamlakatlar qarshi choralar ko‘rish imkoniyatiga ega. Vetnam va Hindiston esa, AQSH bozoriga qattiq bog‘liqligi sabab, ehtimol, qarama-qarshilikdan qochishga harakat qiladi.

Voqealar qanday rivojlanishi hozircha aniq emas. Uchta asosiy ssenariy mavjud. Birinchisi — pragmatik deeskalatsiya: bunda AQSH siyosiy yoki iqtisodiy imtiyozlar evaziga bojlarni kamaytirishga rozi bo‘ladi. Ikkinchisi — keskin siyosatni davom ettirish: bu holatda bojlar saqlanadi va sanoatni qayta tiklash strategiyasi doirasida kengaytiriladi. Uchinchi, eng xavotirli ssenariy — tartibsiz keskinlashuv: muzokaralarning muvaffaqiyatsiz yakunlanishi va keng qamrovli javob choralarining global savdo urushiga olib kelishi, bu esa investitsiyalar, texnologiyalar va xizmatlarga cheklovlar kiritilishini anglatadi. Bunday holatda global iqtisodiy inqiroz deyarli muqarrar bo‘ladi.

Kompaniyalar uchun bu yangi davr shunchaki moslashuv emas, balki butun biznes modelini qayta qurishni talab qiladi. Barqarorlik endilikda to‘rt asosga tayanadi: operatsion moslashuvchanlik, aqlli tijorat strategiyasi, kadrlar tayyorgarligi va texnologik moslashuvchanlik. Bu yetkazib berish zanjirlarini qayta ko‘rib chiqishni, narx belgilash va xavf tahlili uchun sun’iy intellektni joriy etishni, xodimlarni qayta tayyorlash tizimlarini rivojlantirish va kiberxavfsizlikni kuchaytirishni o‘z ichiga oladi. Bu notinch davrda eng kuchlilar emas, balki tez qaror qabul qila oladigan, ma’lumotlarga tayanadigan va xavflarni imkoniyat deb biladiganlar yutadi.

Bugungi kunda AQSH tarif siyosati global iqtisodiyotning asosiy shakllanuvchi omiliga aylanmoqda. Jahon biznesi, hukumatlar va investorlar tushunib yetishlari kerak: ilgari amal qilgan erkin savdo modeli endi o‘tmishga aylanmoqda. Kelajak esa — barqarorlik uchun kurash, va bu kurashda strategik moslashuvchanlik eng muhim aktivga aylanadi.

G’arbiy alyans

Rossiyalik deputat o’zbeklarning Sibirdagi tarixiy yerlariga bo’lgan haqqini tan oldi

Xanti-Mansilar muxtor okrugi parlamentining so‘nggi yig‘ilishidagi bayonot katta rezonansga sabab bo’ldi. Deputat Xolid Tagizade aytishicha, O‘zbekistondan XMMOga kelayotgan migrantlar aslida o’z ajdodlarining yerlariga — tarixiy vatanlariga qaytmoqda.

Unga ko’ra, bu hududlar ilgari Sibir xonligi tarkibida bo‘lgan, uning so‘nggi hukmdori esa Shayboniylar sulolasidan bo‘lgan o‘zbek xoni — Kuchumxon edi. Shu asosda Tagizade fikricha, XMMOga ko‘chib kelayotgan o‘zbeklarni oddiy migrantlar emas, balki bu yurtlarning tarixiy merosxo‘rlari deb qarash mumkin.

Parlament raisi bu mavzuni yopishga harakat qilgan bo‘lsa-da, Tagizadening so’zlari Rossiya siyosiy doiralarida o‘zbeklarning Sibir bilan tarixiy aloqasi borligi tan olinganidan dalolat beradi.

Strategic Focus: Central Asia

Eng yomon milliy “hobbimiz”

Aziza Muhammadiyeva, kuzatuvchi

XX asr o‘zbek ziyolilari tarixi — bu faqat ma’rifat emas, balki mafkurani tez va oson o‘zgartirib, xalq ongini boshqarishda davom etish mumkinligini ko‘rsatgan aniq misoldir. Asr boshida bir qator shaxslar (ismlari hammaga ma’lum) o‘zlarini diniy johillikka qarshi kurashuvchi taraqqiyparvar sifatida ko‘rsatdilar. Ularning ritorikasi murosani, an’analarga hurmatni rad etgandi. Xalqning butun ma’naviy merosi “zamonaviylashtirish” niqobi ostida masxaralash va yo‘q qilish nishoniga aylangandi.

Sovet hokimiyati kelganida, ayni shu ma’rifatchilar vijdoni qiynalmagan holda qizil bayroq ostiga o‘tib ketdilar. Masjidlar o’rniga partiya mafkurasi keldi, mullalar esa komissarlarga almashtirildi. Qizig’i, mohiyat o‘zgarmadi: o‘zgacha fikrga nisbatan tajovuzkor murosasizlik, “qoloqlik” va “taraqqiyot dushmanlari” haqidagi ritorika yana avj oldi. Biz bilgan shaxslar esa yana “madaniyat agentlari” sifatida e’tibor markazida qolaverdi.

Oradan yillar o‘tdi, SSSR quladi. Nima bo’ldi? O‘sha eski ismlar darsliklarda, ko‘chalarda, rasmiylar nutqida qoldi. Faqat endi ular “inqilobchilar” emas, balki “milliy o‘zlikni anglash asoschilari” sifatida ko‘rsatilmoqda. Hech qanday tanqid, kechagi tarixni anglash yoki ana shu odamlarning xalqimizning ma’naviy boyligini yemirishdagi rollarini tan olish yo‘q. Shunchaki shiorlar o’zgardi, ta’sir mexanizmlari esa saqlanib qoldi.

Bunday doimiy o‘zgarishlar oddiy siyosiy kamuflyaj emas. Bu — jamiyat tanasiga chuqur kirib borgan surunkali ikkiyuzlamachilik. “Vatanparvarlik”, “milliy g‘oya”, “islohotlar” degan shiorlar ostida xalq ichiga yana kibr, mafkuraviy dogmatizm va o‘z ildizlariga qarshi kurash singdirilmoqda.

Agar “ma’rifatchi” haqiqat uchun emas, ong ustidan hokimiyat o’rnatish uchun yashasa, u murabbiy emas — manipulyatorga aylanadi. Va ana shunday shaxslar madaniyat markazida qolaversa, O‘zbekiston tarixiy o‘z-o‘zini aldash doirasidan chiqolmaydi.

Strategic Focus: Central Asia