Davlat rahbarlari Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘ldilar.
—
Главы государств посетили Центр исламской цивилизации.

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

Bizga liberalizm kerakmi yoki yo‘qmi?

Hozir liberalizm g‘oyasi, uning milliyligimiz va e’tiqodimizga zidligi atrofida ko‘plab muhokamalarga duch kelyapman.

Savollar ham ko'p berildi. Javobimni to‘liq sharhlashdan oldin o‘z pozitsiyamni aytsam – ha, albatta kerak. Boshqacha bo‘lishi mumkin ham emas. Zero, SSSR davrida liberalizmning inkor etilishi qanday oqibatlarga olib kelganini unutmaslik kerak.
Liberalizm – konseptual jihatdan shaxs erkinligi, qonun ustuvorligi, erkin bozor iqtisodiyoti, nodavlat institutlar rolini asosiy g‘oyasi sifatida ilgari suruvchi yirik siyosiy-falsafiy nazariyadir.

Ko‘plab demokratik davlatlar aynan liberal qadriyatlarga tayangan holda rivojlangan.

Lekin har bir jamiyatning modeli bir xil bo‘lishi shart emas. Ba’zi davlatlar (masalan, Sharq mamlakatlari, Janubi-Sharqiy Osiyo tajribasi) davlat boshchiligidagi rivojlanish, ijtimoiy barqarorlik, tenglik qadriyatlariga ko‘proq urg‘u berib, liberalizmning ayrim tamoyillarini o‘zgartigan shaklda qabul qilgan.
Shu sabab liberalizm barcha jamiyatlar uchun “majburiy retsept” emas. Sababi, jamiyatlar, ayniqsa, sharq va musulmon jamiyatlari uchun liberalizmning to‘liq oxiriga yetmagan jihatlari qabul qilinishi muammos bor.

Xususan, liberalizmning amaliyotda joriy qilishda ayrim muammoli jihatlari mavjud:

1. Individuallikning haddan tashqari ustun qo‘yilishi. Ya’ni, bunda jamiyat va jamoaviy qadriyatlar zaiflashadi hamda “Har kim o‘z yo‘lida” tamoyili ijtimoiy birdamlikka putur yetkazadi.

2. Bozor iqtisodiyotining haddan tashqari nazoratsiz erkinlashtirilishi. Bunda, katta xususiy kompaniyalar jamiyat ustidan haddan tashqari ta’sirga ega bo‘lib qoladi hamda ijtimoiy tengsizlik kuchayadi (boylar boyiydi, kambag‘allar yanada kambag‘allashadi).

3. Madaniy va ma’naviy bo‘shliq shakllanishi. Ya’ni, liberallik jamiyatni juda ratsional va faqat foyda ortidan quvadigan qilib qo‘yadi. Ma’naviyat, an’ana va qadriyatlar ikkinchi o‘ringa tushib qoladi.

4. Cheksiz erkinlik tanlov uchun shaxs mas’uliyatini kamaytirishi. Aynan mazkur muammo eng katta va asosiy muammo nazarimda. Ya’ni, bunda inson oldida tanlov erkinligi nazoratsiz va cheksiz bo’lishiga olib keladi. Insonlar o‘zlarining erkin tanlovlariga ham hatto mas’uliyat va majburiyatni sezmay qo’yadilar. Masalan, saylov jarayaonida kimgadir ovoz berishadi, ko’p o’tmay tanlovlarini o’zgartirib boshqa odamni tanlashlarini e’lon qilishi yoki umuman tanlovini bekor qilishi mumkin. Bu betartiblik va xaosni keltirib chiqaradi butun jamiyatga yoyilsa. Yoki, turmush hayotida tanlovning axloq chegaralarida chiqishi hatto jinsni tanlashgacha olib kelishi mumkin. Bu esa, oila instituti va qadriyatining barbo bo‘lishiga sabab bo‘ladi.
Bundan tashqari erkin tanlov chegaralarining yo‘qligi va tanlov uchun mas’uliyat odamlar orasida ekstremal individualizm, ijtimoiy axloqiy me’yorlarning parchalanishi, radikal fikrlarning erkin tarqalishi kuchayishiga olib kelishi mumkin.

Liberalizmning oxiriga yetmagan jihatlari (tugallanmagan tamoyillari) ham bor, xususan,

1. Teng imkoniyatlar ta’minoti. Nazariyada – bor; amalda – har doim emas. Iqtisodiy tabaqalanish teng imkoniyat tamoyilini buzadi.

2. Erkinlik va xavfsizlik muvozanati. Ya’ni, kiberxavfsizlik, terrorizm, radikal oqimlar davlat nazoratini kuchaytiradi, bu esa liberal g‘oyalar bilan to‘qnashadi.

3. Global adolat tushunchasining noxolis taqsimoti. Ya’ni, global miqyosdagi liberalizm kuchli davlatlarga foyda keltirdi, zaif davlatlar esa asosan jazolandi.

4. “Axborot erkinligi” tamoyiling aniq chegaralari belgilanmagani. Masalan, internet erkinligi dezinformatsiya, manipulyatsiya, ijtimoiy bo‘linishlarni kuchaytirdi. Liberalizm bunga javob berishga hali tayyor emas.

5. O‘zlikni anglash inqirozi. Liberalizm shaxs erkinligini shu qadar kengaytirdiki, natijada milliy qadriyatlar, diniy an’analar, madaniy birlik ancha zaiflashdi. Bu esa siyosiy populizm va millatchilikning qayta kuchayishiga olib keldi.

Xulosa qilib aytganda, liberalizm kerakmi yoki yo‘qmi – bu jamiyatning tarixiy tajribasi, ijtimoiy qadriyati va strategik maqsadlariga bog‘liq. Ya’ni, albatta kerak, faqat uning modelini quyidagicha formulada ishlab chiqish, nazarimda, maqsadga muvofiq: liberal tamoyillar + milliy manfaatlar + ijtimoiy adolat + xavfsizlik+ diniy qadriyatlar va axloq.

Prezidentimiz Markaziy Osiyo mamlakatlari Maslahat uchrashuvida ishtirok etayotgan delegatsiyalar rahbarlarini samimiy qutladi.
—
Президент нашей страны тепло поприветствовал глав делегаций, участвующих в Консультативной встрече стран Центральной Азии.

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining yettinchi Maslahat uchrashuvidagi nutqi
—
Выступление Президента Республики Узбекистан Шавката Мирзиёева на седьмой Консультативной встрече глав государств Центральной Азии
—
Address by the President of the Republic of Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev at the Seventh Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

Prezident Shavkat Mirziyoyev Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Maslahat uchrashuvida nutq so‘zlar ekan, Ozarbayjon Respublikasini Maslahat uchrashuvlari formatiga to‘la huquqli a’zo sifatida qabul qilish to‘g‘risida ishtirokchi mamlakatlar yetakchilari tomonidan prinsipial qaror qabul qilinayotganini e’lon qildi.

Davlatimiz rahbari ta’kidlaganidek, ushbu strategik qadam umumiy tarix, qardoshlik rishtalari, ma’naviy va madaniy yaqinlik bilan uzviy bog‘langan xalqlarimiz manfaatlariga to‘liq javob beradi.
—
Президент Шавкат Мирзиёев в своем выступлении на Консультативной встрече глав государств Центральной Азии объявил о принятии лидерами стран-участниц принципиального решения о присоединении Азербайджанской Республики к формату Консультативных встреч в качестве полноправного участника.

Как отметил глава нашего государства, этот стратегический шаг полностью отвечает интересам наших народов, прочно связанных общей историей, родственными узами, духовной и культурной близостью.

Facebook|Instagram|X

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining navbatdagi Maslahat uchrashuvi bo‘lib o‘tdi.
—
Под председательством Президента Шавката Мирзиёева состоялась очередная Консультативная встреча глав государств Центральной Азии.

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

Strategic Focus ekspertlarining Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining VII Maslahat uchrashuvi bo’yicha pozitsiyasi:

M.Imomov: Bugungi sammit mintaqa davlatlari o‘rtasidagi siyosiy ishonchning eng yuksak nuqtasini namoyon etdi. Ozarbayjonning formatga to‘laqonli qo‘shilishi esa Markaziy Osiyoning geosiyosiy xaritasini kengaytirdi va shu tarzda Markaziy Osiyo + Janubiy Kavkaz yangi strategik makoni vujudga keldi. Bu haqiqatan ham tarixiy voqea. Prezident Shavkat Mirziyoyevning ushbu jarayonni “hamkorlikning yangi bosqichi” deb atashi mantiqan to‘g‘ri, chunki hozir mintaqa ilk bor umumiy geosiyosiy platforma qurish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Bu jarayon mintaqaning tashqi kuchlar ta’siriga qarshi yanada chidamli, muvozanatli qiladi hamda mustaqil subyekt maqomining kuchayishiga olib keladi.

S.Pinxasova: Sammitning eng katta yutug‘i shundaki, integratsiya endi siyosiy bayonotlar darajasidan chiqib, institutsional tamoyillarga o‘tdi. Kotibiyat, Oqsoqollar kengashi, milliy kordinatorlarning maqomini oshirish - bularning barchasi mintaqaviy boshqaruv tizimini shakllantiradi. Shu kungacha Markaziy Osiyoda hech qachon bunday darajadagi umumiy boshqaruv mexanizmi mavjud bo‘lmagan. Bu, hech shubhasiz, kelgusi yillarda qarorlar qabul qilish tezligini oshiradi, mintaqaviy loyihalarning amalga oshish sifatini mustahkamlaydi va eng muhimi - integratsiyani barqaror jarayonga aylantiradi.

K.Ametov: O‘zaro savdoning rekord darajaga - 11 milliard dollarga yetgani mintaqa salohiyatining hatto yarmi ham ishga solinmaganini ko‘rsatadi. 2035-yilgacha mo‘ljallangan Savdo-iqtisodiy hamkorlik dasturi, Yagona investitsiya makoni va elektron tijoratni rivojlantirish tashabbuslari mintaqani yagona iqtisodiy hududga aylantiradi. Bu bozor iqtisodiyoti sharoitida eng muhim omillardan biri - investitsiya oqimining ko‘payishiga xizmat qiladi. O‘zbekiston mazkur jarayonda mintaqa ichki integratsiyasining lokomotivi bo‘lib maydonga chiqmoqda. Mintaqada yaxlit bozor paydo bo‘lishi Markaziy Osiyoni kelajakda Yevroosiyo makonida muhim iqtisodiy markazga aylantirishi aniq.

K.Akopyan: Sammitda transport-logistika masalalarining katta e’tiborga olinishi bejiz emas. “Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston” temir yo‘li, Transafg‘on koridori, Transkaspiy yo’lagi mintaqaning geoiqtisodiy mustaqilligini mustahkamlovchi strategik tamoyillardir. Bu yo‘nalishlar amalga oshsa, Markaziy Osiyo real ma’noda “quruqlikdagi yangi global chorrahaga” aylanadi. Prezident tomonidan Infratuzilmani rivojlantirish bo‘yicha Kengash tuzish tashabbusi ayni paytda koordinatsiyani kuchaytirib, loyihalarni zamonaviy logistika talablariga mos ravishda boshqarishga zamin yaratadi.

A.Qodirov: Afg‘onistonning mintaqaviy loyihalarga jalb qilinishi, xavfsizlik konsepsiyasining ishlab chiqilishi va Farg‘ona tinchlik forumining xalqaro platformaga aylanishi Markaziy Osiyo o‘z taqdirini o‘zi belgilashga intilayotganini ko‘rsatadi. Shuningdek, suv resurslari bo‘yicha o‘n yillik e’lon qilish tashabbusi global ekologik kun tartibiga mos tushadi va mintaqani ekologik diplomatiya markaziga aylantiradi. Gumanitar yo‘nalishda esa ilmiy jamg‘arma va xalqaro kongress kabi tashabbuslar Markaziy Osiyoni faqat iqtisodiy yoki geosiyosiy emas, balki madaniy-ma’naviy markaz sifatidagi pozitsiyasini ham mustahkamlaydi.

Strategic Focus: Central Asia

Strategic Focus ekspertlarining Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining VII Maslahat uchrashuvi bo’yicha pozitsiyasi. 2 - qism:

N.Abdullayev: Sammit ko‘rsatganidek, Markaziy Osiyo endi o‘z ovoziga ega bo‘lgan mustaqil mintaqaviy markazga aylanmoqda. Ammo aynan shu mustaqillikning o‘sishi tashqaridan turli bosimlarning kuchayishiga olib kelishi mumkin. Xususan, bir nechta yirik o‘yinchilar bu hududni o‘z ta’sir doirasida saqlab qolishni xohlaydi. Shu sababli, integratsiya jarayoniga: informatsion bosimlar, iqtisodiy raqobat kuchayishi, tashqi kuchlarning yangi diplomatik o‘yinlari, ayrim davlatlar o‘rtasida sun’iy nizo chiqarishga urinishlar kabi xavflar yuzaga kelishi mumkin. Mintaqa davlatlari birdam harakat qilsa, bu to‘siqlarni yengish osonroq bo‘ladi, aks holda integratsiya jarayonining sur’ati pasayishi ehtimoli bor.

S.Alijonov: Sammit ortidan ayrim ekspertlar Markaziy Osiyoning Turk dunyosi va kengroq Islom makoni bilan uyg‘unlashib borayotganini ta’kidlamoqda. Agar Ozarbayjonning qo‘shilishi bu jarayonni tezlashtirsa, mintaqa yangi geosiyosiy markazga aylanishi mumkin. Bunday yaqinlashuv, tabiiyki, Moskva va Pekin uchun noqulay signal bo‘lishi mumkin - chunki ular Markaziy Osiyodagi har qanday mustaqil blokni sezilarli raqobatchi sifatida ko‘rishi tabiiy. G‘arb esa, aksincha, bu formatni hududda barqarorlikni mustahkamlovchi “yumshoq geosiyosiy balans” deb qabul qiladi.

M.Urinova: Sammit natijalari mintaqaning tashqi kuchlarsiz ham o‘zaro kelishuvlar qila olish salohiyatini ko‘rsatdi. Bu esa ayrim geostrategik o‘yinchilar uchun xavotirli signal. Rossiya bu jarayonni o‘z ta’sir maydonining qisqarishi deb ko‘rishi mumkin, Xitoy esa mintaqadagi yirik loyihalarini endi faqat o‘zi nazorat qila olmasligini anglay boshlaydi.

Strategic Focus: Central Asia

Prezident Shavkat Mirziyoyev:

Bizning kuchimiz – birlikda, muvaffaqiyat sari yo‘limiz – do‘stlik va hamkorlikda. Faqat hamjihat bo‘lib, o‘zaro hurmat, birdamlik va strategik yondashuvlarga tayanib, ezgu maqsadlarimizga erishishimiz mumkin.

—
Президент Шавкат Мирзиёев:

Наша сила – в единстве, наш путь к успеху – в дружбе и сотрудничестве. Только сплотившись, опираясь на взаимное уважение, солидарность и стратегическое видение, мы сможем достичь наших благородных целей.

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X