#Россия #Хитой
Россия–Хитой яқинлашуви ортида қандай мотивлар бор?

Путиннинг Хитойга ташрифи фонида Москва ва Пекин ўртасидаги муносабатлар яна бир бор глобал сиёсат диққат марказига чиқмоқда. Рақамлар шуни кўрсатадики, бу шериклик Россия томонидан илгари сурилаётганидек, “кўп қутблилик” ғоясига таянмайди. Аксинча, ҳамкорликда биринчи навбатда аниқ иқтисодий ва энергетик манфаатлар устувор.

Россия учун Хитой Ғарб санкциялари шароитида асосий бозор, молиявий ва технологик “таянч нуқта”га айланмоқда. Европа бозорларидаги чекловлар Россияни Шарққа, айниқса Хитойга янада кўпроқ қаратишга мажбур қилмоқда.

Хитой учун эса Россия – арзон ва барқарор энергия манбаи, шунингдек, Евроосиёда Ғарб таъсирини мувозанатлаштирувчи муҳим сиёсий ҳамкордир.

Бироқ бу муносабатлар тўлиқ тенгликка асосланган деб бўлмайди. Савдо таркибида Россия кўпроқ хомашё етказиб берувчи, Хитой эса юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар экспортчиси сифатида кўринмоқда. Бу узоқ муддатда Россиянинг Хитойга иқтисодий боғлиқлигини ошириши мумкин.

Шу боис Россия-Хитой яқинлашуви кўпроқ геосиёсий босим ва иқтисодий зарурат натижасидир. Бугунги кунда Москва ва Пекин бир-бирига керак. Аммо келажакда бу шерикликнинг мустаҳкамлиги савдо ҳажмига эмас, кўпроқ ўзаро манфаатлар қанчалик мувозанатли сақланишига боғлиқ бўлади.

@muxtor_nazirov

AQSHning quruqlikdan hujum qilishga asoslari bor

Bugungi murakkab va axborotga toʻla zamonda oʻz yoʻnalishini fundamental darajada biladigan, geosiyosiy va iqtisodiy jarayonlarni yuzaki shov-shuvlardan xoli tarzda, tizimli ekspertiza va xolis mantiq asosida tushuntirib bera oladigan kuchli tahlilchilarni kuzatish - alohida bir kayf. Bunday professionallarning chuqur va teran tahlillari voqealar rivojining asl sabab va oqibatlarini koʻrsatib, strategik tushuncha (insight) beradi hamda mantiqiy fikrlash doirasini kengaytiradi. Murakkab mintaqaviy va global tendensiyalarni aniq faktlar hamda yuqori masʼuliyat bilan yoritib, doimo ishonchli manba boʻlib kelayotgan oʻz ishining ustalariga, xususan, tahlillari har doim oʻzining chuqurligi, xolisligi va yuqori professionalligi bilan ajralib turadigan Muxtor aka Nazirovning kanaliga qoʻshilishni tavsiya qilamiz.

Eron Vetnam, Ukraina esa Shimoliy Koreya

Urushlar qanday tugaydi asarining muallifi Gideon Rous fikricha, urushlarning tafsilotlari turlicha bo‘lsa-da, ularning strategik borishi ko‘pincha takrorlanadi va aynan shu o‘xshashliklar mojarolarning qanday yakunlanishini oldindan taxmin qilish imkonini beradi. Shu jihatdan AQSh-Isroil va Eron o‘rtasidagi mojaro Vetnam urushiga o‘xshaydi. Dastlab tez g‘alabaga umid qilindi, harbiy bosim kuchaytirildi, biroq raqib taslim bo‘lmadi va oxir-oqibat tomonlar muammoning asosiy sabablarini hal qilmagan holda murosali kelishuvga majbur bo‘ladi. Shu sabab Eronning yadroviy dasturi va mamlakatdagi siyosiy tizim taqdiri ham keyinga qoldirilishi mumkin. Ukrainadagi urush esa Koreya urushiga ko‘proq o‘xshaydi. Uzoq davom etgan qonli janglardan so‘ng tomonlar mavjud front chizig‘i bo‘ylab muzlatilgan kelishuvga kelishi va amalda yangi demarkatsiya chizig‘i paydo bo‘lishi ehtimoli yuqori.

Vetnamda ham AQSh dastlab harbiy ustunlik va bosim orqali raqibni yon berishga majbur qilaman deb o‘ylagan edi. Biroq Shimoliy Vetnam taslim bo‘lmadi va uzoq muddatli qarshilik strategiyasini tanladi. Oqibatda AQSh tobora ko‘proq resurs sarfladi, lekin siyosiy maqsadlariga erisha olmadi. Muallifning fikricha, Eron bilan vaziyat ham shunga o‘xshash rivojlanmoqda. AQSh va Isroil Eronning yadroviy va harbiy salohiyatiga katta zarba berdi, ko‘plab harbiy obyektlar va rahbarlar yo‘q qilindi, ammo Tehron siyosiy jihatdan qulamadi va taslim bo‘lmadi. Aksincha, Eron Hormuz bo‘g‘ozi orqali global energetika tizimiga bosim o‘tkaza oldi va mojaroni xalqaro iqtisodiyot uchun muammoga aylantirdi. Shuning uchun ham yakunda urushni to‘xtatadigan, lekin Eronning yadroviy dasturi va siyosiy tizimi masalasini to‘liq hal qilmaydigan murosali kelishuv yuzaga kelishi mumkin.

Shunga o'xshash holat 1950-yillarda Shimoliy Koreya butun yarimorolni egallashni maqsad qilgandi, AQSh va uning ittifoqchilari esa bunga yo‘l qo‘ymaslik uchun urushga kirgan edi. Bir necha yil davom etgan og‘ir janglardan so‘ng hech bir tomon hal qiluvchi ustunlikka erisha olmadi va urush sulh bilan yakunlandi. Natijada front chizig‘i deyarli o‘zgarmagan holda saqlanib qoldi va Koreya yarimoroli amalda ikki qismga bo‘linib ketdi. Muallifning fikricha, Ukrainada ham shunga o‘xshash vaziyat shakllanmoqda. Rossiya dastlab tez g‘alaba kutgan bo‘lsa, Ukraina esa barcha hududlarini qaytarib olishni maqsad qilgan edi. Biroq uzoq davom etgan janglar, yuz minglab qurbonlar va ulkan iqtisodiy xarajatlardan so‘ng tomonlar asta-sekin mavjud front chizig‘i asosida qandaydir kelishuv ehtimoliga yaqinlashmoqda. Muallif nazarida urush tugagan taqdirda ham bu yakuniy siyosiy yechim emas, balki uzoq muddatli sulh yoki “muzlatilgan mojaro” ko‘rinishida bo‘lishi mumkin.

Gideon Rous yana bir muhim qonuniyatga e’tibor qaratadi ya'ni tarixdagi deyarli barcha yirik urushlarda ittifoqchilar o‘rtasida ham kelishmovchiliklar yuzaga keladi. Vetnamda AQSh va Janubiy Vetnam, Koreyada AQSh va Janubiy Koreya, bugun esa AQSh, Yevropa, Ukraina, Isroil va Fors ko‘rfazi davlatlari o‘rtasida urushning maqsadlari va yakuniy natijalari borasida turli qarashlar mavjud. Muallifning fikricha, yirik davlatlar oxir-oqibat o‘z manfaatlaridan kelib chiqib qaror qabul qiladi va kichikroq ittifoqchilar bu qarorlarga moslashishga majbur bo‘ladi.

Shunday qilib, zamonaviy urushlar tobora ko‘proq harbiy emas, siyosiy muammoga aylanmoqda. Texnologik ustunlik, kuchli armiya yoki keng ko‘lamli bombardimonlar avtomatik ravishda siyosiy g‘alaba keltirmayapti. Aksincha, urushlar ko‘pincha tomonlar charchab, resurslari kamayib, siyosiy xarajatlar ortgan paytda qandaydir murosa bilan yakunlanmoqda. Eron va Ukraina misollari yana bir bor shuni ko‘rsatadiki, urushni boshlash nisbatan oson, ammo uni siyosiy jihatdan muvaffaqiyatli yakunlash ancha qiyin. Aynan shu sabab bugungi mojarolarning ehtimoliy natijasi to‘liq g‘alaba emas, balki vaqtinchalik kelishuvlar, muzlatilgan nizolar va kelajakda yana qaytishi mumkin bo‘lgan hal qilinmagan muammalar bo‘lishi mumkin.

Айрим каналларда Мухтор ака ҳақида илиқ фикрлар билдирилаётганини кўриб, ортда қолмасликка ният қилдим – сиёсатшунос Мухтор Назиров “Фикрат”нинг доимий ва муҳим эксперти.

Ўзи умуман кўрсатувларга тайёрланишда қуйидаги каналлар доимий “назоратимизда” 👉 Таҳлил гуруҳи

@gayratkhodjasaydaliev

Moskvadan kelgan ma’lumotlarga koʻra, Kremlda Ostona xalqaro sudi (AIFC) tomonidan 2026-yil 15-mayda qabul qilingan va 21-may kuni rasman eʼlon qilingan shov-shuvli qarorga nisbatan munosabat “oʻta ogʻir” boʻlganini koʻrsatmoqda. Sud Ukrainaning “Naftogaz” kompaniyasiga Shveytsariya arbitrajining 2025-yil iyun oyidagi qarorini tan olgan holda, Rossiyaning “Gazprom” monopoliyasidan 1,37 milliard dollar asosiy qarz va foizlarni (jami 1,4 milliard dollardan ortiq) majburiy tartibda undirishga ruxsat berdi.

Qozogʻiston 2026-yil boshida Shveytsariya Federal oliy sudi “Gazprom”ning apellyatsiyasini rad etganidan keyin bu qadamni ochiqchasiga tashlagan dunyodagi birinchi yurisdiksiya boʻldi va bu bilan Rossiya gaz gigantining respublika hududidagi barcha moliyaviy hamda moddiy aktivlarini jiddiy xavf ostiga qoʻydi.

Rossiya Xavfsizlik kengashida ushbu voqea toʻgʻridan-toʻgʻri xiyonat sifatida baholanmoqda. Moskvadagi manbalar fikricha, prezident Toqayevda ushbu keysni siyosiy yoʻllar bilan bloklash uchun barcha richaglar mavjud edi, biroq u Gʻarb dunyosiga Rossiyadan masofa saqlayotganini namoyish qilish ssenariysini afzal koʻrdi. Qolaversa, “Naftogaz” daʼvosi AIFC sudi tomonidan hali 2026-yil 9-yanvarda koʻrib chiqish uchun qabul qilingani va yakuniy eshitishlarda Rossiya tomoni ishtirok etmagani bu jarayon ortida tizimli tayyorgarlik boʻlganidan dalolat beradi.

Garchi Qozogʻiston Adliya vazirligi vaziyatni yumshatish maqsadida AIFC sudi ingliz huquqi doirasida ishlovchi ekstraterritorial organ ekanini va milliy qonunchilikka tayanmasligini daʼvo qilayotgan boʻlsa-da, Moskva buni shunchaki zaif bahona deb hisoblamoqda, chunki ushbu sud aynan Qozogʻiston poytaxtining markazida faoliyat yuritadi.

Hozirda Rossiya Xavfsizlik kengashi ekspertlari Qozogʻistonga nisbatan qoʻllanilishi mumkin boʻlgan qatʼiy iqtisodiy va logistik “asimmetrik choralar” paketini faol ishlab chiqmoqda. Birinchi navbatda, Ostona oʻz xomashyo eksportining qariyb 80 foizini amalga oshiradigan Kaspiy quvurlari konsortsiumi infratuzilmasi orqali Qozogʻiston neft tranzitini toʻxtatishi mumkin boʻlgan rejadan tashqari texnik va ekologik tekshiruvlarni kuchaytirish koʻrib chiqilmoqda.

Shuningdek, Qozogʻiston ichki bozoriga Rossiyadan yetkazib beriladigan neft mahsulotlari kvotalarini qayta koʻrib chiqish va Qozogʻiston yuklarining uchinchi mamlakatlarga tranziti uchun Rossiya temir yoʻllari tariflarini keskin oshirish rejalashtirilgan.

Strategic Focus: Central Asia

Hurmatli kuzatuvchilar!

So‘ngi kunlarda Telegram-kanallarda, jumladan bizning kanallarimizda ham turli spam-hujumlar va botlar faolligi kuzatilmoqda. Administratorlarimiz muntazam ravishda spam botlarni o‘chirmoqda.

Sizlardan turli provokatsion xabarlar va spam xurujlariga e'tibor bermaslikni, shuningdek, kanalimizni qo‘llab-quvvatlashda davom etishingizni so‘raymiz. Ishonchingiz va qo‘llab-quvvatlovingiz uchun rahmat!

Hurmat bilan,
Strategic Focus jamoasi

Кремлга алоқадор ахборот операциялари ҳақидаги махфий ҳужжатларда Ўзбекистон номи ҳам пайдо бўлди

OCCRP ва Delfi Estonia журналистлари Россия Президенти Администрацияси билан боғлиқ махфий ҳужжатларни фош қилди. Бу ҳужжатларда Ўзбекистон номи ҳам бор.

Ҳужжатларга кўра, АҚШ, Буюк Британия ва Европа Иттифоқи санкцияларига тушган Россиянинг Social Design Agency (СДА) номли PR компанияси турли давлатларда “когнитив зарбалар” деб номланган ахборот ва таъсир операцияларини амалга ошириб келмоқда. Европада бу операцияларнинг кўриниши қўрқинчли экани очиб берилган.

Сизиб чиққан ички тақдимотлардан бирида “СНГ-МЕДИА” деб номланган медиа тармоғи ҳақида сўз боради. Ҳужжат муаллифлари бу лойиҳанинг мақсадини “СССР парчаланганидан кейин узилган алоқаларни тиклаш” деб изоҳлайди. Тармоқ фаолияти Арманистон, Қозоғистон, Ўзбекистон, Тожикистон, Туркманистон, Қирғизистон, Каспий минтақасига қаратилгани қайд этилган.

Эътиборлиси, махфий ҳужжатларда Ўзбекистон ҳам алоҳида йўналиш сифатида тилга олинган. “СНГ-МЕДИА” тармоғи таркибида Ўзбекистонга йўналтирилган “Toshkent Today” нашри фаолият юритиши очиқланган. Ҳужжатларда бу платформа мамлакатдаги воқеаларни ёритувчи медиа ресурс сифатида кўрсатилган. Шу билан бирга, тақдимот муаллифлари бутун тармоқнинг вазифасини постсовет ҳудудидаги аудитория билан ишлаш ва умумий ахборот майдонини сақлаб қолиш билан изоҳлайди.

Нашр фаолияти таҳлил қилинганда, у 2022 йилдан иш бошлагани, 2021 йилда Роскомнадзор томонидан ОАВ сифатида рўйхатдан ўтказилгани ва муассиси “СНГ-МЕДИА” экани аниқланди.

Гап шундаки, минтақада фаолият юритаётган айрим русийзабон медиа лойиҳалар ортида ким тургани ва уларнинг ҳақиқий мақсади ҳар доим ҳам очиқ бўлавермайди. Сизиб чиққан ҳужжатлар эса ахборот майдони геосиёсий таъсир воситасига айланиши мумкинлигини яна бир бор эслатмоқда.

Мақолада Арманистон мисоли ҳам келтирилади. Унга кўра, “СНГ-МЕДИА” таркибидаги erevan.one платформаси Россиядаги арман диаспорасига йўналтирилган бўлиб, унинг вазифаларидан бири — амалдаги ҳукумат ва бош вазир Никол Пашинянга нисбатан салбий муносабат шакллантириш ҳамда Россияга яқин сиёсий кучларни қўллаб-қувватлаш бўлган.

Ўзбекистон бу ҳужжатларда алоҳида операция объекти сифатида тилга олинмаган. Бироқ мамлакат “СНГ-МЕДИА” лойиҳаси йўналтирилган ҳудудлар рўйхатида қайд этилгани эътиборга лойиқ.

@pressuzb

Qadrli kuzatuvchilar!

Barchangizni muborak Qurbon hayiti bilan samimiy tabriklaymiz!

Bu ulug‘ ayyom - insoniylik, saxovat, mehr-oqibat va bag‘rikenglik timsolidir. Aynan shunday kunlarda jamiyatning haqiqiy kuchi birdamlik, o‘zaro hurmat va ezgulikda namoyon bo‘ladi.

Bugungi murakkab geosiyosiy va iqtisodiy jarayonlar fonida xalqimizning ahilligi, ma’naviy qadriyatlari hamda tarixiy ildizlarga sodiqligi har qachongidan ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Qurbon hayiti esa ana shu qadriyatlarni yanada mustahkamlovchi muqaddas ayyomdir.

Allohning rahmati xonadonlaringizni tark etmasin, qalblaringizga xotirjamlik, oilalaringizga fayz-u baraka olib kirsin. Yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimiz farovon bo‘lsin!

Qurbon hayitingiz muborak bo‘lsin!

Strategic Focus: Central Asia

Eron urushida hal qiluvchi bosqich

Geosiyosiy tahlilchi Jorj Fridman fikricha, uch oy davom etgan Eron urushi hozir eng muhim va nozik bosqichga kirgan. Chunki bugungi vaziyatda na AQSh, na Eron hal qiluvchi ustunlikka erisha oldi. Eron Islom Inqilobi Qo‘riqchilari Korpusi (IIQK) hanuz asosiy harbiy va siyosiy nazoratni saqlab qolmoqda, Isroil esa asosiy e’tiborni Livandagi Hizbullohga qaratgan. Hormuz bo‘g‘ozi hamon to‘liq ochilmagan, muzokaralar esa natija bermayapti. AQSh Eronning yadroviy dasturidan voz kechishini va bo‘g‘ozni ochishini talab qilmoqda, Eron esa bunga rozi emas. Hozircha tomonlardan hech biri qarama-qarshi tomonni taslim bo‘lishga majbur qiladigan darajada zarba bera olmadi.

Maqolada aytilishicha, urushning kelgusi rivoji uchta ssenariy asosida ketishi mumkin. Bir tomon ikkinchisini jiddiy zaiflashtiradi, tomonlar kelishuvga erishadi yoki mojaro uzoq yillarga cho‘ziladigan “doimiy urush”ga aylanadi. Eng katta savol AQSh Eronni sindira oladigan darajadagi harbiy operatsiyani amalga oshirishga tayyormi yoki yo‘q. Chunki bunday urush juda katta harbiy, siyosiy va iqtisodiy xarajat talab qiladi. AQSh ichida ham urushni qo‘llab-quvvatlash kuchli emas, ayniqsa Donald Tramp avval Yaqin Sharqdagi yangi urushlarga qarshi chiqqanini hisobga olganda. Bundan tashqari, keng ko‘lamli hujum Eron jamiyatini ichki jihatdan yanada birlashtirib yuborishi mumkinligi ham qayd etiladi.

Fridman yana bir muhim jihatga e’tibor qaratadi: Ukraina urushi zamonaviy urush tabiati o‘zgarganini ko‘rsatdi. Bugun dronlar, raketalar va uzoq masofali zarbalar yirik quruqlik operatsiyalarini juda xavfli va qimmat qilmoqda. Eron armiyasi keng hududlarga tarqalgan, IIQK esa markazlashmagan tizim asosida ishlaydi. Shu sabab AQSh uchun an’anaviy bosqin yoki tezkor g‘alaba ssenariysi kafolatlanmagan. Hatto kuchli bombardimonlar ham Eronni tez taslim qilishiga aniq ishonch yo‘q

Maqolada yana bir global omil ta’kidlanadi. Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi neft narxlarini keskin oshirib, dunyo iqtisodiyotiga bosimni kuchaytirmoqda. Bu esa AQShning o‘ziga ham zarar yetkazmoqda. Energiya narxlari va inflyatsiya oshishi Trampning ichki reytinglariga salbiy ta’sir qilishi mumkin. Shu sabab Fridman nazarida uzoq davom etadigan urush strategik jihatdan ko‘proq Eron foydasiga ishlashi mumkin, chunki vaqt o‘tgan sari iqtisodiy va siyosiy bosim AQShning o‘zida kuchayadi.