Rossiya-Yaponiya tinchlik shartnomasi. 1905-til 5-sentabrda imzolangan.

PORTSMUT TINCHLIK SHARTNOMASI

(1905-yil 5-sentabr)

Joy: Portsmut, Nyu-Xempshir
Sana: 1905-yil 5-sentabr

Yapon imperatori hazrati oliylari bir tomondan hamda Butun Rossiya imperatori hazrati oliylari boshqa tomondan, o‘z mamlakatlari va xalqlariga tinchlik ne’matini qayta tiklash istagidan kelib chiqib, tinchlik shartnomasini tuzishga qaror qildilar va shu maqsadda o‘z vakolatli vakillarini tayinladilar.

Mazkur vakillar quyidagi moddalarni kelishib oldilar:

1-modda

Bundan buyon Yaponiya imperatori hazrati oliylari va Butun Rossiya imperatori hazrati oliylari, shuningdek ularning davlatlari va fuqarolari o‘rtasida tinchlik va do‘stona munosabatlar o‘rnatiladi.

2-modda

Rossiya imperiyasi hukumati Koreyada Yaponiyaning ustuvor siyosiy, harbiy va iqtisodiy manfaatlarga ega ekanligini tan oladi hamda Yaponiya hukumati Koreyada amalga oshirishi mumkin bo‘lgan boshqaruv, himoya va nazorat choralariga to‘sqinlik qilmaslik va aralashmaslik majburiyatini oladi.

Rossiya fuqarolari Koreyada boshqa xorijiy davlatlar fuqarolari bilan teng huquqlarda, ya’ni eng qulay shartlar rejimi asosida muomala qilinishi belgilandi.

Shuningdek, tomonlar Rossiya–Koreya chegarasida hudud xavfsizligiga tahdid soluvchi har qanday harbiy choralarni qo‘llashdan tiyilishga kelishib oldilar.

3-modda

Yaponiya va Rossiya quyidagilarni o‘z zimmasiga oladi:

Lyaodun yarimoroli ijarasiga tegishli hudud bundan mustasno, Manchuriyani bir vaqtning o‘zida va to‘liq bo‘shatish;
Mazkur hududdan tashqari, Manchuriyaning barcha qismlarini Xitoyning to‘liq va mutlaq boshqaruviga qaytarish.

Rossiya hukumati Manchuriyada Xitoy suverenitetiga zid bo‘lgan hech qanday hududiy imtiyoz yoki eksklyuziv huquqlarga ega emasligini bildiradi.

4-modda

Tomonlar Xitoy tomonidan Manchuriya savdosi va sanoatini rivojlantirishga qaratilgan umumiy choralarni amalga oshirishga to‘sqinlik qilmaslik majburiyatini oladilar.

5-modda

Rossiya hukumati Xitoy roziligi bilan Port-Artur, Dalniy (Talien) va ularga tutash hududlar hamda u yerlardagi barcha huquq va imtiyozlarni Yaponiyaga o‘tkazadi.

Yaponiya esa mazkur hududda Rossiya fuqarolarining mulkiy huquqlarini to‘liq hurmat qilish majburiyatini oladi.

6-modda

Rossiya hukumati Xitoy roziligi bilan Changchun va Port-Artur o‘rtasidagi temir yo‘l va unga tegishli barcha infratuzilma, mulk va konlarni kompensatsiyasiz Yaponiyaga topshiradi.

7-modda

Tomonlar Manchuriyadagi temir yo‘llardan faqat tijorat va sanoat maqsadlarida foydalanishga kelishib oldilar (harbiy maqsadlar bundan mustasno).

8-modda

Tomonlar transport va aloqalarni rivojlantirish maqsadida Manchuriyadagi temir yo‘l xizmatlarini tartibga soluvchi alohida konvensiya tuzadilar.

9-modda

Rossiya Saxalin orolining janubiy qismini va unga tutash orollarni to‘liq suverenitet asosida Yaponiyaga beradi. Chegara shimoliy kenglikning 50-paralleli bo‘yicha belgilanadi.

Tomonlar mazkur hududlarda harbiy inshootlar qurmaslik majburiyatini oladilar.

10-modda

Yaponiyaga o‘tgan hududdagi Rossiya fuqarolariga mulklarini sotib, vatanga qaytish yoki qolgan taqdirda Yaponiya qonunlariga bo‘ysungan holda yashash huquqi beriladi.

11-modda

Rossiya Yaponiya fuqarolariga Yapon, Oxotsk va Bering dengizlarida baliq ovlash huquqini berish bo‘yicha kelishuv tuzadi.

12-modda

Savdo va dengizchilik bo‘yicha avvalgi shartnoma urush sabab bekor qilinganligi bois, yangi shartnoma tuzilgunga qadar tomonlar o‘zaro eng qulay shartlar rejimini qo‘llashga kelishib oldilar.

13-modda

Urush asirlari imkon qadar tez muddatda o‘zaro qaytariladi. Har ikki tomon asirlarni topshirish va qabul qilish uchun maxsus vakillar tayinlaydi.

Rossiya Yaponiya tomonidan asirlarni saqlash xarajatlari uchun tegishli kompensatsiyani to‘laydi.

14-modda

Mazkur shartnoma tomonlar imperatorlari tomonidan ratifikatsiya qilinadi va ratifikatsiya almashinuvi Vashingtonda amalga oshiriladi.

15-modda

Shartnoma ingliz va fransuz tillarida ikki nusxada tuzilgan bo‘lib, tafsirda tafovut yuzaga kelganda fransuz matni ustuvor hisoblanadi.

AQSh tarixida Kongress faqat bir marotaba bitta qonunni 100 foiz ovoz bilan tasdiqlagan. Bu 1941-yil 8 dekabrda Yaponiyaga qarshi Urush e'lon qilish haqidagi deklaratsiya edi. O'shanda yig'ilishda qatnashgan 388 nafar deputat bir ovozdan Prezidentga Yaponiya harbiylariga Dengizda Havoda va quruqlikda zarba berish huquqini taqdim etgan edi.

F. Ruzvelt Yaponiyaga qarshi urush e'lon qilmoqda. 1941-yil 8-dekabr.

Kecha, 1941-yil 7-dekabr – sharmandalik sifatida tarixda qoladigan sana – Amerika Qo‘shma Shtatlari Yaponiya imperiyasining dengiz va havo kuchlari tomonidan kutilmaganda va ataylab hujumga uchradi.

Qo‘shma Shtatlar ushbu davlat bilan tinchlik holatida edi va Yaponiya iltimosiga binoan hukumat va uning imperatori bilan Tinch okeani hududida tinchlikni saqlash masalasida muzokaralarni davom ettirayotgan edi.

Haqiqatan ham, Yaponiya aviatsiyasi Oaxu orolini bombardimon qilishni boshlaganidan bir soat o‘tib, Yaponiyaning AQShdagi elchisi va uning hamkasblari Davlat kotibiga yaqinda yuborilgan Amerika xabariga rasmiy javobni topshirdilar. Bu javobda diplomatik muzokaralarni davom ettirish befoyda ekanligi aytilgan bo‘lsa-da, unda urush yoki qurolli hujum haqida hech qanday tahdid yoki ishora yo‘q edi.

Qayd etish kerakki, Gavayi orollarining Yaponiyadan uzoqligi hujum bir necha kun, hatto haftalar oldin rejalashtirilganini yaqqol ko‘rsatadi. Shu vaqt oralig‘ida Yaponiya hukumati ataylab yolg‘on bayonotlar berib, tinchlikni davom ettirish umidini bildirgan holda AQShni chalg‘itishga harakat qilgan.

Kecha Gavayi orollariga uyushtirilgan hujum Amerika dengiz va harbiy kuchlariga katta zarar yetkazdi. Juda ko‘p amerikaliklar halok bo‘ldi. Bundan tashqari, Amerika kemalari San-Fransisko va Gonolulu o‘rtasidagi ochiq dengizda torpedaga uchragani haqida xabar berildi.

Kecha Yaponiya hukumati Malayaga ham hujum boshladi.
Kecha kechqurun Yaponiya kuchlari Gonkongga hujum qildi.
O‘tgan kecha Yaponiya kuchlari Guamga hujum qildi.
O‘tgan kecha Yaponiya kuchlari Filippin orollariga hujum qildi.
O‘tgan kecha Yaponiya kuchlari Ueyk oroliga hujum qildi.
Bugun ertalab Yaponiya Miduey oroliga hujum qildi.

Shu tariqa, Yaponiya butun Tinch okeani hududini qamrab olgan kutilmagan hujumni amalga oshirdi. Kechagi voqealar o‘z-o‘zidan hamma narsani ko‘rsatib turibdi. AQSh xalqi allaqachon o‘z fikrini shakllantirdi va mamlakatimiz hayoti hamda xavfsizligiga tahdidning qanchalik jiddiy ekanini yaxshi anglab yetdi.

Armiya va flotning bosh qo‘mondoni sifatida men mamlakatimizni himoya qilish uchun barcha zarur choralarni ko‘rishni buyurdim.

Biz har doim o‘zimizga qarshi uyushtirilgan bu hujumning xarakterini yodda tutamiz.

Bu oldindan rejalashtirilgan bosqinni yengib o‘tishimiz uchun qancha vaqt kerak bo‘lishidan qat’i nazar, Amerika xalqi o‘zining haq yo‘lidagi qudrati bilan mutlaq g‘alabaga erishadi. F. Ruszvelt. 1941-yil 8-dekabr

Xarakter taqdirni belgilaydi.

Geraklit

Amir Temurning To'xtamishga qarshi yurish davomida hozirgi Qozog'istonning Ulitau viloyatidagi toshga tushirgan yozuvlari. Unda Sohibqiron o'zining 1391-yil 6-aprel sanasi To'xtamishga qarshi 300 000 cherik (qo'shin) bilan yurganini ta'kidlaydi. Tosh Ermitaj (S-Peterburg)da saqlanadi.

👇👇👇
https://t.me/Tarix_buyuk7

Go‘shtli SPAM: AQSH Ikkinchi jahon urushi davrida SSSRga yuborgan konservalar tarkibida nima bo‘lgan?
1937-yilda Amerikaning Hormel Foods kompaniyasi maxsus go‘sht konservalarini ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘ydi. Mahsulotning asosini ziravorlar qo‘shilgan maydalangan cho‘chqa go‘shti tashkil etardi. Konserva Spiced Ham (“ziravorli dudlangan cho‘chqa go‘shti”) deb nomlandi. Keyinchalik bu nom qisqartirilib SPAM shaklida qo‘llanila boshlandi.
Ikkinchi jahon urushi yillarida ushbu konservalar nihoyatda mashhur bo‘lib ketdi. AQSH ularni lend-liz dasturi doirasida ittifoqchi davlatlarga juda katta miqdorda yetkazib berdi.
Urush davrida SSSRda amerikaliklarning go‘sht konservalari chinakam afsonaviy mahsulotga aylandi. Ular sovet askarlari iste’mol qilgan eng sifatli go‘sht mahsulotlaridan biri hisoblangan. Rossiya Davlat Gumanitar Universiteti (RGGU) tarixchisi Boris Ivanov bu haqda shunday deydi

“Askarlar bu konservalarning ta’mini oradan o‘nlab yillar o‘tsa ham iliq xotiralar bilan eslashgan. Odatda ularni grechka va boshqa bo‘tqalar bilan iste’mol qilishgan. Bankaga biriktirilgan maxsus kalit yordamida ochish usuli ham juda qulay edi. Ko‘plab sovet askarlari keyinchalik bu bankalarni esdalik sifatida saqlab qolishgan. Shoir Iosif Brodskiy boshlang‘ich maktabda o‘qigan kezlarida uyida ikkita SPAM bankasi bo‘lganini va ularni o‘zining “bolalik boyligi” deb hisoblaganini yozgan.”

Ikkinchi jahon urushi davomida AQSH lend-liz dasturi doirasida SSSRga 2,1 milliard dona go‘sht konservalari yuborgan. Bu urush yillarida Sovet Ittifoqining o‘zida ishlab chiqarilgan konservalar sonidan qariyb besh baravar ko‘p edi. Bu miqdor nazariy jihatdan sovet armiyasini deyarli bir yil davomida faqat shu konservalar bilan ta’minlash uchun yetarli bo‘lgan.
Gavayidagi restoranlardan birining bosh oshpazi Bryus Ronaldson Quora saytida yozishicha:

“Aslida bu juda sifatli mahsulot. Uning retsepti Italiyaning mortadella kolbasasiga asoslangan. Ommabop afsonalardan farqli ravishda, mortadella ham, SPAM ham asosan cho‘chqaning son va kurak qismidan tayyorlanadi, yog‘dan emas. Shu sababli uni klassik italyan go‘sht mahsulotlaridan kam deb bo‘lmaydi.”

Urush tugagach, AQSH omborlarida ulkan miqdorda SPAM konservalari qolib ketdi. Ular yillar davomida ishlab chiqarilgan bo‘lib, saqlash muddati yakuniga yaqinlashayotgan edi. Shundan so‘ng kompaniya dunyo bo‘ylab keng ko‘lamli reklama kampaniyasini boshladi.
SPAM reklamasi deyarli hamma joyda uchraydigan bo‘ldi: do‘kon peshlavhalari, tashqi reklama vositalari, transport va boshqa ko‘plab joylarda aynan shu mahsulot targ‘ib qilindi. Radioda esa har yarim soatda SPAM haqidagi reklama roliklari efirga uzatilardi.

Xitoyning shimoli-sharqidagi qazilma qatlamlarida evolyutsiyaning eng muhim burilish nuqtalaridan biriga mansub noyob jonzotning qoldiqlari saqlanib qolgan.
U hali zamonaviy qush emas edi. Shu bilan birga, uni an’anaviy ma’nodagi dinozavr deb ham bo‘lmaydi.
Taxminan 120 million yil avval, Erta Bo‘r (Kreta) davrida yashagan bu hayvon qadimgi ko‘llar, o‘rmonlar va vulqon kuliga boy hududlarda hayot kechirgan. Aynan shu tabiiy muhit Yer tarixidagi eng ajoyib qazilma topilmalarining saqlanib qolishiga imkon yaratgan.
U patli teropodlar guruhiga mansub bo‘lib, quruqlikda yashovchi yirtqich dinozavrlar bilan dastlabki haqiqiy qushlar o‘rtasidagi o‘tish bosqichini ifodalaydi. Bunday qazilmalarda olimlar hayratlanarli darajada nozik tuzilmalarni o‘rganish imkoniga ega bo‘ladilar: patlar, yengil suyaklar, tirnoqli oldingi oyoqlar va asta-sekin qanotga aylana boshlagan tana qismlari shular jumlasidandir.
Shu bois bunday topilmalarning har biri fan uchun beqiyos ahamiyatga ega.
Yelka tuzilishi.
Suyaklarning shakli.
Patlarning joylashuvi.
Hatto tananing mutanosibligi ham.
Mana shu belgilar birgalikda olimlarga parvoz qobiliyati qanday bosqichma-bosqich shakllanganini tushunishga yordam beradi. Ushbu jonzotlarning ayrimlari bugungi qushlar kabi faol ucha olmagan bo‘lishi mumkin. Biroq ular sirg‘alib uchgan, sakragan, muvozanat saqlagan, juftini jalb qilish uchun patlaridan foydalangan yoki boshqa usullar orqali evolyutsiyani osmon sari yana bir qadam yaqinlashtirgan.
Parvoz tarixi bir lahzada boshlanmagan. U millionlab yillar davomida, tanasida ham dinozavr, ham qushlarga xos belgilarni mujassam etgan o‘tish davri turlari orqali asta-sekin shakllangan.
Ushbu qazilma ana shu ulkan tarixning ajralmas bir bo‘lagidir. U yer va osmon oralig‘ida qolgan jonzotning sukunatdagi hikoyasi bo‘lib, qanotlar birdaniga emas, balki uzoq evolyutsion jarayon natijasida paydo bo‘lganini eslatib turadi.

Rapa Nui (Pasxa oroli) – Haykallar va fojea hikoyasi
Tinch okeanining o‘rtasida joylashgan kichik Rapa Nui (Pasxa oroli) aholisi o‘z ajdodlarini ulug‘lash uchun ulkan moai haykallarini yasay boshladi. Vaqt o‘tishi bilan haykallar nafaqat diniy ramz, balki qabilalar o‘rtasidagi obro‘ va qudrat belgisi ham bo‘lib qoldi. Har bir qabila boshqalardan balandroq va ulug‘vorroq haykal tiklashga intildi.
Buning uchun ko‘plab daraxtlar kesildi. Daraxtlar haykallarni tashishda, uy-joy qurishda va qayiq yasashda ishlatilardi. Asrlar davomida o‘rmonlar kesilib borib, orol deyarli daraxtsiz qoldi. Tuproq eroziyaga uchradi, hosildorlik pasaydi, qushlar va boshqa hayvonlar kamaydi.
Daraxtlar yo‘qolgach, yangi qayiqlar yasash qiyinlashdi. Baliq ovlash kamaydi, oziq-ovqat tanqisligi kuchaydi. Resurslar uchun qabilalar o‘rtasida nizolar avj oldi. Ba'zi haykallar ag‘darib tashlandi, jamiyatda beqarorlik kuchaydi.
1722-yilda yevropaliklar orolga yetib kelgach, vaziyat yanada og‘irlashdi. Tashqaridan kirib kelgan kasalliklar, qullikka olib ketish va boshqa omillar aholi sonining keskin kamayishiga olib keldi.
Bugungi kunda olimlar Rapa Nui fojeasi faqatgina "haykal qurish musobaqasi" natijasi bo‘lmaganini ta'kidlaydilar. Ekologik muammolar, resurslardan haddan tashqari foydalanish, ichki nizolar va yevropaliklar olib kelgan kasallik hamda qullik birgalikda bu fojeaga sabab bo‘lgan.
Xulosa: Rapa Nui tarixi insoniyat uchun muhim saboqdir: jamiyat taraqqiyoti tabiat bilan muvozanatda bo‘lishi kerak. Resurslardan oqilona foydalanilmasa, hatto eng rivojlangan va qudratli jamiyat ham og‘ir inqirozga yuz tutishi mumkin.

Misrning Giza hududidagi bu piramida devori, ehtimol, Xeopsning Buyuk piramidasiga tegishli. Piramida bundan 4500 yildan ortiq vaqt oldin qurilgan.

Rasmning yuqori qismida toshga odamlar tomonidan o‘yib yozilgan harflar va sanalar ko‘rinadi. Bu yozuvlar piramidaga tashrif buyurgan sayyohlar yoki tadqiqotchilar tomonidan qoldirilgan tarixiy graffiti hisoblanadi.

Pastki qismdagi och rangli iz esa yodgorlikning yemirilish chegarasi yoki tadqiqot vaqtida qo‘yilgan belgi bo‘lishi mumkin.

Bu tasvir bir tomondan piramidaning minglab yillar davomida saqlanib kelayotganini, ikkinchi tomondan esa vaqt va insonlarning ta’siri natijasida uning yuzasi asta-sekin o‘zgarib borayotganini ko‘rsatadi. Insonlar esa hatto ming yillar davomida saqlanib qolgan yodgorlikda ham o‘z izini qoldirishga harakat qilgan.

Борис Ельцин сайлов олдидан рақс орқали ахолининг кўнглини кўтармоқда. Ростов-на-Дон, Россия, 10 июнь 1996 йил.

Айнан шу рақсдан кейин Борис Николаевич ўз бошидан иккинчиси енг жиддий инсультни ўтказган эди.

Каналга обуна бўлинг
https://t.me/Tarix_buyuk7

Assalomu alaykum, aziz va saxovatli insonlar!

Bugun sizlarga ona qalbidan yana bir bor murojaat qilmoqdaman. Muhammadjonimiz sog‘ayib, oyoqqa turishi uchun sizlarning yordamingiz va duolaringizga muhtoj. 🙏🏻

Har bir qilgan yordamingiz — ozmi, ko‘pmi — Muhammadjon uchun katta umid va shifo sari yana bir qadamdir. Imkoningiz bo‘lsa, iltimos, yordam qo‘lingizni cho‘zing. Agar moddiy yordam berish imkoningiz bo‘lmasa, postni yaqinlaringizga ulashing va Muhammadjonning haqqiga duo qiling. 🤲🏻❤️

Alloh qilgan ehsonlaringizni dargohida qabul qilsin, oilangizga va farzandlaringizga ming karra yaxshilik bo‘lib qaytsin.

Birgalikda Muhammadjonga yordam bera olamiz! 🥹🤲🏻

9860120104006081 Umida Abdivoxapova
9860120104885203 Umida Abdivoxapova
5614681408331258 Umida Abdivoxapova
5614681425504770 Umida Abdivoxapova

#MuhammadjongaYordam #Yordam #Saxovat #Ehson #Duo BolagaYordam

Esizda bosa mani farzadim Muhammadjon uchun kop yordam bergandiz

Hozir juda qiyin vaziyatamiza Muhammadjon ogirlashib qoldi bizada doktirlar aperatsaga garantiya yoq diyishdi yuromiy kormiy qoldi umuman hindistonga obkeganmiza hozir shetamiza uch martda ogir aperatsalarni boshidan otqizdi hozir asoratlar kopayeb keti oyoq qoli qiyshayeb qogan kereyli molijilarni oseyla yaxshi boladi diyishdi hozir biza kilinikadan qarz bobqoganmiza tolovni vohtida qilomiyamiza rosa qinalib ketdik misofirda

AZIZ OBUNACHILAR, YORDAMINGIZ KERAK! ❤️

Muhammadjon ismli jajji bolajonimizning sog‘ayib, oyoqqa turishi uchun moddiy yordam va duolaringizga muhtojmiz.

Azizlar, kimning imkoniyati bo‘lsa, shu bolajonga yordam qo‘lini cho‘zishingizni iltimos qilamiz. Ozgina ehsoningiz ham uning hayoti uchun katta umid bo‘lishi mumkin. Imkoningiz bo‘lmasa, ushbu e’lonni tarqating va Muhammadjonning haqqiga duo qiling. 🤲🏻

Alloh yo‘lida qilingan har bir yaxshilik savobdir! Alloh qilgan ehsonlaringizni qabul qilib, o‘zingizga va oilangizga ziyoda yaxshiliklar bilan qaytarsin.

Sizlardan Muhammadjonning holatiga befarq bo’lmasligingizni so’rab qolamiz.

Beminnat, beg’araz qilingan yaxshilikni Robbimiz mukofotlasin!
Robbimiz qalblarimizni ulfat etsin. Himmatimizni baland aylasin.

Har kim qo’lidan kelgancha (10.000 so’m) bo’lsa ham yordam bersa ham koʻpniki koʻl boʻladi.