Forwarded from Sardor Ali
Ishtirokchilar soni qancha ko‘paysa, ittifoqning amaliy ahamiyati shuncha pasayib borishi mumkin. Xo‘p, masalan, Qatar ham qo‘shildi, deylik. U bu ittifoqqa amalda nima bera oladi? Ertaga Isroil va Turkiya o‘rtasida konflikt yuzaga kelsa, Qatarning Turkiyani himoya qilish uchun biror jiddiy harbiy choraga borishi haqida o‘ylashning o‘zi kulgili.
Siyosatshunos Hikmatilla Qozoqboyev
👉SardorAli
Siyosatshunos Hikmatilla Qozoqboyev
👉SardorAli
👍9😁9👎1🤔1
Forwarded from PolicyLab.UZ
Geopolitical Futures: Yangi ittifoq Yaqin Sharqdagi kuchlar muvozanatini o‘zgartirmoqda
Jorj Fridman yozishicha, Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokistonning yangi xavfsizlik ittifoqi nafaqat Yaqin Sharq balki undan tashqaridagi geosiyosiy muvozanatga ham ta’sir qilishi mumkin. Pokiston yadroviy davlat, Turkiya NATOdagi ikkinchi yirik armiyaga ega, Saudiya Arabistoni esa AQSHning yaqin hamkori.
Birinchi navbatda, ittifoq Eronga bosimni kuchaytiradi. Fridman fikricha, bu Tehronni AQSH bilan murosa izlashga va Hormuz bo‘g‘ozini ochishga undashi, natijada global energiya inqirozini yumshatishi mumkin. Bundan tashqari, Pokistonning Xitoy bilan yaqinligi Hindistonga bosimni oshiradi, Turkiya esa NATO, Qora dengiz, Janubiy Kavkaz va Yaqin Sharqni bog‘lovchi muhim davlatga aylanmoqda.
Fridmanning asosiy xulosasi shuki, yangi ittifoq AQSH va Xitoy uchun foydali, Eron va Hindiston uchun esa yangi bosim omili bo‘lishi mumkin. Eng katta yutuq Turkiyaniki bo‘lib, u kelajakda Yaqin Sharqdagi yangi kuchlar tizimining markaziga aylanishi mumkin.
https://t.me/policylaab
Jorj Fridman yozishicha, Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokistonning yangi xavfsizlik ittifoqi nafaqat Yaqin Sharq balki undan tashqaridagi geosiyosiy muvozanatga ham ta’sir qilishi mumkin. Pokiston yadroviy davlat, Turkiya NATOdagi ikkinchi yirik armiyaga ega, Saudiya Arabistoni esa AQSHning yaqin hamkori.
Birinchi navbatda, ittifoq Eronga bosimni kuchaytiradi. Fridman fikricha, bu Tehronni AQSH bilan murosa izlashga va Hormuz bo‘g‘ozini ochishga undashi, natijada global energiya inqirozini yumshatishi mumkin. Bundan tashqari, Pokistonning Xitoy bilan yaqinligi Hindistonga bosimni oshiradi, Turkiya esa NATO, Qora dengiz, Janubiy Kavkaz va Yaqin Sharqni bog‘lovchi muhim davlatga aylanmoqda.
Fridmanning asosiy xulosasi shuki, yangi ittifoq AQSH va Xitoy uchun foydali, Eron va Hindiston uchun esa yangi bosim omili bo‘lishi mumkin. Eng katta yutuq Turkiyaniki bo‘lib, u kelajakda Yaqin Sharqdagi yangi kuchlar tizimining markaziga aylanishi mumkin.
https://t.me/policylaab
❤10
Forwarded from Strategic Focus: Middle East and North Africa
O‘tgan haftada Saudiya Arabistoni Turkiya va Pokiston bilan Makkada imzolangan hujjatga Misrning qo‘shilishiga qarshi chiqdi. Anqara Qohirani ushbu paktga kiritish bo‘yicha rasmiy taklif bilan chiqib, bu borada faol harakat qilganiga qaramay, Ar-Riyod bunday kengayishni «kamida hozircha» istamayotganini bildirdi.
Muhokamalardan xabardor saudiyalik manbalarga ko‘ra, bu pozitsiya Saudiya rahbariyatining Prezident as-Sisi hukumatidan tobora ortib borayotgan noroziligi, shuningdek, Misrning avvalgi strategik va harbiy ahamiyatini yo‘qotgani haqidagi qarashlar bilan bog‘liq.
Ar-Riyod va Qohira o‘rtasidagi tanglikning asosiy sabablari quyidagilardan iborat:
Birinchidan, harbiy salohiyat va jangovar shaylik masalasi. Saudiyalik manbalarga ko‘ra, Turkiya va Pokiston alyansga Misrdan ko‘ra ko‘proq real harbiy imkoniyat olib kirishi mumkin. Turkiya rivojlangan yuqori texnologiyali mudofaa sanoatiga, Pokiston esa mustahkam qurol-yarog‘ ishlab chiqarish bazasi va yirik doimiy armiyaga ega. Misrning harbiy-sanoat salohiyati esa, ushbu qarashga ko‘ra, so‘nggi yillarda yetarlicha modernizatsiya qilinmagan. Misr armiyasining resurslari va faoliyati ham tobora ko‘proq iqtisodiy hamda fuqarolik bizneslari bilan bog‘lanib bormoqda. Shu sababli Ar-Riyod Misr armiyasining zamonaviy urush sharoitidagi jangovar shayligi va mintaqaviy xavfsizlikka real hissa qo‘sha olishiga shubha bilan qaramoqda.
Ikkinchidan, strategik yordam va sodiqlik masalasi. Saudiya Arabistoni 2013-yilgi siyosiy inqiroz va hokimiyat almashinuvidan so‘ng Sisi hukumatini qo‘llab-quvvatlash uchun taxminan 25 milliard dollar miqdorida moliyaviy yordam ko‘rsatgan. Biroq Ar-Riyod keyingi yillarda asosiy xavfsizlik masalalarida, jumladan, Yamandagi xusiylarga qarshi urush hamda AQSH va Isroilning Eron bilan qarama-qarshiligi davrida Misrning rolini yetarlicha faol va ishonchli deb baholamadi. Shu bois Saudiya rahbariyatida Sisi hukumatining sodiqligi va unga Turkiya yoki Pokiston rahbariyatidek strategik jihatdan ishonish mumkinligi borasida savollar paydo bo‘lgan.
Uchinchidan, BAA bilan yaqinlashuv va Ar-Riyod manfaatlariga ehtimoliy tahdid. Qohiraning Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) bilan tobora yaqinlashib borayotgani Ar-Riyodda jiddiy xavotir uyg‘otmoqda. Saudiya nuqtayi nazaridan, BAAning Janubiy Yamandagi ayirmachi kuchlarni qo‘llab-quvvatlashi mintaqadagi kuchlar muvozanatiga, xususan, Saudiya Arabistonining milliy xavfsizlik manfaatlariga ta’sir qilishi mumkin. Bundan tashqari, BAAning Somalilenddagi faoliyati, Isroil bilan strategik aloqalari, Efiopiyadagi to‘g‘on loyihasiga munosabati hamda Sudandagi Tezkor Harakat Kuchlarini (RSF) qo‘llab-quvvatlashi kabi masalalarda Ar-Riyod va Abu-Dabi o‘rtasida yondashuvlar farq qiladi. Shunga qaramay, Misrning BAA bilan yaqin hamkorlikni davom ettirayotgani Ar-Riyodning Qohiraga bo‘lgan ishonchini yanada susaytirgan.
To‘rtinchidan, bir tomonlama moliyaviy qaramlik. Saudiya Arabistoni Misrni teng huquqli strategik hamkor sifatida emas, balki Fors ko‘rfazi davlatlarining moliyaviy yordamiga qaram mamlakat sifatida ko‘ra boshlagani haqidagi qarashlar kuchaymoqda. Saudiyalik ayrim rasmiylar fikricha, Sisi hukumati yillar davomida Fors ko‘rfazi davlatlaridan katta miqdorda moliyaviy va iqtisodiy yordam olib, evaziga Ar-Riyod kutgan darajadagi siyosiy va strategik natijalarni taqdim eta olmagan.
Shu sababli Saudiya siyosiy va jamoatchilik muhitida «bir tomonlama xayriya va imtiyozlar davri tugadi» degan pozitsiya tobora kuchaymoqda.
Shunga qaramay, manbalar ushbu mudofaa kelishuvi kelajakda Misr uchun alyans eshiklarini butunlay yopmayotganini ta’kidlamoqda. Biroq hozirgi sharoitda Ar-Riyod Qohirani chetda tutishni ma’qul ko‘rmoqda. Bu esa Saudiya Arabistoni va Misr o‘rtasidagi munosabatlarda oddiy diplomatik kelishmovchilikdan ko‘ra chuqurroq strategik ishonch inqirozi shakllanayotganini ko‘rsatishi mumkin.
Strategic Focus: Middle East and North Africa
Muhokamalardan xabardor saudiyalik manbalarga ko‘ra, bu pozitsiya Saudiya rahbariyatining Prezident as-Sisi hukumatidan tobora ortib borayotgan noroziligi, shuningdek, Misrning avvalgi strategik va harbiy ahamiyatini yo‘qotgani haqidagi qarashlar bilan bog‘liq.
Ar-Riyod va Qohira o‘rtasidagi tanglikning asosiy sabablari quyidagilardan iborat:
Birinchidan, harbiy salohiyat va jangovar shaylik masalasi. Saudiyalik manbalarga ko‘ra, Turkiya va Pokiston alyansga Misrdan ko‘ra ko‘proq real harbiy imkoniyat olib kirishi mumkin. Turkiya rivojlangan yuqori texnologiyali mudofaa sanoatiga, Pokiston esa mustahkam qurol-yarog‘ ishlab chiqarish bazasi va yirik doimiy armiyaga ega. Misrning harbiy-sanoat salohiyati esa, ushbu qarashga ko‘ra, so‘nggi yillarda yetarlicha modernizatsiya qilinmagan. Misr armiyasining resurslari va faoliyati ham tobora ko‘proq iqtisodiy hamda fuqarolik bizneslari bilan bog‘lanib bormoqda. Shu sababli Ar-Riyod Misr armiyasining zamonaviy urush sharoitidagi jangovar shayligi va mintaqaviy xavfsizlikka real hissa qo‘sha olishiga shubha bilan qaramoqda.
Ikkinchidan, strategik yordam va sodiqlik masalasi. Saudiya Arabistoni 2013-yilgi siyosiy inqiroz va hokimiyat almashinuvidan so‘ng Sisi hukumatini qo‘llab-quvvatlash uchun taxminan 25 milliard dollar miqdorida moliyaviy yordam ko‘rsatgan. Biroq Ar-Riyod keyingi yillarda asosiy xavfsizlik masalalarida, jumladan, Yamandagi xusiylarga qarshi urush hamda AQSH va Isroilning Eron bilan qarama-qarshiligi davrida Misrning rolini yetarlicha faol va ishonchli deb baholamadi. Shu bois Saudiya rahbariyatida Sisi hukumatining sodiqligi va unga Turkiya yoki Pokiston rahbariyatidek strategik jihatdan ishonish mumkinligi borasida savollar paydo bo‘lgan.
Uchinchidan, BAA bilan yaqinlashuv va Ar-Riyod manfaatlariga ehtimoliy tahdid. Qohiraning Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) bilan tobora yaqinlashib borayotgani Ar-Riyodda jiddiy xavotir uyg‘otmoqda. Saudiya nuqtayi nazaridan, BAAning Janubiy Yamandagi ayirmachi kuchlarni qo‘llab-quvvatlashi mintaqadagi kuchlar muvozanatiga, xususan, Saudiya Arabistonining milliy xavfsizlik manfaatlariga ta’sir qilishi mumkin. Bundan tashqari, BAAning Somalilenddagi faoliyati, Isroil bilan strategik aloqalari, Efiopiyadagi to‘g‘on loyihasiga munosabati hamda Sudandagi Tezkor Harakat Kuchlarini (RSF) qo‘llab-quvvatlashi kabi masalalarda Ar-Riyod va Abu-Dabi o‘rtasida yondashuvlar farq qiladi. Shunga qaramay, Misrning BAA bilan yaqin hamkorlikni davom ettirayotgani Ar-Riyodning Qohiraga bo‘lgan ishonchini yanada susaytirgan.
To‘rtinchidan, bir tomonlama moliyaviy qaramlik. Saudiya Arabistoni Misrni teng huquqli strategik hamkor sifatida emas, balki Fors ko‘rfazi davlatlarining moliyaviy yordamiga qaram mamlakat sifatida ko‘ra boshlagani haqidagi qarashlar kuchaymoqda. Saudiyalik ayrim rasmiylar fikricha, Sisi hukumati yillar davomida Fors ko‘rfazi davlatlaridan katta miqdorda moliyaviy va iqtisodiy yordam olib, evaziga Ar-Riyod kutgan darajadagi siyosiy va strategik natijalarni taqdim eta olmagan.
Shu sababli Saudiya siyosiy va jamoatchilik muhitida «bir tomonlama xayriya va imtiyozlar davri tugadi» degan pozitsiya tobora kuchaymoqda.
Shunga qaramay, manbalar ushbu mudofaa kelishuvi kelajakda Misr uchun alyans eshiklarini butunlay yopmayotganini ta’kidlamoqda. Biroq hozirgi sharoitda Ar-Riyod Qohirani chetda tutishni ma’qul ko‘rmoqda. Bu esa Saudiya Arabistoni va Misr o‘rtasidagi munosabatlarda oddiy diplomatik kelishmovchilikdan ko‘ra chuqurroq strategik ishonch inqirozi shakllanayotganini ko‘rsatishi mumkin.
Strategic Focus: Middle East and North Africa
❤5👍5
2026-yil 7-avgust kuni Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston o‘rtasida “Makka kelishuvi” imzolandi. Dastlab u uch davlatning mintaqaviy xavfsizlik borasidagi strategik yaqinlashuvi sifatida baholangan bo‘lsa-da, oradan bir necha kun o‘tib, kelishuvning maqsadlari va uni kengaytirish masalasida tomonlar o‘rtasidagi tafovutlar yuzaga chiqa boshladi.
Turkiya: kelishuvni “blok” sifatida ko‘rsatmaslikka intilish
Turkiya Prezidenti Erdog‘an 12-avgust kuni bergan intervyusida “Makka kelishuvi” hech bir davlatga qarshi qaratilmaganini, uning asosiy maqsadi tinchlik, barqarorlik, birdamlik va mintaqaviy xavfsizlikni mustahkamlash ekanini ta’kidladi.
Anqara, shuningdek, kelajakda imkon qadar mintaqadagi barcha birodar davlatlarni ushbu kelishuv doirasiga jalb qilish maqsadini bildirmoqda. Turkiyaning bunday ehtiyotkor pozitsiyasi kelishuvni Eron yoki Isroilga qarshi yo‘naltirilgan harbiy blok sifatida qabul qilinishining oldini olishga qaratilgan. Bu esa Anqaraga 1) NATO a’zosi, 2) G‘azo bo‘yicha vositachi va 3) Tehron bilan muloqot qiluvchi davlat sifatidagi diplomatik manevr imkoniyatlarini saqlab qolish imkonini beradi.
Pokiston: kelishuvning mazmuni borasidagi ikki xil yondashuv
Pokiston tomonida esa vaziyat biroz boshqacha ko‘rinmoqda. Mamlakat Mudofaa vaziri Xoja Asif kelishuv imzolanganidan bir kun o‘tib, Isroilga qarshi yagona harbiy front shakllantirish zarurligi haqida bayonot berdi. U yangi mexanizm boshqa musulmon davlatlari uchun ham ochiq bo‘lishi va Isroilga qarshi umumiy qarshilikni kuchaytirishga xizmat qilishi kerakligini ta’kidladi.
Biroq Pokiston TIV rahbari Is’hoq Dar 9-avgust kuni ancha muvozanatli pozitsiyani ilgari surib, kelishuv mintaqadagi tinch yo‘l va o‘zaro hurmat tamoyillarini qo‘llab-quvvatlaydigan barcha davlatlar uchun ochiqligini bildirdi.
Mudofaa va TIV bayonotlari o‘rtasidagi tafovut Pokistonning kelishuvni qanday siyosiy formatda rivojlantirish borasida yagona yondashuvga ega emasligini ko‘rsatmoqda. Bundan tashqari, Pokiston ichidagi shia aholisi va Eron bilan mavjud tarixiy aloqalar Islomobod uchun Saudiya Arabistoni va Turkiya bilan yaqinlashish masalasida qo‘shimcha muvozanat zaruratini yuzaga keltiradi.
Saudiya Arabistoni: ehtiyotkorlik va tanlab kengaytirish
Saudiya Arabistoni esa kelishuvni muayyan davlatga qarshi qaratilgan harbiy yoki diniy blok sifatida ko‘rsatmaslikka harakat qilmoqda. Ar-Riyod kelishuvni umumiy mudofaa salohiyatini oshirish mexanizmi sifatida taqdim etmoqda.
Shu bilan birga, Saudiya Arabistoni kelishuvni kengaytirish masalasida Turkiyaga qaraganda ancha ehtiyotkor yondashmoqda. Bu, ayniqsa, Misrning kelishuvga qo‘shilishi masalasida yaqqol namoyon bo‘ldi.
Turkiya Misrni kelishuvga jalb qilishni faol qo‘llab-quvvatlagan bo‘lsa, Saudiya Arabistoni hozircha Qohiraning ishtirokiga qarshi chiqmoqda.
Saudiya Arabistoni – BAA: yangi ziddiyatlar
“Makka kelishuvi” Saudiya Arabistoni va BAA o‘rtasidagi mavjud qarama-qarshiliklarni ham yanada ochiq ko‘rsatib berdi. BAAning ekspertlari kelishuvni tanqid qilib, avvalo Fors ko‘rfazi arab davlatlari hamkorlik kengashi doirasidagi harbiy va siyosiy birdamlikni kuchaytirish zarurligini ta’kidlamoqdalar. Ular, shuningdek, yangi kelishuvda umumiy raqib kim ekani aniq belgilanmaganini savol ostiga oldi. Saudiya tomoni esa bunday tanqidlarni rad etib, kelishuvni imzolash Saudiya Arabistonining suveren huquqi ekanini bildirdi.
Mazkur ochiq bahs Ar-Riyod va Abu-Dabi o‘rtasidagi Yaman, OPEK va boshqa mintaqaviy masalalarda mavjud bo‘lgan tafovutlar hali ham saqlanib qolayotganini ko‘rsatmoqda.
Qatar va Eronning ehtiyotkor munosabati
Qatar ham kelishuvning asosiy muammosi sifatida aniq maqsad va umumiy raqibning belgilanmaganini ko‘rsatmoqda. 11-12-avgust holatiga ko‘ra, Misr, Qatar va Jazoir kabi yirik mintaqaviy davlatlarning kelishuvga qo‘shilish borasida aniq bayonot bermagani ham uning kelajagi yuzasidan savollar mavjudligini ko‘rsatadi.
Eronning rasmiy pozitsiyasi esa nisbatan ehtiyotkor. Tashqi ishlar vazirligi kelishuvni Eronga qarshi yo‘naltirilgan deb hisoblamasligini bildirgan. Biroq mamlakatdagi konservativ kuchlar, xususan “Kayhan” gazetasi, agar kelishuv doirasida Eronga aloqador qurolli guruhlarga qarshi harakatlar amalga oshirilsa, Tehron bunga javob berishini ogohlantirmoqda.
Umuman olganda, “Makka kelishuvi” hozircha to‘liq shakllangan harbiy blokdan ko‘ra, yangi mintaqaviy xavfsizlik arxitekturasini izlashga qaratilgan siyosiy va mudofaa mexanizmi sifatida namoyon bo‘lmoqda. Bu borada kelishuv oldida bir nechta asosiy muammo mavjud:
- Turkiya va Saudiya Arabistoni kelishuvni hech kimga qarshi emas, deb ko‘rsatmoqda, Pokistonning ayrim rasmiylari esa uni Isroilga qarshi yo‘nalishda talqin qilmoqda;
- Misrning qo‘shilishi masalasida Turkiya va Saudiya Arabistoni o‘rtasida jiddiy tafovut yuzaga keldi;
- Saudiya Arabistoni va BAA o‘rtasidagi mavjud ziddiyatlar yana ochiq tus oldi;
- kelishuvning aniq raqibi va amaliy harbiy majburiyatlari hanuz noaniq;
- Turkiyaning NATO a’zoligi va yangi kelishuv doirasidagi majburiyatlari kelajakda huquqiy va siyosiy savollarni keltirib chiqarishi mumkin.
Shu sababli, 2026-yil avgustining dastlabki kunlarini “Makka kelishuvi”ning mustahkamlanish davri emas, balki uning ichki ziddiyatlari ilk bor yuzaga chiqayotgan bosqich sifatida baholash mumkin. Kelishuvning kelajagi, avvalo, uch davlatning umumiy strategik maqsadlarni belgilay olishi, yangi a’zolarni qabul qilish mezonlarini ishlab chiqishi va uning real xavfsizlik mexanizmlarini shakllantira olishiga bog‘liq bo‘ladi. Bundan tashqari, mintaqadagi uzoq muddatli xavfsizlik arxitekturasi Eron, Misr va Iroq kabi muhim davlatlarning ishtirokisiz to‘liq shakllanishi qiyin bo‘lib qoladi.
Strategic Focus: Central Asia
Turkiya: kelishuvni “blok” sifatida ko‘rsatmaslikka intilish
Turkiya Prezidenti Erdog‘an 12-avgust kuni bergan intervyusida “Makka kelishuvi” hech bir davlatga qarshi qaratilmaganini, uning asosiy maqsadi tinchlik, barqarorlik, birdamlik va mintaqaviy xavfsizlikni mustahkamlash ekanini ta’kidladi.
Anqara, shuningdek, kelajakda imkon qadar mintaqadagi barcha birodar davlatlarni ushbu kelishuv doirasiga jalb qilish maqsadini bildirmoqda. Turkiyaning bunday ehtiyotkor pozitsiyasi kelishuvni Eron yoki Isroilga qarshi yo‘naltirilgan harbiy blok sifatida qabul qilinishining oldini olishga qaratilgan. Bu esa Anqaraga 1) NATO a’zosi, 2) G‘azo bo‘yicha vositachi va 3) Tehron bilan muloqot qiluvchi davlat sifatidagi diplomatik manevr imkoniyatlarini saqlab qolish imkonini beradi.
Pokiston: kelishuvning mazmuni borasidagi ikki xil yondashuv
Pokiston tomonida esa vaziyat biroz boshqacha ko‘rinmoqda. Mamlakat Mudofaa vaziri Xoja Asif kelishuv imzolanganidan bir kun o‘tib, Isroilga qarshi yagona harbiy front shakllantirish zarurligi haqida bayonot berdi. U yangi mexanizm boshqa musulmon davlatlari uchun ham ochiq bo‘lishi va Isroilga qarshi umumiy qarshilikni kuchaytirishga xizmat qilishi kerakligini ta’kidladi.
Biroq Pokiston TIV rahbari Is’hoq Dar 9-avgust kuni ancha muvozanatli pozitsiyani ilgari surib, kelishuv mintaqadagi tinch yo‘l va o‘zaro hurmat tamoyillarini qo‘llab-quvvatlaydigan barcha davlatlar uchun ochiqligini bildirdi.
Mudofaa va TIV bayonotlari o‘rtasidagi tafovut Pokistonning kelishuvni qanday siyosiy formatda rivojlantirish borasida yagona yondashuvga ega emasligini ko‘rsatmoqda. Bundan tashqari, Pokiston ichidagi shia aholisi va Eron bilan mavjud tarixiy aloqalar Islomobod uchun Saudiya Arabistoni va Turkiya bilan yaqinlashish masalasida qo‘shimcha muvozanat zaruratini yuzaga keltiradi.
Saudiya Arabistoni: ehtiyotkorlik va tanlab kengaytirish
Saudiya Arabistoni esa kelishuvni muayyan davlatga qarshi qaratilgan harbiy yoki diniy blok sifatida ko‘rsatmaslikka harakat qilmoqda. Ar-Riyod kelishuvni umumiy mudofaa salohiyatini oshirish mexanizmi sifatida taqdim etmoqda.
Shu bilan birga, Saudiya Arabistoni kelishuvni kengaytirish masalasida Turkiyaga qaraganda ancha ehtiyotkor yondashmoqda. Bu, ayniqsa, Misrning kelishuvga qo‘shilishi masalasida yaqqol namoyon bo‘ldi.
Turkiya Misrni kelishuvga jalb qilishni faol qo‘llab-quvvatlagan bo‘lsa, Saudiya Arabistoni hozircha Qohiraning ishtirokiga qarshi chiqmoqda.
Saudiya Arabistoni – BAA: yangi ziddiyatlar
“Makka kelishuvi” Saudiya Arabistoni va BAA o‘rtasidagi mavjud qarama-qarshiliklarni ham yanada ochiq ko‘rsatib berdi. BAAning ekspertlari kelishuvni tanqid qilib, avvalo Fors ko‘rfazi arab davlatlari hamkorlik kengashi doirasidagi harbiy va siyosiy birdamlikni kuchaytirish zarurligini ta’kidlamoqdalar. Ular, shuningdek, yangi kelishuvda umumiy raqib kim ekani aniq belgilanmaganini savol ostiga oldi. Saudiya tomoni esa bunday tanqidlarni rad etib, kelishuvni imzolash Saudiya Arabistonining suveren huquqi ekanini bildirdi.
Mazkur ochiq bahs Ar-Riyod va Abu-Dabi o‘rtasidagi Yaman, OPEK va boshqa mintaqaviy masalalarda mavjud bo‘lgan tafovutlar hali ham saqlanib qolayotganini ko‘rsatmoqda.
Qatar va Eronning ehtiyotkor munosabati
Qatar ham kelishuvning asosiy muammosi sifatida aniq maqsad va umumiy raqibning belgilanmaganini ko‘rsatmoqda. 11-12-avgust holatiga ko‘ra, Misr, Qatar va Jazoir kabi yirik mintaqaviy davlatlarning kelishuvga qo‘shilish borasida aniq bayonot bermagani ham uning kelajagi yuzasidan savollar mavjudligini ko‘rsatadi.
Eronning rasmiy pozitsiyasi esa nisbatan ehtiyotkor. Tashqi ishlar vazirligi kelishuvni Eronga qarshi yo‘naltirilgan deb hisoblamasligini bildirgan. Biroq mamlakatdagi konservativ kuchlar, xususan “Kayhan” gazetasi, agar kelishuv doirasida Eronga aloqador qurolli guruhlarga qarshi harakatlar amalga oshirilsa, Tehron bunga javob berishini ogohlantirmoqda.
Umuman olganda, “Makka kelishuvi” hozircha to‘liq shakllangan harbiy blokdan ko‘ra, yangi mintaqaviy xavfsizlik arxitekturasini izlashga qaratilgan siyosiy va mudofaa mexanizmi sifatida namoyon bo‘lmoqda. Bu borada kelishuv oldida bir nechta asosiy muammo mavjud:
- Turkiya va Saudiya Arabistoni kelishuvni hech kimga qarshi emas, deb ko‘rsatmoqda, Pokistonning ayrim rasmiylari esa uni Isroilga qarshi yo‘nalishda talqin qilmoqda;
- Misrning qo‘shilishi masalasida Turkiya va Saudiya Arabistoni o‘rtasida jiddiy tafovut yuzaga keldi;
- Saudiya Arabistoni va BAA o‘rtasidagi mavjud ziddiyatlar yana ochiq tus oldi;
- kelishuvning aniq raqibi va amaliy harbiy majburiyatlari hanuz noaniq;
- Turkiyaning NATO a’zoligi va yangi kelishuv doirasidagi majburiyatlari kelajakda huquqiy va siyosiy savollarni keltirib chiqarishi mumkin.
Shu sababli, 2026-yil avgustining dastlabki kunlarini “Makka kelishuvi”ning mustahkamlanish davri emas, balki uning ichki ziddiyatlari ilk bor yuzaga chiqayotgan bosqich sifatida baholash mumkin. Kelishuvning kelajagi, avvalo, uch davlatning umumiy strategik maqsadlarni belgilay olishi, yangi a’zolarni qabul qilish mezonlarini ishlab chiqishi va uning real xavfsizlik mexanizmlarini shakllantira olishiga bog‘liq bo‘ladi. Bundan tashqari, mintaqadagi uzoq muddatli xavfsizlik arxitekturasi Eron, Misr va Iroq kabi muhim davlatlarning ishtirokisiz to‘liq shakllanishi qiyin bo‘lib qoladi.
Strategic Focus: Central Asia
❤6👍4
Olim Davlatovning Prezidentning jamoat institutlari va yoshlar masalalari bo‘yicha maslahatchisi etib tayinlangani - ilm-fan vakillariga ishonch kuchayayotganining yaxshi va muhim belgisi.
Davlat boshqaruvida ilm qilgan, tarix va adabiyotni chuqur o‘rgangan, jamiyatning ma’naviy ildizlarini anglaydigan insonlar ham katta mas’uliyatli lavozimlarda bo‘lishi kerak.
Ayniqsa, Alisher Navoiy merosini yillar davomida o‘rgangan insonning yoshlar va jamoatchilik bilan ishlashi ramziy jihatdan ham juda kuchli.
Navoiyni o‘rganish - faqat g‘azallarni o‘rganish emas. Bu halol va haromning, adolat va zulmning, vijdon va manfaatning o‘rtasidagi chegarani anglashdir.
Eng muhimi, Navoiyshunos sifatida Olim Davlatov “halol nima, harom nima” degan savolga faqat nazariy emas, ma’naviy jihatdan ham javob izlab kelgan.
Bugun jamiyatga aynan shunday odamlar kerak: ilmni biladigan, qadriyatni tushunadigan va katta vakolat oldida katta mas’uliyat borligini anglaydigan kadrlar.
Ilm ahli davlat boshqaruviga kirsa - bu faqat bitta tayinlov emas. Bu bilim, tafakkur va ma’naviyatning qaror qabul qilish jarayonidagi o‘rni oshayotganidan darak.
Navoiyni o‘qigan odamdan eng avvalo adolat kutamiz.
Strategic Focus: Central Asia
Davlat boshqaruvida ilm qilgan, tarix va adabiyotni chuqur o‘rgangan, jamiyatning ma’naviy ildizlarini anglaydigan insonlar ham katta mas’uliyatli lavozimlarda bo‘lishi kerak.
Ayniqsa, Alisher Navoiy merosini yillar davomida o‘rgangan insonning yoshlar va jamoatchilik bilan ishlashi ramziy jihatdan ham juda kuchli.
Navoiyni o‘rganish - faqat g‘azallarni o‘rganish emas. Bu halol va haromning, adolat va zulmning, vijdon va manfaatning o‘rtasidagi chegarani anglashdir.
Eng muhimi, Navoiyshunos sifatida Olim Davlatov “halol nima, harom nima” degan savolga faqat nazariy emas, ma’naviy jihatdan ham javob izlab kelgan.
Bugun jamiyatga aynan shunday odamlar kerak: ilmni biladigan, qadriyatni tushunadigan va katta vakolat oldida katta mas’uliyat borligini anglaydigan kadrlar.
Ilm ahli davlat boshqaruviga kirsa - bu faqat bitta tayinlov emas. Bu bilim, tafakkur va ma’naviyatning qaror qabul qilish jarayonidagi o‘rni oshayotganidan darak.
Navoiyni o‘qigan odamdan eng avvalo adolat kutamiz.
Strategic Focus: Central Asia
👍94🔥26❤7
Forwarded from Ilyos Safarov
Migratsiya agentligi sobiq xodimi Aziz Toshtemirov tomonidan e’lon qilinayotgan ma’lumotlar amaldagi boshqaruv tizimining asl yuzi va davlat idoralarida ildiz otgan ommaviy isrofgarchilikni yuzaga chiqarayotgandek. Da’vo qilinayotgan raqamlarga ko‘ra, Tashqi mehnat migratsiyasi agentligi xodimlari va rahbarlarining maosh hamda qo‘shimcha xarajatlari tasavvur qilib bo‘lmas darajaga yetgan. Bunga agentlik rahbari Behzod Musayevga tegishli ekani aytilayotgan dabdabali hayot tarzi, shaxsiy bizneslar va xodimlarga yuklanayotgan asossiz talablar qo‘shilsa, ayrim amaldorlar xalq pulini qanchalik beminnat deb bilishi yanada oydinlashadi.
Bugun O‘zbekiston tashqi qarzi 90 milliard dollarga yaqinlashmoqda. Biz allaqachon dunyoda tashqi qarzi eng tez o‘sayotgan davlatlardan birimiz. Achinarlisi, bu qarzlarning ma’lum bir qismi uzoq muddatli iqtisodiy qiymat yaratmaydigan joriy ehtiyojlar va byudjet kamomadini yopishga ishlatilmoqda. Ya’ni, bir tomonda byudjet yetishmovchiligi bahona qilinib, hatto tug‘ilgan chaqaloqlar uchun beriladigan suyunchi pullari kesilyapti, ijtimoiy imtiyozlar qisqartirilib, energetika tariflari uzluksiz oshirilmoqda, ammo ikkinchi tomonda bunday asossiz xarajatlar...
Hukumat va uning tizimidagi bu qadar katta isrofgarchiliklarni to‘xtatish uchun zudlik bilan shaffof va murosasiz taftish o‘tkazilishi kerak. U xoh Bosh prokuratura bo‘lsin, xoh Prezident administratsiyasi, farqi yo‘q, lekin hozir shu taftish juda zarur.
Hukumat xalq to'layotgan soliqlar hisobidan shakllangan byudjetni qimmat go'sht, qimmat avtomobil va xodimlariga 100 millionlab oylik to'lashga ishlatadigan nopoklardan tozalanishi kerak.
@haqiqatdailyos
Bugun O‘zbekiston tashqi qarzi 90 milliard dollarga yaqinlashmoqda. Biz allaqachon dunyoda tashqi qarzi eng tez o‘sayotgan davlatlardan birimiz. Achinarlisi, bu qarzlarning ma’lum bir qismi uzoq muddatli iqtisodiy qiymat yaratmaydigan joriy ehtiyojlar va byudjet kamomadini yopishga ishlatilmoqda. Ya’ni, bir tomonda byudjet yetishmovchiligi bahona qilinib, hatto tug‘ilgan chaqaloqlar uchun beriladigan suyunchi pullari kesilyapti, ijtimoiy imtiyozlar qisqartirilib, energetika tariflari uzluksiz oshirilmoqda, ammo ikkinchi tomonda bunday asossiz xarajatlar...
Hukumat va uning tizimidagi bu qadar katta isrofgarchiliklarni to‘xtatish uchun zudlik bilan shaffof va murosasiz taftish o‘tkazilishi kerak. U xoh Bosh prokuratura bo‘lsin, xoh Prezident administratsiyasi, farqi yo‘q, lekin hozir shu taftish juda zarur.
Hukumat xalq to'layotgan soliqlar hisobidan shakllangan byudjetni qimmat go'sht, qimmat avtomobil va xodimlariga 100 millionlab oylik to'lashga ishlatadigan nopoklardan tozalanishi kerak.
@haqiqatdailyos
👍33🔥12❤8💯1
Forwarded from PolicyLab.UZ
The Economist: Tolibon bilan muloqot qilish vaqti keldi
The Economist yozishicha, AQSH Afg‘onistonni tark etganidan besh yil o‘tib, Tolibon hokimiyati mustahkam o‘rnashib oldi va yaqin kelajakda uning ketishi kutilmaydi. Shu sabab G‘arbning uni yakkalash siyosati deyarli natija bermayotgani tan olinishi kerak.
AQSH va Yevropa Tolibonni tan olmadi, sanksiyalar joriy qildi va Afg‘oniston Markaziy bankining xorijdagi mablag‘larini muzlatdi. Biroq bu siyosat Tolibonning qarashlarini o‘zgartirmadi. Aksincha, Rossiya uni rasman tan oldi, Xitoy, Hindiston, Turkiya va BAA esa savdo, konchilik va boshqa yo‘nalishlarda hamkorlik qilmoqda.
Eng bahsli taklif esa Tolibon bilan diplomatik aloqalarni tiklash. The Economist fikricha, bu ularning siyosatini ma’qullash degani emas. Elchixonalar faoliyati terrorchilik xavfini kuzatish, muzokaralar olib borish va Tolibon ichidagi nisbatan mo‘tadil kuchlar bilan aloqa qilish imkonini beradi.
Kanalga a'zo bo'lish
The Economist yozishicha, AQSH Afg‘onistonni tark etganidan besh yil o‘tib, Tolibon hokimiyati mustahkam o‘rnashib oldi va yaqin kelajakda uning ketishi kutilmaydi. Shu sabab G‘arbning uni yakkalash siyosati deyarli natija bermayotgani tan olinishi kerak.
Mamlakatda uzoq yillik urushlardan keyin nisbatan tinchlik o‘rnatilgan, ammo buning evaziga juda qattiq tartiblar joriy qilingan. Ayollarning ishlashi va universitetda o‘qishi cheklangan, qizlarning o‘rta maktabda ta’lim olishi taqiqlangan. Tolibon ichida nisbatan mo‘tadil qarashdagi vakillar mavjud bo‘lsa-da, amalda hokimiyat Haybatulloh Oxundzoda va uning tarafdorlari qo‘lida to‘plangan.
AQSH va Yevropa Tolibonni tan olmadi, sanksiyalar joriy qildi va Afg‘oniston Markaziy bankining xorijdagi mablag‘larini muzlatdi. Biroq bu siyosat Tolibonning qarashlarini o‘zgartirmadi. Aksincha, Rossiya uni rasman tan oldi, Xitoy, Hindiston, Turkiya va BAA esa savdo, konchilik va boshqa yo‘nalishlarda hamkorlik qilmoqda.
Shu bois jurnal G‘arbga yondashuvni o‘zgartirishni taklif qiladi. Avvalo, 2022-yildan beri qariyb 70 foizga qisqargan insonparvarlik yordamini kamaytirmaslik kerak, chunki aholining deyarli yarmi unga muhtoj. Shuningdek, ayrim sanksiyalarni qayta ko‘rib chiqish zarur, chunki ular Afg‘onistonni xalqaro moliya tizimidan uzib, xususiy sarmoyalarning kirishiga ham to‘sqinlik qilmoqda.
Eng bahsli taklif esa Tolibon bilan diplomatik aloqalarni tiklash. The Economist fikricha, bu ularning siyosatini ma’qullash degani emas. Elchixonalar faoliyati terrorchilik xavfini kuzatish, muzokaralar olib borish va Tolibon ichidagi nisbatan mo‘tadil kuchlar bilan aloqa qilish imkonini beradi.
Kanalga a'zo bo'lish
The Economist
The Economist | Go beyond breaking news
Know which way is up. Trusted daily reporting and news analysis. Make sense of politics, economics, business and technology with articles, podcasts and videos.
❤6👍4
Forwarded from Prezident matbuot kotibi | Sherzod Asadov
Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan “O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi to‘g‘risida”gi Konstitutsiyaviy qonun imzolandi.
Administratsiya Prezident faoliyati va Konstitutsiyaviy vakolatlarini tashkiliy, huquqiy va tahliliy jihatdan ta’minlovchi yagona konstitutsiyaviy institut hisoblansa-da, davlat organlari bilan munosabatlarda uning faoliyatini qonun bilan tartibga solish bo‘yicha huquqiy bo‘shliq mavjud edi. Endilikda yangi qonun bilan ushbu masalalar tartibga solindi.
Prezidentning farmon, qaror, farmoyish va topshiriqlari ijrosini tashkil etishda Administratsiyaning amaldagi vakolatlari doirasidagi faoliyati qonun bilan tartibga solinishi Prezidentlik institutining huquqiy asoslarini kuchaytiradi. Xalqaro amaliyotda Prezident faoliyatini ta’minlovchi institutning huquqiy maqomi qonun darajasida belgilanishi Prezidentlik boshqaruvining institutsional standarti hisoblanadi.
Qonun 4 ta bob va 34 ta moddadan iborat bo‘lib, Administratsiyaning amaldagi vakolatlari doirasida Prezident faoliyatini ta’minlashning konstitutsiyaviy mexanizmlari qonunda huquqiy jihatdan rasmiylashtirildi. Xususan:
– Administratsiya O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining vakolatlari amalga oshirilishini tashkiliy, huquqiy, tahliliy jihatdan ta’minlaydigan davlat organi sifatida belgilandi;
– Administratsiyani Prezident shakllantiradi, Prezident belgilagan asosiy yo‘nalishlarda faoliyat yuritadi, Prezidentga bo‘ysunadi va hisobdor bo‘ladi.
Administratsiyaning asosiy vazifalari belgilandi:
– O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining konstitutsiyaviy vakolatlarini amalga oshirilishini tashkiliy, huquqiy va tahliliy ta’minlash;
– Prezidentning farmon, qaror va farmoyishlari loyihalarini hamda topshiriqlarini tayyorlash, ularning ijrosini tashkil etish, nazoratini olib borish hamda ularni amalga oshirishga ko‘maklashish;
– Prezidentning mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy rivojlantirishga oid yangi tashabbuslarini ishlab chiqish;
– aholi va tadbirkorlar bilan ochiq va to‘g‘ridan to‘g‘ri muloqotlarni tashkil etish va ularni qiynayotgan masalalarga yechimlarni ishlab chiqish;
– qonunlarni imzoga yoki qaytarishga tayyorlash;
– Prezidentning Oliy Majlisga murojaatnomasini tashkil etish;
– Prezidentga bevosita bo‘ysunuvchi (hisobdor) davlat organlari va tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtirish va boshqalar.
Shuningdek, qonunda Administratsiya rahbarining huquqiy maqomi va vazifalari, Administratsiyaning mansabdor va boshqaruv shaxslarini lavozimga tayinlash hamda ozod etishga oid normalar belgilangan, Prezident huzuridagi Xavfsizlik kengashi faoliyatini tashkil etishning qonuniy asoslari yaratilgan.
Administratsiya Prezident faoliyatini tashkil etish doirasida parlament, Hukumat, vazirlik va idoralar, mahalliy hokimliklar, sud hokimiyati va sudyalar hamjamiyati organlari bilan hamkorlik qiladi.
Administratsiya Prezidentga bevosita bo‘ysunuvchi davlat organlari faoliyatini muvofiqlashtiradi, ularni takomillashtirish bo‘yicha takliflar tayyorlaydi va Prezidentga kiritadi.
Administratsiya xodimlari uchun ularga yuklatilgan vazifalarni bajarishda ijtimoiy, iqtisodiy va huquqiy himoya choralari nazarda tutilmoqda.
Prezident Administratsiyasi to‘g‘risida Konstitutsiyaviy qonunning qabul qilinishi Yangi O‘zbekistonda inson qadrini ulug‘lash, xalqimiz farovonligini yuksaltirish, davlat organlarini xalqqa xizmat qiladigan, ochiq va hisobdor tizimga aylantirish, mamlakatimizning xalqaro maydondagi nufuzini mustahkamlash borasida amalga oshirilayotgan islohotlarni yangi bosqichga ko‘tarishga xizmat qiladi.
Facebook|Instagram|X
Administratsiya Prezident faoliyati va Konstitutsiyaviy vakolatlarini tashkiliy, huquqiy va tahliliy jihatdan ta’minlovchi yagona konstitutsiyaviy institut hisoblansa-da, davlat organlari bilan munosabatlarda uning faoliyatini qonun bilan tartibga solish bo‘yicha huquqiy bo‘shliq mavjud edi. Endilikda yangi qonun bilan ushbu masalalar tartibga solindi.
Prezidentning farmon, qaror, farmoyish va topshiriqlari ijrosini tashkil etishda Administratsiyaning amaldagi vakolatlari doirasidagi faoliyati qonun bilan tartibga solinishi Prezidentlik institutining huquqiy asoslarini kuchaytiradi. Xalqaro amaliyotda Prezident faoliyatini ta’minlovchi institutning huquqiy maqomi qonun darajasida belgilanishi Prezidentlik boshqaruvining institutsional standarti hisoblanadi.
Qonun 4 ta bob va 34 ta moddadan iborat bo‘lib, Administratsiyaning amaldagi vakolatlari doirasida Prezident faoliyatini ta’minlashning konstitutsiyaviy mexanizmlari qonunda huquqiy jihatdan rasmiylashtirildi. Xususan:
– Administratsiya O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining vakolatlari amalga oshirilishini tashkiliy, huquqiy, tahliliy jihatdan ta’minlaydigan davlat organi sifatida belgilandi;
– Administratsiyani Prezident shakllantiradi, Prezident belgilagan asosiy yo‘nalishlarda faoliyat yuritadi, Prezidentga bo‘ysunadi va hisobdor bo‘ladi.
Administratsiyaning asosiy vazifalari belgilandi:
– O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining konstitutsiyaviy vakolatlarini amalga oshirilishini tashkiliy, huquqiy va tahliliy ta’minlash;
– Prezidentning farmon, qaror va farmoyishlari loyihalarini hamda topshiriqlarini tayyorlash, ularning ijrosini tashkil etish, nazoratini olib borish hamda ularni amalga oshirishga ko‘maklashish;
– Prezidentning mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy rivojlantirishga oid yangi tashabbuslarini ishlab chiqish;
– aholi va tadbirkorlar bilan ochiq va to‘g‘ridan to‘g‘ri muloqotlarni tashkil etish va ularni qiynayotgan masalalarga yechimlarni ishlab chiqish;
– qonunlarni imzoga yoki qaytarishga tayyorlash;
– Prezidentning Oliy Majlisga murojaatnomasini tashkil etish;
– Prezidentga bevosita bo‘ysunuvchi (hisobdor) davlat organlari va tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtirish va boshqalar.
Shuningdek, qonunda Administratsiya rahbarining huquqiy maqomi va vazifalari, Administratsiyaning mansabdor va boshqaruv shaxslarini lavozimga tayinlash hamda ozod etishga oid normalar belgilangan, Prezident huzuridagi Xavfsizlik kengashi faoliyatini tashkil etishning qonuniy asoslari yaratilgan.
Administratsiya Prezident faoliyatini tashkil etish doirasida parlament, Hukumat, vazirlik va idoralar, mahalliy hokimliklar, sud hokimiyati va sudyalar hamjamiyati organlari bilan hamkorlik qiladi.
Administratsiya Prezidentga bevosita bo‘ysunuvchi davlat organlari faoliyatini muvofiqlashtiradi, ularni takomillashtirish bo‘yicha takliflar tayyorlaydi va Prezidentga kiritadi.
Administratsiya xodimlari uchun ularga yuklatilgan vazifalarni bajarishda ijtimoiy, iqtisodiy va huquqiy himoya choralari nazarda tutilmoqda.
Prezident Administratsiyasi to‘g‘risida Konstitutsiyaviy qonunning qabul qilinishi Yangi O‘zbekistonda inson qadrini ulug‘lash, xalqimiz farovonligini yuksaltirish, davlat organlarini xalqqa xizmat qiladigan, ochiq va hisobdor tizimga aylantirish, mamlakatimizning xalqaro maydondagi nufuzini mustahkamlash borasida amalga oshirilayotgan islohotlarni yangi bosqichga ko‘tarishga xizmat qiladi.
Facebook|Instagram|X
👍22🔥22❤18👌15👏12💯12👎7😁2😱1
M.Imomov: Prezident Administratsiyasi maqomini idoraviy nizomlar darajasidan Konstitutsiyaviy qonun darajasiga koʻtarish - bu davlat boshqaruvi tizimi yetuklashganining aniq belgisidir. Qonun real qarorlar qabul qilish markazining faoliyatini huquqiy jihatdan tartibga soladi. Ilgari Administratsiya asosan davlat rahbariga xizmat koʻrsatuvchi tuzilma sifatida koʻrilgan boʻlsa-da, amalda vazirliklar ustidan nazorat funksiyasiga ega edi. Endilikda uning vakolatlari va boshqa organlar bilan hamkorligi aniq qonuniy ramkaga solindi.
Strategic Focus: Central Asia
Strategic Focus: Central Asia
😁14👍5🤮4👎1
S.Pinxasova: Har qanday islohotning eng zaif nuqtasi - bu qabul qilingan qaror va uning joylardagi ijrosi (implementation gap) oʻrtasidagi uzilishdir. Administratsiyaga idoralararo koordinatsiya va nazorat vakolatining berilishi uni qogʻozboz idoradan qarorlar ijrosini ta'minlovchi tezkor va tahliliy shtabga aylantiradi. Shu bilan birga, nazorat va muvofiqlashtirish funksiyalarining haddan tashqari kuchayishi vazirlik va idoralarning mustaqil tashabbuskorligini cheklab qoʻymasligi hamda mahalliy ijrochilar zimmasiga ortiqcha byurokratik hisobot berish yukini yuklamasligi muhimdir.
Strategic Focus: Central Asia
Strategic Focus: Central Asia
👍9👎7🤮4
B.Abdullayev: Xorijiy investorlar va xalqaro hamkorlar uchun eng muhimi - davlatdagi qoidalar aniq va barqaror bo‘lishi. Prezident Administratsiyasining vakolatlari Konstitutsiyaviy qonun bilan belgilanishi davlat boshqaruvida kim nima uchun javob berishini aniqroq ko‘rsatadi. Bu esa investorlar uchun ishonchni oshirib, yirik va uzoq muddatli loyihalarni amalga oshirishga qulay sharoit yaratadi.
Strategic Focus: Central Asia
Strategic Focus: Central Asia
👎7👍6🤮3
Forwarded from Strategic Focus: LIVE
🇺🇿🇰🇬🇨🇳🇷🇺 Мен Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон темир йўли қурилиши учун Путиннинг розилигини олганман – Садир Жапаров
Қирғизистон президенти Садир Жапаров 2020 йилда ҳокимиятга келгач дарҳол Хитой элчисини чақириб, Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон темир йўли лойиҳасини бошлашни таклиф қилган.
Аммо, Хитой элчиси Қирғизистон – Евросиё ҳудудида жойлашгани, КХШТга аъзо экани, шунинг учун Россия рози бўлмаса, Хитой томони лойиҳани бошлай олмаслигини тушунтирган.
"Мен ҳайрон қолдим. Шундан сўнг, мен Владимир Путин билан амалий учрашув ташкил қилиб беришларини сўрадим. Эртасигаёқ у мени қабул қилишга рози бўлди. Россияга ўзим ёлғиз учиб бордим. Владимир Владимирович билан бир-биримизга қараб, тахминан 35-40 дақиқа давомида айнан шу мавзуни жуда жиддий муҳокама қилдик", — деди Жапаров.
"Якунда Путиннинг розилигини олдим. Қайтиб келиб: “Бўлди, келинг, бошлаймиз”, дедим. Шундай қилиб, бу лойиҳа бошланди. Хитойнинг позициясини ҳам тушуниш мумкин. Улар буюк давлатлар. Жаҳоннинг энг йирик давлатлари ҳақида гапирадиган бўлсак, булар – Хитой, Россия ва Америка. Улар бир-бирларининг позицияларини ҳисобга олмаслиги мумкин эмас", — дея қўшимча қилди президент.
Strategic Focus: LIVE
Қирғизистон президенти Садир Жапаров 2020 йилда ҳокимиятга келгач дарҳол Хитой элчисини чақириб, Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон темир йўли лойиҳасини бошлашни таклиф қилган.
Аммо, Хитой элчиси Қирғизистон – Евросиё ҳудудида жойлашгани, КХШТга аъзо экани, шунинг учун Россия рози бўлмаса, Хитой томони лойиҳани бошлай олмаслигини тушунтирган.
"Мен ҳайрон қолдим. Шундан сўнг, мен Владимир Путин билан амалий учрашув ташкил қилиб беришларини сўрадим. Эртасигаёқ у мени қабул қилишга рози бўлди. Россияга ўзим ёлғиз учиб бордим. Владимир Владимирович билан бир-биримизга қараб, тахминан 35-40 дақиқа давомида айнан шу мавзуни жуда жиддий муҳокама қилдик", — деди Жапаров.
"Якунда Путиннинг розилигини олдим. Қайтиб келиб: “Бўлди, келинг, бошлаймиз”, дедим. Шундай қилиб, бу лойиҳа бошланди. Хитойнинг позициясини ҳам тушуниш мумкин. Улар буюк давлатлар. Жаҳоннинг энг йирик давлатлари ҳақида гапирадиган бўлсак, булар – Хитой, Россия ва Америка. Улар бир-бирларининг позицияларини ҳисобга олмаслиги мумкин эмас", — дея қўшимча қилди президент.
Strategic Focus: LIVE
👍14👎11
Prezident Japarovning bayonoti rasmiy Bishkekning Kreml oldidagi vassal maqomini rasman tasdiqlovchi e’tirofdir. Mustaqil davlat prezidenti o'z hududida O'zbekiston va Xitoy bilan temir yo'l qurish uchun Moskvadan “ruxsat” so'rashga majbur bo'lgani hech qanday mantiqqa toʻgʻri kelmaydi. Shu bilan birga, Xitoy diplomatiyasi Bishkekka geopolitik iyerarxiyadagi haqiqiy o'rnini qat'iyat ko'rsatib qo'ydi - Pekin Qirg'izistonni xalqaro huquqning mustaqil subyekti emas, balki Rossiyaning protektorati deb bilishini ochiq aytdi.
Biroq Japarovning so'zlaridagi eng xavfli jihat - bunday qaramlikni oddiy holatdek ko'rsatishga urinishdir. Qaramlikni “buyuk davlatlar pozitsiyasini hisobga olish kerak” degan qulay niqobga o'rab, mamlakat rahbari amalda Moskvaning mintaqadagi suveren loyihalarga veto qo'yish huquqini qonuniylashtirib bermoqda. Bu tashrifni diplomatik muvaffaqiyat sifatida ko'rsatishga urinib, Japarov Qirg'iziston milliy logistikasi va iqtisodiyoti rivojining kalitlari hamon Bishkekda emas, balki Kremldagi stolda ekanligini butun dunyoga tan oldi.
K.Ametov, Strategic Focus eksperti
Strategic Focus: Central Asia
Biroq Japarovning so'zlaridagi eng xavfli jihat - bunday qaramlikni oddiy holatdek ko'rsatishga urinishdir. Qaramlikni “buyuk davlatlar pozitsiyasini hisobga olish kerak” degan qulay niqobga o'rab, mamlakat rahbari amalda Moskvaning mintaqadagi suveren loyihalarga veto qo'yish huquqini qonuniylashtirib bermoqda. Bu tashrifni diplomatik muvaffaqiyat sifatida ko'rsatishga urinib, Japarov Qirg'iziston milliy logistikasi va iqtisodiyoti rivojining kalitlari hamon Bishkekda emas, balki Kremldagi stolda ekanligini butun dunyoga tan oldi.
K.Ametov, Strategic Focus eksperti
Strategic Focus: Central Asia
👍11❤5💔5🔥1
Ushbu manzara fonida qo‘shni davlatning milliy manfaatlardan chekinishi Toshkentning qat’iy va mustaqil siyosatini yanada yaqqol ko‘rsatmoqda. Shavkat Mirziyoyev ulkan loyihalarni ilgari surar ekan, hech kimdan ruxsat kutmadi - qarorlarni faqat O‘zbekistonning milliy, iqtisodiy va strategik manfaatlaridan kelib chiqib qabul qildi.
Boshqalar Moskva va Pekin o‘rtasida ikkilanib, tashqi rozilik izlayotgan bir paytda, Toshkent o‘z shartlarini o‘zi belgiladi. Bu - haqiqiy suveren diplomatiya: strategik qarorlar tashqi kuchlar irodasiga emas, milliy manfaat va taraqqiyotga bo‘ysunadi.
Strategic Focus: Central Asia
Boshqalar Moskva va Pekin o‘rtasida ikkilanib, tashqi rozilik izlayotgan bir paytda, Toshkent o‘z shartlarini o‘zi belgiladi. Bu - haqiqiy suveren diplomatiya: strategik qarorlar tashqi kuchlar irodasiga emas, milliy manfaat va taraqqiyotga bo‘ysunadi.
Strategic Focus: Central Asia
🤣19🔥14👍8❤4
Forwarded from Otabek Akromov
Kun.uz | Расмий канал
Садир Жапаров 2020 йилда ҳокимиятга келгач дарҳол Хитой элчисини чақириб, Хитой-Қирғизистон-Ўзбекистон темир йўли лойиҳасини бошлашни таклиф қилганини айтди. Аммо, Хитой томони агар Россия рози бўлмаса, «бу йўл қурилишини бошлай олмаслиги»ни билдирган.
Қирғизистон президентининг интервьюлари чиқса, мазза қилиб кўраман. Сиёсатшунос сифатида, унинг интервьюларини тинглаш мен учун жуда қизиқ, чунки у мана шундай зўр инсайтлар ҳақида гапириб беради.
Бу интервью минтақада Россиянинг роли ҳақидаги назарий ишлар бекорга ёзилмаганини яна бир бор кўрсатади. Гап фақат сиёсий таъсир ёки хавфсизлик масалалари ҳақида эмас: Жапаровнинг сўзларидан кўриниб турибдики, Хитой Марказий Осиёда йирик иқтисодий ва инфратузилмавий лойиҳаларни амалга оширишда ҳам Россиянинг позициясини ҳисобга олади. Яъни, Россиянинг минтақадаги таъсири пасайиб бораётгани ҳақидаги баҳслар қанчалик асосли бўлмасин, Москва ҳали ҳам айрим стратегик иқтисодий лойиҳаларда четлаб ўтиб бўлмайдиган актор бўлиб қолмоқда
👉🏿 https://t.me/otabek_akromov
Бу интервью минтақада Россиянинг роли ҳақидаги назарий ишлар бекорга ёзилмаганини яна бир бор кўрсатади. Гап фақат сиёсий таъсир ёки хавфсизлик масалалари ҳақида эмас: Жапаровнинг сўзларидан кўриниб турибдики, Хитой Марказий Осиёда йирик иқтисодий ва инфратузилмавий лойиҳаларни амалга оширишда ҳам Россиянинг позициясини ҳисобга олади. Яъни, Россиянинг минтақадаги таъсири пасайиб бораётгани ҳақидаги баҳслар қанчалик асосли бўлмасин, Москва ҳали ҳам айрим стратегик иқтисодий лойиҳаларда четлаб ўтиб бўлмайдиган актор бўлиб қолмоқда
👉🏿 https://t.me/otabek_akromov
❤7
Forwarded from Otabek Akromov
Ҳокимият транзити ва институтлар
Яқинда мен дарс бераётган бир фан доирасида қизиқ китоб ўқидик талабаларим билан – Анн Менгнинг Constraining Dictatorship. Менг авторитар тизимларнинг узоқ яшовчанлигини тушунтиришда институтларнинг аҳамиятига ва хокимият транзити масаласига алоҳида эътибор беради. Менг ҳокимият транзитининг институционаллашганлиги ва унинг муваффақиятли амалга ошиш эҳтимолини баҳолашда рахбарнинг кейинги сиёсий вертикалда иккинчи энг муҳим лавозимнинг мавжудлигига ва унинг расмий институт сифатида белгилангани — масалан, конституция ёки бошқа расмий ҳужжатларда мустаҳкамланганига қарайди. Унинг фикрича, бундай позиция ҳокимият транзити учун олдиндан белгиланган институционал нуқта яратади.
👉🏿 https://t.me/otabek_akromov
Яқинда мен дарс бераётган бир фан доирасида қизиқ китоб ўқидик талабаларим билан – Анн Менгнинг Constraining Dictatorship. Менг авторитар тизимларнинг узоқ яшовчанлигини тушунтиришда институтларнинг аҳамиятига ва хокимият транзити масаласига алоҳида эътибор беради. Менг ҳокимият транзитининг институционаллашганлиги ва унинг муваффақиятли амалга ошиш эҳтимолини баҳолашда рахбарнинг кейинги сиёсий вертикалда иккинчи энг муҳим лавозимнинг мавжудлигига ва унинг расмий институт сифатида белгилангани — масалан, конституция ёки бошқа расмий ҳужжатларда мустаҳкамланганига қарайди. Унинг фикрича, бундай позиция ҳокимият транзити учун олдиндан белгиланган институционал нуқта яратади.
👉🏿 https://t.me/otabek_akromov
😁6🔥5👍2❤1
Forwarded from PolicyLab.UZ
Foreign Affairs: Keyingi global iqtisodiy inqiroz Xitoydan boshlanishi mumkin
Foreign Affairsda Maykl Froman yozishicha, Xitoyning eksport va ulkan ishlab chiqarishga tayangan modeli o‘z chegarasiga yaqinlashmoqda. 2025-yilda Xitoy savdo profitsiti qariyb 1,2 trln dollarga yetdi, mamlakat esa hozir dunyo sanoat ishlab chiqarishining qariyb 30 foizini beradi. 2030-yilda bu ko‘rsatkich 45 foizga yetishi mumkin.
Muammo shundaki, ishlab chiqarish jahon talabidan tezroq o‘smoqda. Masalan, Xitoy yiliga 55 mln avtomobil ishlab chiqarish quvvatiga ega, bu jahon avtomobil bozorining qariyb 60 foizi. Shu bilan birga, Xitoy sanoat korxonalarining qariyb 30 foizi zarar bilan ishlamoqda.
AQSH, Yevropa va boshqa davlatlar Xitoy mahsulotlariga boj va cheklovlarni kuchaytirmoqda. Shu orqali Agar Xitoy tashqi bozorlarning katta qismini yo‘qotsa, korxonalar yopilishi, ishsizlik va qarz muammolari kuchayib, zarba boshqa davlatlarga ham tarqalishi mumkin. Asosiy xulosa shuki Xitoy eksportga qaramlikni kamaytirib, ichki iste’molni oshirmasa, bugungi ortiqcha ishlab chiqarish muammosi navbatdagi global iqtisodiy inqiroz manbaiga aylanishi mumkin.
Foreign Affairsda Maykl Froman yozishicha, Xitoyning eksport va ulkan ishlab chiqarishga tayangan modeli o‘z chegarasiga yaqinlashmoqda. 2025-yilda Xitoy savdo profitsiti qariyb 1,2 trln dollarga yetdi, mamlakat esa hozir dunyo sanoat ishlab chiqarishining qariyb 30 foizini beradi. 2030-yilda bu ko‘rsatkich 45 foizga yetishi mumkin.
Muammo shundaki, ishlab chiqarish jahon talabidan tezroq o‘smoqda. Masalan, Xitoy yiliga 55 mln avtomobil ishlab chiqarish quvvatiga ega, bu jahon avtomobil bozorining qariyb 60 foizi. Shu bilan birga, Xitoy sanoat korxonalarining qariyb 30 foizi zarar bilan ishlamoqda.
AQSH, Yevropa va boshqa davlatlar Xitoy mahsulotlariga boj va cheklovlarni kuchaytirmoqda. Shu orqali Agar Xitoy tashqi bozorlarning katta qismini yo‘qotsa, korxonalar yopilishi, ishsizlik va qarz muammolari kuchayib, zarba boshqa davlatlarga ham tarqalishi mumkin. Asosiy xulosa shuki Xitoy eksportga qaramlikni kamaytirib, ichki iste’molni oshirmasa, bugungi ortiqcha ishlab chiqarish muammosi navbatdagi global iqtisodiy inqiroz manbaiga aylanishi mumkin.
Foreign Affairs
The Next Global Economic Crisis Could Be Made in China
How overcapacity ends.
❤8
Forwarded from PolicyLab.UZ
FT: “Kichik o‘rta kuchlar”ning xalqaro siyosatdagi roli oshmoqda
Financial Timesdagi maqolada jahon siyosatida faqat AQSH, Xitoy yoki Rossiya kabi yirik davlatlar emas, balki imkoniyatlari cheklangan bo‘lsa-da, muayyan sohalarda kuchli ta’sir vositalariga ega davlatlarning ahamiyati ortayotgani ta’kidlanadi. Muallif ularni “mini-middle powers” - kichik o‘rta kuchlar deb ataydi.
Masalan, Qatar va Ummon vositachilik va raqib tomonlar bilan bir vaqtning o‘zida aloqa qila olish orqali ta’sirini oshirmoqda. Ozarbayjon, Qozog‘iston va O‘zbekistonning kuchi esa, avvalo, geografik joylashuvi, transport yo‘llari va resurslarida. O‘zbekiston Markaziy Osiyodagi eng ko‘p aholiga ega davlat va mintaqa markazida joylashgani sababli savdo hamda diplomatiyada tobora katta rol o‘ynamoqda.
Bunga O‘rta koridor yaxshi misol. Ozarbayjon va Qozog‘iston Osiyo bilan Yevropani Rossiyani chetlab bog‘lovchi ushbu yo‘nalishning asosiy bo‘g‘inlari bo‘lsa, O‘zbekiston ham unga ulanishni kuchaytirmoqda. Uch davlat Kaspiy orqali Markaziy Osiyoning yashil energiyasini Ozarbayjon va keyinchalik Qora dengiz orqali Yevropaga yetkazish loyihalarini ham rivojlantirmoqda.
Maqolaning eng muhim fikri shuki, Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkazni faqat Rossiya, Xitoy va G‘arb o‘rtasidagi raqobat maydoni sifatida ko‘rish eskirgan yondashuvdir. O‘zbekiston, Qozog‘iston va Ozarbayjon bir tomonni tanlash o‘rniga Rossiya, Xitoy, Turkiya, Yevropa Ittifoqi va AQSH bilan parallel aloqalarni rivojlantirib, mustaqil harakat qilmoqda.
Bu davlatlar yangi dunyo tartibini o‘zlari belgilamaydi. Ammo transport yo‘llari, energiya resurslari, geografik joylashuv va diplomatik aloqalarni nazorat qilgani sababli yirik davlatlar ham ko‘plab masalalarda ularning hamkorligisiz o‘z maqsadlariga erisha olmaydi.
https://t.me/policylaab
Financial Timesdagi maqolada jahon siyosatida faqat AQSH, Xitoy yoki Rossiya kabi yirik davlatlar emas, balki imkoniyatlari cheklangan bo‘lsa-da, muayyan sohalarda kuchli ta’sir vositalariga ega davlatlarning ahamiyati ortayotgani ta’kidlanadi. Muallif ularni “mini-middle powers” - kichik o‘rta kuchlar deb ataydi.
Masalan, Qatar va Ummon vositachilik va raqib tomonlar bilan bir vaqtning o‘zida aloqa qila olish orqali ta’sirini oshirmoqda. Ozarbayjon, Qozog‘iston va O‘zbekistonning kuchi esa, avvalo, geografik joylashuvi, transport yo‘llari va resurslarida. O‘zbekiston Markaziy Osiyodagi eng ko‘p aholiga ega davlat va mintaqa markazida joylashgani sababli savdo hamda diplomatiyada tobora katta rol o‘ynamoqda.
Bunga O‘rta koridor yaxshi misol. Ozarbayjon va Qozog‘iston Osiyo bilan Yevropani Rossiyani chetlab bog‘lovchi ushbu yo‘nalishning asosiy bo‘g‘inlari bo‘lsa, O‘zbekiston ham unga ulanishni kuchaytirmoqda. Uch davlat Kaspiy orqali Markaziy Osiyoning yashil energiyasini Ozarbayjon va keyinchalik Qora dengiz orqali Yevropaga yetkazish loyihalarini ham rivojlantirmoqda.
Maqolaning eng muhim fikri shuki, Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkazni faqat Rossiya, Xitoy va G‘arb o‘rtasidagi raqobat maydoni sifatida ko‘rish eskirgan yondashuvdir. O‘zbekiston, Qozog‘iston va Ozarbayjon bir tomonni tanlash o‘rniga Rossiya, Xitoy, Turkiya, Yevropa Ittifoqi va AQSH bilan parallel aloqalarni rivojlantirib, mustaqil harakat qilmoqda.
Bu davlatlar yangi dunyo tartibini o‘zlari belgilamaydi. Ammo transport yo‘llari, energiya resurslari, geografik joylashuv va diplomatik aloqalarni nazorat qilgani sababli yirik davlatlar ham ko‘plab masalalarda ularning hamkorligisiz o‘z maqsadlariga erisha olmaydi.
https://t.me/policylaab
Telegram
PolicyLab.UZ
Jahon siyosati va iqtisodiyoti tahlili
❤9
Eron vitse-prezidenti forsiyzabon davlatlar ittifoqini tuzishni taklif qildi!
Bu haqda Eronning Tasnim axborot agentligi xabar bermoqda.
Aref bu taklifni Tojikiston Energetika va suv resurslari vaziri Daler Juma bilan 16 avgustdagi uchrashuvi chog‘ida ilgari surdi. U Eron va Tojikistonning umumiy madaniy, sivilizatsiyaviy va til merosi ikki tomonlama munosabatlarni yanada kengaytirish uchun mustahkam asos yaratishini ta’kidladi.
Uning aytishicha, ikki davlatning strategiyasi barcha darajalarda aloqalarni rivojlantirishdan iborat bo‘lib, hamkorlikni kengaytirish yo‘lida jiddiy to‘siqlar mavjud emas.
So‘nggi yillarda iqtisodiy va savdo aloqalarining rivojlanishiga to‘xtalar ekan, Eron vitse-prezidenti ikki davlat bu borada muayyan yutuqlarga erishganini, biroq hamkorlik darajasi hali istalgan ko‘rsatkichga yetmaganini qayd etdi.
Aref, shuningdek, Eronning ilmiy, texnik va muhandislik salohiyatini alohida ta’kidlab, Islom Respublikasi o‘zining ilmiy va texnik yutuqlarini do‘st va qo‘shni davlatlar bilan baham ko‘rishga tayyor ekanini bildirdi.
Uning ta’kidlashicha, taklif etilayotgan ittifoq forsiyzabon dunyoda madaniy va sivilizatsiyaviy hamkorlik darajasini yangi bosqichga olib chiqishi mumkin. Shu bois ushbu tashabbus Eron va Tojikiston o‘rtasidagi rasmiy tashriflar hamda uchrashuvlar davomida jiddiy ravishda ilgari surilishi lozim.
O‘z navbatida, Juma so‘nggi yillarda ikki davlat o‘rtasidagi iqtisodiy, savdo va madaniy aloqalar sezilarli darajada rivojlanganini ta’kidladi. Uning qo‘shimcha qilishicha, ikki tomonlama hamkorlikni izchil davom ettirish mavjud byurokratik to‘siqlarni bartaraf etishga yordam berishi mumkin.
Tojikiston vaziri Tehronda Eronning energetika, neft, tashqi ishlar, shuningdek, yo‘llar va shaharsozlik vazirlari bilan o‘tkazgan uchrashuvlariga to‘xtalib, ushbu muzokaralar savdo, iqtisodiyot, energetika, transport, madaniyat va turizm sohalarida ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlikni yanada kengaytirishga xizmat qilishi mumkinligini qayd etdi.
Strategic Focus: Central Asia
Bu haqda Eronning Tasnim axborot agentligi xabar bermoqda.
Aref bu taklifni Tojikiston Energetika va suv resurslari vaziri Daler Juma bilan 16 avgustdagi uchrashuvi chog‘ida ilgari surdi. U Eron va Tojikistonning umumiy madaniy, sivilizatsiyaviy va til merosi ikki tomonlama munosabatlarni yanada kengaytirish uchun mustahkam asos yaratishini ta’kidladi.
Uning aytishicha, ikki davlatning strategiyasi barcha darajalarda aloqalarni rivojlantirishdan iborat bo‘lib, hamkorlikni kengaytirish yo‘lida jiddiy to‘siqlar mavjud emas.
So‘nggi yillarda iqtisodiy va savdo aloqalarining rivojlanishiga to‘xtalar ekan, Eron vitse-prezidenti ikki davlat bu borada muayyan yutuqlarga erishganini, biroq hamkorlik darajasi hali istalgan ko‘rsatkichga yetmaganini qayd etdi.
Aref, shuningdek, Eronning ilmiy, texnik va muhandislik salohiyatini alohida ta’kidlab, Islom Respublikasi o‘zining ilmiy va texnik yutuqlarini do‘st va qo‘shni davlatlar bilan baham ko‘rishga tayyor ekanini bildirdi.
Uning ta’kidlashicha, taklif etilayotgan ittifoq forsiyzabon dunyoda madaniy va sivilizatsiyaviy hamkorlik darajasini yangi bosqichga olib chiqishi mumkin. Shu bois ushbu tashabbus Eron va Tojikiston o‘rtasidagi rasmiy tashriflar hamda uchrashuvlar davomida jiddiy ravishda ilgari surilishi lozim.
O‘z navbatida, Juma so‘nggi yillarda ikki davlat o‘rtasidagi iqtisodiy, savdo va madaniy aloqalar sezilarli darajada rivojlanganini ta’kidladi. Uning qo‘shimcha qilishicha, ikki tomonlama hamkorlikni izchil davom ettirish mavjud byurokratik to‘siqlarni bartaraf etishga yordam berishi mumkin.
Tojikiston vaziri Tehronda Eronning energetika, neft, tashqi ishlar, shuningdek, yo‘llar va shaharsozlik vazirlari bilan o‘tkazgan uchrashuvlariga to‘xtalib, ushbu muzokaralar savdo, iqtisodiyot, energetika, transport, madaniyat va turizm sohalarida ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlikni yanada kengaytirishga xizmat qilishi mumkinligini qayd etdi.
Strategic Focus: Central Asia
👎15👍6😁6❤3🥱3👏2🤬1💩1💯1😐1
Toshkentdan Tehronga aniq signallar
M.Imomov, Strategic Focus eksperti
2026-yil 17-18-avgust kunlari O‘zbekiston TIV birinchi o‘rinbosari B.A’loyev boshchiligidagi delegatsiyaning Tehronga tashrifi oddiy diplomatik safardan ko‘ra kengroq ma’noga ega.
Delegatsiya Tehronda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi, Eron birinchi vitse-prezidentining o‘rinbosari Ali Najafiy Xo‘shrudi hamda TIVning savdo-iqtisodiy masalalar bo‘yicha o‘rinbosari Hamid Qanbariy bilan muzokaralar o‘tkazdi. Ya’ni, muloqot bir vaqtning o‘zida siyosiy, hukumatlararo va savdo-iqtisodiy darajalarni qamrab oldi.
Rasmiy kun tartibida – savdo, transport va tranzit. Ammo tashrifning aynan “Forsiyzabon davlatlar ittifoqi” haqidagi bayonotlar ortidan amalga oshirilgani Toshkentning pozitsiyasini o‘qish uchun muhim kontekst beradi.
Fikrimcha, rasmiylar Eron tomoniga katta ehtimol bilan quyidagi messejlarni yetkazgan:
Birinchidan, Markaziy Osiyo g‘oyaviy bloklar maydoni emas. Mintaqani til, tarix yoki sivilizatsiyaviy mezonlar asosida alohida “o‘q”larga ajratish uning shakllanayotgan muvozanatiga zarar yetkazishi mumkin.
Ikkinchidan, pragmatizm – geosiyosiy romantikadan ustun. O‘zbekiston Eron bilan Chobahor porti, transport yo‘laklari, temir yo‘l tariflari va yuk oqimlari bo‘yicha hamkorlikni chuqurlashtirishga tayyor. Ammo bu hamkorlikning markazida iqtisodiy manfaat va o‘zaro foyda turishi kerak.
Uchinchidan, Afg‘oniston masalasida ehtiyotkorlik zarur. Etnik va til omillarini siyosiy loyihalarga aylantirish nafaqat Afg‘oniston, balki butun Markaziy Osiyodagi nozik muvozanatga ta’sir qilishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, Toshkent Tehronga eshikni yopmayapti, aksincha, qaysi eshikdan kirish kerakligini ko‘rsatmoqda. Bu eshik – transport, savdo, logistika va mintaqaviy barqarorlik. XXI asr Markaziy Osiyosida ta’sir tarixiy nostalgiya yoki “sivilizatsiyaviy ittifoqlar” bilan emas, real loyihalar, iqtisodiy manfaat va ishonch bilan o‘lchanadi.
Strategic Focus: Central Asia
M.Imomov, Strategic Focus eksperti
2026-yil 17-18-avgust kunlari O‘zbekiston TIV birinchi o‘rinbosari B.A’loyev boshchiligidagi delegatsiyaning Tehronga tashrifi oddiy diplomatik safardan ko‘ra kengroq ma’noga ega.
Delegatsiya Tehronda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi, Eron birinchi vitse-prezidentining o‘rinbosari Ali Najafiy Xo‘shrudi hamda TIVning savdo-iqtisodiy masalalar bo‘yicha o‘rinbosari Hamid Qanbariy bilan muzokaralar o‘tkazdi. Ya’ni, muloqot bir vaqtning o‘zida siyosiy, hukumatlararo va savdo-iqtisodiy darajalarni qamrab oldi.
Rasmiy kun tartibida – savdo, transport va tranzit. Ammo tashrifning aynan “Forsiyzabon davlatlar ittifoqi” haqidagi bayonotlar ortidan amalga oshirilgani Toshkentning pozitsiyasini o‘qish uchun muhim kontekst beradi.
Fikrimcha, rasmiylar Eron tomoniga katta ehtimol bilan quyidagi messejlarni yetkazgan:
Birinchidan, Markaziy Osiyo g‘oyaviy bloklar maydoni emas. Mintaqani til, tarix yoki sivilizatsiyaviy mezonlar asosida alohida “o‘q”larga ajratish uning shakllanayotgan muvozanatiga zarar yetkazishi mumkin.
Ikkinchidan, pragmatizm – geosiyosiy romantikadan ustun. O‘zbekiston Eron bilan Chobahor porti, transport yo‘laklari, temir yo‘l tariflari va yuk oqimlari bo‘yicha hamkorlikni chuqurlashtirishga tayyor. Ammo bu hamkorlikning markazida iqtisodiy manfaat va o‘zaro foyda turishi kerak.
Uchinchidan, Afg‘oniston masalasida ehtiyotkorlik zarur. Etnik va til omillarini siyosiy loyihalarga aylantirish nafaqat Afg‘oniston, balki butun Markaziy Osiyodagi nozik muvozanatga ta’sir qilishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, Toshkent Tehronga eshikni yopmayapti, aksincha, qaysi eshikdan kirish kerakligini ko‘rsatmoqda. Bu eshik – transport, savdo, logistika va mintaqaviy barqarorlik. XXI asr Markaziy Osiyosida ta’sir tarixiy nostalgiya yoki “sivilizatsiyaviy ittifoqlar” bilan emas, real loyihalar, iqtisodiy manfaat va ishonch bilan o‘lchanadi.
Strategic Focus: Central Asia
👍31❤11🔥5👏3🖕2👎1