Tahliliy postimiz EUReflect nashrida ham chiqdi.

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekiston va Qozog‘iston ekspertlari o‘rtasidagi hamkorlik Markaziy Osiyo mintaqaviy tafakkurini yangi bosqichga chiqarmoqda. Afg‘oniston va transchegaraviy suv resurslari bo‘yicha tayyorlanayotgan qo‘shma tahliliy hisobotlar ikki davlat pozitsiyalarini yaqinlashtirib, yagona strategik qarashni shakllantirmoqda.

Sanksiyalar va geosiyosiy bosimlarga qaramay, Ostona va Toshkent Afg‘onistonni tahdid emas, balki Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘lovchi ko‘prik sifatida ko‘radi. Suv diplomatiyasi va xavfsizlik sohasidagi pragmatik hamkorlik mintaqaviy barqarorlikni mustahkamlovchi amaliy yechimlarni namoyish etmoqda.

Ekspertlar muloqoti mintaqaviy birdamlikning amaliy ifodasidir. Bu umumiy muammolarni yagona strategiyaga aylantirish yo‘lidagi muhim qadamdir.

Quyida JIDU huzuridagi Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IAIS) va Qozog’iston Prezidenti huzuridagi Qozog’iston strategik tadqiqotlar instituti (KazISS) ekspertlari tomonidan tayyorlangan hisobot bilan tanishib chiqishni tavsiya qilamiz.

Strategic Focus: Central Asia

Кобул ва Теҳронда ўзбек тили байрами ўтказилди.

Афғонистонлик ўзбек фаолларига ҳар қанча миннатдорлик билдирса арзийди.

👉@suhrob_buranov

Rasul Kospanovning “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi va Qozog‘iston manfaatlari: hamkorlik va raqobat o‘rtasida maqolasi ekspertlar hamjamiyatida keng muhokamaga sabab bo‘ldi.

Unda 2023-yil sentabr oyida qabul qilingan “O‘zbekiston – 2030” strategik rivojlanish dasturi va uning Qozog‘iston iqtisodiy manfaatlariga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Tahlilchi O‘zbekiston strategiyasining asosiy yo‘nalishlarini — industrializatsiya, raqamlashtirish, infratuzilma va eksport salohiyatini rivojlantirishni, shuningdek, ikki davlat o‘rtasidagi raqobat va hamkorlik nuqtalarini tahlil qilgan.

Asosiy e’tibor strategiyaning iqtisodiy o‘lchamiga qaratilgan bo‘lib, unda 2030-yilgacha O‘zbekiston YAIMini ikki barobarga oshirish, 250 milliard dollardan ortiq investitsiyalarni jalb etish, sanoat, raqamli texnologiyalar va transportni rivojlantirish ko‘zda tutilgan. Mutaxassis fikricha, ushbu vazifalarning amalga oshirilishi Toshkentning Markaziy Osiyodagi pozitsiyasini tubdan mustahkamlaydi va uni iqtisodiy markazga aylantiradi.

R.Kospanov ehtimoliy raqobatning bir necha sohalarini ajratib ko‘rsatgan:

1) tranzit koridorlari va logistika — bu sohada O‘zbekiston va Qozog‘iston mintaqaviy xab maqomi uchun raqobat qilmoqda, biroq harakatlarni muvofiqlashtirish orqali ikki tomon ham yutishi mumkin;

2) agrar eksport — ixtisoslashuv turlicha bo‘lsa-da, Xitoy va YOII bozorlarida raqobat ehtimoli mavjud;

3) energetika — agar O‘zbekiston “yashil” energiya va AES loyihalarini muvaffaqiyatli amalga oshirsa, u sof eksportchi mamlakatga aylanishi mumkin, shu bilan birga Qozog‘iston bilan o‘zaro to‘ldiruvchanlikni saqlab qoladi;

4) investitsiyalar — ikki davlat ham xorijiy investorlarni jalb qilishga intilmoqda va shu tarzda o‘zaro foydaga asoslangan “raqobatbardosh hamkorlik” modelini shakllantirmoqdalar.

Ekspert xulosasiga ko‘ra, “O‘zbekiston–2030” strategiyasining muvaffaqiyatli amalga oshirilishi butun Markaziy Osiyo uchun burilish nuqtasiga aylanadi. Tahlilchi fikricha, Qozog‘iston janubiy qo‘shnisining kuchayishidan cho‘chimasligi, balki pragmatizm va strategik moslashuvchanlikni namoyon etib, qo‘shma tashabbuslar, fondlar va loyihalarda faol ishtirok etishi lozim.

R.Kospanov ta’kidlashicha, oqilona yondashuv sharoitida O‘zbekiston va Qozog‘iston raqobati ijobiy tus olishi, umumiy iqtisodiy o‘sish va mintaqaviy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qilishi mumkin. Unga ko‘ra, Markaziy Osiyo bunday “sog‘lom raqobat”dan yutadi: potensial ziddiyatlar sinergiya va integratsiya nuqtalariga aylanishi kutilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

G‘arb OAVlarida Putin “Tomagavk” raketalaridan cho‘chib, Tramp taklif qilayotgan sulhga tayyor degan fikr tarqatilmoqda. Ammo bu tahlil yuzaki: Rossiya hali o‘zining bir necha kuchli ustunliklarini ishga solmagan.

Batafsil: https://t.me/stratfocusatlantic/1584

Ichki inqiroz va shotdaunga qaramay, AQSh Markaziy Osiyoga strategik qiziqish bildirmoqda. Kongress a’zolari Sidni Kamlager-Dov va Bill Xayzenga tomonidan prezident Donald Trampga yo‘llangan maktub buni yaqqol tasdiqlaydi.

Kongress a’zolari davlat rahbarini shu yil oxirigacha C5+1 sammitini shaxsan o‘tkazishga chaqirmoqdalar. Sammit Vashingtonda, C5+1 diplomatik platformasining 10 yilligiga bag‘ishlab o‘tkazilishi taklif etilgan.

Maktubdagi asosiy tezislar

1. Markaziy Osiyo strategik muhim mintaqa sifatida talqin qilinmoqda — uning barqarorligi AQSh manfaatlariga, xususan, energetika, xavfsizlik va Xitoy hamda Rossiyaga qarshi muvozanat masalalariga bevosita ta’sir qiladi.

2. Kongress C5+1 formatini yetakchilar darajasiga ko‘tarish va uni uzoq muddatli Amerika ta’sirining vositasiga aylantirish tarafdori.

3. AQSh mintaqada nodir minerallar ustidan nazorat orqali o‘z mavqeini mustahkamlashga intilmoqda — litiy, antimon, volfram, nodir yer elementlari. Bu yo‘nalish mamlakatning texnologik xavfsizligi bilan bevosita bog‘liq.

4. Alohida e’tibor terrorchilikka qarshi hamkorlikni kuchaytirish masalasiga qaratilgan. Bu, xususan, IShID - Xuroson faoliyati fonida, Vashingtonning Markaziy Osiyoda barqarorlik kafili sifatida o‘z rolini qayta tiklash niyatidan dalolat beradi.

5. AQShning “yumshoq kuch” strategiyasini kengaytirish taklif etilgan. Ta’lim dasturlarini rivojlantirish, “Tinchlik korpusi” faoliyatini kengaytirish va Amerika OAVlarini qo‘llab-quvvatlash orqali mintaqadagi axborot-gumanitar ta’sirni mustahkamlash maqsad qilingan.

Xulosa qilib aytganda, mazkur maktub shunchaki diplomatik tashabbus emas, balki Vashingtonning Markaziy Osiyoda yangi strategik bosqichni boshlashga tayyorligi haqidagi siyosiy signal. Hatto federal hukumatning moliyaviy falajligi sharoitida ham AQSh resurslar, e’tibor va siyosiy kapitalni ushbu mintaqaga yo‘naltirishga tayyorligini ko‘rsatmoqda: bu yerda Moskva va Pekin bilan raqobat tobora kuchaymoqda. Vashington Markaziy Osiyoga XXI asrning xavfsizlik, iqtisodiy hamkorlik va resurs siyosati me’mori sifatida qaytishga intilmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Bizga tashqi dushmanning keragi yo’q, “dushmanlar” ichimizda

Davronbek Sanakulov,
mustaqil tadqiqotchi

Bugungi yoritiladigan mavzu, na mamlakatimiz iqtisodiyotiga va na sizning oilaviy budjetingizga foyda keltiradi. Mavzu hattoki, zamonaviy “trend” lar qatorida ham o’z o’rniga ega emas. Yashin tezligida rivojlanayotgan jamiyatda, “odamlar” tezligida rivoj topayotgan muhim ijtimoiy hodisa – Davlat Tili haqidadir.

O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga ko’ra  Davlat tili – bu o’zbek tilidir. Umuman olganda, o’zbek tiliga Davlat tili maqomi eski rejimda, 1989-yilning 21-oktabr sanasida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining Raisi M.Ibrohimov va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Soveti Prezidiumining Sekretari L.Bekqulbekovalar imzolagan 3561-11 sonli qonunga ko’ra berilgan.

O’zbekiston Respublikasi o’z Mustaqilligini e’lon qilgandan so’ng, 1995-yil 21-dekabr sanasida 167-1-sonli qaror bilan o’zgartirish kiritdi va Davlat tilini izchil joriy etish jarayonini takomillashtirish va lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga o’tish bo’yicha qaror qabul qildi . Aynan shu o’zgartirishdan so’ng boshqa qo’shimcha ham qo’shilgani yo’q, mazmun va mohiyati bo’yicha cheklovlar ham kiritilmadi. Davlat tili to’grisidagi qonunning kuchga kirish muddatlari sifatida, dastlab 3 yil, yangilangan taxrirdagi qonunga 8 yil belgilab qo’yildi. Bu davr ichida O’zbek tili Davlat tili maqomini mustahkamlab, barcha sohalarda (yuridik, moliyaviy, iqtisodiy , ijtimoiy-kommunikatsion) ish yurituvni Davlat tili normalari asosida shakllantirishi belgilab qo’yildi.

Roppa-rosa 29 yildan keyin 2024-yilda “Yangi O’zbekiston” deb nomlanayotgan ijtimoiy-demokratik uyg’onish fonida men bir savolni barchamizga bermoqchiman. Nima uchun biz “Bir tilda gapiramiz-u ikki xilda yozamiz?”

O’zbek xalqining asosiy ma’naviy merosi hisoblangan ona tilimiz (eski o’zbek tili ) 6 asrlik tarixga ega. Zamonaviy og’zaki  tilimiz  154 yildan beri (1870-yil, “Turkiston viloyati gazetasi” chop etila boshlangandan) deyarli o’z shaklini o’zgartirgani yo’q.

Talaffuzda “Ona Vatan” – “Ona Vatan” sifatida qolmoqda .  Lekin o’zbeklardan  “Ona Vatan” so’zini maktubda bitib, uni kimgadir yo’llashi uchun , dastavval arab, keyin kirill, so’ngra lotin va yana bir marotaba kirill alifbosini chuqur o’rganilishi talab etilgan. 1870-1929 yillar mobaynida ikki ajdodimiz bir-biri bilan xat almashishi, adabiyotlarini chop etishi, xavf-xatarlardan ogohlanlantirishi uchun o’z bitiklarini arab alifbosida amalga oshirgan.

1929-1940 yillarda esa birdaniga lotin alfavitini “joriy” qilishadi. 1940-yildan 1993-yilgacha O’zbek tilimiz kirill harflari tizimida ishlatiladi. 1993-yildagina Lotin tili o’zbek so’zlari shakl-u shamoyilini saqlagan holda, to’liq va kamchiliklarsiz ifodalashi olg’a surilib lotin tili joriy qilina boshlaydi.

Bu tahliliy maqolada filologik xususiyatlar, orfologik xato va kamchiliklar haqida fikr bildirishdan yiroqmiz. Bizni qiziqtiradigan masala boshqa va u juda ham katta ahamiyat kasb etadi. O’zimiz o’zbekligimiz uchun o’zaro muloqot qilishimizni osonlashtirish maqsadida joriy qilingan o’zbek tilimizda, kirill alfavitida xabarlashamiz, xat bitamiz.

Davlat tili o’zbek tili bo’lgan davlat tashkilotiga kirill yozuvida murojat yuborsak, Davlat tili o’zbek tili bo’lgan davlat tashkiloti kirill yozuvida javob qaytaradi . Bu jarayonni ko’z oldingizga keltirishingiz murakkab bo’lmadi. Ishonchim komilki, o’zingiz yo bugun, yo kecha , yoki o’tgan hafta bu holatga guvoh bo’ldingiz va hech qanday e’tiboringizni qaratmadingiz.

Siz bu jarayonni qanday atasangiz atayvering, biz bu holatga propagandistik ruhiyatdan chiqib keta olmagan “Gumanitar mag’lubiyat” deb nom beramiz.

💬Davomi uchun fikr va munosabatingizni qoldiring.

#XavfsizlikMuammolari #Tahlil @StrategicFocusCA

Bizga tashqi dushmanning keragi yo’q, “dushmanlar” ichimizda - 2 qism

Biz etnik jihatdan turkiyligimizni, lingvistik jihatdan esa “chig’atoy turk” tilini ona tilimizning otasi sifatida tan oldik.

Tog’ri arab alifbosida yozdik. O’rta asrlardan qariyb 19-asr oxirlarigacha biz asosiy savdo, madaniy, diniy,  iqtisodiy va diplomatik munosabatlarda islom-arab dunyosi bilan chambarchas bog’liq edik.

1929-yil Barcha Turkiy xalq yetakchilari Ozarbayjonning Boku shahrida yig’ilib, turkiy lingvistikada lotin harflaridan keng qamrovda foydalanish bo’yicha qaror qabul qilganda, xalqimiz bir bo’lib lotin alifbosiga o’tdi.

11 yil to 1940-yilgacha O’zbek tilimiz zamonga hamnafas lotin harflaridan foydalandi. 1940-yilga kelib Stalin boshchiligidagi sobiq ittifoq mamlakatimizda til inqilobini o’tkazdi va biz hech qachon yozmagan, ko’rmagan va bilmagan kirill harflarida Vatan haqida sh’erlar yozdik.

Bir yil ichida adabiyotlar nashr etildi va  to’liq kirill harflari joriy etildi. Davlat tashkilotlari faoliyati qa’tiyan kirill harflarida qayta shakllantirildi.

Joylarda kirill imlosini o’rgatuvchi to’garaklar tashkil etildi, o’rganishni istamagan kadrlar yangisiga almashtirildi.

Mustaqillikka erishganimizga 33 yil, lotin tiliga asoslangan o’zbek tili to’g’risidagi qonun qabul qilinganiga 29 yil, “Davlat tili to’grisidagi” qonun o’z kuchiga kirganiga 21 yil bo’lib ulgurgan bo’lsada, millionlab fuqarolarimiz kundalik hayotida haligacha kirill alifbosiga tayangan holda yozishmalarga kirishmoqda. Xususan, davlat sektorida band bo’lgan 2 mln 540 mingga yaqin ziyoli va ongli kadrlar barcha yirik tashkilotlarda Davlat tili siyosatini muvofiqlashtiruvchi (Davlat tilida ish yuritish bo’yicha maslahatchilar) bo’lsada, shu kecha-yu kunduzda andishalarsiz kirill harflarini ishlatishmoqda.

Hattoki, axborot texnologiyalari soxasida eng yuksak bilimlarga ega, biroq klaviaturada kirill harflari bilan ishlash tajribasiga ega bo’lmagan kadrlarga “noyetuk” nigohda qaralmoqda .

Telegram kanallari , ko’ngilochar portallar, OAV (qonunda noshrlikda boshqa tillar ishlatishga ruxsat etilgan)  lar qanday auditoriyaga ishlashidan qat’iy nazar asosiy ish tili sifatida kirill yozuvlarini afzal ko’rmoqda.

Milliy tarqoqlikni, ochlikni , yuzlab kasalliklarni, o’nlab dushmanlar taziqlarini yengib o’tgan xalqimiz nima sababdan katta qiyinchiliklarni keltirib chiqarmaydigan ligvistik baryer (to’siq)ni yengib o’ta olmayapti. Balkim o’qish jarayoningizda, ichingizdagi ovozingiz , axir kattalar kirilcha ta’lim olgan bo’lsa, ular bilgan harflarida yozishadida, yoki avval kirillcha paydo bo’lgan keyin lotincha va shu ko’rinishdagi bahonalar tipidagi oqlovchi fikrlarni aytayotgan bo’lsa, ming afsuslar bo’lsinki, siz hali ham o’zgalar propaganda maydonida harakatlanmoqdasiz.

Keling ilmiy-amaliy tahlillardan dunyoviy va kundalik misollarga o’tsak. Siz tuman-shahar hokimligida ishlaysiz, Hokimlikning 60 ga yaqin apparat xodimlari va 250 dan ziyod mahallabay ishlash tizimi vakillari bor. Tuman hokimi o’rta yoshda, deylik 1975-yil tavallud topgan. Uning 4 ta o’rinbosari bor, barchasi deyarli tengdosh , eng yoshi kichigi - Investitsiyalar, sanoat  va tashqi savdo masalalari bo’yicha o’rinbosar 1990-yil. Rahbariyatdan tashqari 30 ga yaqin sobiq ittifoq davrida tug’ilgan rahbar xodimlar bor. 275 nafar xodim mustaqillik farzandlari.

Nima deb o’ylaysiz, Davlatning ijro organi hisoblangan ushbu tashkilotda, tarmoq grafiklari, ish tabellari, bayyonnomalar, ichki buyruq va ish rejalari qanday yozuvda amalga oshiriladi? Javob – Kirill. Nima uchun deysizmi? Hisobotlar operativ va tushunishga oson bo’lshi uchun. 5 kishi va ularning hisobotini qabul qilib oladigan 55 kishi tushunishi, mutoala qilishi oson bo’lishi uchun.

Sobiq ittifoq davrida ko’pi bilan 15 yil yashagan  ziyoliy, fahm-farosatli va odil kadr, Mustaqil O’zbekistonda 33 yildan buyon “umrguzaronlik” qilayotgan bo’lsada, kirill yozuvini lotin harflaridan qalbiga yaqin ko’rmoqda.

💬Fikr va munosabatingizni izohlarda qoldirishingizni, faol bo’lishingizni so’raymiz.

#XavfsizlikMuammolari #Tahlil @StratFocusCA

Bizga tashqi dushmanning keragi yo’q, “dushmanlar” ichimizda - 3 qism

O’zbekiston tarixi fanidan OTMda dars berayotgan domlaga talaba telegramdan lotin tilida xabar yuborsa, dotsent kirill yozuvida javob qaytarmoqda. Taksiga  “Qayerdasiz?” desang “пешеходда”, Konsulga “aka passport bo’lib qoldimi?” desang “Албатта” deb javob qaytarmoqda.

Bu harakatlarning barchasi nimani anglatadi bilasizmi? Bu insonlarning dili va tili bir emasligini ko’rsatadi. Rus tilida gapirish yoki kirill yozuvida yozishni “ma’daniyatlilik” belgisi deb hisoblaydigan jamiyatimiz a’zolari “Stalin” ni kutishmoqda, “katta og’a” so’rab qolsa “отчёт” berishi kerakligini unutishmagan.

Jamiyatimizning ayrim a’zolari kirill yozuvida yozishni tog’ri deb bilishini, uning gumanitar huquqi, shaxsiy qarori sifatida qabul etib, demokratik davlats ifatida ularning bu harakatlariga ortiqcha ko’z yuma olmaymiz.

Demokratiya va insonparvarlik timsoli hisoblangan Fransiyada 1994 yilda qabul qilingan Tubon qonunida davlat tashkilotlari tomonidan ish yuritish istisnosiz fransuz tilida olib borilishi, atamalarning fransuzcha muqobili turganda, boshqa tildagisini ishlatish taqiqlanishi qat’iy belgilab qo‘yilgan. Shuningdek, ommaviy axborot vositalari, kinosaroylarda filmlar namoyishi va reklamalarda fransuz tili qoidalariga to‘liq rioya qilishi belgilangan.

“Polyak tili to‘g‘risidagi” qonunga ko‘ra, mehnat munosabatlarida taraflardan biri Polsha hududida doimiy yashovchi shaxs bo‘lgan hollarda ish yuritish polyak tilida olib boriladi. Ya’ni, mamlakatda faoliyat yuritadigan xorijiy korxonalarda bittagina Polsha fuqarosi yoki Polshada doimiy yashovchi shaxs ishlasa, bu korxonada davlat tili to‘g‘risidagi qonun talablariga rioya qilinishi kerak.

Gruziya hukumati tomonidan 2015 yil 22 iyulda qabul qilingan “Davlat tili to‘g‘risida”gi Qonunda ommaviy xizmatchilar (ya’ni, davlat xizmatchilari, deputatlar, jamoat va boshqa tashkilotlar rahbarlari singari) davlat tilini bilishi shartligi ko‘rsatib o‘tilgan.

Qonunchilik tashabbusi bilan Gruziya Parlamentiga kiritilayotgan qonun loyihalari va takliflar gruzin tilida taqdim etiladi. Barcha fuqarolar davlat idoralari, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organlari va boshqa tashkilotlari bilan davlat tilida munosabat olib borishlari shart. Ya’ni, fuqarolarning murojaat va yozishmalari davlat tilida bo‘lishi talab qilinadi.(Ravshan Nurmatov, Sardorbek Avezov)

Qadrdon o’zbegim, mehnatkash va halol, yorug’ kelajakka ishongan, iymonli, sabrli, matonatli yurtdoshim, biz boshimiz tik , qaddimiz baland bo’lib , 6 asrdan beri birgamiz , birdammiz. Qardosh xalqlarimiz ichida biz eng tezkor taraqqiyot topdik, eng keng tarqadik, eng keng ko’paydik. Biz 50 ga kirganda ham oilasini tark etmaydigan el farzandimiz, ketganlarni ham yorug’ yuzda qabul qilib oladigan er farzandlarmiz. Bizning kimligimiz aniq, “palagimiz” toza. Dinimiz to’g’ri, tilimiz aniq. Bu Lotin tiliga asoslangan zamonaviy o’zbek tilidir.

Ishoning, tilimizni to’gri tanlash, o’zligimizni anglashga yordam beradi. O’zimiz va so’zimiz bir bo’lganda, hech qanday “dushman” yerlari qancha, erlari qancha bo’lmasin, na chap bera oladi, na  tahdid qila oladi.

#XavfsizlikMuammolari #Tahlil @StratFocusCA

Turkmaniston va Afg‘oniston: pragmatizm, betaraflik va TAPI loyihasi

20 oktabr kuni Turkmaniston Xalq Maslahati raisi G.Berdimuhamedov Afg‘onistonning Hirot viloyatiga tashrif buyurib, u yerda Afg‘oniston bosh vazirining iqtisodiy masalalar bo‘yicha o‘rinbosari Abdul G‘ani Barodar bilan uchrashdi hamda TAPI (Turkmaniston–Afg‘oniston–Pokiston–Hindiston) gaz quvuri qurilishi jarayonini o‘rganib chiqdi.

A.Barodarga ko’ra, Afg‘oniston hududidagi qurilish ishlari muvaffaqiyatli davom etmoqda.

G.Berdimuhamedov TAPI loyihasi Turkmaniston uchun muhim strategik loyiha ekanini ta’kidlab, uni jadallik bilan amalga oshirish maqsadida mavjud barcha imkoniyatlar safarbar etilishini ma’lum qildi.

“Turkmangaz” kompaniyasining ma’lumotiga ko‘ra, hozirga qadar 14 km gaz quvuri yotqizilgan, yana 70 km masofada muhandislik ishlari yakunlangan.

Ekspertlar aytishicha, TAPI Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘lovchi geoiqtisodiy yo‘lak bo’lib, mintaqaviy energetik xavfsizlikni mustahkamlash va uzoq muddatli barqarorlik uchun asos yaratish vositasidir.

Hech shubhasiz, Turkmaniston Afg‘on jarayonida mas’ul va konstruktiv rol o‘ynashda davom etmoqda. Ashxobod Tolibon hukumati bilan pragmatik munosabatlarni saqlab, mintaqada tinchlikni ta’minlash va transchegaraviy loyihalarni amalga oshirish muhimligni tushunadi.

Biroq, Afg‘oniston hukumati tan olinishi masalasida Turkmaniston o‘zining betaraflik maqomidan kelib chiqib, BMT va xalqaro hamjamiyat qarorlariga tayanadi.

Shu tariqa, Turkmaniston iqtisodiy manfaatlar, diplomatik ehtiyotkorlik va mintaqaviy xavfsizlikka mas’ul yondashuv uyg‘unlashgan “betaraf pragmatizm” modelini namoyon etmoqda.

O’zbeksitonning Afg’onistondagi energetik tashabbuslari

Strategic Focus: Central Asia

2025 yil 24 oktabr kuni Brusselda O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi o‘rtasida Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitim (EPCA) imzolandi. Ushbu bitimni Yevropa Ittifoqi nomidan Tashqi ishlar va xavfsizlik siyosati bo‘yicha Oliy vakil Kaya Kallas hamda Kengaytirish masalalari bo‘yicha Yevropa komissari Marta Kosh, O‘zbekiston tomonidan bitimni Tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov imzoladilar.

Imzolash marosimida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev, Yevropa Kengashi raisi Antonio Kosta, Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Lyayen ishtirok etdilar.

Strategic Focus: Atlantic

Tarixiy bitim 🇺🇿🇪🇺

Fikr va munosabatingizni izohlarda kutamiz!

Strategic Focus: Central Asia

O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi o‘rtasida Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitim (EPCA) imzolanishi siyosatshunoslar hamda xalqaro munosabatlar bo‘yicha ekspertlar orasida keng muhokamalarga sabab bo’ldi.

Ularning fikricha, ushbu hujjat 1) Toshkent va Brussel o‘rtasidagi hamkorlikning yangi bosqichini belgilaydi; 2) mintaqaviy va global xavfsizlik hamda iqtisodiyot arxitekturasida yuz berayotgan chuqur o‘zgarishlarni aks ettiradi.

M.Imomov: EPCA imzolanishi O‘zbekiston tashqi siyosatidagi “uchinchi yo’nalish” — Yevropa vektori mustahkamlanganini ko‘rsatadi. Biz bunga G‘arb tomon burilish emas, balki manfaatlar muvozanatini ta’minlash tizimining shakllanishi sifatida qarashimiz kerak. Xalqaro tizim tobora ko‘p qutbli tus olayotgan bir paytda, rasmiy Toshkent Rossiya va Xitoy bilan shakllangan aloqalarning mantiqiy davomi sifatida Yevropa Ittifoqi bilan ham hamkorlikni izchil rivojlantirmoqda.

A.Fayzullozoda: EPCA, aslida, O‘zbekistonning dunyo miqyosida yuz berayotgan geoiqtisodiy o‘zgarishlarga berayotgan strategik javobidir. Sanksiyalar, energetika inqirozi va transport yo‘laklari uchun raqobat sharoitida Toshkent hamkorlarni diversifikatsiya qilish yo‘lidan bormoqda. Yevropa Ittifoqi bilan tuzilgan bitim texnologiyalar, yashil investitsiyalar va barqaror ta’minot zanjirlariga kirish imkonini beradi.

A.Qodirov: EPCA O‘zbekistonning dunyodagi yirik kuch markazlari o‘rtasida muvozanatga intilayotganini yaqqol ko‘rsatadi. Yevropa yo‘nalishini kuchaytirish mintaqaning sharqiy (birinchi navbatda Rossiya va Xitoy) iqtisodiyotlarga haddan tashqari bog’liqligiga pragmatik javob bo‘lib chiqmoqda. Ayni vaqtda Sharqiy Yevropadagi ta’sir vositalarining bir qismini yo‘qotgan Brussel endi Markaziy Osiyoni yangi “strategik barqarorlik kamari” sifatida ko‘rmoqda. YI uchun bu - geosiyosiy subyektivligini qayta tiklash imkoniyati, Toshkent uchun esa - Sharq va G‘arb o‘rtasidagi o‘ziga xos mavqeini institutsional asosda mustahkamlash imkonidir.

K.Ametov: Brusselda imzolangan bitim O‘zbekistonning Yevrosiyo makonidagi asosiy tranzit markazi va investitsiya markazi sifatidagi maqomini yanada mustahkamlaydi. EPCA mamlakatimizni Yevropa va Osiyo o‘rtasidagi “barqarorlik yo‘lagi”ga aylantiradi. Prezident Mirziyoyev ochiq, pragmatik va mafkuraviy bosimdan xoli yangi Yevrosiyo diplomatiyasi modelini izchil shakllantirmoqda. Kelgusida EPCA YI - Markaziy Osiyo - Janubiy Osiyo uch tomonlama formatining huquqiy va iqtisodiy poydevoriga aylanishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, EPCA imzolanishi ekspertlar hamjamiyati tomonidan oddiy diplomatik qadam emas, balki Yevrosiyodagi kuchlar konfiguratsiyasini o‘zgartiruvchi strategik harakat sifatida baholanmoqda. O‘zbekiston ochiqlik va ko‘p vektorlilik tamoyillarini saqlagan holda, Markaziy Osiyoda Yevropaning ishonchli hamkori va barqaror rivojlanish hamda muvozanatli integratsiya g‘oyalarining faol targ‘ibotchisi sifatida o‘z mavqeini mustahkamlab bormoqda.

Strategic Focus: Central Asia

SFCA ekspertlarining Brusselda imzolangan hujjat bo’yicha munosabati Belgiyaning EUReflect nashrida ham chiqdi:

https://eureflect.com/epca-and-the-new-geopolitical-architecture-of-central-asia/

21-22-sentyabr kunlari Jomiy nomidagi universitetda bo‘lib o‘tgan Afg‘oniston oliy ta’lim tizimini rivojlantirishga qaratilgan xalqaro konferensiyada Progressiv islohotlar markazi siyosiy tahlilchisi Islomxon Gafarov o‘z ma'ruzasi bilan ishtirok etib qaytdi.

CPR Talks’ning navbatdagi sonida Islomxon Gafarov bilan PIM siyosiy tahlilchisi Alouddin Komilov ushbu safardan olingan tajriba, Afg‘onistondagi asl vaziyat, ta'limdagi o‘zgarish va muammolar, shuningdek, mintaqaviy xavfsizlik bo‘yicha suhbatlashdi.

👉🏼 To‘liq suhbatni tomosha qilish

@cpr_uz

LinkedIn | Twitter | Instagram | Youtube