2025-yilning 22–29-noyabr kunlari Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti Afg‘oniston va Janubiy Osiyo tadqiqotlari markazi katta ilmiy xodimi, Strategic Focus ekspertlar guruhi rahbari Hamza Boltayev xizmat safari bilan Kobul shahrida bo‘ldi. Safarning asosiy maqsadi Afg‘onistonning yetakchi ilmiy va ta’lim muassasalari bilan akademik hamda ekspertlik aloqalarini kengaytirishdan iborat bo‘ldi.
Tashrif davomida afg‘on siyosatshunoslari va diplomatlari bilan muzokaralar o‘tkazilib, mintaqaviy jarayonlar bo‘yicha fikr almashildi. Shuningdek, to‘g‘ridan-to‘g‘ri professional aloqalarni yo‘lga qo‘yish, umumiy tadqiqot yo‘nalishlarini aniqlash, qo‘shma seminarlar tashkil etish hamda muntazam ekspert almashinuvi kabi uzoq muddatli hamkorlikning amaliy mexanizmlari muhokama qilindi.
Strategic Focus: Central Asia
Tashrif davomida afg‘on siyosatshunoslari va diplomatlari bilan muzokaralar o‘tkazilib, mintaqaviy jarayonlar bo‘yicha fikr almashildi. Shuningdek, to‘g‘ridan-to‘g‘ri professional aloqalarni yo‘lga qo‘yish, umumiy tadqiqot yo‘nalishlarini aniqlash, qo‘shma seminarlar tashkil etish hamda muntazam ekspert almashinuvi kabi uzoq muddatli hamkorlikning amaliy mexanizmlari muhokama qilindi.
Strategic Focus: Central Asia
❤10👍9🔥4
Forwarded from Strategic Focus: Middle East and North Africa
O‘zbekistonning Afg‘oniston bo‘yicha yondashuvi Doha Forumida qo‘llab-quvvatlandi
Doha Forum 2025 doirasida O’zbekiston sha’feligida maxus sessiya tashkil etildi. SMTI direktori - O’zbekiston Respublikasi Xavfsizlik kengashi kotibi birinchi o’rinbosari Eldor Aripov va Prezidentning Afg’oniston bo’yicha maxsus vakili Ismatulla Irgashev Markaziy va Janubiy Osiyoda barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha davlatimizning yondashuvlarini taqdim etdilar. Mazkur sessiyada ilgari surilgan asosiy tezislar Afg‘onistonni mintaqaviy jarayonlardan chetlatmasdan, balki uni iqtisodiy va transport bog‘liqligiga faol jalb etish zarurligiga qaratildi.
O‘zbekiston vakillari Termiz muloqotini faqat ekspertlar uchrashuvi emas, balki Afg‘onistonga nisbatan xalqaro yondashuvni o‘zgartirishga xizmat qiluvchi strategik konsepsiya sifatida taqdim etdilar. Barqarorlikka bosim va izolyatsiya orqali emas, balki rivojlanish, ish o‘rinlari yaratish, savdo yo‘laklari, ta’lim va gumanitar aloqalarni kengaytirish orqali erishish mumkin, qaydi etdi ekspertlar.
Mamlakatimiz vakillari Termiz muloqotining asosida Prezident Shavkat Mirziyoyev tashqi siyosatidagi muhim tamoyil yotganini qayd etdilar: xavfsizlik rivojlanishdan boshlanadi. Shu nuqtayi nazardan, Afg‘onistonda iqtisodiy hayotni tiklash butun Markaziy va Janubiy Osiyo xavfsizligi uchun hal qiluvchi omil sifatida ko‘rsatildi.
Forumda O‘zbekiston tomonidan ilgari surilgan yana bir muhim tezis - Afg‘onistonni mintaqaviy bog‘lovchi bo‘g‘in sifatida ko‘rish zarurligi bo‘ldi. Termiz muloqoti doirasida Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyoni yagona makon sifatida rivojlantirish, transport va savdo yo‘laklarini kengaytirish, ta’lim va energetika loyihalarini uyg‘unlashtirish istiqbollari ilgari surildi.
O’zbekiston yondashuvi forumdagi boshqa ishtirokchilar tomonidan ijobiy baholandi. Afg‘oniston Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi Strategik tadqiqotlar markazi direktori Abdul Hay Kanit O‘zbekistonning xavfsizlik masalalarini siyosiylashtirmagan holda, iqtisodiy hamkorlikka urg‘u berayotganini konstruktiv va amaliy yondashuv sifatida qayd etdi. Uning fikricha, aynan shunday yondashuv savdo, tranzit va odamlar o‘rtasidagi aloqalarni kengaytirishga xizmat qilmoqda.
Qatar Tashqi ishlar vazirining maxsus vakili Faysal bin Abdulloh al-Xanzab ham O‘zbekiston tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlab, Termiz muloqotini Afg‘oniston bilan xalqaro hamjamiyat o‘rtasidagi aloqalarni saqlab qoluvchi muhim mexanizm sifatida baholadi. Doha Forumidagi chiqishlarda ushbu platforma mintaqalararo integratsiyani mustahkamlashga xizmat qilayotgani alohida ta’kidlandi.
Jorjtaun universiteti professori Valid Ziyod esa O‘zbekiston pozitsiyasini Afg‘onistonga nisbatan eskirgan geosiyosiy qarashlardan voz kechish namunasi sifatida baholadi. Uning fikricha, Afg‘onistonni faqat xavf manbai sifatida ko‘rish emas, balki uni madaniy, iqtisodiy va intellektual bog‘liqlik markazi sifatida qayta kashf etish mintaqa barqarorligining muhim sharti hisoblanadi.
Xulosa qilib aytganda, Doha Forumidagi muhokamalar O‘zbekiston tomonidan ilgari surilgan Termiz muloqoti tezislari xalqaro maydonda ijobiy qabul qilinayotganini ko‘rsatdi. Ishtirokchilar ushbu tashabbusni mintaqaviy mas’uliyat, amaliy hamkorlik va uzoq muddatli barqarorlikka yo‘naltirilgan muhim platforma sifatida baholadilar.
Strategic Focus: Middle East and North Africa
Doha Forum 2025 doirasida O’zbekiston sha’feligida maxus sessiya tashkil etildi. SMTI direktori - O’zbekiston Respublikasi Xavfsizlik kengashi kotibi birinchi o’rinbosari Eldor Aripov va Prezidentning Afg’oniston bo’yicha maxsus vakili Ismatulla Irgashev Markaziy va Janubiy Osiyoda barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha davlatimizning yondashuvlarini taqdim etdilar. Mazkur sessiyada ilgari surilgan asosiy tezislar Afg‘onistonni mintaqaviy jarayonlardan chetlatmasdan, balki uni iqtisodiy va transport bog‘liqligiga faol jalb etish zarurligiga qaratildi.
O‘zbekiston vakillari Termiz muloqotini faqat ekspertlar uchrashuvi emas, balki Afg‘onistonga nisbatan xalqaro yondashuvni o‘zgartirishga xizmat qiluvchi strategik konsepsiya sifatida taqdim etdilar. Barqarorlikka bosim va izolyatsiya orqali emas, balki rivojlanish, ish o‘rinlari yaratish, savdo yo‘laklari, ta’lim va gumanitar aloqalarni kengaytirish orqali erishish mumkin, qaydi etdi ekspertlar.
Mamlakatimiz vakillari Termiz muloqotining asosida Prezident Shavkat Mirziyoyev tashqi siyosatidagi muhim tamoyil yotganini qayd etdilar: xavfsizlik rivojlanishdan boshlanadi. Shu nuqtayi nazardan, Afg‘onistonda iqtisodiy hayotni tiklash butun Markaziy va Janubiy Osiyo xavfsizligi uchun hal qiluvchi omil sifatida ko‘rsatildi.
Forumda O‘zbekiston tomonidan ilgari surilgan yana bir muhim tezis - Afg‘onistonni mintaqaviy bog‘lovchi bo‘g‘in sifatida ko‘rish zarurligi bo‘ldi. Termiz muloqoti doirasida Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyoni yagona makon sifatida rivojlantirish, transport va savdo yo‘laklarini kengaytirish, ta’lim va energetika loyihalarini uyg‘unlashtirish istiqbollari ilgari surildi.
O’zbekiston yondashuvi forumdagi boshqa ishtirokchilar tomonidan ijobiy baholandi. Afg‘oniston Tashqi ishlar vazirligi huzuridagi Strategik tadqiqotlar markazi direktori Abdul Hay Kanit O‘zbekistonning xavfsizlik masalalarini siyosiylashtirmagan holda, iqtisodiy hamkorlikka urg‘u berayotganini konstruktiv va amaliy yondashuv sifatida qayd etdi. Uning fikricha, aynan shunday yondashuv savdo, tranzit va odamlar o‘rtasidagi aloqalarni kengaytirishga xizmat qilmoqda.
Qatar Tashqi ishlar vazirining maxsus vakili Faysal bin Abdulloh al-Xanzab ham O‘zbekiston tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlab, Termiz muloqotini Afg‘oniston bilan xalqaro hamjamiyat o‘rtasidagi aloqalarni saqlab qoluvchi muhim mexanizm sifatida baholadi. Doha Forumidagi chiqishlarda ushbu platforma mintaqalararo integratsiyani mustahkamlashga xizmat qilayotgani alohida ta’kidlandi.
Jorjtaun universiteti professori Valid Ziyod esa O‘zbekiston pozitsiyasini Afg‘onistonga nisbatan eskirgan geosiyosiy qarashlardan voz kechish namunasi sifatida baholadi. Uning fikricha, Afg‘onistonni faqat xavf manbai sifatida ko‘rish emas, balki uni madaniy, iqtisodiy va intellektual bog‘liqlik markazi sifatida qayta kashf etish mintaqa barqarorligining muhim sharti hisoblanadi.
Xulosa qilib aytganda, Doha Forumidagi muhokamalar O‘zbekiston tomonidan ilgari surilgan Termiz muloqoti tezislari xalqaro maydonda ijobiy qabul qilinayotganini ko‘rsatdi. Ishtirokchilar ushbu tashabbusni mintaqaviy mas’uliyat, amaliy hamkorlik va uzoq muddatli barqarorlikka yo‘naltirilgan muhim platforma sifatida baholadilar.
Strategic Focus: Middle East and North Africa
❤10👍6🔥2💯2
Strategic Focus: Central Asia
Strategic Focus kuzatuvchilarini tadqiqotda ishtirok etishga taklif qilamiz. Bugungi murakkab geosiyosiy sharoitda Markaziy Osiyoda qo‘shni davlatlarning qurollanish jarayonlari qanday qabul qilinmoqda? Bu holat xavotir uyg‘otayaptimi yoki tabiiy, muqarrar…
Yuqoridagi so’rovnomada faol ishtirok etishingizni so’raymiz!
❤7🔥4👍1
Yaqin Sharqda shia omili: hozirgi holat va asosiy tendensiyalar
So‘nggi paytlarda ekspertlar Yaqin Sharqda muhim bir savolni faol muhokama qilmoqda: Eronning “qarshilik o‘qi” zaiflashganidan keyin mintaqada nima bo‘ladi va bu shia omilining tugashini anglatadimi? Isroil va AQShning Eron hududiga bergan zarbalari, G‘azo, Livan va Suriyadagi Eron ittifoqchilarining tor-mor etilishi hamda Asad rejimining qulashi fonida ko‘pchilik Eronning mintaqaviy ta’siri sindi, degan xulosaga kelmoqda. Ammo bu qarash soddalashtirilgan bo‘lib, real jarayonlarni to‘liq aks ettirmaydi.
Aslida “Qarshilik o‘qi” faqat qurolli guruhlar majmuasi emas edi. U 2003-yilda AQSh Iroqqa bostirib kirganidan so‘ng shakllangan shialarning transmilliy siyosiy va mafkuraviy tarmog’i edi. O‘sha paytda Eron yuzaga kelgan bo‘shliqlardan foydalanib, Eron - Iroq - Suriya - Livan - Yaman yo‘nalishida ta’sir zonasini barpo qildi. 2014-yilga kelib tahlilchilar Eron amalda to‘rtta arab poytaxtiga - Bag‘dod, Bayrut, Damashq va Sanoga ta’sir o‘tkazayotganini ochiq ayta boshladi. Bu davr “Qarshilik o‘qi”ning eng kuchli bosqichi bo‘ldi.
Biroq 2019-yilda IShIDning mag‘lubiyati ushbu tizimning yemirilishini boshlab berdi. Shia yoshlarining ommaviy safarbarligi keskin kamaydi, yirik diniy ulamolar - avvalo iroqlik buyuk ulamo Oyatulloh Ali as-Sistoniy shia o’ziga xosligining militarizatsiyasidan voz kechdilar, qurolli guruhlar esa korrupsiya va zo‘ravonlik sabab jamiyat ko‘zida obro‘sini yo‘qotdi. Bu siyosiy raqamlarda ham yaqqol ko‘rindi: 2018-yilda Iroqda eronparast kuchlar parlamentda 48 o‘ringa ega bo‘lgan bo‘lsa, 2021-yilda atigi 17 o‘rin oldi. 2020-yilda Qosim Sulaymoniy va Abu Mahdi al-Muhandisning yo‘q qilinishi “Qarshilik o‘qi” uchun ramziy zarba bo‘ldi.
2023-yil 7-oktyabrdan keyingi voqealar esa bu jarayonni tezlashtirdi. XAMASning Isroilga hujumi dastlab butun “O‘q”ning kuchini ko‘rsatgandek tuyuldi, ammo amalda uning ichki bo‘linib ketganini ochib berdi. 2024-yil noyabrida Isroil Hizbullohni jiddiy zararsizlantirdi, ko‘plab qo‘mondonlar, jumladan Hasan Nasrulloh yo‘q qilindi, minglab jangchilar safdan chiqdi. Oradan ko‘p o‘tmay Suriyada Asad rejimi qulab tushdi. 2025-yil iyunida AQSh va Isroilning Eronga bergan bevosita zarbalariga esa shia proksilar javob qaytarmadi. Bu muhim signal edi: Eron endi transmilliy shia safarbarligiga emas, ichki millatchilikka tayanmoqda.
Ekspertlar bu fonda bir nechta asosiy trendlarni ajratib ko‘rsatmoqda.
Birinchi, shia siyosati endi bitta markazdan boshqariladigan umumiy diniy g‘oyaga tayanmayapti. Ilgari shia guruhlari o‘zlarini Eron boshchiligidagi yagona “qarshilik lageri”ning bir qismi deb ko‘rgan bo‘lsa, hozir ular har biri o‘z davlati ichidagi manfaatlar, muammolar va siyosiy realiyalarga moslashmoqda. Ya’ni shia harakati asta-sekin mintaqaviy diniy loyiha bo‘lishdan chiqib, Iroq, Livan yoki Eron doirasidagi milliy siyosiy kuchlar shakliga o‘tmoqda.
Ikkinchi, avlodlar almashinuvi. Shia siyosati va diniy hayotini uzoq yillar boshqarib kelgan asosiy shaxslar asta-sekin sahnadan ketmoqda. Bugun Eron oliy rahbari Ali Xomanaiy 86 yoshda, shialar orasida katta obro‘ga ega bo‘lgan iroqlik diniy yetakchi Ali as-Sistoniy esa 95 yoshda. Bu shuni anglatadiki, yaqin kelajakda shia dunyosida yangi yetakchilar paydo bo‘ladi. Shu bilan birga, shialar uchun diniy ta’sir markazi Eron emas, balki Iroqdagi Najaf shahri bo‘lishi ehtimoli tobora kuchayib bormoqda.
Strategic Focus: Central Asia
So‘nggi paytlarda ekspertlar Yaqin Sharqda muhim bir savolni faol muhokama qilmoqda: Eronning “qarshilik o‘qi” zaiflashganidan keyin mintaqada nima bo‘ladi va bu shia omilining tugashini anglatadimi? Isroil va AQShning Eron hududiga bergan zarbalari, G‘azo, Livan va Suriyadagi Eron ittifoqchilarining tor-mor etilishi hamda Asad rejimining qulashi fonida ko‘pchilik Eronning mintaqaviy ta’siri sindi, degan xulosaga kelmoqda. Ammo bu qarash soddalashtirilgan bo‘lib, real jarayonlarni to‘liq aks ettirmaydi.
Aslida “Qarshilik o‘qi” faqat qurolli guruhlar majmuasi emas edi. U 2003-yilda AQSh Iroqqa bostirib kirganidan so‘ng shakllangan shialarning transmilliy siyosiy va mafkuraviy tarmog’i edi. O‘sha paytda Eron yuzaga kelgan bo‘shliqlardan foydalanib, Eron - Iroq - Suriya - Livan - Yaman yo‘nalishida ta’sir zonasini barpo qildi. 2014-yilga kelib tahlilchilar Eron amalda to‘rtta arab poytaxtiga - Bag‘dod, Bayrut, Damashq va Sanoga ta’sir o‘tkazayotganini ochiq ayta boshladi. Bu davr “Qarshilik o‘qi”ning eng kuchli bosqichi bo‘ldi.
Biroq 2019-yilda IShIDning mag‘lubiyati ushbu tizimning yemirilishini boshlab berdi. Shia yoshlarining ommaviy safarbarligi keskin kamaydi, yirik diniy ulamolar - avvalo iroqlik buyuk ulamo Oyatulloh Ali as-Sistoniy shia o’ziga xosligining militarizatsiyasidan voz kechdilar, qurolli guruhlar esa korrupsiya va zo‘ravonlik sabab jamiyat ko‘zida obro‘sini yo‘qotdi. Bu siyosiy raqamlarda ham yaqqol ko‘rindi: 2018-yilda Iroqda eronparast kuchlar parlamentda 48 o‘ringa ega bo‘lgan bo‘lsa, 2021-yilda atigi 17 o‘rin oldi. 2020-yilda Qosim Sulaymoniy va Abu Mahdi al-Muhandisning yo‘q qilinishi “Qarshilik o‘qi” uchun ramziy zarba bo‘ldi.
2023-yil 7-oktyabrdan keyingi voqealar esa bu jarayonni tezlashtirdi. XAMASning Isroilga hujumi dastlab butun “O‘q”ning kuchini ko‘rsatgandek tuyuldi, ammo amalda uning ichki bo‘linib ketganini ochib berdi. 2024-yil noyabrida Isroil Hizbullohni jiddiy zararsizlantirdi, ko‘plab qo‘mondonlar, jumladan Hasan Nasrulloh yo‘q qilindi, minglab jangchilar safdan chiqdi. Oradan ko‘p o‘tmay Suriyada Asad rejimi qulab tushdi. 2025-yil iyunida AQSh va Isroilning Eronga bergan bevosita zarbalariga esa shia proksilar javob qaytarmadi. Bu muhim signal edi: Eron endi transmilliy shia safarbarligiga emas, ichki millatchilikka tayanmoqda.
Ekspertlar bu fonda bir nechta asosiy trendlarni ajratib ko‘rsatmoqda.
Birinchi, shia siyosati endi bitta markazdan boshqariladigan umumiy diniy g‘oyaga tayanmayapti. Ilgari shia guruhlari o‘zlarini Eron boshchiligidagi yagona “qarshilik lageri”ning bir qismi deb ko‘rgan bo‘lsa, hozir ular har biri o‘z davlati ichidagi manfaatlar, muammolar va siyosiy realiyalarga moslashmoqda. Ya’ni shia harakati asta-sekin mintaqaviy diniy loyiha bo‘lishdan chiqib, Iroq, Livan yoki Eron doirasidagi milliy siyosiy kuchlar shakliga o‘tmoqda.
Ikkinchi, avlodlar almashinuvi. Shia siyosati va diniy hayotini uzoq yillar boshqarib kelgan asosiy shaxslar asta-sekin sahnadan ketmoqda. Bugun Eron oliy rahbari Ali Xomanaiy 86 yoshda, shialar orasida katta obro‘ga ega bo‘lgan iroqlik diniy yetakchi Ali as-Sistoniy esa 95 yoshda. Bu shuni anglatadiki, yaqin kelajakda shia dunyosida yangi yetakchilar paydo bo‘ladi. Shu bilan birga, shialar uchun diniy ta’sir markazi Eron emas, balki Iroqdagi Najaf shahri bo‘lishi ehtimoli tobora kuchayib bormoqda.
Strategic Focus: Central Asia
❤7👍7🔥1
Strategic Focus: Central Asia
Yaqin Sharqda shia omili: hozirgi holat va asosiy tendensiyalar So‘nggi paytlarda ekspertlar Yaqin Sharqda muhim bir savolni faol muhokama qilmoqda: Eronning “qarshilik o‘qi” zaiflashganidan keyin mintaqada nima bo‘ladi va bu shia omilining tugashini anglatadimi?…
Davomi
Uchinchi, shialarning chetlatilish xavfi. Shialar dunyo musulmonlarining atigi 15–20 foizini tashkil qilsa ham, Yaqin Sharqda musulmon aholining qariyb yarmi shialardan iborat. Ular Eron, Iroq va Bahraynda ko‘pchilikni, Livanda esa eng yirik diniy jamoani tashkil etadi. Bugun shia qurolli guruhlarining harbiy imkoniyatlari zaiflashgan bo‘lsa-da, shialarning diniy va jamoaviy o‘zligi yo‘qolmagan. Bunga 2024 yil avgustida Karbalo shahriga 21 million ziyoratchi kelgani yaqqol dalildir. Agar shialar siyosiy hayotdan chetga surilsa yoki ularning manfaatlari e’tibordan chetda qolsa, ular yana o‘zini himoya qilish yo‘llarini izlaydi va bu jarayonda Eronni tabiiy tayanch sifatida ko‘rishi ehtimoli yuqori.
To‘rtinchi, AQSh va Fors ko‘rfazi davlatlarining yangi yondashuvi. Bugun ular Eron bilan bog‘liq proksi guruhlarni zaiflashtirishga intilmoqda, ammo ekspertlar bir narsani alohida ta’kidlamoqda: shialarni siyosiy va iqtisodiy hayotga qo‘shmasdan turib mintaqada barqarorlikni ta’minlab bo‘lmaydi. Masalan, Livanda muammo faqat Hizbullohni qurolsizlantirish bilan hal bo‘lmaydi. Agar shialar yashaydigan hududlar tiklanmasa, yangi ish o‘rinlari yaratilmasa va shialarga davlat boshqaruvida real siyosiy vakillik berilmasa, bo‘shliq paydo bo‘ladi. Bu bo‘shliq esa yana radikal kuchlar va tashqi ta’sir uchun imkoniyat ochib beradi.
Taxminlarga ko‘ra, “Qarshilik o‘qi” endi avvalgi holatida qaytmaydi. Ya’ni, Eron boshchiligidagi yagona va markazlashgan shia bloki qayta shakllanishi ehtimoli past. Biroq bu shia omili butunlay yo‘qoladi, degani emas. Aksincha, shialar bundan keyin har bir davlat doirasida, milliy siyosiy kuchlar shaklida o‘z rolini davom ettiradi. Agar yangi mintaqaviy tartibda shialarga o‘rin berilmasa va ularning siyosiy hamda ijtimoiy manfaatlari e’tibordan chetda qolsa, bunday chetlatilish yana Eronning ta’siri kuchayishiga va eski mexanizmlarning qaytishiga zamin yaratishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, “Qarshilik o‘qi”ning zaiflashuvi yakun emas, balki o‘tish davridir. Yaqin Sharqda barqarorlikka erishish shialarni kuch bilan bostirish yoki siyosatdan siqib chiqarish orqali emas, balki ularni teng huquqli siyosiy va iqtisodiy ishtirokchi sifatida qabul qilish orqali mumkin bo‘ladi. Aks holda, bugun ta’siri susaygandek ko‘rinayotgan Eron omili kelajakda yana qaytib, yanada murakkab va xavfli shaklga kirishi ehtimoli saqlanib qoladi.
Strategic Focus: Central Asia
Uchinchi, shialarning chetlatilish xavfi. Shialar dunyo musulmonlarining atigi 15–20 foizini tashkil qilsa ham, Yaqin Sharqda musulmon aholining qariyb yarmi shialardan iborat. Ular Eron, Iroq va Bahraynda ko‘pchilikni, Livanda esa eng yirik diniy jamoani tashkil etadi. Bugun shia qurolli guruhlarining harbiy imkoniyatlari zaiflashgan bo‘lsa-da, shialarning diniy va jamoaviy o‘zligi yo‘qolmagan. Bunga 2024 yil avgustida Karbalo shahriga 21 million ziyoratchi kelgani yaqqol dalildir. Agar shialar siyosiy hayotdan chetga surilsa yoki ularning manfaatlari e’tibordan chetda qolsa, ular yana o‘zini himoya qilish yo‘llarini izlaydi va bu jarayonda Eronni tabiiy tayanch sifatida ko‘rishi ehtimoli yuqori.
To‘rtinchi, AQSh va Fors ko‘rfazi davlatlarining yangi yondashuvi. Bugun ular Eron bilan bog‘liq proksi guruhlarni zaiflashtirishga intilmoqda, ammo ekspertlar bir narsani alohida ta’kidlamoqda: shialarni siyosiy va iqtisodiy hayotga qo‘shmasdan turib mintaqada barqarorlikni ta’minlab bo‘lmaydi. Masalan, Livanda muammo faqat Hizbullohni qurolsizlantirish bilan hal bo‘lmaydi. Agar shialar yashaydigan hududlar tiklanmasa, yangi ish o‘rinlari yaratilmasa va shialarga davlat boshqaruvida real siyosiy vakillik berilmasa, bo‘shliq paydo bo‘ladi. Bu bo‘shliq esa yana radikal kuchlar va tashqi ta’sir uchun imkoniyat ochib beradi.
Taxminlarga ko‘ra, “Qarshilik o‘qi” endi avvalgi holatida qaytmaydi. Ya’ni, Eron boshchiligidagi yagona va markazlashgan shia bloki qayta shakllanishi ehtimoli past. Biroq bu shia omili butunlay yo‘qoladi, degani emas. Aksincha, shialar bundan keyin har bir davlat doirasida, milliy siyosiy kuchlar shaklida o‘z rolini davom ettiradi. Agar yangi mintaqaviy tartibda shialarga o‘rin berilmasa va ularning siyosiy hamda ijtimoiy manfaatlari e’tibordan chetda qolsa, bunday chetlatilish yana Eronning ta’siri kuchayishiga va eski mexanizmlarning qaytishiga zamin yaratishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, “Qarshilik o‘qi”ning zaiflashuvi yakun emas, balki o‘tish davridir. Yaqin Sharqda barqarorlikka erishish shialarni kuch bilan bostirish yoki siyosatdan siqib chiqarish orqali emas, balki ularni teng huquqli siyosiy va iqtisodiy ishtirokchi sifatida qabul qilish orqali mumkin bo‘ladi. Aks holda, bugun ta’siri susaygandek ko‘rinayotgan Eron omili kelajakda yana qaytib, yanada murakkab va xavfli shaklga kirishi ehtimoli saqlanib qoladi.
Strategic Focus: Central Asia
👍7🔥7❤4👏1
XALQARO_MUNOSABATLARDA_KOPENGAGEN_MAKTABI_NAZARIYASINING_AHAMIYATI.pdf
129.6 KB
Sizning e’tiboringizga Vahobov Boburbek Isroil o‘g‘lining (JIDU, Xalqaro munosabatlar fakulteti, 2-bosqich talabasi) “Xalqaro munosabatlarda Kopengagen maktabining ahamiyati” nomli ilmiy-tahliliy maqolasini havola etamiz.
Mazkur maqolada Kopengagen maktabining xalqaro munosabatlar va xavfsizlik masalalarini tushuntirishdagi ahamiyati yoritiladi. B.Vahobov Kopengagen maktabi realizm yondashuvidan farqli ravishda xavfsizlikni faqat harbiy kuch bilan emas, balki siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik omillar orqali tushuntirishini ta’kidlaydi. Asosiy e’tibor maktabning markaziy tushunchasi bo‘lgan “sekuritizatsiya”ga qaratiladi - ya’ni xavfning obektiv holat emas, balki siyosiy elita tomonidan nutq orqali jamiyatga taqdim etilishi va omma tomonidan qabul qilinishi orqali shakllanishi tushuntiriladi.
Maqolada bu nazariya XIX asrda Buxoro, Xiva va Qo‘qon xonliklarining Rossiya va Angliya imperiyalari bilan munosabatlari misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotchi xonliklar Rossiya imperiyasini real xavf sifatida qabul qilmagani, asosiy xavfni esa bir-birida yoki Angliyada ko‘rgani sababli yakdil qarshilik shakllanmaganini ko‘rsatib beradi. Natijada “xavf” noto‘g‘ri belgilangani va jamiyat ongida to‘g‘ri shakllantirilmagani xonliklarning bosib olinishi bilan yakunlangan.
Xulosa qismida B.Vahobov xavfni to‘g‘ri anglash va uni jamiyatga yetkazish davlat suvereniteti va xavfsizligi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini ta’kidlaydi. Kopengagen maktabining sekuritizatsiya yondashuvi bugungi tezkor va murakkab xalqaro muhitda davlatlar uchun muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qilishi, xavfsizlikni ta’minlashda faqat kuchga emas, balki jamiyat ongiga va siyosiy muloqotga tayanish zarurligini ko‘rsatadi.
Strategic Focus: Central Asia
Mazkur maqolada Kopengagen maktabining xalqaro munosabatlar va xavfsizlik masalalarini tushuntirishdagi ahamiyati yoritiladi. B.Vahobov Kopengagen maktabi realizm yondashuvidan farqli ravishda xavfsizlikni faqat harbiy kuch bilan emas, balki siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik omillar orqali tushuntirishini ta’kidlaydi. Asosiy e’tibor maktabning markaziy tushunchasi bo‘lgan “sekuritizatsiya”ga qaratiladi - ya’ni xavfning obektiv holat emas, balki siyosiy elita tomonidan nutq orqali jamiyatga taqdim etilishi va omma tomonidan qabul qilinishi orqali shakllanishi tushuntiriladi.
Maqolada bu nazariya XIX asrda Buxoro, Xiva va Qo‘qon xonliklarining Rossiya va Angliya imperiyalari bilan munosabatlari misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotchi xonliklar Rossiya imperiyasini real xavf sifatida qabul qilmagani, asosiy xavfni esa bir-birida yoki Angliyada ko‘rgani sababli yakdil qarshilik shakllanmaganini ko‘rsatib beradi. Natijada “xavf” noto‘g‘ri belgilangani va jamiyat ongida to‘g‘ri shakllantirilmagani xonliklarning bosib olinishi bilan yakunlangan.
Xulosa qismida B.Vahobov xavfni to‘g‘ri anglash va uni jamiyatga yetkazish davlat suvereniteti va xavfsizligi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini ta’kidlaydi. Kopengagen maktabining sekuritizatsiya yondashuvi bugungi tezkor va murakkab xalqaro muhitda davlatlar uchun muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qilishi, xavfsizlikni ta’minlashda faqat kuchga emas, balki jamiyat ongiga va siyosiy muloqotga tayanish zarurligini ko‘rsatadi.
Strategic Focus: Central Asia
👍14🔥10❤6👎2
Qurol bor, odam yo‘q: Rossiya urushining yashirin demografik inqirozi
Ukraina urushi Rossiya uchun nafaqat harbiy yoki iqtisodiy, balki chuqur demografik inqirozni ham yuzaga chiqardi. Bu omil kam muhokama qilinadi, ammo uzoq muddatda aynan u urushni davom ettirish imkoniyatlarini keskin cheklashi mumkin.
Manbalarga ko‘ra, Rossiyaning Ukrainadagi yo‘qotishlari oyiga o‘rtacha 25 ming kishidan oshmoqda. 2022-yildan buyon umumiy yo‘qotishlar 1 milliondan ortiq halok bo‘lgan yoki og‘ir yaralangan askarga yetgan. Bu ko‘rsatkich Sovet Ittifoqining Afg‘onistondagi 10 yillik urushidagi yo‘qotishlardan bir necha baravar yuqori (jami 15–25 ming kishi).
Urush Rossiyada allaqachon mavjud bo‘lgan demografik muammolar fonida kechmoqda: tug‘ilish darajasi past, aholi qarimoqda, mehnatga layoqatli erkaklar soni kamaymoqda. 2022-yildagi safarbarlikdan so‘ng yuz minglab jangovar yoshdagi erkaklar mamlakatni tark etdi, bu esa mehnat bozoriga va demografik balansga bevosita zarba berdi. Vaziyat shu qadar og‘irlashdiki, Rosstat 2024-yilda oylik demografik ma’lumotlarni e’lon qilishni to‘xtatdi, shuningdek navbatdagi aholini ro‘yxatga olish bo‘yicha ayrim ma’lumotlar kechiktirildi.
Yo‘qotishlar hududlar va etnik guruhlar bo‘yicha notekis taqsimlangan. Qayd etilishicha, halok bo‘lganlarning katta qismi Shimoliy Kavkaz musulmonlari, buryatlar, qalmog‘lar, tuvinlar va boshqa milliy ozchiliklar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Bu holat kelajakda mintaqaviy norozilik va avtonomiya talablarining kuchayishiga zamin yaratishi mumkin.
Hozircha Kreml armiyani yollanma jangchilar, shartnoma asosidagi askarlar va mahbuslar hisobiga to‘ldirib kelmoqda. Yuqori mukofot pullari sabab Mudofaa vazirligi oylik yollash rejasini hatto oshirib bajarayotgani qayd etiladi. Biroq bu model qimmatga tushmoqda va uzoq muddatli emas. Majburiy safarbarlik 2022-yilda sinab ko‘rildi, biroq katta erkaklar oqimi mamlakatdan chiqib ketishiga olib kelgani sababli bekor qilindi.
Urush oqibatida Rossiya nafaqat bugungi, balki kelajakdagi demografik resurslarini ham yo‘qotmoqda. Erkaklar emigratsiyasi + frontdagi yuqori yo‘qotishlar Rossiyaning allaqachon mavjud bo‘lgan demografik tanazzulini keskin tezlashtirdi. Hatto urush tugagan taqdirda ham, mamlakat ishchi kuchi yetishmasligi, ijtimoiy yukning oshishi va millionlab urushdan qaytgan, jumladan sobiq mahbuslarni jamiyatga moslashtirish muammosiga duch keladi.
Tarixiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, bunday guruhlar jiddiy ijtimoiy xavf tug‘dirishi mumkin. Sovet davrida Afg‘on urushi faxriylari jinoyatchilik muhitining muhim qismiga aylangan. Ukrainadagi urush faxriylari soni esa bir necha baravar ko‘p bo‘lishi kutilmoqda.
Shu sababli, Ukraina urushi Rossiya uchun yashirin demografik frontni ochdi. Bu frontda na harbiy texnika, na budjet yordami bilan tez g‘alaba qozonib bo‘lmaydi. Inson kapitali tiklanishi eng sekin bo‘lgan resurs bo‘lib, aynan shu omil Rossiyaning urushni uzoq muddat davom ettirish imkoniyatlarini keskin cheklab qo‘ymoqda - frontdagi vaziyatdan qat’i nazar.
Strategic Focus: Central Asia
Ukraina urushi Rossiya uchun nafaqat harbiy yoki iqtisodiy, balki chuqur demografik inqirozni ham yuzaga chiqardi. Bu omil kam muhokama qilinadi, ammo uzoq muddatda aynan u urushni davom ettirish imkoniyatlarini keskin cheklashi mumkin.
Manbalarga ko‘ra, Rossiyaning Ukrainadagi yo‘qotishlari oyiga o‘rtacha 25 ming kishidan oshmoqda. 2022-yildan buyon umumiy yo‘qotishlar 1 milliondan ortiq halok bo‘lgan yoki og‘ir yaralangan askarga yetgan. Bu ko‘rsatkich Sovet Ittifoqining Afg‘onistondagi 10 yillik urushidagi yo‘qotishlardan bir necha baravar yuqori (jami 15–25 ming kishi).
Urush Rossiyada allaqachon mavjud bo‘lgan demografik muammolar fonida kechmoqda: tug‘ilish darajasi past, aholi qarimoqda, mehnatga layoqatli erkaklar soni kamaymoqda. 2022-yildagi safarbarlikdan so‘ng yuz minglab jangovar yoshdagi erkaklar mamlakatni tark etdi, bu esa mehnat bozoriga va demografik balansga bevosita zarba berdi. Vaziyat shu qadar og‘irlashdiki, Rosstat 2024-yilda oylik demografik ma’lumotlarni e’lon qilishni to‘xtatdi, shuningdek navbatdagi aholini ro‘yxatga olish bo‘yicha ayrim ma’lumotlar kechiktirildi.
Yo‘qotishlar hududlar va etnik guruhlar bo‘yicha notekis taqsimlangan. Qayd etilishicha, halok bo‘lganlarning katta qismi Shimoliy Kavkaz musulmonlari, buryatlar, qalmog‘lar, tuvinlar va boshqa milliy ozchiliklar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Bu holat kelajakda mintaqaviy norozilik va avtonomiya talablarining kuchayishiga zamin yaratishi mumkin.
Hozircha Kreml armiyani yollanma jangchilar, shartnoma asosidagi askarlar va mahbuslar hisobiga to‘ldirib kelmoqda. Yuqori mukofot pullari sabab Mudofaa vazirligi oylik yollash rejasini hatto oshirib bajarayotgani qayd etiladi. Biroq bu model qimmatga tushmoqda va uzoq muddatli emas. Majburiy safarbarlik 2022-yilda sinab ko‘rildi, biroq katta erkaklar oqimi mamlakatdan chiqib ketishiga olib kelgani sababli bekor qilindi.
Urush oqibatida Rossiya nafaqat bugungi, balki kelajakdagi demografik resurslarini ham yo‘qotmoqda. Erkaklar emigratsiyasi + frontdagi yuqori yo‘qotishlar Rossiyaning allaqachon mavjud bo‘lgan demografik tanazzulini keskin tezlashtirdi. Hatto urush tugagan taqdirda ham, mamlakat ishchi kuchi yetishmasligi, ijtimoiy yukning oshishi va millionlab urushdan qaytgan, jumladan sobiq mahbuslarni jamiyatga moslashtirish muammosiga duch keladi.
Tarixiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, bunday guruhlar jiddiy ijtimoiy xavf tug‘dirishi mumkin. Sovet davrida Afg‘on urushi faxriylari jinoyatchilik muhitining muhim qismiga aylangan. Ukrainadagi urush faxriylari soni esa bir necha baravar ko‘p bo‘lishi kutilmoqda.
Shu sababli, Ukraina urushi Rossiya uchun yashirin demografik frontni ochdi. Bu frontda na harbiy texnika, na budjet yordami bilan tez g‘alaba qozonib bo‘lmaydi. Inson kapitali tiklanishi eng sekin bo‘lgan resurs bo‘lib, aynan shu omil Rossiyaning urushni uzoq muddat davom ettirish imkoniyatlarini keskin cheklab qo‘ymoqda - frontdagi vaziyatdan qat’i nazar.
Strategic Focus: Central Asia
👍18🔥7❤4👏2🤔1
🚀 Birinchi o‘zbek sun’iy intellekti - BONU AGI ishga tushdi
Bugungi kunda sun’iy intellekt tizimlari ko‘p, biroq ularning aksariyati umumiy, universal mantiqqa tayanadi. O‘zbekistondagi birinchi milliy sun’iy intellekt loyihasi - BONU AGI esa savol va vazifalarni milliy, madaniy va ijtimoiy kontekst asosida tahlil qilishi bilan ajralib turadi va xorijiy AI platformalariga munosib muqobil bo‘la oladi.
BONU AGI asoschilari - Baxtiyor Bobohonov, Sardorbek Tursunov va Otabek Sidikovni (bizning ustozimiz va yaqin do’stimiz) ushbu muhim texnologik loyiha ishga tushirilgani bilan samimiy tabriklaymiz!
Loyihadan samarali foydalanish uchun foydalanuvchilarga ro‘yxatdan o‘tish, savollarni aniq va mazmunli shaklda berish hamda hurmat asosida muloqot qilish tavsiya etiladi. Ayni paytda BONU AGI bepul rejimda ishlamoqda, bu esa uning imkoniyatlarini sinab ko‘rish uchun qulay sharoit yaratadi.
Loyiha jamoasiga muvaffaqiyat va omad tilaymiz!
Strategic Focus: Central Asia
Bugungi kunda sun’iy intellekt tizimlari ko‘p, biroq ularning aksariyati umumiy, universal mantiqqa tayanadi. O‘zbekistondagi birinchi milliy sun’iy intellekt loyihasi - BONU AGI esa savol va vazifalarni milliy, madaniy va ijtimoiy kontekst asosida tahlil qilishi bilan ajralib turadi va xorijiy AI platformalariga munosib muqobil bo‘la oladi.
BONU AGI asoschilari - Baxtiyor Bobohonov, Sardorbek Tursunov va Otabek Sidikovni (bizning ustozimiz va yaqin do’stimiz) ushbu muhim texnologik loyiha ishga tushirilgani bilan samimiy tabriklaymiz!
Loyihadan samarali foydalanish uchun foydalanuvchilarga ro‘yxatdan o‘tish, savollarni aniq va mazmunli shaklda berish hamda hurmat asosida muloqot qilish tavsiya etiladi. Ayni paytda BONU AGI bepul rejimda ishlamoqda, bu esa uning imkoniyatlarini sinab ko‘rish uchun qulay sharoit yaratadi.
Loyiha jamoasiga muvaffaqiyat va omad tilaymiz!
Strategic Focus: Central Asia
👍117🔥26👏21❤17🤮4👎2😁1
Forwarded from Strategic Focus: Middle East and North Africa
Isroil hukumati Z avlodiga yo‘naltirilgan kontent yaratish uchun Clock Tower X LLC mediakompaniyasi bilan 6 million dollarlik shartnoma imzoladi.
Asosiy e’tibor TikTok, Instagram, YouTube, podkastlar va boshqa raqamli platformalarga qaratiladi — materiallarning kamida 80 foizi aynan yosh auditoriya uchun mo‘ljallanadi.
Rejalarga ko‘ra, kompaniya yangi saytlar ishga tushirish va internet axborot muhitiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan materiallarni e’lon qilishni ham ko‘zda tutmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, sun’iy intellekt tizimlari, jumladan ChatGPT javoblariga ham ta’sir qilishi mumkin.
Loyiha sezgir mavzular atrofida muayyan kontekst shakllantirish va sun’iy intellektning axborotni talqin qilishi hamda taqdim etish uslubini Isroil pozitsiyasi foydasiga o‘zgartirishni maqsad qilgan.
Strategic Focus: Middle East and North Africa
Asosiy e’tibor TikTok, Instagram, YouTube, podkastlar va boshqa raqamli platformalarga qaratiladi — materiallarning kamida 80 foizi aynan yosh auditoriya uchun mo‘ljallanadi.
Rejalarga ko‘ra, kompaniya yangi saytlar ishga tushirish va internet axborot muhitiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan materiallarni e’lon qilishni ham ko‘zda tutmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, sun’iy intellekt tizimlari, jumladan ChatGPT javoblariga ham ta’sir qilishi mumkin.
Loyiha sezgir mavzular atrofida muayyan kontekst shakllantirish va sun’iy intellektning axborotni talqin qilishi hamda taqdim etish uslubini Isroil pozitsiyasi foydasiga o‘zgartirishni maqsad qilgan.
Strategic Focus: Middle East and North Africa
🤬31👍7🔥2❤1👎1
AQSh hozir Kuba va Venesuelaga bosimni kuchaytirmoqda, buning uchun esa energetika - ya’ni neft va yoqilg‘i masalasini asosiy qurol sifatida ishlatyapti. Maqsad harbiy to‘qnashuv emas, balki bu davlatlarning iqtisodiy imkoniyatlarini zaiflashtirish va ichki beqarorlikni kuchaytirishdir.
10-dekabr kuni AQSh Venesueladan chiqqan neft ortilgan tankerni to‘xtatib, musodara qilishi buning ochiq isboti. Bu 2019-yildan buyon qayd etilgan ilk shunday voqea bo‘ldi. AQSh tomoniga ko‘ra, kema soxta joylashuv ma’lumotlarini uzatgan va “soya floti” orqali sanksiyalarni chetlab o‘tgan. Neft Kubaga yetkazilishi kerak edi, biroq tanker to‘xtatilishidan oldin 50 ming barrelga yaqin neftni boshqa kemaga o‘tkazishga ulgurdi.
Shundan so‘ng AQSh Venesuela neftini tashiyotgan tankerlarni nishonga olishni davom ettirishini ochiq aytdi. Natijada Venesuelaga kirib-chiqayotgan tankerlar soni kamaydi. Bu Venesuela uchun kam daromad va kam dollar degani. Dollar esa oziq-ovqat va zarur mahsulotlarni sotib olish uchun juda muhim.
Eng katta zarba esa Kubaga tegmoqda. Kuba neftni asosan tashqaridan oladi. Ilgari Venesuela Kubaga kuniga 100 ming barrelgacha neft yuborar edi. Hozir esa Kuba o‘zi kuniga atigi 40 ming barrel neft ishlab chiqaradi (ehtiyojning faqat uchdan bir qismi). Venesueladan kelayotgan neft 24–52 ming barrel atrofida, Meksikadan esa juda kam - taxminan 5 ming barrel. So‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, joriy yilning 10 oyida Kubaga neft va yoqilg‘i importi 33 foizga kamaygan (2024-yilga nisbatan).
Bu holat Kubada jiddiy energetika inqiroziga olib keldi. Elektr uzilishlari 20 soatgacha davom etmoqda, transport, qishloq xo‘jaligi va zavodlar zarar ko‘ryapti. Odamlar norozi bo‘la boshladi. Venesuela prezidenti Maduro Kubaga yordam berish taklifini bildirdi, ammo qanday yordam bo‘lishi aniq emas.
Kuba o‘zida neft va gaz zaxiralari mavjud, xususan, AQSh Geologiya xizmatiga ko‘ra, Kuba shelfida 4,6 mlrd barrel neft va 9,8 trln kub fut gaz bo‘lishi mumkin. Biroq sanksiyalar, pul va texnologiya yetishmasligi sabab ularni qazib olish hozircha mumkin emas. Bundan tashqari, Rossiya va Xitoy ham Kubani avvalgidek faol qo‘llab-quvvatlay olmayapti.
AQSh buni yaxshi tushunadi: yoqilg‘i yetishmasa, iqtisodiyot izdan chiqadi, norozilik kuchayadi. Shu sababli Vashington energetik bosimni ongli ravishda kuchaytiryapti. Tankerni musodara qilish shunchaki bitta hodisa emas, balki Kuba hukumatini bosim ostiga olishga qaratilgan katta strategiyaning bir qismi.
Strategic Focus: Central Asia
10-dekabr kuni AQSh Venesueladan chiqqan neft ortilgan tankerni to‘xtatib, musodara qilishi buning ochiq isboti. Bu 2019-yildan buyon qayd etilgan ilk shunday voqea bo‘ldi. AQSh tomoniga ko‘ra, kema soxta joylashuv ma’lumotlarini uzatgan va “soya floti” orqali sanksiyalarni chetlab o‘tgan. Neft Kubaga yetkazilishi kerak edi, biroq tanker to‘xtatilishidan oldin 50 ming barrelga yaqin neftni boshqa kemaga o‘tkazishga ulgurdi.
Shundan so‘ng AQSh Venesuela neftini tashiyotgan tankerlarni nishonga olishni davom ettirishini ochiq aytdi. Natijada Venesuelaga kirib-chiqayotgan tankerlar soni kamaydi. Bu Venesuela uchun kam daromad va kam dollar degani. Dollar esa oziq-ovqat va zarur mahsulotlarni sotib olish uchun juda muhim.
Eng katta zarba esa Kubaga tegmoqda. Kuba neftni asosan tashqaridan oladi. Ilgari Venesuela Kubaga kuniga 100 ming barrelgacha neft yuborar edi. Hozir esa Kuba o‘zi kuniga atigi 40 ming barrel neft ishlab chiqaradi (ehtiyojning faqat uchdan bir qismi). Venesueladan kelayotgan neft 24–52 ming barrel atrofida, Meksikadan esa juda kam - taxminan 5 ming barrel. So‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, joriy yilning 10 oyida Kubaga neft va yoqilg‘i importi 33 foizga kamaygan (2024-yilga nisbatan).
Bu holat Kubada jiddiy energetika inqiroziga olib keldi. Elektr uzilishlari 20 soatgacha davom etmoqda, transport, qishloq xo‘jaligi va zavodlar zarar ko‘ryapti. Odamlar norozi bo‘la boshladi. Venesuela prezidenti Maduro Kubaga yordam berish taklifini bildirdi, ammo qanday yordam bo‘lishi aniq emas.
Kuba o‘zida neft va gaz zaxiralari mavjud, xususan, AQSh Geologiya xizmatiga ko‘ra, Kuba shelfida 4,6 mlrd barrel neft va 9,8 trln kub fut gaz bo‘lishi mumkin. Biroq sanksiyalar, pul va texnologiya yetishmasligi sabab ularni qazib olish hozircha mumkin emas. Bundan tashqari, Rossiya va Xitoy ham Kubani avvalgidek faol qo‘llab-quvvatlay olmayapti.
AQSh buni yaxshi tushunadi: yoqilg‘i yetishmasa, iqtisodiyot izdan chiqadi, norozilik kuchayadi. Shu sababli Vashington energetik bosimni ongli ravishda kuchaytiryapti. Tankerni musodara qilish shunchaki bitta hodisa emas, balki Kuba hukumatini bosim ostiga olishga qaratilgan katta strategiyaning bir qismi.
Strategic Focus: Central Asia
❤10🤬7🔥4👍2
Qobiljonni kim o‘ldirdi?
Tizim!
So‘nggi 2 yil ichida radikallashuv darajasigacha yetib borgan segregatsiya va aparteid tizimi!
Qobiljonni Mironovning doimiy chiqishlari o‘ldirdi!
Bastrikinning bayonotlari o‘ldirdi!
Davlat Dumasining qonun loyihalari o‘ldirdi!
Rossiyaning davlat telekanallari o‘ldirdi!
Natsistik Telegram kanallari o‘ldirdi!
Migrantlarga qarshi doimiy va KO‘Z-KO‘Z QILINADIGAN reydlar o‘ldirdi!
Aeroportlardagi soatlab davom etadigan ushlab turishlar o‘ldirdi!
Qobiljon Ikkinchi jahon urushidagi G‘alabaning yubiley yilida o‘ldirildi! Natsizm va fashizmga qarshi urushning yubileyi davrida!
Ushbu sana munosabati bilan ommaviy tadbirlar o‘tkazilayotgan bir paytda!
Qobiljon Ukrainani “denatsifikatsiya qilish bo‘yicha maxsus harbiy operatsiya” davom etayotgan kunda o‘ldirildi!
Rossiya tashabbusi bilan BMT Bosh Assambleyasi tomonidan natsizm va fashizmni ulug‘lashga qarshi navbatdagi rezolyutsiya qabul qilinganidan keyingi kuni!
Rossiya TIV tomonidan chet eldagi vatandoshlar huquqlari buzilishi bo‘yicha hisobot e’lon qilinganidan keyingi kuni!
BMT Bosh Assambleyasining mustamlaka mamlakatlar va xalqlarga mustaqillik berish to‘g‘risidagi Deklaratsiyasi qabul qilinganining yubileyidan keyingi kuni — bu hujjatga Sovet Ittifoqi tashabbuskor bo‘lgan va u, jumladan, segregatsiya hamda irqiy kamsitishni tugatishga qaratilgan edi!
Bu ro‘yxatni cheksiz davom ettirish mumkin…
Xo‘sh, hamdardlik qani? Ta’ziya-chi? (Uzr so‘rashni aytmasa ham bo‘ladi). Hech narsa yo‘q!
Rossiyaning Tojikistondagi elchixonasi ikki kundan beri Telegram kanalida yuqorida sanab o‘tilgan hujjatlar haqida postlar joylayapti, ammo bu voqeani butunlay e’tiborsiz qoldirmoqda!
2024-yil mart oyida biz Rossiya elchixonasi oldiga borgan edik, minglab xatlar yozdik, hamdardlik bildirdik, gullar qo‘ydik.
Bugun-chi?
Hech narsa!
Rossiya elchixonasi vaziyatni butunlay inkor etmoqda!
Rossiya elchixonasi jim!
Rossiya jim!
Rossiya bu voqeaga ahamiyat bermayapti!
Rossiya tan olyapti!
Rossiya achinmayapti!
Rossiya hech qanday chora ko‘rishni istamayapti!
Rossiya hech narsani o‘zgartirmoqchi emas!
Qobiljonni kim o‘ldirdi?
Tizim!
Muhammad Shamsuddinov, siyosatshunos ekspert (Tojikiston)
Strategic Focus: Central Asia
Tizim!
So‘nggi 2 yil ichida radikallashuv darajasigacha yetib borgan segregatsiya va aparteid tizimi!
Qobiljonni Mironovning doimiy chiqishlari o‘ldirdi!
Bastrikinning bayonotlari o‘ldirdi!
Davlat Dumasining qonun loyihalari o‘ldirdi!
Rossiyaning davlat telekanallari o‘ldirdi!
Natsistik Telegram kanallari o‘ldirdi!
Migrantlarga qarshi doimiy va KO‘Z-KO‘Z QILINADIGAN reydlar o‘ldirdi!
Aeroportlardagi soatlab davom etadigan ushlab turishlar o‘ldirdi!
Qobiljon Ikkinchi jahon urushidagi G‘alabaning yubiley yilida o‘ldirildi! Natsizm va fashizmga qarshi urushning yubileyi davrida!
Ushbu sana munosabati bilan ommaviy tadbirlar o‘tkazilayotgan bir paytda!
Qobiljon Ukrainani “denatsifikatsiya qilish bo‘yicha maxsus harbiy operatsiya” davom etayotgan kunda o‘ldirildi!
Rossiya tashabbusi bilan BMT Bosh Assambleyasi tomonidan natsizm va fashizmni ulug‘lashga qarshi navbatdagi rezolyutsiya qabul qilinganidan keyingi kuni!
Rossiya TIV tomonidan chet eldagi vatandoshlar huquqlari buzilishi bo‘yicha hisobot e’lon qilinganidan keyingi kuni!
BMT Bosh Assambleyasining mustamlaka mamlakatlar va xalqlarga mustaqillik berish to‘g‘risidagi Deklaratsiyasi qabul qilinganining yubileyidan keyingi kuni — bu hujjatga Sovet Ittifoqi tashabbuskor bo‘lgan va u, jumladan, segregatsiya hamda irqiy kamsitishni tugatishga qaratilgan edi!
Bu ro‘yxatni cheksiz davom ettirish mumkin…
Xo‘sh, hamdardlik qani? Ta’ziya-chi? (Uzr so‘rashni aytmasa ham bo‘ladi). Hech narsa yo‘q!
Rossiyaning Tojikistondagi elchixonasi ikki kundan beri Telegram kanalida yuqorida sanab o‘tilgan hujjatlar haqida postlar joylayapti, ammo bu voqeani butunlay e’tiborsiz qoldirmoqda!
2024-yil mart oyida biz Rossiya elchixonasi oldiga borgan edik, minglab xatlar yozdik, hamdardlik bildirdik, gullar qo‘ydik.
Bugun-chi?
Hech narsa!
Rossiya elchixonasi vaziyatni butunlay inkor etmoqda!
Rossiya elchixonasi jim!
Rossiya jim!
Rossiya bu voqeaga ahamiyat bermayapti!
Rossiya tan olyapti!
Rossiya achinmayapti!
Rossiya hech qanday chora ko‘rishni istamayapti!
Rossiya hech narsani o‘zgartirmoqchi emas!
Qobiljonni kim o‘ldirdi?
Tizim!
Muhammad Shamsuddinov, siyosatshunos ekspert (Tojikiston)
Strategic Focus: Central Asia
2💯98😢40❤10😭6👍2🤬2
Forwarded from Otabek Akromov
TACC
РФ рассматривает участие в консультативных встречах Центральной Азии и Азербайджана
В мире происходят масштабные геополитические трансформации, важнейшие из которых случаются на евразийском пространстве, сообщил первый секретарь посольства России в Таджикистане Алексей Зенько
Россия қўл урган иш расво бўлади
Марказий Осиё интеграцияси 1994 йилда ташкил этилган МО иқтисодий иттифоқи (кейинчалик МО ҳамкорлик ташкилоти) билан бошланган. Катта ютуқларга эришмаган бўлсада, аммо энг муҳими — минтақадаги давлатлар ўртасида тўғридан-тўғри мулоқотни таъминлаб, кескинликни юмшатиб турган. Бироқ 2005 йилда Россия қўшилгандан сўнг ушбу формат мустақил минтақавий платформа сифатида сақланиб қолмади ва ЕврАзЭСга қўшиб юборилди.
Сўнгги йилларда эса тамоман бошқа тенденция шаклланди. Марказий Осиё давлатлари ўзлари ташаббус кўрсатиб, “С5” формати орқали минтақавий муаммоларни ташқи кучларсиз муҳокама қилишни бошлади. Бу форматнинг асосий қиймати — унинг норасмийлиги, мослашувчанлиги ва энг муҳими, минтақанинг ўзига тегишли эканлигида. Озарбайжоннинг қўшилиши ҳам айнан шу мантиқ доирасида — маданий, тарихий ва транспорт жиҳатдан яқин актор сифатида қабул қилинди.
ТАССда чиққан сўнгги баёнотда Россия расмийлари Марказий Осиё ва Озарбайжон раҳбарларининг консультатив учрашувларига Москва ҳам қўшилиши мумкинлигини очиқ айтмоқда. Бу, албатта, “инклюзив хавфсизлик” ва “координация” деган яхши эшитиладиган иборалар билан асосланмоқда. Аммо амалда бундай қадам форматнинг фалсафасини ўзгартиради: минтақавий мулоқот яна катта куч иштирокидаги геосиёсий майдонга айланиши хавфи бор.
🌟 Отабек Акромов
Марказий Осиё интеграцияси 1994 йилда ташкил этилган МО иқтисодий иттифоқи (кейинчалик МО ҳамкорлик ташкилоти) билан бошланган. Катта ютуқларга эришмаган бўлсада, аммо энг муҳими — минтақадаги давлатлар ўртасида тўғридан-тўғри мулоқотни таъминлаб, кескинликни юмшатиб турган. Бироқ 2005 йилда Россия қўшилгандан сўнг ушбу формат мустақил минтақавий платформа сифатида сақланиб қолмади ва ЕврАзЭСга қўшиб юборилди.
Сўнгги йилларда эса тамоман бошқа тенденция шаклланди. Марказий Осиё давлатлари ўзлари ташаббус кўрсатиб, “С5” формати орқали минтақавий муаммоларни ташқи кучларсиз муҳокама қилишни бошлади. Бу форматнинг асосий қиймати — унинг норасмийлиги, мослашувчанлиги ва энг муҳими, минтақанинг ўзига тегишли эканлигида. Озарбайжоннинг қўшилиши ҳам айнан шу мантиқ доирасида — маданий, тарихий ва транспорт жиҳатдан яқин актор сифатида қабул қилинди.
ТАССда чиққан сўнгги баёнотда Россия расмийлари Марказий Осиё ва Озарбайжон раҳбарларининг консультатив учрашувларига Москва ҳам қўшилиши мумкинлигини очиқ айтмоқда. Бу, албатта, “инклюзив хавфсизлик” ва “координация” деган яхши эшитиладиган иборалар билан асосланмоқда. Аммо амалда бундай қадам форматнинг фалсафасини ўзгартиради: минтақавий мулоқот яна катта куч иштирокидаги геосиёсий майдонга айланиши хавфи бор.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍29💯17🤣8❤6🤬4🔥3👎1
16 dekabr kuni Bishkek shahrida Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temir yo‘li qurilishi bo‘yicha kelishuv imzolanishi Markaziy Osiyoning mustaqil va ongli geoiqtisodiy subyekt sifatida shakllanib borayotganini yana bir bor ko‘rsatdi. Tahlilchilar ushbu loyihani mintaqa uchun strategik ahamiyatga ega infratuzilma tashabbusi sifatida baholamoqda, uning umumiy qiymati esa qariyb 5 milliard AQSh dollarini tashkil etadi. Mazkur loyiha Markaziy Osiyoni Sharq va G‘arb, Shimol va Janub o‘rtasidagi muqobil va barqaror transport bog‘lamiga aylantirishga xizmat qiladi.
Muhimi shundaki, bu tashabbus tashqi kuchlar raqobati mahsuli emas, balki Markaziy Osiyo davlatlarining o‘z manfaatlaridan kelib chiqqan pragmatik va suveren tanlovidir. Mintaqa mamlakatlari Xitoy bilan hamkorlikni bir tomonlama qaramlik emas, balki o‘z rivojlanish strategiyasini amalga oshirish vositasi sifatida ko‘rmoqda. Transport, logistika va savdo yo‘laklarini kengaytirish orqali Markaziy Osiyo global iqtisodiyotda o‘z pozitsiyasini mustahkamlashga intilmoqda.
Shu fonda Rossiyaning mintaqadagi an’anaviy ta’siri nisbatan susayib borayotgani ko‘zga tashlanadi. Ukrainadagi vaziyat Rossiyaning e’tiborini va resurslarini boshqa yo‘nalishlarga burdi, bu esa Markaziy Osiyoda iqtisodiy tashabbuslarning asosiy drayveri sifatida boshqa aktorlar - avvalo Xitoyning oldinga chiqishiga imkon yaratdi. Biroq bu jarayonni “Rossiyani siqib chiqarish” sifatida emas, balki mintaqadagi kuchlar muvozanatining tabiiy qayta shakllanishi sifatida baholash to‘g‘riroq bo‘ladi.
Xitoyning sanksiyalarga qo‘shilmagani va savdo-logistika zanjirlarida moslashuvchan yondashuvi Markaziy Osiyo uchun qo‘shimcha imkoniyatlar ochmoqda, ammo bu imkoniyatlardan qanday va qaysi shaklda foydalanish masalasi mintaqa davlatlarining o‘z qo‘lida. Markaziy Osiyo tobora ko‘proq tashqi ta’sirlarga moslashuvchi emas, balki ularni muvozanatlashtira oladigan mustaqil o‘yinchi sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Shu ma’noda, Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temir yo‘li nafaqat infratuzilma loyihasi, balki Markaziy Osiyoning suveren rivojlanish modeli, ko‘p vektorli hamkorlik va o‘z manfaatlarini mustaqil belgilashga qodir mintaqa sifatidagi rolini tasdiqlovchi ramziy qadamdir.
Strategic Focus: Central Asia
Muhimi shundaki, bu tashabbus tashqi kuchlar raqobati mahsuli emas, balki Markaziy Osiyo davlatlarining o‘z manfaatlaridan kelib chiqqan pragmatik va suveren tanlovidir. Mintaqa mamlakatlari Xitoy bilan hamkorlikni bir tomonlama qaramlik emas, balki o‘z rivojlanish strategiyasini amalga oshirish vositasi sifatida ko‘rmoqda. Transport, logistika va savdo yo‘laklarini kengaytirish orqali Markaziy Osiyo global iqtisodiyotda o‘z pozitsiyasini mustahkamlashga intilmoqda.
Shu fonda Rossiyaning mintaqadagi an’anaviy ta’siri nisbatan susayib borayotgani ko‘zga tashlanadi. Ukrainadagi vaziyat Rossiyaning e’tiborini va resurslarini boshqa yo‘nalishlarga burdi, bu esa Markaziy Osiyoda iqtisodiy tashabbuslarning asosiy drayveri sifatida boshqa aktorlar - avvalo Xitoyning oldinga chiqishiga imkon yaratdi. Biroq bu jarayonni “Rossiyani siqib chiqarish” sifatida emas, balki mintaqadagi kuchlar muvozanatining tabiiy qayta shakllanishi sifatida baholash to‘g‘riroq bo‘ladi.
Xitoyning sanksiyalarga qo‘shilmagani va savdo-logistika zanjirlarida moslashuvchan yondashuvi Markaziy Osiyo uchun qo‘shimcha imkoniyatlar ochmoqda, ammo bu imkoniyatlardan qanday va qaysi shaklda foydalanish masalasi mintaqa davlatlarining o‘z qo‘lida. Markaziy Osiyo tobora ko‘proq tashqi ta’sirlarga moslashuvchi emas, balki ularni muvozanatlashtira oladigan mustaqil o‘yinchi sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Shu ma’noda, Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temir yo‘li nafaqat infratuzilma loyihasi, balki Markaziy Osiyoning suveren rivojlanish modeli, ko‘p vektorli hamkorlik va o‘z manfaatlarini mustaqil belgilashga qodir mintaqa sifatidagi rolini tasdiqlovchi ramziy qadamdir.
Strategic Focus: Central Asia
❤15👍6🔥3
Forwarded from 🇺🇿 TIV matbuot kotibi
🇯🇵Japan News: “O‘zbekiston chorrahada: Toshkent Markaziy Osiyoda yangi davrni qanday shakllantirmoqda va bu Yaponiya uchun nimani anglatadi”
Prezident Shavkat Mirziyoyev Markaziy Osiyoda integratsiya va hamkorlikni kuchaytirmoqda. Mintaqa alohida davlatlar yig‘indisi emas, balki yagona iqtisodiy va strategik hudud sifatida ko‘rilmoqda.
2017-yildan boshlab Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Doimiy maslahat uchrashuvlari yo‘lga qo‘yildi. 2024-yilda esa “Markaziy Osiyo – 2040” strategiyasi qabul qilinib, transport, energetika, suv va sanoat sohalarida umumiy rivojlanish rejalari belgilandi.
Mintaqa ichidagi savdo hajmi 4,5 barobarga oshdi, o‘zaro investitsiyalar ikki baravar ko‘paydi. Qo‘shma korxonalar, chegaradosh savdo zonalari va sanoat loyihalari (qishloq xo‘jaligi, to‘qimachilik, avtomobilsozlik va boshqalar) kengaymoqda.
Yangi temir yo‘llar, transport yo‘laklari, logistika va raqamli infratuzilma loyihalari amalga oshirilmoqda. Maqsad — Markaziy Osiyoni Yevropa va Osiyo o‘rtasidagi muhim logistika markaziga aylantirish.
O‘zbekiston–Yaponiya munosabatlari mustahkam. Mintaqaning integratsiyalashuvi Yaponiya uchun infratuzilma, energetika, raqamli texnologiyalar va investitsiya sohalarida yangi imkoniyatlar yaratmoqda.
🇺🇿Prezidentining siyosati Markaziy Osiyoni yanada barqaror, integratsiyalashgan va istiqbolli mintaqaga aylantirishga qaratilgan.
@TIVmatbuot
Prezident Shavkat Mirziyoyev Markaziy Osiyoda integratsiya va hamkorlikni kuchaytirmoqda. Mintaqa alohida davlatlar yig‘indisi emas, balki yagona iqtisodiy va strategik hudud sifatida ko‘rilmoqda.
2017-yildan boshlab Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Doimiy maslahat uchrashuvlari yo‘lga qo‘yildi. 2024-yilda esa “Markaziy Osiyo – 2040” strategiyasi qabul qilinib, transport, energetika, suv va sanoat sohalarida umumiy rivojlanish rejalari belgilandi.
Mintaqa ichidagi savdo hajmi 4,5 barobarga oshdi, o‘zaro investitsiyalar ikki baravar ko‘paydi. Qo‘shma korxonalar, chegaradosh savdo zonalari va sanoat loyihalari (qishloq xo‘jaligi, to‘qimachilik, avtomobilsozlik va boshqalar) kengaymoqda.
Yangi temir yo‘llar, transport yo‘laklari, logistika va raqamli infratuzilma loyihalari amalga oshirilmoqda. Maqsad — Markaziy Osiyoni Yevropa va Osiyo o‘rtasidagi muhim logistika markaziga aylantirish.
O‘zbekiston–Yaponiya munosabatlari mustahkam. Mintaqaning integratsiyalashuvi Yaponiya uchun infratuzilma, energetika, raqamli texnologiyalar va investitsiya sohalarida yangi imkoniyatlar yaratmoqda.
🇺🇿Prezidentining siyosati Markaziy Osiyoni yanada barqaror, integratsiyalashgan va istiqbolli mintaqaga aylantirishga qaratilgan.
@TIVmatbuot
👍111🔥27❤21👏13🕊2
Manbalarga ko‘ra, Grozniyda migrantlar va musulmonlarni himoya qilish masalasi faol muhokama qilinmoqda. Gap, asosan, so‘nggi paytlarda keskin millatchi va provokatsion harakatlari bilan tanilgan “Rus jamoasi” faoliyatiga qarshi choralar haqida bormoqda.
Bu jarayonga turtki bo‘lgan voqealardan biri - Qobiljonning o‘ldirilishi bo‘ldi. Ushbu fojia migrantlar orasida katta qo‘rquv va norozilik uyg‘otdi hamda ularning Rossiyada o‘zini himoyasiz his qilayotganini ochiq ko‘rsatdi.
Shu fonda Ramzan Qodirov nazoratidagi “Xalqlar do‘stligi jamoasi” faollashgani aytilmoqda. Bu tuzilma uzoq yillardan beri millatlararo muammolarni yumshatish va vositachilik bilan shug‘ullanib keladi. Manbalarga ko‘ra, jamoaga migrantlar ko‘p bo‘lgan hududlarda himoya va tartibni ta’minlash bo‘yicha ishlarni kuchaytirishga norasmiy buyruq berilgan.
Aytishlaricha, R.Qodirovning faollashuvi Markaziy Osiyo elitalarining murojaatlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Mahalliy elita Kreml migrantlar xavfsizligi bo‘yicha bergan va’dalarini bajarmayotganini ko‘rmoqda. Xususan, avvalroq Moskva “Rus jamoasi” masalasini yopish bo‘yicha va’da bergan, biroq amalda bu muammo nafaqat hal bo‘lmadi, balki yanada keskinlashdi.
Shu sababli, Markaziy Osiyodagi ayrim siyosiy va norasmiy elitalar Kreml bu masalada real yordam bera olmasligini tushunib, migrantlar muammosini hal qila oladigan, amalda kuchli ta’sirga ega shaxs - R.Qodirovga murojaat qilganlar. Ular uchun asosiy masala so‘z emas, balki real yordam.
Ammo tahlilchilarga ko‘ra, bu ishlar faqat himoya bilan cheklanmaydi. Ramzan Qodirov migrantlarni himoya qilish orqali ularning sadoqatini ham mustahkamlashga harakat qilmoqda. Ya’ni migrantlar va diasporalarga himoya taklif qilinadi, buning evaziga esa ular ustidan norasmiy ta’sir va nazorat o‘rnatiladi.
Manbalarga ko‘ra, mudxish hodisadan so‘ng jamoaga aloqador axborot kanallari faol ishlay boshlagan, migrantlarga nisbatan tahdidlar yoritilmoqda va o‘zlarini “yagona himoyachi” sifatida ko‘rsatish kuchaygan. Bu migrantlarning noroziligini ochiq maydonga chiqarmasdan, nazorat ostida ushlab turishga xizmat qilmoqda.
Shuningdek, maktablar, bozorlar va migrantlar ko‘p to‘plangan joylarda profilaktik hamkorlik formatlari muhokama qilinayotgani aytilmoqda. Rasmiy izohga ko‘ra, bu choralar mojarolarning oldini olishga qaratilgan. Taxminlarga ko‘ra, bu orqali migrantlar muhitini boshqarish va ularning kayfiyatini nazorat qilish ko‘zda tutilgan.
Kengroq ma’noda, Ramzan Qodirov Rossiyada musulmonlar va Markaziy Osiyodan kelgan migrantlar himoyachisi sifatida ko‘rinishga harakat qilmoqda, Kreml bo‘sh qoldirgan maydonda o‘z ta’sirini kengaytirmoqda. Bu himoya to‘liq beg‘araz emas, balki ijtimoiy va siyosiy ta’sir doirasini kengaytirish, migrantlarni o‘ziga yaqinlashtirish va zarur paytda muvozanatlovchi kuch sifatida ishlatish hisob-kitobiga ham asoslangan.
Strategic Focus: Central Asia
Bu jarayonga turtki bo‘lgan voqealardan biri - Qobiljonning o‘ldirilishi bo‘ldi. Ushbu fojia migrantlar orasida katta qo‘rquv va norozilik uyg‘otdi hamda ularning Rossiyada o‘zini himoyasiz his qilayotganini ochiq ko‘rsatdi.
Shu fonda Ramzan Qodirov nazoratidagi “Xalqlar do‘stligi jamoasi” faollashgani aytilmoqda. Bu tuzilma uzoq yillardan beri millatlararo muammolarni yumshatish va vositachilik bilan shug‘ullanib keladi. Manbalarga ko‘ra, jamoaga migrantlar ko‘p bo‘lgan hududlarda himoya va tartibni ta’minlash bo‘yicha ishlarni kuchaytirishga norasmiy buyruq berilgan.
Aytishlaricha, R.Qodirovning faollashuvi Markaziy Osiyo elitalarining murojaatlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Mahalliy elita Kreml migrantlar xavfsizligi bo‘yicha bergan va’dalarini bajarmayotganini ko‘rmoqda. Xususan, avvalroq Moskva “Rus jamoasi” masalasini yopish bo‘yicha va’da bergan, biroq amalda bu muammo nafaqat hal bo‘lmadi, balki yanada keskinlashdi.
Shu sababli, Markaziy Osiyodagi ayrim siyosiy va norasmiy elitalar Kreml bu masalada real yordam bera olmasligini tushunib, migrantlar muammosini hal qila oladigan, amalda kuchli ta’sirga ega shaxs - R.Qodirovga murojaat qilganlar. Ular uchun asosiy masala so‘z emas, balki real yordam.
Ammo tahlilchilarga ko‘ra, bu ishlar faqat himoya bilan cheklanmaydi. Ramzan Qodirov migrantlarni himoya qilish orqali ularning sadoqatini ham mustahkamlashga harakat qilmoqda. Ya’ni migrantlar va diasporalarga himoya taklif qilinadi, buning evaziga esa ular ustidan norasmiy ta’sir va nazorat o‘rnatiladi.
Manbalarga ko‘ra, mudxish hodisadan so‘ng jamoaga aloqador axborot kanallari faol ishlay boshlagan, migrantlarga nisbatan tahdidlar yoritilmoqda va o‘zlarini “yagona himoyachi” sifatida ko‘rsatish kuchaygan. Bu migrantlarning noroziligini ochiq maydonga chiqarmasdan, nazorat ostida ushlab turishga xizmat qilmoqda.
Shuningdek, maktablar, bozorlar va migrantlar ko‘p to‘plangan joylarda profilaktik hamkorlik formatlari muhokama qilinayotgani aytilmoqda. Rasmiy izohga ko‘ra, bu choralar mojarolarning oldini olishga qaratilgan. Taxminlarga ko‘ra, bu orqali migrantlar muhitini boshqarish va ularning kayfiyatini nazorat qilish ko‘zda tutilgan.
Kengroq ma’noda, Ramzan Qodirov Rossiyada musulmonlar va Markaziy Osiyodan kelgan migrantlar himoyachisi sifatida ko‘rinishga harakat qilmoqda, Kreml bo‘sh qoldirgan maydonda o‘z ta’sirini kengaytirmoqda. Bu himoya to‘liq beg‘araz emas, balki ijtimoiy va siyosiy ta’sir doirasini kengaytirish, migrantlarni o‘ziga yaqinlashtirish va zarur paytda muvozanatlovchi kuch sifatida ishlatish hisob-kitobiga ham asoslangan.
Strategic Focus: Central Asia
👍20🤔9❤8🔥4👎1
Strategic Focus: Central Asia
1. So‘nggi yillarda Markaziy Osiyo mamlakatlarida harbiy salohiyat oshirilayotgani haqida eshitganmisiz?
Ushbu so’rovnomada faol ishtirok etishingizni so’raymiz!
❤2