Vashingtondan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, amerika tomoni Rossiyaning xorijdagi muzlatilgan aktivlaridan olinadigan foizlarni Ozarbayjon va Armaniston foydasiga taqsimlash masalasini ko’rib chiqmoqda. Aytishlaricha, Tramp ushbu tashabbusni Aliyev va Pashinyan bilan o’tkazilgan muzokaralarda ilgari surgan.

Shu tarzda, Boku va Yerevan tinchlik sari qadam tashlayotgan bir paytda, Vashington SSSR davridagi hududlarning “okkupatsiyasi uchun kompensatsiya” masalasida asosiy kafil sifatida ko‘rilmoqda. Bu yondashuv ayniqsa ramziy ahamiyat kasb etadi, chunki Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev ham yaqin kunlarda Rossiyani Sovet Ittifoqi davrida Kavkazdagi respublikalarni “okkupatsiya qilinganlikda” ayblagandi.

Bunday mexanizm sobiq raqiblar o‘rtasida tinchlikni moliyaviy rag‘batlantirish vositasi sifatida ko‘rilmoqda, shu bilan birga, u G‘arb ta’sirini Janubiy Kavkazda mustahkamlash uchun yo‘l ochadi. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, bu sxema avvalo AQSh uchun manfaatli. Xususan, amerikaliklar moliyaviy kanallar va infratuzilma loyihalari orqali mintaqada o’z nazoratini mustahkamlashi mumkin va shu tarzda Moskvani an’anaviy pozitsiyalaridan chekinishga majbur qilishadi.

Ozarbayjon va Armaniston uchun bunday format mojaroli kun tartibini iqtisodiy yo‘nalishga o‘tkazish va tinchlik kursidan bevosita foyda olish imkoniyatiga aylanadi, biroq bu ularni Amerika shartlariga qaram qilib qo‘yishi ehtimoli bor.

Rossiya uchun esa bu ssenariy nafaqat ramziy, balki strategik yo‘qotishlarga ham olib kelishi mumkin: agar uning muzlatilgan aktivlari begona nazorat ostida “tinchlik resursi” sifatida ishlatiladigan bo‘lsa, bu Moskvaning Kavkazdagi tarixiy pozitsiyasidan asta-sekin siqib chiqarilishini anglatadi.

Strategic Focus: Central Asia

Xitoy rahbariyati Moskva va Vashington o‘rtasidagi ehtimoliy iliqlashuvdan tobora ko‘proq tashvishlanmoqda. Pekin uchun bunday yaqinlashuv oqibatida Rossiya endi Xitoyga qaram bo‘lmasligini tushunib turibdi (Kreml ustidan ta’sirning asosiy mexanizmlari yo‘qolmoqda). Bundan tashqari, AQSh vositachiligida Ukraina mojarosining yakunlanishi Moskva Amerika bilan bevosita to‘qnashuv yuzaga kelgan taqdirda Xitoyni qo‘llab-quvvatlashdan voz kechishi ham o’ta xavotirli.

Shu bilan birga, xitoylik ekspertlar AQSh va Rossiya o’rtasida ittifoq tuzilishi xavfini jiddiy muhokama qilmoqdalar. Mazkur ssenariy amalga oshishi ehtimoli past bo’lsada, uning o‘ziyoq strategik xavotir uyg‘otmoqda. Bunday ittifoq avtomatik ravishda Xitoyning shimoliy chegaralarini xavf ostiga qo‘yadi va Yevrosiyodagi kuchlar muvozanatini tubdan o‘zgartiradi.

Bunday keskin o’zgarishlar fonida xitoylik ekspertlar “favqulodda ssenariy”ni ishlab chiqdilar. Unga ko’ra, Rossiyaning Ural hududiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bo’lajak qo’zg’olon yetakchisi sifatida sobiq mudofaa vaziri va hozirgi kunda Xavfsizlik kengashi kotibi S.Shoygu nomzodi ko’rib chiqilmoqda. Bundan ko’rinib turibdiki, Pekin nafaqat hamkorlik, balki Moskva ustidan nazorat ma’nosida ham fikr yuritmoqda. Rossiya kutilmaganda G‘arb tomon keskin buriladigan bo‘lsa, Xitoy bunday keskin ssenariylarni ham zaxirada ushlab turishga tayyor.

Xulosa qilib aytganda, Xitoy strategiyasida Rossiya bilan qo‘shnichilik barqarorlik omilidan chiqib ketmoqda. Aksincha, Moskva tobora murakkab kombinatsiyalar maydoniga aylanmoqda. Bu borada Vashington Kreml bilan kelishish yo‘llarini qanchalik faolroq izlayotgan bo‘lsa, Pekin ham shu tezlikda turli zaxira rejalarini ishlab chiqmoqda (va bu rejalarda mintaqaviy separatizmga katta e’tibor qaratiladi).

Strategic Focus: Central Asia

Xitoyning Markaziy Osiyo va O’zbekistondagi o’rni bo’yicha SFCA ekspertlarining fikri

M.Imomov: Bugungi kunda Xitoy Oʻzbekistonning eng yirik tashqi iqtisodiy hamkoriga aylangan. 2024 yilda oʻzaro tovar ayirboshlash hajmi 12,4 mlrd dollarni tashkil etdi, 2030-yilga kelib esa bu koʻrsatkichni 20 mlrd dollargacha yetkazish rejalashtirilmoqda. So‘nggi yetti yil ichida Xitoy investitsiyalari hajmi 23 mlrd dollardan oshib, energetika, farmatsevtika va infratuzilma kabi sohalarni qamrab oldi. Hech shubhasiz, bularning barchasi Xitoy Oʻzbekiston iqtisodiyotini modernizatsiya qilishdagi muhim drayverga aylanayotganini tasdiqlaydi.

A.Fayzullazoda: So‘nggi yillarda O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi hamkorlik faqat iqtisodiyot bilan cheklanib qolmay, gumanitar sohada ham sezilarli darajada rivojlanmoqda. Toshkent va Samarqandda faoliyat yuritayotgan Konfutsiy institutlarida har yili 1000 dan ortiq vatandoshlarimiz tahsil oladi. Xitoy tomoni ham Oʻzbekistonga qiziqishni oshirmoqda: 2018-yilda Shanxayda Oʻzbek tili va madaniyati markazi tashkil etildi, u yerdagi oʻzbek tili dasturlari tobora koʻproq talabalarni qamrab olmoqda. Shunday qilib, gumanitar hamkorlik ikki xalq o‘rtasidagi o‘zaro ishonchning poydevorga aylanmoqda.

K.Akopyan: Geosiyosiy nuqtai nazardan qaralganda, mintaqaviy oʻlchamda Xitoy Markaziy Osiyoda oʻzining yetakchi hamkor sifatidagi mavqeini mustahkam oʻrnata oldi. 2017–2024 yillar davomida Markaziy Osiyo va Xitoy oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2,5 baravar oshib, 60,7 mlrd dollarga yetdi. Bugun mintaqada Xitoy kapitali ishtirokidagi 9 mingdan ortiq korxona faoliyat yuritmoqda, umumiy investitsiya va kreditlar hajmi esa 24 mlrd dollardan oshgan. Eng katta hajm Qozogʻiston ($15,5 mlrd) va Oʻzbekistonga ($7,2 mlrd) toʻgʻri kelmoqda.

S.Pinxasova: Xitoy bugun nafaqat Markaziy Osiyo davlatlari uchun strategik muvozanatni ta’minlovchi asosiy tashqi siyosiy hamkor sifatida shakllandi. Pekinning roli mintaqaga Rossiya va Gʻarb kabi yirik o’yinchilar orasida manfaatlar muvozanatini saqlashda yordam bermoqda. Natijada, mamlakatlar oʻz mustaqil siyosatini olib borish imkoniyatini kengaytirib, diplomatik subyektivligini mustahkamlab bormoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Hurmatli kuzatuvchilar!

Bugun biz tariximizdagi eng ulug‘ sana - O‘zbekiston Respublikasi Mustaqilligi kunini nishonlamoqdamiz. Bu oddiy bayram emas, bugungi kun xalqimizning erkinligi, sha’ni va o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqining timsolidir.

Bizning avlodga mustaqillik qonsiz, tinch yo‘l bilan nasib etdi. Ehtimol shuning uchun ham biz bu muqaddas sananing haqiqiy qadrini ba’zan to‘liq anglab yetolmaymiz. Aslida yurtimizga ato etilgan eng buyuk ne’mat mujassam aynan shunda - biz kelajagimizni urushsiz, vayronaliksiz, toza sahifadan barpo etish baxtiga muyassar bo‘ldik.

Mustaqillik faqat o‘tmishdagi yutuq emas, balki har kungi mehnat, ertangi kun uchun mas’uliyatdir. Mustaqillik - xalqimizning birligi, kelajakka ishonchi va bayrog‘imizni doim baland hilpiratib turuvchi kuchdir.

Vatanimiz O‘zbekiston hamisha tinchlik va taraqqiyot maskani bo‘lsin, har bir xonadon quvonchga, har bir qalb yurtimizga bo‘lgan faxr va mehrga to‘lsin. Mustaqillik - bizning umumiy boyligimiz, faxrimiz va abadiy tayanchimizdir!

Mustaqillik kuni muborak, O‘zbekiston!

Strategic Focus: Central Asia

🇺🇿 Mustaqillik ohanglari 🎶✨

Biz uchun Mustaqillik — nafaqat tarixiy sana, balki qalblarimizda jaranglaydigan ohangdir. Shu bois, sizlar bilan yurtimiz ozodligi va xalqimizning orzu-umidlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan ikki musiqiy xitni baham ko‘rmoqchimiz.

Bu qo‘shiqlar har safar yangraganda, bizni o‘sha unutilmas lahzalarga qaytaradi, mustaqillikning bebaho qadrini yana bir bor his ettiradi.

🎵 Yulduz Usmonova - O’zbekiston
🎵 Sevara Nazarxon - Ulug’imsan Vatanim

Keling, birgalikda tinglaymiz va Mustaqillik bayramining ruhini yanada chuqurroq his qilamiz!

Bayram muborak, do’stlar!

G’arbiy alyans

1-sentyabr O‘zbekistonning mustaqillik kuni muborak bo‘lsin!

O‘zbekiston men uchun faqatgina men sevgan va qoyil qolgan qardosh yurt emas, balki u endi mening o‘zligimga singib ketgan bir ong, qonim va ongimga joylashgan vatan tuyg‘usidir. U endi shunchaki “Ajdodlar yurti” emas, balki mening yurtim, uyim, yuragimning maskaniga aylangan.

Sherali Jo‘rayevning “Vatan”i, Sevara Nazarxonning “Ulug‘imsan vatanim”ini eshitganimda, mening ham bag‘rim kengayadi, yuragim titraydi, badanimni titroq bosadi. Qaysi qo‘shiq “Ulug‘imsan vatanim” bilan bellasha oladi?

Tarixini, tilini, madaniyatini chin qalbimdan sevgan aziz o‘zbek xalqining meni bag‘riga bosib, o‘z farzandidek ko‘rganidan faxrlanaman. Men ham o‘zimni Sohibqiron Amir Temurning avlodi, buyuk Xon Muhammad Shayboniy izdoshi, Yusuf Xos Hojib, Al-Fargoniy, Ulug‘bek ilmi va hikmatining shogirdi deb bilaman. Abdurauf Fitrat, Abdulhamid Cho‘lpon va Mahmudxo‘ja Behbudiyning yorqin yo‘lida abadiy yurishga tayyorman.

O‘zligim bilan to‘liq qabul topgan, ertakdek his qilganim, hazil-mutoyibasini eng ko‘p yaxshi ko‘rgan xalq — o‘zbek xalqi. Bayrog‘ing bilan faxrlanaman; u hilpiragan joyda ko‘ksim faxr bilan to‘ladi, soyasida erkinman.

Milliy o‘zligimizga, tilimizga, tariximizga sodiq qolamiz. Dunyoning eng go‘zal tili bo‘lgan o‘zbek tilini asrab-avaylash — bizning eng katta sharafimiz va vazifamizdir.

Yashasin tariximiz, sha’nimiz, madaniyatimiz!
Yashasin Vatan – O‘zbekiston!

Derya Soysal

Strategic Focus: Central Asia

🌍 ШҲТнинг келажаги қандай?

Шанхай Ҳамкорлик Ташкилоти (ШҲТ) Евроосиёдаги энг йирик тузилмалардан бири. Аммо унинг келгуси йўли турлича бўлиши мумкин.

📊 3 та эҳтимолий сценарий:

1️⃣ Кучайиши
– Иқтисодий интеграция: умумий бозор ва савдо
– Хавфсизлик соҳасида ягона марказлар
– Халқаро майдонда нуфуз ошиши
👉 Натижа: ШҲТ ҳақиқий Евроосиё қудратига айланиши мумкин

2️⃣ Ҳозирги ҳолатда қолиши
– Асосан декларация ва саммитлар
– Лойиҳалар икки-уч давлат доирасида
– Ҳарбий машқлар рамзий аҳамиятда қолиши
👉 Натижа: ШҲТ минтақавий мулоқот клуби сифатида қолади

3️⃣ Инқироз ёки парокандалик
– Хитой–Ҳиндистон ва Ҳиндистон–Покистон зиддиятлари кучайиши
– Россия–Хитой рақобати ортиши
– Ғарб ва бошқа блоклар таъсири кучайиши
👉 Натижа: ШҲТ номига ташкилот бўлиб қолиши ёки бўлиниши мумкин

Айтиш мумкинки, ШҲТнинг келажаги Хитой, Россия ва Ҳиндистон манфаатларини уйғунлаштиришга қанчалик қодир бўлишига боғлиқ.

@gayratkhodjasaydaliev

ўтган куни ШҲТ бўйича баъзи мулоҳазалар билдирилган эди. Ва Ўзбекистон Президентининг таклифларига эътибор берсак, ШҲТ биринчи вариант бўйича ривожланади, яъни "кучаяди":

– Иқтисодий интеграция: умумий бозор ва савдо:

"Савдони соддалаштириш тартиб-таомиллари тўғрисидаги битимни имзолаш, Стратегик материаллар бўйича минтақавий марказ, Энергетика консорциуми, Венчур компаниялар ва жамғармалар тармоғи ҳамда Махсус электрон инвестиция порталини ташкил этиш"

"Шимол–Жануб ва Шарқ–Ғарб йўналишларида транспорт-транзит йўлакларини ривожлантириш, «ШҲТ ягона транспорт макони»ни шакллантириш ва уни «Бир макон, бир йўл» ташаббуси билан уйғунлаштириш"

– Хавфсизлик соҳасида ягона марказлар:

"ШҲТ Минтақавий аксилтеррор тузилмаси асосида Тошкент шаҳрида доимий фаолият юритадиган орган — ШҲТга аъзо давлатларнинг хавфсизликка таҳдид ва хатарларга қарши курашиш бўйича Универсал марказини ташкил этиш тўғрисида қарор қабул қилинди. Унинг ҳузурида ШҲТ Ахборот хавфсизлиги маркази ҳам тузилади. Ушбу қарор хавфсизлик соҳасидаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқади"

"Ядро хавфсизлиги бўйича декларация қабул қилиш, Ички ишлар вазирлари кенгаши фаолиятини қайта тиклаш, 2030 йилгача гиёҳвандликка қарши кураш дастурини тайёрлаш, «ШҲТ–Афғонистон» мулоқот гуруҳи фаолиятини фаоллаштириш"

– Халқаро майдонда нуфуз ошиши:

"ШҲТ институтлари самарадорлигини ошириш ва уни Глобал Жануб давлатлари ҳисобига кенгайтириш"

@gayratkhodjasaydaliev

Putinning Pekinda qilgan bayonoti Rossiya tashqi siyosatida muhim bir tafovutni ko’rsatdi. Kreml S.Lavrovning gaplari ko‘pincha Rossiya davlatining rasmiy pozitsiyasi emas, balki uning shaxsiy qarashlari sifatida baholanishi kerakligini ochiqchasiga tan oldi.

Xususan, S.Lavrov avvalroq Zaporojye AESi Rosatom nazoratida ekanligini va uni xorijliklar qo’liga berish imkonsizligini ta’kidlagan. Bu, tabiiyki, Vashingtonda keskin norozilikni uyg‘otgan. Ammo Putin bugun mutlaqo boshqacha pozitsiyada ekanligini ma’lum qildi: Rossiya nafaqat AQSh, balki Ukraina bilan ham AESda ishlashga tayyorligini ma’lum qildi.

Yuqoridagilar shuni ko‘rsatadiki, S. Lavrovning bayonotlariga ortiqcha urg‘u berish muzokaralarda noto‘g‘ri xulosalarga olib kelishi mumkin. Chunki uning chiqishlari ko‘pincha Rossiyaning institutsional pozitsiyasidan ko‘ra, shaxsiy qarashlarni aks etish ehtimoli yuqori. Muzokaralarda asosiy e’tibor V.Putinning o‘zi yoki uning tashqi siyosat bo‘yicha yordamchisi Y.Ushakov bildirgan pozitsiyalarga qaratilishi kerak.

Shu sababli, S.Lavrov bilan uchrashadigan diplomatlar va muzokarachilar buni albatta inobatga olib, uning so‘zlarini emas, balki Kremlning haqiqiy qarashlarini aniqlashga intilishlari zarur. Bu yondashuv strategik muzokaralarda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.

Strategic Focus: Central Asia

Netanyaxu rejimi G‘azo shahrida yangi harbiy operatsiyani (agressiya) boshladi.

@erontahlili

Avgust oyi yakunlari bo‘yicha Tashqi ishlar vazirligi faoliyatiga oid brifingimizni taqdim etamiz.

Mazkur oy O‘zbekiston tashqi siyosiy hayotida alohida dinamika, samarali muzokaralar va xalqaro maydondagi faol tashabbuslar bilan bilan ajralib turdi.

Batafsil: https://www.youtube.com/watch?v=W3tGqKK7Nt0


@TIVmatbuot

Manbalarga ko’ra, Tojikiston - Afg‘oniston chegarasida tojik chegara qo‘shinlari bilan Tolibon vakillari o‘rtasida qurolli to‘qnashuv yuz berdi.

Dastlabki xabarlarga ko‘ra, bir tolib halok bo‘ldi, yana to‘rt afg’on yaralandi, biroq tojikistonlik harbiylarning talofatlariga oid rasmiy ma’lumot yo’q. Hodisa Afg‘onistonning Badaxshon viloyatidagi Dovang qishlog‘i hududida sodir bo‘ldi va u yerda oltin konlarini qazib olish bilan shug‘ullanayotgan tog‘-kon kompaniyalari faoliyati atrofidagi keskinlashuv oqibatida yuzaga keldi. Mazkur ishlar Panj daryosining o‘zanini o‘zgartirgani bois Dushanbeni jiddiy xavotirga solmoqda: Tojikiston hukumati chegara hududlarida ichimlik suvi ta’minotining buzilishi va halokatli toshqinlarning oldini olmoqchi. Shu tariqa, tabiiy chegara hisoblangan Panj daryosi iqtisodiy va ekologik muammolar xavfsizlik masalalari bilan qorishib ketgan qarama-qarshilik nuqtasiga aylandi.

Hodisa ortidan ikki tomon vakillari muzokaralar o‘tkazdi, biroq ular keskin muhitda o‘tdi va natija bermadi. Afg‘oniston tomoni Tojikistonni 350 kishidan iborat qurolli muxolifatni tayyorlashda aybladi, Dushanbe esa Afg‘oniston o’z hududida mintaqa barqarorligiga tahdid solayotgan terrorchi guruhlarni yashirayotganini ta’kidladi. Muzokarada Tojikiston tomonidan chegara xizmati vakili Shamsiddin Shohin, toliblar tomondan esa Badaxshon tog‘-kon departamenti rahbari Shafiqulla Hofiziy qatnashdi.

Vaziyatni murakkablashtirayotgan jihat shundaki, Tojikiston izchil ravishda toliblarning hokimiyatini tan olishdan bosh tortib kelmoqda va Afg‘onistonda barcha etnik guruhlarni qamrab oluvchi inklyuziv hukumat tuzilishini talab qilmoqda. Bu pozitsiya Kobulning “asabiga o’ynamoqda” va yanada ikki tomonlama munosabatlarning yanada keskinlashuviga olib kelmoqda. Ta’kidlash joizki, 2025-yil fevral oyida toliblarning dala qo‘mondonlaridan biri, Mavlaviy Omonuddin Mansuriy, o‘z guruhi istalgan payt “Tojikistonni fath etishga” tayyor ekanini ochiqchasiga e’lon qilgandi. Uning qo‘mondonligi ostida 11 mingdan ortiq “xudkush - terrorchilar”, Badaxshondagi “Umar 3” nomidagi 219 - diviziyada esa 7 mingdan ortiq jangari mavjudligi aytilmoqda.

Aytish kerakki, mintadagi asosiy tahdidlar faqat Tolibon bilan cheklanmagan. Maxsus xizmatlar ma’lumotlariga ko‘ra, Afg‘onistonning Badaxshon viloyati hududida Kobul nazorat qilolmaydigan boshqa terrorchi tashkilotlarga mansub qariyb 6,5 ming jangari faoliyat yuritmoqda. Ularning Afg‘oniston - Tojikiston chegarasi va Badaxshon muxtor viloyati tutash hududida to‘planganligi butun Markaziy Osiyo uchun eng xavfli nuqtalardan birini shakllantirmoqda va keng ko‘lamli mojarolar hamda transchegaraviy terrorizm xavfini keskin oshirmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Tojikiston – Afg‘oniston chegarasidagi so‘nggi to‘qnashuv yana bir bor mintaqadagi tanglikni yoritib berdi. Dushanbe izchil ravishda Tolibonni tan olishdan bosh tortib, inklyuziv hukumat talabida qat’iy turib kelmoqda. Biroq bu siyosat ikki tomonlama munosabatlarni yanada keskinlashtirishdan boshqa natija bermayapti.

Aslida, Afg‘onistonni bugun rad etish emas, balki unga yordam qo‘lini cho‘zish lozim. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, 23 million aholisi gumanitar yordamga muhtoj, tabiiy ofatlar esa 10 milliondan ortiq kishiga zarar yetkazgan. Yaqinda sodir bo‘lgan zilzila 800 dan ziyod insonning umrini olib ketdi. Donorlarning yordamni qisqartirishi esa vaziyatni yanada og‘irlashtirmoqda (2025 - yilga mo’ljallangan 2,4 mlrd dollardan faqatgina 16% taqdim etilgan). Shunday sharoitda qo‘shnilar Tolibon hukumatiga yordam berishi va Kobulni mintaqaviy jarayonlarga jalb etishi kerak.

Ta’kidlash joiz, bizning mamlakatimiz bu borada ancha oldinga o‘tib ketdi. O‘zbekiston Afg‘onistonni xavf emas, balki imkoniyat sifatida ko‘radi. Toshkent a) Kobul bilan konstruktiv muloqot o‘rnatish, b) iqtisodiy tiklanishga hissa qo‘shish, c) Afg‘onistonni Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘laydigan transport-savdo loyihalariga qo‘shishga harakat qiladi. Bu nafaqat afg‘on jamiyatini barqarorlikka yetaklaydi, balki butun mintaqa taraqqiyotiga xizmat qiladi.

Xulosa shuki, Dushanbe qanchalik keskin pozitsiyada turmasin, mintaqaning umumiy kelajagi baribir Afg‘onistonsiz hal bo‘lmaydi. Demak, ertami-kechmi Tojikiston ham o‘z qarashlarini qayta ko‘rib chiqishga majbur bo‘ladi. Toshkentning amaliy va konstruktiv tajribasi shuni ko‘rsatadiki, Afg‘onistonni mintaqaviy iqtisodiy va siyosiy jarayonlarga qo‘shish yagona to‘g‘ri yo‘l.

@erontahlili

Eng kuchli fotosuratchi qaysi delegatsiya tarkibida bo’lgan?

Izohlarda rasmga mos nom qoldirishingiz mumkin)

Strategic Focus: Central Asia

ShHT geosiyosiy blokka aylandi
 
M.Imomov, mustaqil ekspert
 
Hammaga ma’lumki, Xitoy, Rossiya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikiston ishtirokida chegaralarda ishonchni mustahkamlash, qurolli kuchlarni kamaytirish va xavfsizlikni ta’minlash maqsadida 1996 - yilda “Shanxay beshligi” tuzilgandi. 2001 - yilda mazkur klubga O‘zbekiston qo‘shilgach, tashkilot rasmiy ravishda Shanxay hamkorlik tashkiloti (ShHT) deb nomlandi va uning vazifalari terrorizm, ekstremizm, separatizmga qarshi kurash hamda iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish bilan kengaydi. Oradan 20 yil o‘tishi bilan tuzilma kengaydi va maqsadlari ham sezilarli darajada o‘zgardi. Tashkilotga Hindiston, Pokiston, Eron va Belarus qo‘shilganidan so‘ng u keng qamrovli geosiyosiy blokka aylandi. Markaziy Osiyo esa e’tiboridan chetda qola boshladi, ya’ni dastlabki mintaqaviy masalalar kun tartibidan chiqib ketmoqda. Shu bilan birga, real ta’sir Pekin va Moskva qo‘lida bo‘lib, Markaziy Osiyo davlatlari tashkilot kun tartibiga cheklangan darajada ta’sir o‘tkaza oladi.
 
Shunga qaramay, ShHT mintaqa uchun katta ahamiyatga ega. Tashkilot bugun Markaziy Osiyo davlatlari uchun geosiyosiy sahnaga chiqish, ikki tomonlama uchrashuvlar orqali yirik kuchlar bilan aloqalarni mustahkamlash va o‘z ovozini xalqaro maydonda eshittirish imkonini beruvchi qulay platforma vazifasini bajarmoqda. Mintaqa davlatlari ShHT orqali Xitoy bilan aloqalarni chuqurlashtirish, Rossiya bilan munosabatlarni muvofiqlashtirish hamda xalqaro maydonda o‘z subyektligini namoyish etish imkoniga ega. ShHT ko‘p tomonlama xavfsizlik mexanizmi formatidan pragmatik diplomatiya va strategik signal berish sahnasiga aylanmoqda.
 
Shu sharoitda O‘zbekiston o‘zini yanada faol va ambitsiyali o‘yinchi sifatida namoyon etishga intilmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev ilgari surgan Yadro xavfsizligi to‘g‘risidagi Deklaratsiya tashabbusi Toshkentning ShHT doirasida kun tartibini shakllantirishga qodir markazlardan biriga aylanish istagini yaqqol ko‘rsatadi. Bu taklif o‘z vaqtida ilgari surildi: global beqarorlik kuchayib borayotgan, ko‘p tomonlama institutlar zaiflashayotgan va yangi yadroviy qurollanish poygasi belgilari paydo bo‘layotgan bir davrda aynan ishonch va barqarorlikni ta’minlaydigan yangi mexanizmlar eng zarur masalaga aylandi. O‘zbekistonning yondashuvi yadro xavfsizligini faqat qurollarni nazorat qilish va tarqalishini cheklash bilan bog‘lamaydi. Aksincha, bu masalani texnologik rivojlanish, atom energiyasidan tinchlik maqsadida foydalanish va favqulodda vaziyatlarga tayyorgarlik bilan uyg‘un holda ko‘rib chiqadi. Shu tarzda Toshkent xavfsizlik hamkorligining doirasini kengaytirib, uni ShHTning barcha a’zolari manfaatlariga moslashtirmoqda.
 
Mazkur tashabbus bir nechta strategik o‘lchovlarga ega. Birinchidan, u global fragmentatsiya sharoitida ShHTni Yevrosiyodagi barqarorlikning tayanchiga aylantiradi. Ikkinchidan, Markaziy Osiyo uchun bu faqat deklarativ ritorikadan tashqari chiqib, amaliy hamkorlikka yo‘naltirilgan ishonch vositasini taqdim etadi. Uchinchidan, u O‘zbekistonning diplomatik profilini mustahkamlaydi va uni global ahamiyatga ega g‘oyalarni ilgari sura oladigan konstruktiv aktor sifatida namoyish etadi.
 
Xulosa qilib aytganda, ShHT dastlab mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlash maqsadida yaratilgan bo‘lsa-da, bugun u keng qamrovli geosiyosiy blok darajasiga ko‘tarildi. Markaziy Osiyo davlatlari bu jarayonda cheklangan ta’sirga ega bo‘lsalar-da, ShHT ular uchun yirik kuchlar bilan muloqot qilish, geosiyosiy maydonga chiqish va o‘z subyektligini namoyon etishning muhim platformasiga aylanmoqda. Shu nuqtada O‘zbekistonning tashabbuslari nafaqat mintaqaviy, balki global miqyosda ham dolzarb bo‘lib, Toshkentni ShHT doirasida kun tartibini faol belgilay oladigan va konstruktiv g‘oyalarni ilgari suradigan o‘yinchi sifatida ko‘rsatmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Қозоғистонда Ташқи ишлар вазири ҳибсга олинди - Orda.kz

Нашр маълумотларига кўра, Қозоғистон ташқи ишлар вазири Мурат Нуртлеу, тадбиркор Гаджи Гаджиев, шунингдек, Қозоғистон Республикаси Миллий хавфсизлик қўмитасининг бир неча юқори мартабали ходимлари ҳибсга олинган.
Ташқи ишлар вазири ШҲТ саммитида қатнашиб, Хитойдан қайтганидан сўнг кўп ўтмай ўз уйида қамоққа олинган.

@gayratkhodjasaydaliev

Rossiyalik radikal fashist faylasuf Aleksandr Dugin migrantlardan xristianlikni qabul qilib “rus” bo‘lishni, musulmon ayollardan esa hijobda “Z” ramzini taqishni talab qildi. Aks holda, u migrantlarning Rossiyadan chiqarib yuborilishini “taklif” qildi.
 
A.Duginning bunday keskin bayonotlari nafaqat migrantlar, balki Rossiyaning musulmon aholisi orasida ham norozilik uyg‘otdi. Ko‘plab faollar uning so‘zlarini keskin tanqid qildi. Kreml ichki barqarorlikni saqlash, millatlararo va dinlararo ziddiyatlarning kuchayishiga yo‘l qo‘ymaslikni maqsad qilgan bir paytda, bu kabi radikal ritorika jiddiy xavf sifatida qaralmoqda.

Bundan tashqari, musulmonlarga qarshi bunday chiqishlar Moskvaning Markaziy Osiyo davlatlari bilan aloqalariga ham salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Bu mamlakatlar hozir Rossiya uchun xavfsizlik va iqtisodiyot sohalarida eng muhim hamkorlar hisoblanadi.
 
Moskvadagi manbalar ta’kidlashicha, Kreml Duginning faolligidan tobora ko‘proq xavotirlanmoqda. Uning “mutlaq g‘alabaga qadar urush” shiorlari Kremlning G‘arb bilan kelishuv izlashga va muzokaralarga tayyorgarlik ko‘rishga qaratilgan umumiy tendensiyasiga zid kelmoqda.
 
Shu sababli yaqin kelajakda Kremlning Dugindan maksimal darajada uzoqlashishi kutilmoqda. Taxminlarga ko‘ra, u endilikda yirik siyosiy va axborot maydonlaridan chetlashtiriladi, uning chiqishlari esa davlatning rasmiy pozitsiyasiga aloqador emasligi alohida ta’kidlanadi. Bu esa faylasufning siyosiy vaznini keskin pasaytiradi. Uning ijtimoiy muhokamalardagi o‘rni chekka maydonga surilib, real siyosatga ta’siri minimal darajaga tushib qolishi muqarrar.

Strategic Focus: Central Asia

Qozog‘iston TIV rahbarining qo‘lga olingani haqidagi xabarlar rad etildi

Bugun ayrim Telegram-kanallarda Qozog‘iston tashqi ishlar vaziri Murat Nurtleuning go‘yoki qo‘lga olingani haqida xabarlar paydo bo‘ldi.

Qozog‘iston axborot vaziri Aida Balayeva bu ma’lumotlarni asossiz deb atadi. Unga ko‘ra, tarqatilgan xabarlar haqiqatga to‘g‘ri kelmaydi va ishonchsiz manbalarga tayangan.

Balayeva, shuningdek, yolg‘on ma’lumot tarqatish uchun Qozog‘iston qonunchiligida ma’muriy va jinoiy javobgarlik belgilanganligini eslatib o‘tdi.

Strategic Focus: Central Asia

Orda nishonda

Orda.kz avvalroq Qozog’iston TIV rahbari va bir qator yuqori martabali xavfsizlik xodimlarining hibsga olingani haqida xabar berdi.

Hokimiyat tezda bu ma’lumotni rad etdi va “feyklar” uchun tahdid qildi. Shundan so’ng ham Orda.kz o’zining ma’lumotlari aniqligiga da’vo qilmoqda.

Bunday sxema fitnaga o‘xshaydi: katta ehtimol bilan kanal xakerlar hujumiga uchragan, hokimiyat esa vaziyatdan foydalanib, tahririyatni olib tashlamoqchi va muxolif resursni yopmoqchi. Bularning barchasi Qozog‘iston axborot maydonida tozalash ishlari boshlanganidan darak beradi.

Strategic Focus: Central Asia