Prezidentimiz Birlashgan Arab Amirliklarining hukumat delegatsiyasi bilan uchrashuv o‘tkazdi.
—
Президент нашей страны провел встречу с правительственной делегацией Объединенных Арабских Эмиратов.

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

Xitoyning Markaziy Osiyoga nisbatan yondashuvi

Xitoy Markaziy Osiyoda o‘ziga xos ishtirok modelini shakllantirmoqda va bu model pragmatizm, xavfsizlik va teng hamkorlik tamoyillariga asoslanadi. Pekin uchun Markaziy Osiyo resurslar emas, balki Xitoyning ichki xavfsizligi bilan bog‘liq barqarorligi sabab muhimdir: Xitoy Markaziy Osiyodagi beqarorlik avtomatik tarzda Shinjon-Uyg‘ur hududi uchun xavf tug‘dirishiga ishonadi. Shu sababli Xitoy mintaqani avvalo muhim xavfsizlik buferi sifatida ko‘radi, resurs bazasi sifatida emas. Keng tarqalgan tasavvurlardan farqli ravishda, Pekinning resurslarga qiziqishi ikkinchi darajali, asosiy e’tibor esa mojarolarni va inqirozlarni oldini olishga qaratilgan.

AQSh bilan kuchayib borayotgan raqobat fonida Xitoy tobora ko‘proq Markaziy Osiyoning tranzit-logistika salohiyatiga e’tibor qaratmoqda. Pekin AQSh bilan munosabatlar keskinlashsa, AQSh dengiz yo‘llarini bloklashi mumkinligidan xavotirda. Shu sababli Markaziy Osiyo Yevropaga chiqish uchun strategik ko‘prik va dengiz yo‘llari bosimidan himoya elementi sifatida ko‘riladi. Qozog‘iston, O‘zbekiston, Qirg‘iziston orqali o‘tuvchi quruqlik koridorlari Xitoy uchun hal qiluvchi yo‘nalishga aylanmoqda, mintaqa davlatlarining barqarorligi esa bu yo‘llarning uzluksiz ishlashi uchun zarur shart hisoblanadi.

Xitoy siyosatining o‘ziga xos jihati shundaki, Pekin mintaqada ierarxiya yaratmaydi va qaysidir davlatlarni alohida ajratmaydi. Xitoy uchun Markaziy Osiyodagi barcha davlatlar teng. Bu AQShning yondashuvidan keskin farq qiladi, chunki AQSh Qozog‘iston va O‘zbekistonga alohida ustuvorlik beradi. Xitoy esa bunday yo‘l tutmaydi, chunki “sevimlilar”ni yaratish davlatlar o‘rtasida raqobat va keskinlikni kuchaytirishi mumkin, bu esa Pekinning asosiy maqsadi - mintaqa barqarorligiga zid keladi.

Shu bilan birga Xitoy Markaziy Osiyoda hech bir tashqi kuchni raqib sifatida ko‘rmaydi. Pekinning rasmiy hujjatlarida hech bir davlat Xitoy uchun ekzistensial xavf sifatida tilga olinmaydi. Bu jihat Xitoyni AQSh, Yevropa Ittifoqi yoki ayrim mintaqaviy aktorlardan farqlaydi, chunki ular raqobatchilarni ochiq e’lon qiladi. Xitoy esa barcha o’yinchilar birga ishlashi mumkinligiga, iqtisodiy hamkorlik esa barcha tomonlarga foyda keltirishiga ishonadi. Shu sababli turk, rossiyalik, yevropalik yoki amerikaliklar tomonidan ilgari surilgan va aholining farovonligini oshiradigan har qanday loyiha Xitoy tomonidan ijobiy baholanadi, chunki iqtisodiy rivojlanish - barqarorlik, barqarorlik esa - Pekinning ustuvor manfaatidir. Shuning uchun “Markaziy Osiyoda Xitoy Rossiya yoki Turkiya bilan raqobatda” degan gaplar asosan media uydirma va real strategik manzarani aks ettirmaydi.

Shunga qaramay, Xitoyning mintaqadagi ishtirokida ijtimoiy muammolar mavjud. Ayrim chegara hududlarda ksenofobiya va Xitoyga nisbatan ishonchsizlik kuzatiladi. Bu qo‘rquvlar “qarz tuzog‘i” haqidagi xavotirlar yoki demografik ekspansiya haqidagi tasavvurlar bilan bog‘liq. Bunday kayfiyatlar past xabardorlik, tarixiy stereotiplar va media orqali tarqalgan mish-mishlar bilan kuchayadi. Ammo siyosiy va iqtisodiy elitalar orasidagi munosabat boshqacha: mintaqa elitasi Xitoyni moliya, texnologiya va investitsiyalar manbai sifatida ko‘radi, ularni milliy manfaatlar yo‘lida foydalanishga intiladi va shu bilan birga Xitoy, G‘arb, Rossiya va Turkiya o‘rtasida strategik muvozanatni saqlaydi.

Umuman olganda, Xitoyning Markaziy Osiyoga nisbatan yondashuvi liderlik uchun kurash emas, balki xavflarni minimallashtirish va barqarorlikni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan kompleks modeldir. Xitoy barqarorlikka, tenglikka va infratuzilmani rivojlantirishga intiladi, chunki bu uning tranzit kelajagi uchun muhim. Pekin geosiyosiy qarama-qarshilikdan qochadi, iqtisodiy hamkorlik orqali ishlaydi va Markaziy Osiyo xalqlari qanchalik farovon bo‘lsa, Xitoyning g‘arbiy chegaralari shunchalik xavfsiz bo‘lishiga ishonadi.

Strategic Focus: Central Asia

Kiyevda harbiy diktatura o’rnatilishi va Zelenskiyning kelajagi

Ukraina siyosiy maydonida keskinlik kun sayin kuchayib bormoqda. Prognozlarga ko’ra, agar V.Zelenskiy Moskva foydasiga muayyan yon berishlarga borsa, bu Ukraina armiyasi orasida ochiq qarshilik va qo‘zg‘olon bilan yakunlanishi mumkin. Ssenariyga ko’ra, Oq uy V.Zelenskiyga bosimni kuchaytirish orqali uni ichki to‘ntarish orqali siyosiy maydondan chiqarib tashlamoqchi.

Bu kontekstda Ukraina razvedkasi rahbari K.Budanov hamda Londondagi elchisi sobiq Bosh qo‘mondon V.Zalujniy harbiy to‘ntarishning asosiy tashkilotchilari sifatida tilga olinmoqda. To’ntarish natijasida V.Zelenskiy hattoki o’ldirilishi mumkin.

Hech shubhasiz, bunday vaziyat strategik jihatdan Rossiya manfaatlariga xizmat qiladi. Xususan, Yevropa Ittifoqi va NATO o’zining tarkibiga harbiy diktatura rejimidagi va ichki siyosati beqaror davlatni qabul qilmaydi.

Strategic Focus: Central Asia

Ikki tomonlama siyosiy aloqalarni rivojlantirish borasida aniq va samarali ishlar amalga oshirildi. Ochiq va pragmatik tashqi siyosatimizga bo‘lgan ishonch ortdi, xalqaro hamjamiyat bilan o‘zaro manfaatli hamkorlikni chuqurlashtirish yo‘lida muhim qadamlar qo‘yildi.

Mamlakatimizga 80 ga yaqin yuqori darajadagi tashriflar amalga oshirildi, O‘zbekiston delegatsiyalarining xorijga 60 dan ortiq tashriflari tashkil etildi.

Ushbu muloqotlar siyosiy, iqtisodiy, savdo, investitsiya, transport, energetika, ta’lim va madaniy-gumanitar yo‘nalishlarda amaliy natijalarga xizmat qiladigan kelishuvlarni tayyorlash va kelgusidagi hamkorlikning aniq yo‘nalishlarini belgilab olish imkonini berdi. Buning barchasi O‘zbekistonning mintaqaviy barqarorlikka va uzoq muddatli hamkorlikka sodiqligini yana bir bor tasdiqladi.

Noyabr oyida Tojikiston, Somali, Albaniya va Burundi davlatlarining mamlakatimizdagi yangi elchilari o‘z faoliyatini boshlashdi.

TIV rahbariyati tomonidan 120 dan ortiq uchrashuv va muzokaralar tashkil etildi.

Keng ko‘lamli diplomatik faollikni namoyish etayotgan ushbu muloqotlar jarayonida ikki tomonlama siyosiy muloqotlar, investitsiya va savdo ko‘lamlarini kengaytirish, migratsiya va mehnat masalalari, mintaqaviy va xalqaro darajadagi tadbirlar kabi masalalar ko‘rib chiqildi.

@TIVmatbuot

Iqtisodiy diplomatiya yo‘nalishida ham sezilarli ishlar amalga oshirildi. Noyabr oyida mamlakatimizda 30 dan ortiq xalqaro va mintaqaviy tadbirlar o‘tkazildi.

O‘zbekistonning xorijdagi diplomatik vakolatxonalari tashabbusi bilan esa xorijiy investitsiyalarni jalb etish, milliy eksportni kengaytirish va yangi sarmoyaviy loyihalarni ilgari surishga qaratilgan amaliy uchrashuvlar tashkil etildi.

Jumladan, Respublika hududlarida 7 ta, xorijiy davlatlarda 28 ta biznes-forum o‘tkazilib, ularning har biri o‘zaro manfaatli hamkorlikni yanada kengaytirishga xizmat qildi.

Xalqaro hamjamiyat vakillariga O‘zbekistonning iqtisodiy va investitsion imkoniyatlari, xorijiy investorlar uchun yaratilgan qulay sharoitlar, shuningdek mamlakatimizning betakror turistik salohiyati va boy madaniy merosini namoyish etishga qaratilgan 60 dan ortiq maxsus taqdimot va ko‘rgazmalar tashkil etildi.

@TIVmatbuot

Яхшилик ва ёмонлик ўртасидаги чегара — бу пишган ғиштдан қурилган девор эмас, балки сувга чизилган чизиқдир.

Биз болаликдан дунёни "оқ ва қора"га ажратишга ўрганганмиз. Эртакларда ҳаммаси оддий: мана бу қаҳрамон, буниси эса ёвуз. Лекин реал ҳаётда бу чегара жуда шартли ва доимий ўзгарувчан.

Тарихга қаранг: кечаги "исёнчи" бугунги "озодлик қаҳрамони"га айланиши, бир маданиятда "уддабуронлик" саналган иш бошқасида "фирибгарлик" деб баҳоланиши мумкин.

Энг хавфлиси — ўзини мутлақ ҳақиқат ва эзгулик эгаси деб билишдир. Чунки энг катта ёмонликлар кўпинча "биз эзгулик томонидамиз" деган қатъий ишонч билан амалга оширилади.

Бу чегара хариталарда эмас, аслида ҳар биримизнинг ичимиздан, виждонимиздан ўтади. Ва биз ҳар куни, ҳар бир қароримизда бу чизиқнинг қайси томонида туришни қайтадан танлашга мажбурмиз.

#mulohaza #hayot

AQSh global ta’sir ko‘rsatish vositalarini tizimli ravishda qayta shakllantirmoqda: avval media makoni transformatsiya qilindi, endi esa diniy institutlar ustidan nazorat o‘rnatilmoqda. Buning yaqqol dalillaridan biri — tarixda ilk bor amerikalik Robert Frensis Prevoning (Lev XIV) Rim papasi etib saylanishidir. Mutaxassislar ilgari Tramp ma’muriyati konservativ qadriyatlarga tayanishini taxmin qilgandilar va bugungi kunda bu strategiyaning amalda qanday amalga oshirilayotganiga guvohmiz. Quyida ushbu jarayon bosqichlarini ko‘rib chiqamiz va uning ehtimoliy oqibatlarini, jumladan, Islom va musulmon mamlakatlar AQShning yangi “dushmani”ga aylanish ehtimolini tahlil qilamiz.

Birinchi bosqich — media transformatsiyasi. Yuqorida ekspertlar AQShda media makoni tubdan qayta qurilayotganiga e’tibor qaratishgan. “Amerika Ovozi” va “Ozodlik” radiosining yopilishi G‘arbiy targ‘ibotning yakuni emas, balki uning yangi shakldagi tiklanishi bo‘ldi. Ilgari liberal kun tartibida ustuvor bo‘lgan mavzular — LGBT, feminizm va inson huquqlari — endi “millatchi-konservativ” ritorika bilan almashtirildi. Yangi ritorika global qarama-qarshilik uchun zarur bo‘lgan yangi narrativni shakllantirishga xizmat qilmoqda. Media endilikda madaniy urush emas, balki sivilizatsiyalar to‘qnashuvi manzarasini yaratishga intilmoqda. Ya’ni, Oq uy tashqi siyosatida yanada qattiqroq va mafkuraviy asoslangan pozitsiyalarni shakllantirish uchun zamin hozirlanmoqda. Natijada, yangidan formatlangan media navbatdagi bosqich — diniy institutlardan ta’sir vositasi sifatida foydalanish uchun asos bo‘lib xizmat qildi.

Ikkinchi bosqich — cherkovni egallash. 2025-yil 8-may kuni 69 yoshli Robert Frensis Prevo Lev XIV ismi bilan Rim papasi etib saylandi. Biz AQShning diniy institutlar ustidan nazoratni kuchaytirayotganini guvohi bo’lyapmiz. Lev XIV — Avliyo Pyotr taxtiga chiqqan tarixdagi birinchi amerikalik hisoblanadi. Uning papa Fransisk 21-aprel kuni vafot etganidan so‘ng saylanishi va AQShning konklavdagi faol ishtiroki Vatikanning Amerika siyosatidagi strategik o‘rnini yaqqol namoyon etmoqda.

Din oddiy ma’naviy hodisa emas — global ta’sir vositasidir. Yirik xristian tuzilmalari bu global mafkuraviy kurashda qudratli ittifoqchilardir. Tramp ma’muriyati ularni konservativ qadriyatlarni ilgari surishda faol qo‘llamoqda va AQShni “an’anaviy qadriyatlarni himoya qiluvchi davlat” sifatida ko‘rsatmoqda.

Bundan tashqari, siyosatning diniylashuvi jarayoni kuzatilmoqda. Matbuot kotiblarining brifingdan oldin duo qilishi, ijtimoiy tarmoqlarda Bibliyadan iqtiboslar keltirilishi va “Amerikaning ruhiy qayta tug‘ilishi” haqidagi ritorika — bularning barchasi liberal davr ortidan “siyosiy ekzortsizm” effektini yaratmoqda. Lev XIV o‘zining konservativ qarashlari bilan ushbu narrativni yanada kuchaytirmoqda va AQShning “buyukligiga qaytishi” timsoliga aylanishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

Transformatsiyalangan media va nazorat ostidagi diniy institutlar sinergetik ta’sir ko‘rsatib, AQSh siyosatining yangi bosqichiga yo‘l ochmoqda. Mutaxassislar bu kontekstda quyidagilarni taxmin qilmoqda:

Islom — yangi “dushman” sifatida tasvirlanishi mumkin. Bu ochiq antiislom kampaniyasi ko‘rinishida bo‘lmaydi, aksincha, “radikalizmga yoki terrorizmga qarshi kurash”, “xristian qadriyatlarini himoya qilish” sifatida ilgari surilishi mumkin. Eron, Turkiya yoki Pokiston kabi mamlakatlar G‘arb dunyosi uchun tahdid sifatida ko‘rsatiladi.

Media orqali bosim kuchayadi. Yangi media platformalar musulmon mamlakatlarni beqarorlik manbai sifatida tasvirlaydi. Dezinformatsiya kampaniyalari Islomni “G‘arb an’analari bilan mos kelmaydigan” tarzda ko‘rsatib, siyosiy bosim o‘tkazishga asos yaratadi.

Iqtisodiy va harbiy choralar. AQSh “barqarorlik” niqobi ostida musulmon mamlakatlarga nisbatan sanksiyalarni kuchaytirishi, proksi mojarolarni qo‘llab-quvvatlashi yoki bevosita harbiy aralashuvlarni boshlashi mumkin. Bu esa Yaqin Sharq va Markaziy Osiyoda tanglik darajasini oshiradi.

Ichki siyosiy effekt. Diniy ramzlar bilan boyitilgan konservativ ritorika Trampning AQShdagi xristian jamiyatlari, ayniqsa yevangelistlar va katoliklar orasidagi mavqeini mustahkamlaydi. Bu tashqi siyosatdagi qattiqqo‘llikni oqlash imkonini beradi.

Global oqibatlar. Islomning yangi “dushman” sifatida belgilanishi radikalizmning kuchayishiga, diplomatik inqirozlarga va xalqaro aloqalarning uzilishiga olib kelishi mumkin. Musulmon mamlakatlari bu bosimga qarshi IHT yoki neft kabi iqtisodiy qurollar orqali kontrkoalitsiyalar tuzishga urinishi ehtimoldan xoli emas.

Dunyoning “Xristian G‘arb” va “Islomiy Sharq” shaklida qutblanishi global bo‘linishni chuqurlashtiradi, xalqaro institutlarning zaiflashishiga va mojarolar xavfining ortishiga olib keladi. Vatikanning roli hal qiluvchi bo‘lishi mumkin: Lev XIV AQSh manfaatlarini ilgari suradimi yoki Vatikan mustaqilligini saqlab qolishga harakat qiladimi — bu uning pozitsiyasiga bog‘liq bo‘ladi. Shu bilan birga, Saudiy Arabistoni yoki Indoneziya kabi musulmon mamlakatlar o‘zaro hamkorlikni kuchaytirishi va AQSh bosimiga qarshi yangi ittifoqlar tuzishi mumkin.

Umuman olganda, AQSh hozirda konservativ yangilanish strategiyasini amalga oshirmoqda: avval ideologik dushmanni yaratish maqsadida mediani transformatsiya qildi, endi esa diniy institutlarni nazorat ostiga oldi — bu Lev XIVning saylanishi orqali yaqqol ko‘rinmoqda. Ushbu bosqichlar siyosiy kun tartibining keskin qutblashuvga o‘tayotganini tasdiqlaydi. Islom va musulmon davlatlar AQShning yangi “geosiyosiy raqibi” sifatida belgilanishi mumkin. Media bosimi, diniy ritorika va geosiyosiy manevrlar global beqarorlikni kuchaytirishi mumkin. Bu jarayon qayergacha borishini aniqlash uchun Vatikanning harakatlari va musulmon dunyosining reaksiyasini diqqat bilan kuzatish kerak.

Strategic Focus: Central Asia

Fransiyaning maxfiy rejasi

E.Makronning Pekinga safari Fransiyaning global tartibning asosiy me’morlari qatorida o‘z o‘rnini qaytarib olishga qat’iy bel bog‘laganini namoyish etdi. V.Putin va D.Tramp savdo-siyosiy ittifoqlarini shakllantirayotgan bir paytda, Fransiya yetakchisi o‘zining strategik yurishini amalga oshirdi - Si Szinpin bilan uchrashish uchun Xitoyga uchib bordi. Qizig’i, Pekinda uni zaiflashgan Yevropa vakili sifatida emas, balki teng hamkor sifatida kutib olishdi.

Muzokaralar ikki tomonlama kun tartibidan ancha kengroq bo‘ldi. Makron Fransiya va Xitoy o‘rtasida farqlar bor, ammo “umumiy manfaat” yo‘lida ularni yengib o‘tish kerakligini ochiq aytdi. Avvalo - Ukraina tinchligi uchun. Parij Pekin Moskva bilan muzokaralarda ta’siridan foydalanib, uni o‘t ochishni to‘xtatish tomon undashi mumkinligiga umid qilmoqda. Yevropa Ittifoqi Xitoyni Rossiya mudofaa sanoatini bilvosita qo‘llayotganlikda ayblayotgan bir paytda, Makron Si bilan “strategik mas’uliyat” tilida gaplashishga urinmoqda.

Biroq Xitoy rahbari yanada murakkab javob qaytarib, “barqaror strategik sheriklik” va “har qanday aralashuvni istisno qilish” zarurligini ta’kidladi. Yashirin ishora shuki: Xitoy kun tartibida Tayvan masalasi turibdi va Pekin Parijdan “yagona Xitoy” siyosati bo‘yicha qat’iy pozitsiyani tasdiqlashni kutmoqda.

Shunga qaramay, asosiy e’tibor tomonlar muhokama qilgan to‘rtta hamkorlik yo‘nalishiga qaratildi:

1. Strategik avtonomiya asosidagi siyosiy o‘zaro tushunish. Parij va Pekin global tartib me’morchiligi borasida qarashlarini uyg‘unlashtirmoqda: na Fransiya, na Xitoy AQSh va Rossiyaning ikki qutbli ustunligiga yon bermoqchi emas. Ular ko‘p qutblilik va mustaqillikka tayanmoqda - yangi siyosiy muvozanatning asosi ham shu.

2. Aviatsiya, kosmos, atom va raqamli texnologiyalar. Tashrif davomida Makronga Airbus, BNP Paribas va Alstom rahbarlari hamrohlik qildi. Muzokaralar yakunida investitsiyadan tortib energetikagacha bo‘lgan 12 ta kelishuv imzolandi. Yuqori texnologiyalarni birlashtirish fransuz-xitoy hamkorligining yadrosiga aylandi va AQSh–Xitoy texno-duopoliyasi muqarrar degan fikrlarga javob bo‘ldi. Parij Fransiya hanuz kuchli o‘yinchi ekanligini ko’rsatmoqda.

3. Pandalar - global tartibning yumshoq kuchi. Hatto ramziy hamkorlik - katta pandalarni muhofaza qilish bo‘yicha qo‘shma dasturlar - G‘arb uzoq vaqt davomida yumshoq kuch vositasi sifatida ishlatgan ekologik narrativga mos tushadi. Endi esa bu ishni Xitoy va Fransiya birgalikda amalga oshirmoqda. Si Makronni bugun 5 dekabr kuni Sichuanga shaxsan kuzatib borishining o‘zi diplomatik yaqinlik ramzi.

4. BMT asosidagi global boshqaruvni saqlab qolish. Pekin va Parij ochiqchasiga ko‘p qutbli tartibni qo‘llab-quvvatlayaptilar. Ya’ni, ular hal qiluvchi qarorlar Vashington yoki Moskvaning shaxsiy kelishuvlariga emas, xalqaro institutlarga tayanishi kerakligiga urg’u berishmoqda. Xitoy va Fransiya xalqaro qoidalar o‘zgarmay qolishini istaydi, chunki AQSh va Rossiya o‘zlari uchun alohida tartib o‘rnatib olsa, bu Yevropa manfaatlariga zarar yetkazishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, Yevropa Ittifoqi va Xitoy o‘rtasidagi savdo nomutanosibliklari kuchayib borayotgan, AQSh tariflari esa keskin oshirilayotgan bir paytda, Makron yangi muvozanat taklif qilmoqda. U Xitoyni G7 bilan birgalikda global iqtisodning “adolatliroq qoidalarini” yaratishga chaqirmoqda. Amalda bu Yevropaning global rolini tiklashga urinishdir.

Natijada faqat imzolangan bitimlar emas, balki tashrifning o‘zi ham muhim voqeaga aylandi. Makron - teng hamkor, Fransiya esa - global o‘yinning to‘liq ishtirokchisi ekanini ko‘rsatdi. Pekin esa Fransiya bilan bir darajada gaplashishga tayyorligini namoyish etdi.

Strategic Focus: Atlantic

⚽️ FIFA Jahon chempionati qur‘asi oldidan savatlarni e’lon qildi

Unga ko’ra, 48 ta terma jamoa 4 ta savatga joylashtirildi. Milliy terma jamoamiz 3-savatchadan o’rin oldi.

Qoidaga ko’ra, bir savatchadagi jamoalar bitta guruhdan o’rin olmaydi va guruh bosqichida o’zaro to’qnashmaydi. Shuningdek, bir qit’aning ikkita jamoasi ham bitta guruhga joylashmaydi (Yevropa bundan mustasno).

Qur’a tashlash marosimi 5-dekabr kuni bo’lib o’tadi.


👉 @xushnudbek 👈

Amerika Markaziy Osiyoni unutdimi?

AQShning 2025-yilgi Milliy xavfsizlik strategiyasida Markaziy Osiyoning tilga olinmagani mintaqani inkor etish bilan emas, balki hujjatning yangi yondashuvi bilan bog‘liq. Strategiya mualliflari ustuvorliklarni toraytirib, Vashingtonning hayotiy manfaatlariga bevosita daxli bo‘lmagan barcha yo‘nalishlarni chetga surgan. AQSh bugun faqat asosiy tahdidlar, bozorlar, ittifoqchilar yoki bevosita xavf tug‘dirayotgan hududlarga urg’u bermoqda. Shu yangi arxitekturada Markaziy Osiyo birinchi darajali mintaqalar qatoriga kirmadi, chunki u 1) Amerika hududi xavfsizligiga bevosita ta’sir qilmaydi, 2) global dengiz yo‘llarini nazorat qilmaydi va 3) jahon iqtisodiy muvozanatlariga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatmaydi.

Biroq mintaqani hujjatda qayd etmaslik - umuman qiziqish yo‘qligi degani emas. Aksincha, Markaziy Osiyo strategiyaga bilvosita, ya’ni Xitoy va Rossiya orqali kiritilgan - bu ikki davlat hujjatda markaziy o‘rin tutadi. Mintaqa Xitoyning iqtisodiy ekspansiyasi va Rossiyaning geosiyosiy faolligi oqibatlari eng kuchli seziladigan hudud sifatida ko‘riladi. Shunga qaramay, AQSh “katta o‘yinchilar” haqida gapirishni, ular orasidagi makonlarni esa bevosita qayd etmaslikni afzal ko‘rmoqda. Bu - pragmatik qaror: Vashington mintaqada Moskva va Pekinga nisbatan cheklangan ta’sir imkoniyatiga ega ekanini tushunadi. Markaziy Osiyoni ustuvor hudud deb e’lon qilish esa raqobatni kuchaytirib, aksincha, Rossiya va Xitoyning javob choralarini tezlashtirishi mumkin.

Strategiya AQSh tashqi siyosatining yangi falsafasini ham namoyish etdi. Vashington endi butun jahon tartibini o‘z zimmasida ko‘tarishni maqsad qilmayapti, u ichki iqtisod, sanoatlashtirish, chegaralar nazorati va milliy qudratni tiklashga e’tibor qaratmoqda (America - First prinsipi). Bunday modelda Markaziy Osiyo “o‘rtacha ahamiyatli mintaqa”ga aylangan - ya’ni zudlik bilan aralashuvni talab qiladigan darajada inqirozli emas, va AQSh bilan unchalik chuqur bog‘lanmagan. Shuning uchun Yevropa, Hind-Tinch okeani, Yaqin Sharq va G‘arbiy yarimshar kabi hududlargina hujjatda alohida o’rin olgan.

Bundan tashqari, Markaziy Osiyo davlatlarining o‘zi ham ko‘pvektorli siyosat yuritadi va AQSh bilan to‘liq ittifoq darajasiga chiqishni istamaydi. Amerika esa bu muvozanatni buzishga urinmaydi - chunki aynan shu holat unga mintaqa bilan tinch, bosimsiz va moslashuvchan tarzda Rossiya va Xitoyning keskin reaksiyasini qo‘zg‘amasdan ishlash imkonini beradi: C5+1 formati, iqtisodiy tashabbuslar, ta’lim dasturlari va xavfsizlik bo‘yicha hamkorlik.

Xulosa qilib aytganda, Markaziy Osiyoning strategiyada bevosita tilga olinmasligi uning ahamiyatsizligidan emas - balki AQShning ko‘rinmas, ehtiyotkor, haddan oshmagan ishtirok modelini tanlaganidan dalolat beradi. Bu yondashuv Vashingtonga geosiyosiy xavflarni kamaytirgan holda mintaqada o‘z ta’sirini saqlab turish, zarur paytda esa kengaytirish uchun diplomatik manevr imkonini beradi. Biz buni “sukutdagi qiziqish” sifatida ta’riflashimiz mumkin - ochiq e’lon qilinmagan, biroq amalda mavjud strategik e’tibor.

Strategic Focus: Central Asia

🇺🇿🇹🇲🇹🇯🇰🇿🇰🇬🇯🇵 Шу йилнинг 19-20 декабрь кунлари Токиода Марказий Осиё мамлакатлари ва Япония лидерларининг саммити бўлиб ўтиши режалаштирилмоқда.

Унда минтақа мамлакатлари раҳбарлари иштирок этиши кутилмоқда.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE

"Buyuk shaxmat taxtasi" kitobining mazmuni 10 daqiqa kanalida.

Video havolasi: https://youtu.be/D_pUQ3h3iW0"

Konstitutsiya kuni munosabati bilan O‘zbekiston xalqiga bayram tabrigi
—
Праздничное поздравление народу Узбекистана по случаю Дня Конституции

Prezident.uz|Facebook|Instagram|YouTube|X

Rossiya Hindiston migrantlariga eshik ochdi - Markaziy Osiyo uchun yangi voqelik boshlandi

Rossiya mehnat bozorida hind ishchilarining soni keskin oshayotgani ortida oddiy iqtisodiy ehtiyoj emas, balki siyosiy hisob-kitob ham sezilmoqda. Kreml Hindiston bilan rasmiy darajada ishchi kvotalarini ochayotgani, arzon mehnat kuchini faol jalb qilayotgani va Markaziy Osiyo davlatlaridan kelayotgan ishchilarga nisbatan siyosiy xavfsizlik nuqtayi nazaridan ehtiyotkorlikni kuchaytirgani kuzatilmoqda. Bu esa Markaziy Osiyo uchun muhim signal: Rossiya endi mintaqa migrantlariga tayanib yashaydigan eski modeldan uzoqlashib, mehnat oqimini diversifikatsiya qilib, bozorni o‘zi xohlagan yo‘nalishga burmoqda. Bunday siyosiy burilish Kremlga Markaziy Osiyoga nisbatan yangi “bosim mexanizmi”ni qo‘lga kiritish imkonini beradi, chunki Rossiya endi mintaqa ishchilariga qaram emasligini ko‘rsatishga urinmoqda.

Ma’lumot uchun: Rossiya Mehnat vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilda Rossiyada chet el ishchilari jalb etilishi bo‘yicha umumiy kvota qariyb 235 ming nafarni tashkil etdi. Shundan hindistonlik fuqarolarga to‘g‘ri keladigan qismi umumiy miqdorning uchdan biridan ko‘prog‘i - taxminan 72 ming nafarni tashkil qiladi.

Markaziy Osiyoliklar uchun esa vaziyat osonlashmaydi. Raqobat kuchaydi, oyliklar pasayishi mumkin, rasmiylashtirish talablari qattiqlashadi, norasmiy ishlarda esa xavf yanada ortadi. Hindiston bilan kelayotgan ishchilar ko‘pincha rasmiy shartnoma orqali kiritilayotgani fonida Markaziy Osiyo migrantlarining huquqiy himoyasi ancha zaiflashadi. Kreml ichkarida xavfsizlik masalasini siyosiy tamoyilga aylantirayotgani tufayli Markaziy Osiyo fuqarolari “xavfli guruh” sifatida ko‘rilish ehtimoli ham kuchaygan.

Bunday sharoitda Markaziy Osiyo migrantlari uchun eng to‘g‘ri yo‘l - hunar va malakani oshirish, rasmiy shartnomalar bilan ishlash, huquqiy savodxonlikni kuchaytirish va imkon bo‘lsa, mehnat yo‘nalishlarini diversifikatsiya qilishdir. Rossiyaga to‘liq tayanib yashash endi xavfli modelga aylanmoqda. Turkiya, BAA, Saudiya Arabistoni, Janubiy Koreya, Yevropa davlatlari kabi mehnat bozorlarining ochilayotgani esa alternativ imkoniyat sifatida ko‘rinmoqda.

Bu jarayon Markaziy Osiyo hukumatlari uchun ham jiddiy ogohlantirish bo‘ldi. Mintaqa iqtisodiyoti migrantlarning pul o‘tkazmalariga haddan tashqari tayanib qolgan. Rossiya esa hozir o‘z siyosatini o‘zgartirmoqda va ertaga bu manba sezilarli darajada qisqarishi mumkin. Demak, Markaziy Osiyoning iqtisodiy va bandlik siyosatini qayta ko‘rib chiqish va aholini ichki bozorga yo‘naltirish muqarrar.

Strategic Focus: Central Asia

Germaniya - Xitoy diplomatik o’yini

8–9 dekabr kunlari Germaniya tashqi ishlar vazirining Xitoyga qilgan safari yana bir bor Yevropa bilan Pekin o‘rtasidagi murakkab geosiyosiy dinamikani ochib berdi. Rasmiy bayonotlarda “ishonch”, “barqarorlik” va “uzoq muddatli hamkorlik” kabi iliq iboralar yangragan bo‘lsa-da, real vaziyat bundan ancha murakkabroq. Bugungi global tartibot sharoitida Germaniya ham, Xitoy ham bir-biridan ajralishni istamaydi - lekin bir-biriga to‘liq ishonishga ham jur’at etolmayapti. Natijada munosabatlar ehtiyotkorlik va manfaatlar muvozanati ustiga qurilayotgan o‘ziga xos geosiyosiy raqsga o‘xshab qoldi.

Germaniyaning Pekinga qo’ygan asosiy talablari - ta’minot zanjirlari shaffofligi, noyob metallar va strategik resurslar eksportida barqarorlik, mikrochiplar bo‘yicha kafolatlar - aslida Yevropaning ichki qo‘rquvlarini yashirib turadi. Yevropa sanoati chuqur global integratsiyalashib ketgan, Xitoy esa ko‘plab strategik xomashyo bozorlarida amalda monopol o‘yinchi. Berlinning diplomatik bayonotlarini xalq tiliga quyidagicha tarjima qilish mumkin: “Biz hali Xitoydan ajray olmaymiz, shuning uchun hech bo‘lmasa qaramligimiz xavfsiz bo‘lsin.”Bu haqiqat Yevropa elitasi uchun yoqimsiz bo‘lsa-da, siyosiy voqelik aynan shunday. Ta’minot zanjirlari bo‘yicha har bir muzokara ortida Germaniyaning iqtisodiy xavfsizlikka oid real tashvishlari yashirinib turibdi.

Ukraina masalasi bo‘yicha Berlinning Xitoydan kutayotgan “barqaror va adolatli tinchlik” haqidagi umidlari esa yanada murakkab. Xitoyning Rossiya ustidagi ta’siri bor - ammo bu ta’sir Xitoyning o‘z manfaatlariga zid yo‘nalishda ishlatilishi ehtimoli juda past. Pekin Rossiyani geosiyosiy balans vositasi sifatida ko‘radi: u AQShga qarshi strategik tayanch, G‘arbning resurslarini band qiluvchi omil va energiya bozorida foydali sherik. Shunday sharoitda Xitoyning urushni tezlashtirib tugatishdan manfaatdor bo‘lishi shubhali. Shu sababli Germaniyaning Pekindan tinchlik uchun faol rol kutishi - aslida geosiyosiy romantizm va u haqiqatga mos kelmaydi.

Germaniyaning “bir Xitoy” siyosatini qayta tasdiqlashi ham rasmiy bayonotlar orasida mayda bir nuqta bo‘lib ko‘rinsa-da, geosiyosiy fonda bu juda katta ahamiyatga ega. Bu Berlinning Pekinga yo‘llagan aniq signali: “Biz Tayvan masalasida AQSh qadar keskin pozitsiya tutmaymiz.” Bu esa Yevropaning Xitoy bilan munosabatlarni saqlab qolishga tayyorligini ko‘rsatadi. Pekin esa bunday ishoralarning qadriga boradi - va kerak bo‘lganda bu yumshoqlikdan foydalanadi.

Van I ning “o‘zaro ishonch” va “uzoq muddatli strategik hamkorlik” haqidagi ritorikasi Xitoy diplomatiyasining klassik uslubidir. Ammo ritorika ortida Pekinning juda aniq strategiyasi bor: Germaniya Xitoy uchun Yevropaga kirish eshigi, siyosiy nuqtai nazardan yumshoq platforma va iqtisodiy jihatdan ulkan bozor. Xitoy Berlin bilan yaqin hamkorlikni nafaqat iqtisodiy sabablar tufayli, balki Yevropa siyosatini o‘ziga qulay yo‘nalishda shakllantirish uchun ham muhim deb biladi.

Umuman olganda, Germaniya - Xitoy uchrashuvi iliq o‘tgandek ko‘rinsa-da, uning fonida geosiyosiy sovuqlik seziladi. Germaniya Xitoyga yaqinlashmoqchi, lekin xavfsizlik tizmalarini o‘zgartirmoqchi emas. Xitoy esa hamkorlikni mustahkamlashni istaydi, ammo bu munosabatlar ustidan strategik nazoratni ham qo‘ldan bermoqchi emas. Bugungi muloqot - hamkorlikdan ko‘ra ehtiyotkorlik, optimizmdan ko‘ra pragmatizm bilan belgilangan murakkab diplomatik o‘yin.

Yevropa uchun savol ochiq qolmoqda: Germaniya Xitoy bilan uzoq muddatli muvozanatni saqlay oladimi yoki Yevropa yana bir bor geoiqtisodiy qaramlik orbitasiga kirib qoladimi? Bu savolga hozircha aniq javob yo‘q.

Strategic Focus: Central Asia