Ekspertlar fikricha, Buyuk Britaniyada bo‘lib o‘tgan muzokaralarning asosiy mavzularidan biri Rossiya - Ukraina urushi va uning mintaqaviy xavfsizlikka uzoq muddatli ta’siri bo‘ldi. Tashqi tomondan tadbir protokol va ramziy marosimlar - Qirollik gvardiyasi ishtiroki, Britaniya davlat an’analari va institutsional barqarorligi namoyishi bilan kechdi. Biroq mazmun jihatidan uchrashuv ancha strategik xarakterga ega edi.

O‘zbekiston TIV rahbari Baxtiyor Saidov Buyuk Britaniya Mudofaa vazirligining davlat vaziri lord Vernon Koker bilan uchrashuv o‘tkazganini ma’lum qildi. Aynan mudofaa yo‘nalishidagi muloqot muzokaralarning markaziy elementlaridan biri bo‘lgani e’tiborga loyiq.

Katta ehtimol bilan, inglizlar to‘rt yil davom etgan urush yakunida Rossiya hal qiluvchi strategik ustunlikka erisha olmaganini qayd etgan. Moskva yangi xavfsizlik arxitekturasini majburan shakllantira olmadi va muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Londonning pozitsiyasi qat’iy - Kremlni tiyib turish uzoq muddatli strategiya bo‘lib qoladi.

Shu kontekstda sahna ortidagi muzokaralar davomida Britaniya tomoni mudofaa va harbiy-texnik sohada hamkorlikni (kadrlar tayyorlash, kiberxavfsizlik, razvedka almashinuvi, gibrid tahdidlarga qarshi kurash va zamonaviy texnologiyalar bo‘yicha aloqalarni kuchaytirish) diversifikatsiya qilishni taklif qilgan bo‘lishi ehtimoldan xoli emas.

Bu harbiy blok tuzish yoki keskin geosiyosiy burilish degani emas. Gap yagona tayanchga bog‘lanib qolmaslik haqida ketmoqda. London mintaqaga qo‘shimcha xavfsizlik variantlarini taklif etmoqda.

Axborot maydoni ham alohida muhokama qilingan bo‘lishi mumkin. Uzoq davom etayotgan urush sharoitida narrativlar strategik ahamiyat kasb etmoqda. G‘arb mintaqa davlatlaridan tashqi axborot bosimiga nisbatan barqarorroq pozitsiya va Moskva siyosatiga nisbatan muvozanatli, ammo mustaqil yondashuv kutmoqda.

Shunday qilib, Qirollikdagi uchrashuv oddiy diplomatik protokol yoki ramziy marosim bilangina cheklanib qolmadi. U Markaziy Osiyoni shakllanayotgan yangi xavfsizlik arxitekturasiga bosqichma-bosqich integratsiya qilish jarayonining muhim bo‘g‘ini sifatida namoyon bo‘ldi. Ukrainadagi urush endi vaqtinchalik inqiroz emas - u global siyosatning uzoq muddatli va tizimli omiliga aylangan. Xalqaro kuchlar muvozanati, xavfsizlik yondashuvlari va geosiyosiy ittifoqlar aynan shu fon’da qayta ko‘rib chiqilmoqda. Tabiiyki, bu jarayon Markaziy Osiyo davlatlarining kelajakdagi strategik tanlovlariga, tashqi siyosiy ustuvorliklariga va xavfsizlik modeliga bevosita ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi.

Strategic Focus: Central Asia

Jeneva: muzokaralar soyasidagi keskin ssenariy

Jenevada AQSH va Eron o‘rtasida vositachilar orqali o‘tayotgan navbatdagi muzokaralar tashqi tomondan diplomatik jarayon sifatida ko‘rinsa-da, amalda vaziyat ancha murakkab va keskin. Ummon vositachiligida o‘tayotgan uchinchi raund muloqotlar ishonch inqirozi, o‘zaro sanksiyalar va geosiyosiy bosim fonida kechmoqda.

Rasmiy bayonotlarda “deeskalatsiya” va “muloqotni davom ettirish” iboralari yangramoqda. Biroq real siyosiy sharoit shuni ko‘rsatadiki, tomonlar o‘rtasida fundamental ishonch yetishmaydi. AQSH ichki siyosiy muhitida Eron masalasi keskin polarizatsiyalashgan mavzu bo‘lib qolmoqda. Kongress, mintaqaviy ittifoqchilar (Isroil) va xavfsizlik doiralari Tehronga nisbatan qattiq pozitsiyani saqlab qolish tarafdori.

Shu sababli tinch kelishuv ehtimoli past baholanmoqda. Hatto ayrim tahlillarga ko‘ra, Vashington siyosiy va strategik risklarni hisobga olgan holda ham kuch ishlatish ssenariysini istisno qilmaydi. Ya’ni, bu qaror AQSHning o‘ziga iqtisodiy yoki geosiyosiy zarar keltirishi mumkin bo‘lsa-da, Eron yadroviy salohiyatining kengayishi Vashington uchun yanada katta tahdid sifatida ko‘rilmoqda.

Yaqin Sharqdagi ittifoqchilik majburiyatlari, Isroil omili va mintaqaviy kuchlar muvozanati masalasi ham AQSH qarorlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Natijada diplomatik jarayon davom etayotgan bo‘lsa-da, parallel ravishda harbiy bosim va ehtimoliy zarba ssenariysi kun tartibidan tushgani yo‘q.

Agar muzokaralar muvaffaqiyatsiz yakunlansa, bu nafaqat Yaqin Sharqda, balki Kaspiy va Markaziy Osiyo mintaqasida ham beqarorlik xavfini oshiradi. Transport yo‘laklari, energetik aloqalar va xavfsizlik muvozanati jiddiy sinovdan o‘tadi.

Jeneva bugun murosa maydoni sifatida ko‘rinmoqda. Ammo voqelik shuni ko‘rsatadiki, bu jarayon murosa sari emas, balki kuch sinashuvining yangi bosqichiga ham olib borishi mumkin. Diplomatiya davom etmoqda, lekin harbiy ssenariy ehtimoli hanuz yuqori bo‘lib qolmoqda.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

"Толибон" ҳарбийлари Покистонга қарши қасос ҳужумлари бошланганини эълон қилмоқда.

👉@suhrob_buranov👈

Kobuldan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, afg‘on qurolli kuchlari Pokiston armiyasiga qarshi “keng ko‘lamli javob operatsiyasi”ni boshlagan. Harbiy harakatlar “Dyurand chizig‘i” deb ataluvchi Afg‘oniston - Pokiston chegarasi bo‘ylab olib borilmoqda.

To‘qnashuvlar chegara hududlaridagi kamida olti viloyatda avj olgan. Afg‘oniston Mudofaa vazirligi vakillari zarbalar va quruqlikdagi amaliyotlar Xost, Paktiya, Nuriston hamda boshqa sharqiy hududlarda boshlanganini tasdiqladi. Tolibonning “Xolid ibn Valid” nomli 201-korpusi vakiliga ko‘ra, harakatlar “javob choralari” sifatida olib borilmoqda. Unga ko‘ra, bir nechta Pokiston chegara postlari ayni vaqtda nazoratga olingan.

Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, Nangarhor va Kunar viloyatlarida Pokiston armiyasining 15 dan ortiq chegara blok-postlari egallangan. Operatsiyalarda Pokiston Toliboni jangarilari ham faol ishtirok etayotgani aytilmoqda - ular amalda afg‘on kuchlari tarkibida diversiya guruhlari sifatida harakat qilmoqda.

Amirlik rasmiy vakili Z.Mujohid zarbalar Pokistonning harbiy obyektlari va markazlariga yo‘naltirilganini bildirib, bu harakatlarni “Pokiston harbiy doiralarining jinoyatlari va doimiy provokatsiyalariga javob” deya izohlagan.

Hozircha janglar intensivligi oshib borayotgani qayd etilmoqda. Agar janglar kengayishda davom etsa, bu nafaqat Kobul va Islomobod o‘rtasidagi keskinlikni chuqurlashtiradi, balki transchegaraviy qurolli guruhlar faollashuvi, radikal tarmoqlarning konsolidatsiyasi va qo‘shni davlatlarga beqarorlik eksport qilinishi xavfini ham oshiradi. Ayniqsa, “Dyurand chizig‘i” atrofidagi nazoratning zaiflashuvi mintaqada terrorchilik va kontrabanda yo‘llarining kengayishiga olib kelishi mumkin. Shu bois, yuzaga kelayotgan vaziyat Janubiy va Markaziy Osiyo xavfsizlik muvozanati uchun strategik tahdid sifatida baholanmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

“Tolibon” hokimiyatda qolmoqda va ichki legitimligini saqlab turibdi. Qarshilik zaif, mintaqadagi birorta davlat Afg‘onistonda hokimiyat almashuvini ma’qul ssenariy deb hisoblamaydi — hech kim toliblarni ag‘darish uchun zarur bo‘ladigan yuqori xarajatlarni o‘z zimmasiga olishga tayyor emas… Barcha omillar yaqin istiqbolda hukumat katta ehtimol bilan hokimiyatni saqlab qolishini ko‘rsatmoqda. Ko‘plab tahlilchilar iqtisodiy inqiroz, harakat ichidagi parchalanish yoki qurolli muxolifat provokatsiyalari sabab rejim qulaydi, deb bashorat qilgan edi. Ammo to‘rt yil o‘tib, bu kutilmalar o‘zini oqlamadi. Aksincha, toliblar hududiy nazoratni kuchaytirdi, muxolifatni neytrallashtirdi va qo‘shni davlatlar bilan pragmatik aloqalar o‘rnatdi.

“Tolibon” harakatining barqarorligi o‘zaro bog‘liq bir qator omillar bilan izohlanadi.

Birinchidan, yirik davlatlar va mintaqaviy o‘yinchilar tobora ko‘proq Afg‘onistondagi siyosiy islohotlardan ko‘ra barqarorlikni ustuvor deb bilmoqda. Ular uchun mojarolarning qayta boshlanishi toliblarning hokimiyatda qolishidan ko‘ra kattaroq tahdid sifatida ko‘rilmoqda.

Ikkinchidan, “Tolibon”ning mafkuraviy asoslari tashqi bosim va shartli tan olish mexanizmlarining samaradorligini cheklaydi. Bundan tashqari, afg‘on jamiyatining tuzilishi, tarixan keskin islohotlarga qarshiligi hamda mamlakatni samarali boshqara oladigan ishonchli muqobil siyosiy kuchning yo‘qligi hokimiyatning konsolidatsiyasiga xizmat qilmoqda.

Mavjud sharoitda “Tolibon”ning hokimiyatda qolishi mamlakat uchun eng kam travmatik ssenariy sifatida namoyon bo‘lmoqda.

L.Shashok, siyosiy ekspert

Strategic Focus: Central Asia

Inna lillahi va inna ilayhi rojiʼun

Nukus ko‘chasida voyaga yetmagan shaxs boshqargan BMW urib yuborgan YPX inspektori, kichik serjant Hosilbek Eshnazarov olgan jarohatlari oqibatida vafot etdi. 33 yosh. Uch nafar farzand. Eng kattasi hali 6 yoshga ham to‘lmagan.

Bir oilaning tayanchi, uch bolaning otasi, ota-onaning farzandi - bir zumlik “shou”, tezlik va mas’uliyatsizlik qurboniga aylandi.

Rulni o‘yinchoq deb bilganlar, tezlikni obro‘ deb o‘ylaganlar, ijtimoiy tarmoqlarda ko‘z-ko‘z qilishni hayotdan ustun qo‘yganlar - bular tasodifiy bezorilar emas. Bu - jamiyat uchun real xavf.

Avtoterrorchilarning joyi panjara ortida! Voyaga yetmagan degan tamg‘a javobgarlikdan qutqaruvchi qalqon bo‘la olmaydi. Mashina bilan odam urib yuborish - jinoyat. Nuqta.

Har safar “hali yosh”, “xato qilib qo‘ydi” deya yumshatsak, ertaga yana bir ota yer ostida, yana bir oila parokanda bo‘ladi.

Ta’ziya so‘zlari og‘riqni kamaytirmaydi. Adolat esa kechiktirilmasligi kerak. Qonun ishlashi shart. Qat’iy va murosasiz.

Strategic Focus: Central Asia

Isroil Eronga hujum qildi

Isroil mudofaa vaziri davlatga tahdidlarni bartaraf etish maqsadida Isroil Eron hududiga oldindan zarba berganini ma’lum qildi.

Mamlakatda favqulodda holat e’lon qilindi.

Yaqin vaqt ichida Isroilga qarshi raketa va dron hujumlari kutilmoqda.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Isroil Tehronga bergan zarbasi chog‘ida Eron prezidenti Masud Pezeshkiyonni yo‘q qilishga uringani haqida xabar qilinmoqda.

Shuningdek, Eron oliy rahbari Oyatulloh Xomanaiyning uyiga hujum qilingan.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Isroil Eronga qarshi operatsiyaning asosiy maqsadi “rejimni ag‘darish va hokimiyatni almashtirish” ekanini ma’lum qildi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Eronga qarshi agressiya boshlanganiga bir necha soat bo‘ldi. Zarbalarning ko‘lami kengaymoqda, mintaqa alangaga tortilmoqda. Ammo shu paytgacha birorta musulmon davlati ochiq va qat’iy pozitsiya bildirmadi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Erondagi vaziyat bo‘yicha

Isroil va Eron o‘rtasida davom etayotgan urush fonida Eron janubidagi mamlakat iqtisodiyoti uchun strategik ahamiyatga ega bo‘lgan muhim obyektlar zarbaga uchradi. 28-fevral tongida Isroil “preventiv hujum”ni boshladi, keyinchalik unga AQSH ham qo‘shildi.

Ma’lumotlarga ko‘ra, nishonlardan biri Bushehr viloyatidagi Asaluye porti bo‘lgan. Bu yerda dunyodagi eng yirik “Janubiy Pars” gaz konidan gazni qayta ishlash va eksport qilish markazi, shuningdek yirik sanoat klasteri joylashgan. Hududda Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi harbiy infratuzilmasi ham mavjud bo‘lishi mumkin. Shu bois iqtisodiy komponentga berilgan zarba butun Eron iqtisodiyotida og‘ir inqirozni keltirib chiqarishi ehtimoli bor.

Shu bilan birga, Siston va Balujiston viloyatidagi Chobahor portiga ham zarbalar berilgan. Bu port Eron va uning hamkorlariga Ho‘rmuz bo‘g‘ozini chetlab o‘tib savdo qilish imkonini beruvchi muhim tranzit tuguni hisoblanadi hamda Markaziy Osiyo, Xitoy va Afg‘onistonni jahon bozorlariga bog‘laydi. Mazkur hududda Eron harbiy-dengiz kuchlari, jumladan Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Harbiy-dengiz kuchlariga qarashli “Imom Aliya” bazasi joylashgan.

Kona­rek aeroporti hududida ham portlashlar qayd etilgani aytilmoqda. U Harbiy-havo kuchlari va Harbiy-dengiz kuchlari tomonidan qo‘shma harbiy aerodrom sifatida foydalaniladi va Arab dengizi zonasiga mas’ul hisoblanadi. Ijtimoiy tarmoqlarda voqea joyidan videokadrlar tarqalgan.

Portlashlar poytaxt Tehron, shuningdek Isfahon, Qum, Karaj va Kermonshoh shaharlarida ham qayd etilgan. Eron oliy rahbari Oyatulloh Ali Xomanaiy xavfsiz joyga ko‘chirilgan. Isroil va AQSH harakatlarni muvofiqlashtirganini tasdiqlagan, Isroilda esa javob zarbalari kutilayotgani sabab favqulodda holat rejimi joriy etilgan.

Batafsil: Strategic Focus: Middle East and North Africa