Islomobod qamalda: Pokiston yangi siyosiy to‘qnashuv ostonasida

Pokiston hukumati 27-sentabrga rejalashtirilgan Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) partiyasining yurishi oldidan Islomobodni deyarli to‘liq izolyatsiya qilmoqda. 35 mingga yaqin qo‘shimcha kuch, yopilgan avtomagistrallar, konteyner barrikadalar, hibslar va internetni cheklash rejalari - hukumat namoyishni oddiy siyosiy aksiya emas, balki jiddiy xavfsizlik muammosi sifatida ko‘rayotganini ko‘rsatadi.

Biroq PTI ortga chekinmayapti. Partiya barcha cheklovlarga qaramay, 27-sentabrdagi yurish davom etishini bildirmoqda. Demak, vaziyat asta-sekin “namoyish bo‘ladimi?” degan savoldan “davlat uni qanday to‘xtatadi?” degan masalaga ko‘chmoqda.
Ayniqsa, Xaybar-Paxtunxva - Panjob yo‘nalishining bloklanishi strategik ahamiyatga ega. Aynan shu hududlardan PTI tarafdorlarining asosiy oqimi kutilmoqda. Islomobodning “egizak shahri” Ravalpindida ham 27-sentabrdan ayrim hududlarda 2G, 3G va 4G tarmoqlarini cheklash yoki bloklash so‘ralgan. Ravalpindi Pokiston armiyasining bosh qarorgohi joylashgan shahar ekani vaziyatga qo‘shimcha siyosiy ramziylik beradi.

Bosim faqat PTI faollariga qaratilmagan. Imron Xonning uch singlisi - Alima Xon, Uzma Xon va Nurin Niyazi - 30 sutkaga hibsga olingan. PTI ma’lumotlariga ko‘ra, boshqa qarindoshlari va partiya tarafdorlari ham ushlangan. Shu bilan birga, Londonda yashayotgan o‘g‘illari Sulaymon va Kasim Xon (ikkovining onasi yahudiy milliarder Goldsmitlar oilasiga mansub) otasining ozod qilinishi, tibbiy yordam olishi va oila bilan muntazam aloqasi tiklanishi uchun xalqaro media maydonida faol kampaniya olib bormoqda. Bu esa Imron Xon atrofidagi kurashning yangi xususiyatini ko‘rsatmoqda: ichkarida uning siyosiy tarmog‘i va yaqinlariga bosim kuchayayotgan bir paytda, tashqarida uning o‘g‘illari masalani xalqaro kun tartibida ushlab turishga harakat qilmoqda.

Yana bir muhim signal - Islomobod kasalxonalarining favqulodda rejimga o‘tkazilgani. Bu hukumat 27-sentabrda oddiy miting emas, uzoq davom etishi yoki to‘qnashuvlarga aylanishi mumkin bo‘lgan ommaviy qarama-qarshilik ehtimoliga tayyorlanayotganini ko‘rsatadi.

Shunday qilib, Islomobod atrofidagi konteynerlar asta-sekin siyosiy inqirozning fizik chegaralariga aylanmoqda. Hukumat poytaxtga olib boruvchi yo‘llarni yopishi, internetni cheklashi va PTI yetakchilarini hibsga olishi mumkin. Ammo bular Imron Xon fenomeni va PTI bilan bog‘liq siyosiy qarama-qarshilikning o‘zini bartaraf etmaydi. Eng katta savol endi PTI kolonnalari 27-sentabr kuni Islomobodga yetib boradimi yoki yo‘qmi emas. Asosiy masala - davlatning blokada va bosim strategiyasi qarama-qarshilikni jilovlaydimi yoki aksincha, uni yanada chuqurlashtiradimi?

Strategic Focus: Central Asia

Avvalroq Pokistonning Afg‘onistonga qarshi keng ko‘lamli harbiy operatsiyalarni boshlashi haqida bildirilgan taxminlar bugun, 24-sentabr kuni amalga oshirilgan amaliyot bilan yana bir bor o‘z tasdig‘ini topdi.

Pokiston Harbiy-havo kuchlarining bugun Qandahor shahriga bergan aniq va ketma-ket aviazarbalari shunchaki navbatdagi chegara toqnashuvi emas, balki ikki tomon o‘rtasidagi munosabatlar sifat jihatdan yangi - ochiq va to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy qarama-qarshilik bosqichiga o‘tganini ko‘rsatmoqda.

Mavjud tezkor ma’lumotlarga ko‘ra, Pokiston aviatsiyasining asosiy nishonlaridan biri Afg‘oniston amiri Haybatulloh Oxundzodaning shaxsiy xavfsizlik xizmati shtab-kvartirasi bo‘lgan. Obyektning butunlay yo‘q qilinishi va ushbu infratuzilmaga yetkazilgan talafot Islomobodning shaxsan Tolibon yetakchisining o‘ziga yo‘llagan ochiq hamda keskin signali sifatida baholanmoqda.

Ushbu amaliyot orqali Pokiston harbiy doiralari Tolibon rahbariyatiga o‘zlarining eng himoyalangan, maxfiy obyektlari va oliy qo‘mondonlik joylari ham doimiy kuzatuv ostida ekanini hamda istalgan daqiqada yo‘q qilinishi mumkinligini namoyish etdi.

Ekspertlar fikricha, Pokiston ushbu zarbalar seriyasi orqali hozircha toliblarni jismonan yo‘q qilishni emas, balki ularni harbiy kuch va siyosiy bosim vositasida o‘z talablariga rozi qilish hamda "qayta tarbiyalash" taktikasi bilan harakat qilmoqda.

Qandahor - Tolibon harakatining amaldagi siyosiy markazi va amir qarorgohi joylashgan shahar ekanligini e’tiborga olsak, 24-sentabrdagi hujumlar toliblar uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri obro‘ masalasidir. Bu esa yaqin kunlarda javob zarbalari berilishi va mintaqada vaziyat yanada keskinlashuvini anglatadi.

Xulosa qilib aytganda, Islomobod avvalgi tiyilish siyosatidan to‘liq voz kechib, Afg‘onistondagi vaziyatni kuch ishlatish va to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy aralashuv yo‘li bilan hal qilish strategiyasini amalda qo‘llay boshladi.

Strategic Focus: Central Asia

Saida Mirziyoyevaning BMTdagi nutqi: O‘zbekiston qanday signal bermoqda?

Saida Mirziyoyevaning BMT Bosh Assambleyasining 81-sessiyasidagi nutqi O‘zbekistonning xalqaro maydondagi pozitsiyasini aniq ko‘rsatib berdi.

Nutqning asosiy formulasi - "Biz insoniyat tarafidamiz". Urushlar va geosiyosiy qarama-qarshiliklar kuchaygan sharoitda Toshkent muayyan kuch markaziga bog‘lanishdan ko‘ra ochiqlik, yaxshi qo‘shnichilik va muloqot siyosatini davom ettirishga urg‘u bermoqda.

Yana bir muhim signal - BMT va xalqaro huquqqa tayanish. O‘zbekiston BMT islohotini, Xavfsizlik Kengashini kengaytirishni qo‘llab-quvvatlamoqda. 2027-yilda Qo‘shilmaslik harakatiga raislik qilishi va 2035–2036-yillar uchun BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy bo‘lmagan a’zoligiga nomzodini ilgari surishi Toshkentning global diplomatiyadagi faolligini oshirish istagini ko‘rsatadi.

Markaziy Osiyo bo‘yicha asosiy urg‘u - raqobatdan sheriklikka o‘tish. Afg‘oniston masalasida esa Toshkent uni faqat xavfsizlik tahdidi sifatida emas, iqtisodiy va gumanitar jarayonlarga jalb etilishi kerak bo‘lgan qo‘shni davlat sifatida ko‘rmoqda.

Orolbo‘yi, yashil energetika, sun’iy intellekt, inson huquqlari va ayollar imkoniyatlari kabi mavzular esa O‘zbekistonning xalqaro kun tartibini tobora kengaytirayotganini ko‘rsatadi.

Asosiy xulosa shuki, Toshkent o‘zini faqat Markaziy Osiyo doirasidagi faol davlat sifatida emas, balki global masalalar bo‘yicha ham tashabbus va pozitsiya taklif qila oladigan davlat sifatida namoyon etmoqda. “Dunyoga ochiq O‘zbekiston” konsepsiyasi asta-sekin “xalqaro kun tartibini shakllantirishga intilayotgan O‘zbekiston” modeliga aylanmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

24-sentabrdan kuchga kirgan yangi AQSh sanksiyalari Eron aviakompaniyalarining xalqaro parvozlarini cheklash, ularga yoqilg‘i, aeroport xizmatlari va moliyaviy imkoniyatlarni qisqartirishga qaratilgan.

Biroq Flightradar24 ma’lumotlariga ko‘ra, Tehrondan Bangkok, Pxuket, Shanxay, Istanbul, Anqara, Bag‘dod, Maskat va boshqa yo‘nalishlarga reyslar amalga oshirilgan. Istanbulning o‘ziga 24 ta reys rejalashtirilgan. Demak, “global shutdown” hozircha to‘liq ishlamadi.

Asosiy sabab - davlatlarning pozitsiyasi turlicha. Ozarbayjon, Iroq, O‘mon va Gruziya Eron reyslarini chekladi. Turkiya esa Eron aviakompaniyalarini qabul qilishda davom etdi. Xitoyda Mahan Air Shanxay qatnovlarini saqlab qoldi, Pekin esa AQSh sanksiyalarini “noqonuniy” deb atadi. Tailand aeroportlari ham hukumat ko‘rsatmasisiz Eron reyslarini avtomatik to‘xtatishni istamayapti.

Shu bois masala Eron samolyotlaridan ko‘ra kattaroq: AQSh uchinchi davlatlar, aeroportlar, yoqilg‘i kompaniyalari va moliyaviy institutlarni Eron bilan ishlamaslikka qanchalik majbur qila oladi?

Tehron esa bosimga javoban qo‘shni davlatlarni AQSh talablariga qo‘shilmaslikka chaqirmoqda va sanksiyalarga rioya qiluvchi aeroportlarga qarshi choralar ko‘rish bilan tahdid qilmoqda.

Bu yerda Turkiya va Xitoy hal qiluvchi tugunlar bo‘lib qolmoqda. Birinchisi Eronning g‘arbiy havo yo‘llari, ikkinchisi esa Sharq bilan aloqalari uchun muhim.

Shunday qilib, AQSh Eron aviatsiyasini izolyatsiya qilishga urinmoqda. Ammo natija faqat Vashington qaroriga emas, boshqa davlatlarning bu bosimga qanchalik qo‘shilishiga bog‘liq.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Ўзбекистон, Қирғизистон ва Туркманистон БМТ Бош Ассамблеяси сессияси давомида Исроил Бош вазири Нетаньяхунинг нутқини бойкот қилган 77 та мусулмон, араб ва Африка давлатларига қўшилди. Россия, Беларусь, Қозоғистон, Арманистон ва Озарбайжон бошқа давлатлар қаторида Нетаньяхуни тинглашда давом этди.

👉🏿 https://t.me/otabek_akromov

Hurmatli Xizmatdagi aka-ukalar, opa-singillar!

Sizlarni 26-sentabr O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati organlari xodimlari kuni bilan chin qalbimizdan muborakbod etamiz!

Vatanimiz tinchligi va osoyishtaligini asrash, xalqimiz xavfsizligini ta’minlash hamda yurtimiz manfaatlarini himoya qilish yo‘lidagi mas’uliyatli va fidokorona xizmatingiz uchun chuqur minnatdorlik bildiramiz.

Barchangizga mustahkam sog‘liq, oilaviy farovonlik, xotirjamlik va sharafli faoliyatingizda ulkan muvaffaqiyatlar tilaymiz.

Bayramingiz muborak bo‘lsin!

Hurmat bilan,
SFCA jamoasi

Strategic Focus: Central Asia

Fransiya Saudiya Arabistonining Yanbu neft terminalini himoya qilish uchun harbiy xizmatchilar, radar tizimlari va havo mudofaasi vositalarini yuborishini ma’lum qildi. Buyuk Britaniya esa Kiprdan Saudiya havo kuchlarini qo‘llab-quvvatlash uchun Voyager havoda yonilg‘i quyish samolyotini yo‘naltirmoqda.
 
Bu qarorlarning ahamiyati faqat Saudiya havo mudofaasini kuchaytirish bilan cheklanmaydi. Muhim jihat shundaki, London va Parij bu safar AQSh boshchiligidagi koalitsiya doirasida emas, balki Ar-Riyod bilan bevosita ikki tomonlama kelishuvlar asosida harakat qilmoqda.
 
Buning asosiy sababi – Yanbu. U oddiy neft terminali emas. Yanbu Saudiya Arabistonining Sharq-G‘arb neft quvurining Qizil dengizdagi yakuniy nuqtasi bo‘lib, Hormuz bo‘g‘ozidagi xavflar kuchaygan sharoitda Saudiya neftini jahon bozoriga chiqarishning muhim alternativ kanaliga aylangan. Demak, Yanbuni nishonga olish orqali husiylar Saudiya neft infratuzilmasining o‘zini emas, balki Ar-Riyodning Hormuzga muqobil eksport arxitekturasini zaiflashtirishga urinmoqda.
 
So‘nggi hujumlarda Yanbudagi Aramco majmuasi va Ar-Riyod yaqinidagi neft obyektlari nishonga olingani, avvalroq esa Sharq-G‘arb quvurining nasos stansiyalariga zarbalar berilgani bu tendensiyani yanada kuchaytirmoqda. Saudiya tomoniga ko‘ra, ayrim hujumlar Iroq hududidan amalga oshirilgan.
 
Shu nuqtada geografiya ham o‘zgarib bormoqda: Hormuz - Fors ko‘rfazi - Qizil dengiz - Yanbu endi alohida xavfsizlik zonalari emas, yagona energetik frontga aylanmoqda.
 
AQSh esa hozircha asosiy harbiy e’tiborini Eronga qaratib, Saudiya va husiylar o‘rtasidagi qayta kuchaygan to‘qnashuvga bevosita katta kuch kiritishga shoshilmayapti. Natijada Yevropa davlatlari uchun ham yangi rol paydo bo‘lmoqda.
 
Fransiyaning ehtimoliy SAMP/T va Mistral tizimlari Saudiya Patriot komplekslariga qo‘shimcha qatlam yaratishi mumkin. Fransiya harbiy-dengiz kuchlarining Aster raketalari bilan jihozlangan fregatlari esa Qizil dengiz va Aden qo‘ltig‘idagi xavfsizlik operatsiyalarida allaqachon qatnashib kelmoqda.
Ammo bu yerda asosiy masala bitta terminalni himoya qilish emas. Yevropa asta-sekin Yaqin Sharqdagi energetik infratuzilmani himoya qilishda mustaqilroq xavfsizlik rolini egallamoqda.
 
Agar hujumlar davom etsa, Saudiya uchun G‘arbning harbiy ishtiroki kengayishi, Yevropa uchun esa Qizil dengiz va Fors ko‘rfazidagi xavfsizlik masalalariga yanada chuqurroq kirib borish ehtimoli ortadi.
 
Shunday qilib, Hormuz atrofidagi inqirozning eng muhim oqibatlaridan biri energetik yo‘nalishlarning shunchaki qayta taqsimlanishi emas. Energetik yo‘llarni himoya qilishning o‘zi ham xalqaro xavfsizlik tizimining yangi frontiga aylanmoqda.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Markaziy Osiyo: tashqi kuchlarmi yoki o‘z yo‘limiz?

Kuzatuvchilarimizni Markaziy Osiyoning xalqaro maydondagi o‘rni, tashqi kuchlarning mintaqadagi ta’siri va mintaqaviy hamkorlikka munosabatni o‘rganishga qaratilgan so‘rovnomada (jami 8 ta savol) ishtirok etishga taklif qilamiz.

Strategic Focus: Central Asia