Moskvadan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, Rossiya Prezidenti Administratsiyasidagi yangi tuzilgan strategik hamkorlik boshqarmasiga (Sergey Kiriyenko rahbarlik qiladi) mamlakatning tashqi aloqalar tizimini yangilash vazifasi yuklatilgan. Aytishlaricha, Markaziy Osiyo bu borada eng murakkab yo‘nalishga aylangan.

Kremlga yaqin tahlilchilar Moskva mintaqadagi monopoliyasini yo‘qotganini tan olishmoqda. Postsovet inersiyasi endi ishlamayapti, deydi manbalar. Avvallari Rossiyaning mutlaq ta’sir hududi deb qaralgan mintaqa endi faol ravishda Xitoy, Turkiya va G‘arb bilan aloqalarni rivojlantirmoqda. Bu davlatlar real investitsiya loyihalarni taklif qilmoqda, Moskva esa hanuz “umumiy tarix” va “birodarlik” ritorikasiga tayanmoqda.

Rossiyalik ekspertlarning fikricha, O‘zbekiston va Qozog‘iston yangi mintaqaviy muvozanatni belgilovchi asosiy aktorlarga aylangan. Har ikkala davlat pragmatik yo‘l tutib, bir nechta kuch markazlari bilan aloqalarni mustahkamlab, Moskvaga nisbatan kuchli bog’liqlikdan qochmoqda.
Rossiyani Markaziy Osiyodagi integratsion tashabbuslarga taklif etilmasligi Kremlning avvalgi maqomi yo‘qolganidan darak beradi.

Bu kontekstda Rossiya siyosatidagi eng katta muammo - tizimli strategiyaning yo‘qligi. Moskva qayerda tez siyosiy natija kerak, qayerda esa uzoq muddatli institutsional ta’sir zarurligini haligacha aniqlay olgani yo’q. Shu sababli, bu kamchiliklarni tuzatish uchun bir necha oy avval PAda yangi strategik hamkorlik boshqarmasi tuzildi.

Xulosa qilib aytganda, Moskvadagi manbalar fikricha, Kreml Markaziy Osiyoda ta’sir endi tarix bilan kafolatlanmasligni anglab yetmoqda. Mintaqa pragmatizm qonunlariga ko‘ra yashamoqda: hurmat va manfaat xotira va ritorikadan muhimroq. Agar Rossiya o‘z yondashuvini o‘zgartirmasa, u nafaqat ta’sirini, balki uzoq yillar o‘ziga xos deb bilgan ishonchni ham yo‘qotishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia

Samarqand | 29.10. 2025 — 30.10.2025

—

Самарканд | 29.10.2025 — 30.10.2025

Yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli, jadal islohotlarga yuksak ishonchning yorqin ifodasi – YUNESKOning Samarqand sessiyasi barqaror rivojlanish bo‘yicha global hamkorlikni kuchaytirish borasida ulkan amaliy qadam bo‘ladi.
—
Самаркандская сессия ЮНЕСКО – проявление высокого доверия к осуществляемым в Новом Узбекистане динамичным масштабным реформам – станет важным практическим шагом в усилении глобального партнерства в области устойчивого развития.

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

Мен ва CPR жангчиси Бахтиёр томонидан Туркий давлатлар ташкилоти саммити ҳамда унда Ўзбекистон Президенти томонидан илгари сурилган ташаббусларга бағишланган мақоламиз Норвегиянинг нуфузли Geopolitika таҳлилий платформасида норвег тилида чоп этилди!

📖 Мақолада Туркий давлатлар ўртасидаги ҳамкорлик, минтақавий интеграция жараёнлари ва Евросиёдаги янги цивилизацион тенденциялар таҳлил қилинган.

🔗 Батафсил мақола билан танишинг: https://geopolitika.no/den-tyrkisktalende-verdenen-som-et-nytt-sivilisatorisk-maktsenter-i-eurasia/

AQSH fuqarolari uchun vizasiz rejim nimani anglatadi?

Saidov Shoxrux, Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar Instituti yordamchi xodimi

Bugun, AQSh fuqarolari uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2025-yil 3-noyabrda imzolagan farmoniga (PF-203) koʻra, 2026-yil 1-yanvardan boshlab AQSh fuqarolari Oʻzbekiston hududiga vizasiz kirib, 30 kungacha boʻlish imkoniyatiga ega boʻladilar. Ushbu qaror Oʻzbekistonning koʻp-vektorlik siyosati, xalqaro ishonchining ortishi va AQSh kabi strategik hamkorlar bilan aloqalarni chuqurlashtirishga boʻlgan intilishini yaqqol ifodalaydi.

Soʻnggi oylarda ikki davlat oʻrtasidagi hamkorlik siyosiy, iqtisodiy va madaniy yoʻnalishlarda sezilarli darajada kengaydi. Joriy yilning sentyabr oyidagi BMT Bosh Assambleyasining 80-sessiyasi doirasida Prezident Mirziyoyev va AQSh Prezidenti Donald Trampning tarixiy uchrashuvi ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlarni yanada chuqurlashtirdi. Shuningdek, Oktyabr oyidagi AQShning Markaziy va Janubiy Osiyo boʻyicha maxsus vakili Serxio Gor hamda Davlat kotibi oʻrinbosari Kristofer Landauning Toshkentga tashrifi, AQSHning mintaqaga qiziqishini yana bir bor isbotladi.

AQSH fuqarolari uchun vizasiz rejim Oʻzbekistonga qanday imkoniyatlar beradi?

Vizasiz rejim joriy etilishi natijasida amerikalik turistlar, tadbirkorlar va tadqiqotchilarning Oʻzbekistonga tashrifi koʻrsatkichlari sezilarli darajada ortishi mumkin. Bu esa mintaqada nafaqat turizmni rivojlantiradi, balki investitsiya, innovatsiya va madaniy va akademik sohalardagi almashinuvni ham kuchaytiradi. Shuni ta’kidlab oʻtish joizki, ushbu rejim yaqin kelajakda AQSh tomonidan ham Oʻzbek fuqarolari uchun Qoʻshma Shtatlarga tashrif buyurish va viza rejimlarini nisbatan yengillashtirishga olib kelishi mumkin.

Umuman olganda, ushbu qaror ikki davlat oʻrtasidagi hamkorlikning yanada rivojlantirish va AQSHning Markaziy Osiyo mintaqasiga nisbatan oʻsib borayotgan e’tiborini aks ettiradi.

Strategic Focus: Central Asia

Xitoy iqtisodiyotda yangi strategiya — “Yangi sifatli ishlab chiqarish kuchi” joriy etmoqda

Yusupova Jasmina, Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar Instituti yordamchi xodimi

20–23 oktyabr kunlari Xitoyning Pekin shahrida Xitoy Kommunistik Partiyasining 20-syezdi bo‘lib o‘tdi. Ushbu yig‘ilishda asosiy masala sifatida Xitoyning 2026–2030 yillarga mo‘ljallangan ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining 5 yillik rejasi e’lon qilindi. Ushbu reja doirasida Xitoyning asosiy rivojlanish nuqtasi sifatida “yangi sifatli ishlab chiqarish kuchlari”ni joriy etish belgilab olindi.

2023 yil sentyabr oyida Si Szinpin Xeylunszyan provinsiyasiga tashrifi chog‘ida mamlakatni iqtisodiy o‘sishni jadallashtirish uchun “yangi sifatli ishlab chiqarish kuchlarini safarbar etishga” chaqirdi. Ushbu iqtisodiy o‘sish 2026–2030 yillar uchun mo‘ljallangan. Yangi ishlab chiqarish kuchlarining asosiy jihati - innovatsionlik, asosiy talabi esa sifatdir. Ular an’anaviy kuchlardan yuqori texnologiyalar, samaradorlik va sifat bilan farq qiladi. Inson resurslari yangi ishlab chiqarish kuchlarini rivojlantirish markazida turadi.

Yuqori malakali mutaxassislarning faoliyati - yangi ishlab chiqarish kuchlarini shakllantirish va rivojlantirishning ishonchli kafolatidir. “Yangi ishlab chiqarish kuchlari”ning asosiy maqsadi - ilg‘or texnologik yutuqlar, ekologik (“yashil”) ishlab chiqarish, ilm-fanga asoslangan iqtisodiy tizim yaratish, xalqaro innovatsion tizimga chuqur qo‘shilish va sanoatda muvofiqlashtirilgan rivojlanish tizimini yo‘lga qo‘yishdir.

Rossiyalik ekspert I. Zuenko fikricha, Xitoy tomonidan so‘nggi yillarda iqtisodiy tizimni optimallashtirishga qaratilgan urinishlar samarasiz bo‘lmoqda. Hukumat kutilgan natijalarga erisha olmayapti, aksincha, iqtisodiyot tizimli muammolarga duch kelmoqda. “Ilmiy yutuqsiz Xitoy iqtisodiyoti turg‘unlikka va ‘Yaponiya tuzog‘iga’ tushishi mumkin,” - deydi u.

Shuning uchun, Xitoy keyingi besh yillikda yuqori sifatli rivojlanish orqali o‘z modernizatsiyasini amalga oshirmoqchi. Ilmiy-texnik yutuqlarni iqtisodiyotga bevosita yo‘naltirish orqali “yangi qon yuritilishi” kutilmoqda. Amaldagi Xitoy iqtisodiy modeli ishlab chiqarishga asoslangan bo‘lsa, endilikda yangi ishlab chiqarish kuchlariga asoslangan strategiya innovatsion rivojlanishni maqsad qilgan.

Xitoy mutaxassislarining fikricha, bu strategiya Xitoyning yuqori sifatli rivojlanish yo‘lidagi intilishi hamda ilmiy inqilob va sanoat o‘zgarishlari to‘lqini sharoitida ishlab chiqilgan. U nafaqat ichki innovatsiyalarni joriy etadi, balki xorijiy investorlarga keng yo‘l ochadi.

Xitoy Fan va texnologiyalar rivojlanish strategiyasini o‘rganish akademiyasi partiya kotibi Lyu Dunmey ta’kidlashicha, Ilmiy-texnik innovatsiyalar - yangi sifatli ishlab chiqarish kuchlarining asosi.

Xitoy Davlat rivojlanish va islohotlar qo‘mitasi huzuridagi Makroiqtisodiy tadqiqotlar akademiyasi rahbari Xuan Xantsyuan esa ilmiy-texnik va institutsional innovatsiyalar — umumiy ishlab chiqarish samaradorligini oshiruvchi ikki g‘ildirakdir, deb ta’kidladi.

Jahon mutaxassislari fikricha, yangi ishlab chiqarish kuchlari strategiyasi nafaqat Xitoy, balki boshqa davlatlar uchun ham foydali. Innovatsionlik va hamkorlik orqali Xitoy global investorlar e’tiborini tortmoqda.

Braziliyalik mutaxassis Mariya Luiz Falkao Silva bu holatni “butun dunyo uchun saboq” sifatida baholadi: “G‘arb siyosiy inqirozlar bilan band bo‘lgan paytda, Xitoy uzoq muddatli milliy rejasini amalga oshirib, oldinga siljimoqda.”

Rossiya Fanlar akademiyasi olimlari Olga Borox va Aleksandr Lomanovlarga ko’ra, “yangi ishlab chiqarish kuchlari” konsepsiyasi marksistik tizimlashgan g‘oyaning davomchisi bo‘lishiga qaramay, amalda Xitoyning global ierarxiyadagi o‘rnini o‘zgartirish uchun muhim turtki bo‘ladi.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

Biroq, tanqidiy fikrlar ham mavjud. Frederik Noyman yuqori texnologiyali sohalar tabiatan kamroq ishchi kuchini talab qiladi, bu esa ishsizlikning ortishiga olib kelishi mumkin, deb aytdi.

Gavekal Dragonomiks asoschisi Artur Kroebr esa “Carbon Brief” nashriga shunday dedi: “Bu — eski sharobni yangi shishaga solishdir.” Ya’ni, Xitoyning yangi siyosati tashqi ko‘rinishda yangicha bo‘lsa-da, mohiyatan avvalgi tizimning izchil davomidir.

Ammo “qanchalik eski sharob bo‘lsa, shunchalik sifati oshadi” - Xitoy o‘tgan xatolardan saboq olib, takrorlamaslikka harakat qilmoqda.

Xulosa qilib aytganda, ushbu syezdda asosiy vazifalardan biri bo‘lgan “yangi ishlab chiqarish kuchlari” orqali Xitoy innovatsiyani milliy maqsad darajasiga ko‘tardi. Bu strategiya orqali Xitoy: 1)texnologik yetakchilikni mustahkamlashni, 2)yosh ishchi kuchi yetishmovchiligi muammosini hal etishni, 3)boshqa davlatlar bilan hamkorlikni kengaytirishni ko‘zlamoqda. Natijada, Xitoy nafaqat o‘z manfaatiga erishadi, balki boshqa mamlakatlarni yangi texnologiyalar bilan ta’minlaydi va xorijiy investitsiyalarni faol jalb etish imkoniga ega bo‘ladi.

Strategic Focus: Central Asia

Samarqandda o‘tayotgan YUNЕSKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi: Strategic Focus ekspertlarining tahliliy mulohazalari va pozitsiyasi (Belgiyaning EUReflect nashrida e’lon qilindi)

M.Imomov: Samarqandda bo‘lib o‘tayotgan YUNЕSKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasi O‘zbekiston uchun muhim diplomatik yutuqdir. 177 ta davlat vakillari, 35 ta xalqaro tashkilot rahbarlari va 80 dan ortiq xorijiy vazirning shaxsan ishtiroki mamlakatimizga bo‘lgan yuksak ishonch va hurmatni ifodalaydi. Bularning barchasi O‘zbekistonning Sharq va G‘arb o‘rtasidagi ko‘prik sifatidagi rolini tan olinishini anglatadi. Bunday e’tibor xalqaro hamjamiyat bilan a) siyosiy muloqot; b) madaniy almashinuv va d) mintaqaviy hamkorlik uchun yangi imkoniyatlar ochadi.

S.Pinxasova: YUNЕSKO Bosh konferensiyasining aynan Samarqandda - Butunjahon madaniy merosi ro‘yxatiga kiritilgan bebaho maskanda - o‘tkazilayotgani, dunyoga yana bir bor madaniy ildizlarni asrab-avaylash va sivilizatsiyalar o‘rtasidagi muloqotning beqiyos ahamiyatini eslatadi. Hech shubhasiz, mazkur sessiya Markaziy Osiyoni bag‘rikenglik, ilm-fan va san’at uyg‘unlashgan makon sifatida namoyon etadi. Bu bir kunlik tadbir emas - bu O‘zbekistonning global madaniy markaz sifatidagi nufuzini yanada mustahkamlovchi, uzoq istiqbolga yo‘naltirilgan tarixiy qadamlardan biridir.

A.Fayzullozoda: Bunday miqyosdagi xalqaro tadbirlar ulkan iqtisodiy turtki beradi. Taxminan 3 ming nafar delegat, ekspert va jurnalistning tashrifi investitsiyalar, turizm va jahon OAV e’tiborining oqimini anglatadi. Eng muhimi, bunday tadbirlar mamlakatga xalqaro forum va kongresslarni o‘tkazish uchun ishonchli maydon sifatida uzoq muddatli ishonchni shakllantiradi. Bu nafaqat turistik jozibadorlikni, balki biznes muhit reytingini ham oshiradi va madaniyat, ta’lim hamda infratuzilma sohalarida yangi loyihalar uchun poydevor yaratadi.

K.Ametov: YUNЕSKO sessiyasining 40 yilda ilk bor Parijdan tashqarida o‘tkazilayotgani ramziy jihatdan juda muhim. Bu O‘zbekistonga bo‘lgan chuqur ishonch va uning madaniy meros hamda ta’lim sohasidagi sa’y-harakatlarini tan olishdir. Dunyo OAVlari allaqachon Samarqandni - ilm, madaniyat va tinchlik yo‘lida butun dunyoni birlashtirgan shahar sifatida tilga olmoqda. Bu “yumshoq kuch”ning kuchli elementi bo‘lib, mamlakatning xalqaro imijini mustahkamlaydi va uning gumanitar kun tartibiga barqaror qiziqishni yaratadi.

A.Qodirov: Samarqanddagi YUNЕSKO sessiyasi O‘zbekistonning nafaqat mintaqaviy, balki xalqaro miqyosdagi o‘sib borayotgan siyosiy va intellektual salohiyatini yaqqol namoyon etmoqda. Bugun Markaziy Osiyo aynan Samarqand timsolida global muloqot va kelajak tamaddunining markaziga aylanayotganini dunyo ko‘z o‘ngida ko‘rsatmoqda. Bu sessiyada nafaqat madaniyat, balki ta’lim, axloq va insoniyat kelajagini belgilovchi qadriyatlar muhokama qilinmoqda. Ushbu jarayon mintaqaning subyektivligini mustahkamlab, O‘zbekiston xalqaro siyosiy me’yorlar va g‘oyaviy kun tartibini shakllantirishda faol ishtirok etishga tayyor ekanini isbotlamoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Tarixiy nigoh - Rossiya muvaffaqiyatsizligini ko‘rsatyaptimi?

Saidakbar Shamsiyev, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti talabasi

Urushlar tarixiga nazar solsak, qiziq bir faktga duch kelamiz. Tarixda uzoq muddatga cho‘zilgan ko‘pchilik urushlarda, aynan, urushni boshlagan taraf mag‘lub bo‘lgan, yoki muvaffaqiyatsizlikka uchragan. Urush nazariyotchilaridan biri, italiyalik harbiy general Giulio Douhet qurollar evolutsiyasi haqida fikr bildirar ekan, shunday gipotezani ilgari suradi: “harbiy qurollar rivojlanishi sababli, mudofaa salohiyati oshib bordi. Oqibatda hujumkor tomon maqsadga erishish uchun ko‘proq resurs va vaqt sarflashiga to‘g‘ri keldi. Natijada, himoyachi taraf o‘ziga ittifoqchi va qo‘shimcha yordam olish imkoniga ega bo‘ladi”. Haqiqatdan ham hujumkor taraf har doim himoyachini maxf etishi uchun ko‘proq kuch va resurs sarflaydi. Agar u tezda g‘alaba qilolmasa, ko‘p hollarda mag‘lubiyatga uchraydi.

Bunday holatlarga misollar juda ko‘p. Masalan, o‘rta asrlarda Fransiya va Angliya o‘rtasidagi 100 yillik urush. Angliya qiroli Edvard III Fransiya taxti uchun urush ochadi, yakunda esa, Angliya mag‘lubiyati bilan tugaydi. O‘ttiz yillik urush katoliklar yutqazishi bilan yakunlanadi. Napoleon armiyasi Britaniyaga qarshi qit’a qamalini qariyb 7 yil davom ettiradi. Oxir-oqibat Ittifoqchilar armiyasi Napoleon kuchlarini tor-mor etadi. Xuddi shunga o‘xshash ssenariylar: Birinchi va Ikkinchi jahon urushlarida ham kuzatildi. Zamonaviy davrda, AQShning Vyetnamda 7 yillik, Afg‘onistonga qarshi 20 yildan ortiqroq urushlari ham muvaffaqiyatsiz yakunlandi. Oxir-oqibat, AQSh bu hududlarda ko‘zlangan maqsadiga erisha olamdi. Bu fikrni, xususan, Suriya, Iroq kabi davlatlarga nisbatan o‘tkazilgan harbiy operatsiyalarda ham qo‘llay olamiz. Bu urushlarni birlashtirib turuvchi yagona xususiyat - hujumkor taraf urushni qisqa muddatda tugata olmagani, yoki nizoning uzoq muddatga cho‘zilib ketishidir.

Shu nuqtayi nazardan kelib chiqib, bugungi Rossiya va Ukraina urushi Moskvaning mag‘lubiyati bilan tugash ehtimoli yuqori ekanligini keltirib chiqaradi. Agar tarix takrorlanishdan iborat bo‘lsa, bu nizoda Rossiya Ukrainaga qaraganda ko‘proq narsa yo‘qotadi va ko‘zlangan maqsadga erisha olmaydi. To‘g‘ri, bu urush qanday shaklda, ko‘rinishda tugallanishi noma’lum. Albatta, nizo va mavjud urushga bu kabi yondashuv va asos bilan baho berish - biroz konspirologik bo‘lishi mumkin. Lekin, ba’zida Tarixga chuqur nazar tashlash - kelajakdan xabar berishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia

#C5+1 #АҚШ #Марказий_Осиё
Вашингтондаги С5+1 саммитида қайси мавзулар кўтарилади?

ЎзА миллий ахборот агентлигига муҳбирига интервью.

https://uza.uz/uz/posts/vashingtondagi-c5-1-sammitida-qaysi-mavzular-kotariladi_779336

Tolibon bir xatosini yana takrorlayapdi. Tarix ham takrorlanadi bu ketishda. Jamiyatni birlashtirish va rivojlantirish haqida o'ylashi kerak. Ayollarning o'qimishli bo'lib qolishidan qo'rqqan hukumat ko'pga bormaydi. O'zgarish kerak... Katta kuchlarga qaytishi uchun bahona tayyorlab berishyapdi o'zlari.

Transafg'on koridor masalasi yana o'n yilliklarga surildi shekilli endi. Shuncha qilingan harakatni bekorga chiqarishyapdi. Tolibon konseptual strategiyalarini ko'rib chiqmasa bo'lmaydi. Hukumat uchun yangi kadrlar tayyorlash yoki chetdagilarini olib kelib joyiga qo'ymasa, ko'plab hozirgi kadrlar salohiyatiga savollar ko'p. Hamma atrofdagilar yaxshi muloqot qilayotgani, ularning hamma ishlarini qo'llab-quvvatlash degani emas. Birinchi Pokiston bilan munosabatlarni yaxshilamasa Xitoy bilanam munosabatlari yomonlashadi. Shunga qarab ketyapdi lekin, afsus.

Agar Moskvadagi xuddi shunday saylovlarda Tojikiston yoki O‘zbekistonlik g’alaba qozonganda, rus jamiyatining munosabati qanday bo’lardi? Juda qiziq.

Strategic Focus: Central Asia

Vashingtondagi C5+1 sammiti: AQSh–Markaziy Osiyo munosabatlarida yangi bosqichi
 
Hamroqulov Jasurbek, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti

So‘nggi yillarda C5+1 formati AQShning Markaziy Osiyo bilan aloqalarida asosiy vosita sifatida xizmat qilmoqda. Bu platformada besh Markaziy Osiyo davlati va AQSh tashqi ishlar vazirlari muntazam maslahatlashuvlar o‘tkazib, Vashingtonga mintaqa bilan faqat ikki tomonlama aloqalar orqali emas, balki birlashgan guruh sifatida muloqot qilish imkonini berdi. Ushbu kollektiv yondashuv tobora ahamiyat kasb etmoqda, chunki AQShning Markaziy Osiyodagi strategik manfaatlari kengroq geosiyosiy, iqtisodiy va mintaqaviy bog‘lanishlar ustuvorligiga o‘zgardi.
 
10 yillik ramziy yubileyiga to‘g‘ri keladigan tarixiy sammit 2025 yil 6-noyabrda Vashingtonda bo‘lib o‘tadi. Sammitda Markaziy Osiyo davlatlari prezidentlari ishtirok etib, infratuzilma, mintaqaviy integratsiya va muhim mineral resurslar kabi masalalarda chuqurroq hamkorlikni muhokama qiladilar. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev ham sammitda qatnashish va AQSh Prezidenti Donald Tramp hamda AQSh hukumatining boshqa vakillari bilan uchrashuvlar o‘tkazish uchun Vashingtonga kelgan.
 
O‘zbekiston Prezident Shavkat Mirziyoyevning islohotga yo‘naltirilgan tashqi siyosati doirasida C5+1 formatida yetakchi rol o‘ynab, “faqat ishtirokchi” maqomidan “kun tartibini belgilovchi” davlatga aylangan. Bu esa AQSh bilan hamkorlikni muhim mineral resurslar, tabiiy gazni modernizatsiya qilish, savdo diversifikatsiyasi va ayollar iqtisodiy huquqlarini rivojlantirish sohalarda kengaytirishga olib keldi. AQSh va O‘zbekiston o‘zaro munosabatlarni yuqori darajaga ko‘tardi, jumladan, 2024-yil noyabrda imzolangan “O‘zbekiston - AQSh strategik sheriklik muloqoti bo‘yicha Qo‘shma bayonot” va O‘zbekistonning “Mineral xavfsizlik hamkorligi”ga qo‘shilishi. Ushbu kelishuvlar O‘zbekistonni turli sohalarda, jumladan muhim resurslar zanjirida strategik nuqta sifatida belgilab berdi.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

Markaziy Osiyo mintaqasi turli muhim mineral resurslar, O‘rta yo‘lak (Middle Corridor) kabi tranzit yo‘laklari va infratuzilma salohiyatini taklif etadi. AQSh uchun sammit, xususan noyob yer minerallarini yetkazib berish zanjirlarini diversifikatsiya qilish va mintaqaga chuqurroq tijorat kirishini ta’minlash platformasi bo‘lib xizmat qiladi. Markaziy Osiyo davlatlari uchun esa bu sheriklikni diversifikatsiya qilish va AQSh bozoriga, texnologiyaga va investitsiyaga kirish imkoniyatini beradi. Shuningdek, sammit Yevroosiyo va Hind-Tinch okeani mintaqalarini bog‘lovchi ko‘prik sifatida xizmat qilishi va yangi imkoniyatlar eshigini ochishi mumkin.
 
Biroq, ushbu format orqali loyihalar va dasturlarni amalga oshirishda ikkala tomon uchun ham muammolar va xavf-xatarlar mavjud. AQSh uchun mintaqaviy raqobat masalasi hali ham ochiq qolmoqda: C5+1 ni qudratli davlatlar o‘yini sifatida ko‘rishi yoki Xitoy va Rossiya kabi boshqa aktorlar bilan geosiyosiy taranglikni oldini olish uchun pragmatik usullarni topishi kerakmi? Markaziy Osiyo davlatlari uchun esa bir sherikka haddan tashqari bog‘liq bo‘lib qolish xavfi kamroq, ammo eng muhim jihat shundaki, AQSh mintaqaning ko‘p vektorli tashqi siyosatini hurmat qilishi va C5+1 formatini faqat AQSh yetakchiligidagi konstruksiya sifatida emas, balki barcha davlatlar manfaatlariga mos keladigan platforma sifatida saqlashi kerak. Shuningdek, Markaziy Osiyo davlatlari o‘lcham, salohiyat va strategik yo‘nalish bo‘yicha farq qiladi, bu esa kollektiv hamkorlik va umumiy kun tartibini amalga oshirishni murakkablashtiradi.
 
Umuman olganda, C5+1 orqali O‘zbekiston va boshqa Markaziy Osiyo davlatlarining kuchaytirilgan ishtiroki mintaqaviy bog‘lanish maqsadlarini qo‘llab-quvvatlashi va global qiymat zanjirlariga barqaror kirish imkoniyatini yaratishi mumkin. Eng muhimi, bu AQSh va Markaziy Osiyo o‘rtasida yangi munosabatlar davrining ramziy belgisi hisoblanadi. 6-noyabrdagi sammitdan so‘ng format nafaqat maslahatlashuvlar, balki infratuzilma, savdo, xavfsizlik va boshqaruv sohalarida kengaytirilgan hamkorlikka ham aylanishi mumkin. Markaziy Osiyo yangi mintaqaviy aktor sifatida yuzaga kelayotganda, hamkorlikni muvozanatlash va geosiyosiy taranglikni oldini olish masalasi yanada muhim bo‘ladi.

Strategic Focus: Central Asia