Dunyo Tarixi๐บ
Izoh pastdagi postlarda ๐ ๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
KUCHGA INTILISH
Nitsshening yana bir markaziy g'oyasi kuchga intilish.
Bu tushuncha ham ko'p buzib talqin qilingan. Kuchga intilish faqat boshqalarni ezish yoki hukmronlik qilish demak emas. Bu chuqurroq narsa. Bu o'sish, o'zini yengib o'tish, cheklovlarni oshib ketish istagi.
Nitsshe hayotni doimiy kurash sifatida ko'radi. Har bir jonzot o'z chegarasidan oshib o'tishga intiladi. O'simlik quyoshga qarab o'sadi. Hayvon o'z hududini kengaytiradi. Inson ham xuddi shunday o'z imkoniyatlarini kengaytirishga intilishi kerak.
Bu g'oya keyinchalik psixologiyada ham aks-sado berdi. Alfred Adler kuchga intilishni inson motivatsiyasining markaziy elementi deb hisobladi.
ABADIY QAYTISH
Nitsshening eng murakkab g'oyalaridan biri abadiy qaytish.
U bu savolni beradi. Agar sizga aytilsaki siz o'z hayotingizni xuddi shu shaklda cheksiz marta qayta yashashingiz kerak bo'ladi, siz bunga qanday munosabatda bo'lasiz?
Bu shunchaki kosmologik nazariya emas. Bu axloqiy sinov. Nitsshe uchun bu savol bizga o'z hayotimizni qanday yashayotganimizni tekshirish imkonini beradi.
Agar sizning hayotingiz abadiy takrorlanishga arziydigan bo'lsa bu sizning hayotingiz yaxshi yashalgan degani. Agar bu fikr sizni dahshatga solsa demak sizning hayotingizda o'zgartirish kerak bo'lgan narsa bor.
Bu g'oya bizni har lahzani chuqurroq yashashga da'vat qiladi. Chunki agar har lahza abadiy qaytadigan bo'lsa har lahza cheksiz ahamiyatga ega bo'ladi.
AXLOQNING IKKI TURI
Nitsshe axloq tarixini ham chuqur tahlil qilgan. U "Axloqning genealogiyasi" asarida ikki turdagi axloqni ajratadi.
Xo'jayinlar axloqi. Bu qadimgi jangchi va zodagonlar axloqi. Bunda yaxshi degani kuchli, jasur, faol. Yomon degani zaif, qo'rqoq.
Qullar axloqi. Bu Nitsshe fikricha xristian axloqi. Bunda yaxshi degani kamtar, itoatkor, azob chekuvchi. Yomon degani kuchli, mag'rur, hukmron.
Nitsshe fikricha qullar axloqi zaif odamlarning kuchli odamlarga qarshi qasoskorlik strategiyasi sifatida paydo bo'lgan. Zaiflar kuchlilarni yenga olmagani uchun ular o'z zaifligini fazilat deb e'lon qilishgan.
Bu g'oya juda tortishuvli. Ko'p odam buni axloqqa qarshi hujum deb qabul qildi. Ammo Nitsshe axloqni butunlay rad etmoqchi emas edi. U bizni axloqiy tushunchalarimizning kelib chiqishini savol ostiga qo'yishga chaqirdi.
JINNILIK VA OXIRGI YILLAR
1889 yil, yanvar. Turin shahri.
Nitsshe ko'chada qamchi bilan urilayotgan otni ko'radi. U yugurib boradi va otni quchoqlab yig'laydi. Shu voqeadan keyin u ruhiy jihatdan butunlay sinadi.
Sabab hali ham tortishuvli. Ba'zi olimlar bu sifilis kasalligi natijasi deyishadi. Boshqalari miya o'smasi bo'lishi mumkin deyishadi. Aniq sabab hech qachon to'liq bilinmadi.
U keyingi o'n bir yilini ongsiz holatda o'tkazdi. Onasi va singlisi uni parvarish qildi. U 1900 yilda vafot etdi. O'z asarlarining butun dunyoga yoyilib ketganini ko'rmasdan.
Bu fojiali ironiya. Odam aqlning eng chuqur qatlamlarini kashf etgan. Va o'zi aqlini yo'qotgan holda vafot etgan.
BUZIB TALQIN QILINGAN MEROS
Nitsshening o'limidan keyin uning singlisi Yelizaveta uning yozuvlarini nazorat qildi va bu, faylasuf uchun ikkinchi fojia bo'ldi.
Yelizaveta natsist mafkuraga yaqin edi.U akasining yozuvlarini tahrirlab, ularni antisemitizm va natsizmga mos keladigan shaklga keltirdi.Bu buzilgan versiya keyinchalik Gitler va natsist rejimi tomonidan foydalanildi.
Ammo haqiqiy Nitsshe antisemitizmga qarshi edi.U o'z yozuvlarida buni aniq bildirgan.U hatto antisemit do'stlari bilan aloqani uzgan.
Bu tarixning achinarli saboqlaridan biri.Buyuk faylasufning g'oyalari uning o'limidan keyin butunlay teskari maqsadlar uchun ishlatilishi mumkin.Nitsshening haqiqiy niyati bilan uning nomi bilan qilingan ishlar orasida ulkan farq bor.
NEGA U BUGUN HAM MUHIM
Nitsshe vafot etganidan yuz yildan ortiq vaqt o'tdi. Ammo uning savollari hali ham bizni bezovta qiladi.
Agar an'anaviy qadriyatlar zaiflashsa biz o'z ma'nomizni qayerdan topamiz? Bu savol bugungi dunyoda ham dolzarb. Ko'p odam din yoki an'anaviy tuzumdan uzoqlashgan. Ammo bo'shliqni nima to'ldiradi degan savol hali ham javobsiz qolmoqda.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Nitsshening yana bir markaziy g'oyasi kuchga intilish.
Bu tushuncha ham ko'p buzib talqin qilingan. Kuchga intilish faqat boshqalarni ezish yoki hukmronlik qilish demak emas. Bu chuqurroq narsa. Bu o'sish, o'zini yengib o'tish, cheklovlarni oshib ketish istagi.
Nitsshe hayotni doimiy kurash sifatida ko'radi. Har bir jonzot o'z chegarasidan oshib o'tishga intiladi. O'simlik quyoshga qarab o'sadi. Hayvon o'z hududini kengaytiradi. Inson ham xuddi shunday o'z imkoniyatlarini kengaytirishga intilishi kerak.
Bu g'oya keyinchalik psixologiyada ham aks-sado berdi. Alfred Adler kuchga intilishni inson motivatsiyasining markaziy elementi deb hisobladi.
ABADIY QAYTISH
Nitsshening eng murakkab g'oyalaridan biri abadiy qaytish.
U bu savolni beradi. Agar sizga aytilsaki siz o'z hayotingizni xuddi shu shaklda cheksiz marta qayta yashashingiz kerak bo'ladi, siz bunga qanday munosabatda bo'lasiz?
Bu shunchaki kosmologik nazariya emas. Bu axloqiy sinov. Nitsshe uchun bu savol bizga o'z hayotimizni qanday yashayotganimizni tekshirish imkonini beradi.
Agar sizning hayotingiz abadiy takrorlanishga arziydigan bo'lsa bu sizning hayotingiz yaxshi yashalgan degani. Agar bu fikr sizni dahshatga solsa demak sizning hayotingizda o'zgartirish kerak bo'lgan narsa bor.
Bu g'oya bizni har lahzani chuqurroq yashashga da'vat qiladi. Chunki agar har lahza abadiy qaytadigan bo'lsa har lahza cheksiz ahamiyatga ega bo'ladi.
AXLOQNING IKKI TURI
Nitsshe axloq tarixini ham chuqur tahlil qilgan. U "Axloqning genealogiyasi" asarida ikki turdagi axloqni ajratadi.
Xo'jayinlar axloqi. Bu qadimgi jangchi va zodagonlar axloqi. Bunda yaxshi degani kuchli, jasur, faol. Yomon degani zaif, qo'rqoq.
Qullar axloqi. Bu Nitsshe fikricha xristian axloqi. Bunda yaxshi degani kamtar, itoatkor, azob chekuvchi. Yomon degani kuchli, mag'rur, hukmron.
Nitsshe fikricha qullar axloqi zaif odamlarning kuchli odamlarga qarshi qasoskorlik strategiyasi sifatida paydo bo'lgan. Zaiflar kuchlilarni yenga olmagani uchun ular o'z zaifligini fazilat deb e'lon qilishgan.
Bu g'oya juda tortishuvli. Ko'p odam buni axloqqa qarshi hujum deb qabul qildi. Ammo Nitsshe axloqni butunlay rad etmoqchi emas edi. U bizni axloqiy tushunchalarimizning kelib chiqishini savol ostiga qo'yishga chaqirdi.
JINNILIK VA OXIRGI YILLAR
1889 yil, yanvar. Turin shahri.
Nitsshe ko'chada qamchi bilan urilayotgan otni ko'radi. U yugurib boradi va otni quchoqlab yig'laydi. Shu voqeadan keyin u ruhiy jihatdan butunlay sinadi.
Sabab hali ham tortishuvli. Ba'zi olimlar bu sifilis kasalligi natijasi deyishadi. Boshqalari miya o'smasi bo'lishi mumkin deyishadi. Aniq sabab hech qachon to'liq bilinmadi.
U keyingi o'n bir yilini ongsiz holatda o'tkazdi. Onasi va singlisi uni parvarish qildi. U 1900 yilda vafot etdi. O'z asarlarining butun dunyoga yoyilib ketganini ko'rmasdan.
Bu fojiali ironiya. Odam aqlning eng chuqur qatlamlarini kashf etgan. Va o'zi aqlini yo'qotgan holda vafot etgan.
BUZIB TALQIN QILINGAN MEROS
Nitsshening o'limidan keyin uning singlisi Yelizaveta uning yozuvlarini nazorat qildi va bu, faylasuf uchun ikkinchi fojia bo'ldi.
Yelizaveta natsist mafkuraga yaqin edi.U akasining yozuvlarini tahrirlab, ularni antisemitizm va natsizmga mos keladigan shaklga keltirdi.Bu buzilgan versiya keyinchalik Gitler va natsist rejimi tomonidan foydalanildi.
Ammo haqiqiy Nitsshe antisemitizmga qarshi edi.U o'z yozuvlarida buni aniq bildirgan.U hatto antisemit do'stlari bilan aloqani uzgan.
Bu tarixning achinarli saboqlaridan biri.Buyuk faylasufning g'oyalari uning o'limidan keyin butunlay teskari maqsadlar uchun ishlatilishi mumkin.Nitsshening haqiqiy niyati bilan uning nomi bilan qilingan ishlar orasida ulkan farq bor.
NEGA U BUGUN HAM MUHIM
Nitsshe vafot etganidan yuz yildan ortiq vaqt o'tdi. Ammo uning savollari hali ham bizni bezovta qiladi.
Agar an'anaviy qadriyatlar zaiflashsa biz o'z ma'nomizni qayerdan topamiz? Bu savol bugungi dunyoda ham dolzarb. Ko'p odam din yoki an'anaviy tuzumdan uzoqlashgan. Ammo bo'shliqni nima to'ldiradi degan savol hali ham javobsiz qolmoqda.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐6โค1
Dunyo Tarixi๐บ
Izoh pastdagi postlarda ๐ ๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Biz o'zimiz uchun qadriyat yarata olamizmi? Yoki biz doim boshqalar bergan qadriyatlarga muhtojmizmi? Bu savol shaxsiy erkinlik va jamiyat munosabatlarining markazida turadi.
Nitsshe javob bermadi. U faqat savol berdi. Ammo ba'zan eng qimmatli meros javob emas to'g'ri savoldir.
SABOQLAR
Birinchi saboq. Og'riq ba'zan eng chuqur fikrni tug'diradi. Nitsshe butun umr kasallik bilan yashadi. Ammo aynan shu og'riq uni yuzaki hayotdan chuqurroq savollarga majbur qildi.
Ikkinchi saboq. Eski qadriyatlarni yiqitish yangi mas'uliyat tug'diradi. Nitsshe Xudoni o'ldirdi degan gapda dahshat va ogohlantirish bor. Eski tizimni yiqitish oson. Yangisini qurish og'ir.
Uchinchi saboq. G'oyalar ularni yaratgan odamdan mustaqil hayot kechiradi. Nitsshening g'oyalari uning o'limidan keyin butunlay teskari maqsadlar uchun ishlatildi. Bu bizga g'oyalarni asl manbaidan tekshirmasdan qabul qilmaslikni o'rgatadi.
To'rtinchi saboq. Har lahzani abadiy qaytadigandek yashash chuqur savol. Bu bizni hayotimizni yuzaki emas chuqur yashashga da'vat qiladi.
Beshinchi saboq. Savol ba'zan javobdan qimmatliroq. Nitsshe ko'p savol berdi va kam aniq javob berdi. Ammo aynan shu savollar bizni o'z javoblarimizni izlashga majbur qiladi.
YAKUNIY SO'Z
Turin ko'chasida ot bilan yig'lagan odam. U bir vaqtlar insoniyatning eng chuqur qadriyat tizimini larzaga solgan edi.
Nitsshe bizga qulay javoblar bermadi. U bizga qulay yolg'onlarni buzib tashladi. Va bizni tinchsiz, ammo halol savollar bilan yolg'iz qoldirdi.
Balki bu uning eng buyuk merosidir. U bizga aytdiki haqiqiy fikrlash hech qachon qulay emas. Haqiqiy fikrlash bizni tinchimizdan mahrum qiladi.
Ammo aynan shu tinchsizlik ichida biz o'zimizni topamiz. Yoki hech bo'lmaganda o'zimizni izlashni boshlaymiz.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Nitsshe javob bermadi. U faqat savol berdi. Ammo ba'zan eng qimmatli meros javob emas to'g'ri savoldir.
SABOQLAR
Birinchi saboq. Og'riq ba'zan eng chuqur fikrni tug'diradi. Nitsshe butun umr kasallik bilan yashadi. Ammo aynan shu og'riq uni yuzaki hayotdan chuqurroq savollarga majbur qildi.
Ikkinchi saboq. Eski qadriyatlarni yiqitish yangi mas'uliyat tug'diradi. Nitsshe Xudoni o'ldirdi degan gapda dahshat va ogohlantirish bor. Eski tizimni yiqitish oson. Yangisini qurish og'ir.
Uchinchi saboq. G'oyalar ularni yaratgan odamdan mustaqil hayot kechiradi. Nitsshening g'oyalari uning o'limidan keyin butunlay teskari maqsadlar uchun ishlatildi. Bu bizga g'oyalarni asl manbaidan tekshirmasdan qabul qilmaslikni o'rgatadi.
To'rtinchi saboq. Har lahzani abadiy qaytadigandek yashash chuqur savol. Bu bizni hayotimizni yuzaki emas chuqur yashashga da'vat qiladi.
Beshinchi saboq. Savol ba'zan javobdan qimmatliroq. Nitsshe ko'p savol berdi va kam aniq javob berdi. Ammo aynan shu savollar bizni o'z javoblarimizni izlashga majbur qiladi.
YAKUNIY SO'Z
Turin ko'chasida ot bilan yig'lagan odam. U bir vaqtlar insoniyatning eng chuqur qadriyat tizimini larzaga solgan edi.
Nitsshe bizga qulay javoblar bermadi. U bizga qulay yolg'onlarni buzib tashladi. Va bizni tinchsiz, ammo halol savollar bilan yolg'iz qoldirdi.
Balki bu uning eng buyuk merosidir. U bizga aytdiki haqiqiy fikrlash hech qachon qulay emas. Haqiqiy fikrlash bizni tinchimizdan mahrum qiladi.
Ammo aynan shu tinchsizlik ichida biz o'zimizni topamiz. Yoki hech bo'lmaganda o'zimizni izlashni boshlaymiz.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐7โค2
Forwarded from Tarixรงi nigohi
Agar Brut o'zini ahmoq ko'rsata olganida, Yuliy Sezar bo'lishi mumkin edi.
ยฉ Nikkolo Makiavelli
@maknunnnnnnn
๐12
Hasadgo'y odam sizga zarar yetkazmoqchi bo'lgani uchun emas, balki o'z hayoti siznikiga nisbatan sezilmaydigan darajada ahamiyatsiz bo'lgani uchun zahar chiqaradi.
ยฉArab hikmati
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
ยฉArab hikmati
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐8โค1
Bir zarbada raqibini o'ldira olmaslik samuray uchun sharmandalik hisoblangan. Ular o'zining yangi qilichini jinoyatchilar yoki o'liklarda sinab ko'rishgan. Ularda buning "Sudzigiri" (chorraxada o'ldirish) degan boshqa usuli ham bo'lib, unda samuray kechqurun chorraxada turgan va o'tib ketayotgan tasodifiy odamni o'ldirgan. Bu holat juda ko'payib ketganidan keyin, 1602-yil hukumat "Sudzigiri"ni qonunan ta'qiqlagan.
Shunchaki yo'lda ketayotganingda qarasang boshing ikkiga bo'lingan bo'ladi๐คช
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Shunchaki yo'lda ketayotganingda qarasang boshing ikkiga bo'lingan bo'ladi๐คช
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐18๐2โค1๐ญ1๐1
Ittifoq tuzish uchun ikki nafar sherik kerak: chavandoz va eshak
Ushbu mashhur ibora Germaniyani yagona davlatga birlashtirgan davlat arbobi Otto fon Bismarkga tegishli. Bu ibora bilan u davlatlar oโrtasida tuziladigan har qanday shartnomalar teng huquqlilikka asoslanmasligini, tomonlarning biri chavandoz, biri esa eshak rolini oโynashini ifodalamoqchi boโlgan. Ikkinchi jahon urushi davridagi Germaniya va Yaponiya oโrtasida tuzilgan shartnomadan soโng, Gitler ushbu iborani eslab oโtgan. Uning nazarida tabiiyki โchavandozโ Germaniya edi.
Kuchsizlarni doim eshak qilib minishadi oโzi๐
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Ushbu mashhur ibora Germaniyani yagona davlatga birlashtirgan davlat arbobi Otto fon Bismarkga tegishli. Bu ibora bilan u davlatlar oโrtasida tuziladigan har qanday shartnomalar teng huquqlilikka asoslanmasligini, tomonlarning biri chavandoz, biri esa eshak rolini oโynashini ifodalamoqchi boโlgan. Ikkinchi jahon urushi davridagi Germaniya va Yaponiya oโrtasida tuzilgan shartnomadan soโng, Gitler ushbu iborani eslab oโtgan. Uning nazarida tabiiyki โchavandozโ Germaniya edi.
Kuchsizlarni doim eshak qilib minishadi oโzi๐
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐14๐ฅ3๐ฏ1
Bilaman, odamlar meni jumboq deb o'ylashadi, lekin mening eng katta sirim shundaki, men shunchaki boshqalar o'zlarini aqlliroq koสปrsatishga harakat qilayotganda jim turishni bilaman.
ยฉAleksandr I
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
ยฉAleksandr I
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐13๐ฅ4โค2
Amir Temurda harbiy floti va kemalari mavjud bo'lmagan. Ammo shunga qaramay u Egey dengizidagi Xios va Lesbos orollarini 1402-yili jangsiz egallaydi.
Hammasi Smirna (Izmir) qamalidan boshlanadi. Smirna olingach, uning himoyasi ostidagi yuqoridagi 2 orol hokimlari Temurning oyog'iga bosh urib kelishadi va natijada ushbu ikki orol jangsiz taslim bo'ladi.
Bunaqa voqealar ya'ni harbiy flotsiz katta orollarni egallash tarixda kam uchraydi.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Hammasi Smirna (Izmir) qamalidan boshlanadi. Smirna olingach, uning himoyasi ostidagi yuqoridagi 2 orol hokimlari Temurning oyog'iga bosh urib kelishadi va natijada ushbu ikki orol jangsiz taslim bo'ladi.
Bunaqa voqealar ya'ni harbiy flotsiz katta orollarni egallash tarixda kam uchraydi.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐14
Rum mamlakati (Usmoniylar) to'la ravishda bizga bo'ysundi. Endi bizga Misr va Shom ( Suriya) ham shunday bo'yin egmog'i lozim va tutqunlikdagi elchi Atalmishni qo'yvorishingiz kerak. Ask holda Rumdan qaytishda siz tomonga ham qilich bilan qadam ranjida qilaman.
Amir Temurning Misr sultoniga notasi. 29.09.1402
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Amir Temurning Misr sultoniga notasi. 29.09.1402
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐ฅ13๐10โค1๐1
Xorazmshoh Alouddin Muhammadning qabri oxirgi marotaba mana shu suratdagi qal'ada joylashgan edi. Qal'a Ardahn deyilgan va 1229-yili jasad Mozandorondan shu yerga olib kelingan.Aslida sulton Isfaxonga dafn qilinishi kerak bo'lgan ammo Jaloliddin o'lgach bu ish qolib ketadi. Ardahnni mo'g'ullar olgach jasadni kavlab olishib, Mo'g'ulistonga yuborishadi va O'qtoyxon uni kuydirib tashlaydi.Ardahn qal'asi hozir Eronda joylashgan.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐11๐ฅ4๐จโ๐ป3โค1๐1
Maymun imperator
Bir kuni Rim imperatori Kaligula, qo'lida maymun ko'targan holda, majlisga kirib keladi va imperatorlik jonga tekkanini aytadi. U Rimni hattoki maymun ham boshqara oladi deydi va Maymun Remusni taxtga chiqarib: "Yashasin, imperator Remus I" - deya uni olqishlaydi. Imperatorga qarshi gapirib, jallod bilan yuzlashishdan qo'rqqan senatorlar itoatkorona bo'ysunadi va maymun imperatorni olqishlaydi. Bu voqeani 39-yil 3-martda bo'lib o'tganini tarixchi Plutarx o'z asarida yozib qoldirgan. Maymun imperator ertasi kuni to'liq imperatorlik qilib, senat majlisiga boshchilik qiladi, gladiatorlar jangiga ham tashrif buyurib, imperator taxtida o'tiradi. Bir kun davomida hamma maymunga imperatordek xizmat qiladi. Ertasi kuni esa maymun bedarak yo'qoladi va Kaligula o'zini hech narsa bo'lmagandek tutib, imperatorlikda davom etadi. Bu voqeaning bo'lgan yoki bo'lmagani haqida tarixchilar ko'p bahsga kirishishgan edi, lekin arxeolog Emilio Lanch bu bahsga nuqta qo'ydi. Uzoq izlanishlardan so'ng u imperatorlar jasadi yonidan maymun suyagini topdi. Uning yonidan davlat tamg'asi va kumush bo'lagi chiqib, kumushga: "Yashasin imperator Remus I" - deb yozilgan edi.
Maymun Rimni Kaliguladan ancha yaxshi boshqargan bo'lsa kerak๐คช
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Bir kuni Rim imperatori Kaligula, qo'lida maymun ko'targan holda, majlisga kirib keladi va imperatorlik jonga tekkanini aytadi. U Rimni hattoki maymun ham boshqara oladi deydi va Maymun Remusni taxtga chiqarib: "Yashasin, imperator Remus I" - deya uni olqishlaydi. Imperatorga qarshi gapirib, jallod bilan yuzlashishdan qo'rqqan senatorlar itoatkorona bo'ysunadi va maymun imperatorni olqishlaydi. Bu voqeani 39-yil 3-martda bo'lib o'tganini tarixchi Plutarx o'z asarida yozib qoldirgan. Maymun imperator ertasi kuni to'liq imperatorlik qilib, senat majlisiga boshchilik qiladi, gladiatorlar jangiga ham tashrif buyurib, imperator taxtida o'tiradi. Bir kun davomida hamma maymunga imperatordek xizmat qiladi. Ertasi kuni esa maymun bedarak yo'qoladi va Kaligula o'zini hech narsa bo'lmagandek tutib, imperatorlikda davom etadi. Bu voqeaning bo'lgan yoki bo'lmagani haqida tarixchilar ko'p bahsga kirishishgan edi, lekin arxeolog Emilio Lanch bu bahsga nuqta qo'ydi. Uzoq izlanishlardan so'ng u imperatorlar jasadi yonidan maymun suyagini topdi. Uning yonidan davlat tamg'asi va kumush bo'lagi chiqib, kumushga: "Yashasin imperator Remus I" - deb yozilgan edi.
Maymun Rimni Kaliguladan ancha yaxshi boshqargan bo'lsa kerak๐คช
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐16๐คฏ8๐4โค1๐1
Oltin kiyim kiygan odamning ruhi johillik va mayda yovuzlik bilan kishanlangan bo'lsa, undan nima foyda?
ยฉSuqrot
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
ยฉSuqrot
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐ฅ8๐4๐ฏ3โค2๐1๐1
O'rta asrlar Vengriyasida Georgiy Doja ismli mashhur qo'zg'olonchi bor edi. 1514-yili u amalga oshirgan qo'zg'olon mamlakatni larzaga soldi ammo zodagonlar Georgiy armiyasini tor-mor qilgach, mashhur isyonchi ayanchli tarzda o'ldiriladi. Dastlab qo'llarini bog'lashib, olov bilan isitiladigan temir taxtga o'tqazishadi va isita boshlashadi. Keyin unga qizdirilgan temir toj kiydirishib, qo'liga yonayotgan tayoq berishadi va mana endi shoh bo'lding deya mazxara qilishadi. Bu orada och qoldirilgan 7 isyonchi keltirilib, ular orasida bo'lgan Georgiyning ukasi Gergeliy 3 qismga bo'lib tashlanadi. Zodagonlar olovda qizigan omburlarni Georgiyni tanasiga qistira boshlashadi. Boyagi och qolgan isyonchilarni dodlayotgan xo'jayinlarining tanasidan go'shtini tishlab yeyishga majbur qilishadi va rad etganlarni chopishadi. Buyruqni bajarganlar qo'yib yuboriladi. Bu daxshatlar mamlakat aholisini larzaga soladi va ko'p o'tmay Usmoniylar armiyasi Vengriyani butkul ishg'ol etadi.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐17โค2๐ฑ2๐1
"Ahmoqlar va dangasa odamlar bilan bahslashish vaqtni behuda sarflash va davlatga zarar yetkazishdir. Ularni shafqatsizlarcha davlat lavozimlaridan chetlashtiring, aks holda ular o'zlarining ahmoqliklarini boshqalarga yuqtirishadi."
ยฉPyotr I
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
ยฉPyotr I
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐10๐ฏ5๐4๐3
Qora Sezar-18-asrning birinchi choragida Florida - Keys arxipelagi yaqinidagi kemalarni talon-taroj qilgan afrikalik qaroqchi.
Afsonaga ko'ra, ulkan bo'yi va jismoniy kuchi bilan ajralib turgan. U aslida Fil Suyagi Qirg'og'idagi ayyorlik bilan asirga olingan harbiy boshliq edi. Amerikaga olib kelingach, yigirma jangchi hamrohligida savdo qilish uchun kemaga taklif qilindi. Keyinroq boshqa dengizchilar uning sheriklarini qilich va to'pponcha bilan o'ldirishdi. Itoatsiz Qora Sezar qullikni qabul qilmadi. Aynan shu irodali xarakteri uchun Qora Sezar laqabini oldi.
Florida qirg'og'ida kemani egallab olgan dengizchilar boshqaruvidagi kema bo'ronga tushib qoldi va rifga urildi. Vaziyatdan foydalangan Afrikalik qullar bosqinchi jamoani o'ldirdi. Faqat ularni masxara qilmagan bitta dengizchi omon qoladi. Ular kemadan qayiqda qochib qutulishdi.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
Afsonaga ko'ra, ulkan bo'yi va jismoniy kuchi bilan ajralib turgan. U aslida Fil Suyagi Qirg'og'idagi ayyorlik bilan asirga olingan harbiy boshliq edi. Amerikaga olib kelingach, yigirma jangchi hamrohligida savdo qilish uchun kemaga taklif qilindi. Keyinroq boshqa dengizchilar uning sheriklarini qilich va to'pponcha bilan o'ldirishdi. Itoatsiz Qora Sezar qullikni qabul qilmadi. Aynan shu irodali xarakteri uchun Qora Sezar laqabini oldi.
Florida qirg'og'ida kemani egallab olgan dengizchilar boshqaruvidagi kema bo'ronga tushib qoldi va rifga urildi. Vaziyatdan foydalangan Afrikalik qullar bosqinchi jamoani o'ldirdi. Faqat ularni masxara qilmagan bitta dengizchi omon qoladi. Ular kemadan qayiqda qochib qutulishdi.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐10๐ฅ2๐1
"O'zingizda yo'q narsani orzu qilib, bor narsangizni buzmang; shuni yodda tutingki, hozir sizda bor narsa bir vaqtlar faqat umidlaringiz orasida bo'lgan."
ยฉEpikur
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
ยฉEpikur
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐14๐ฅ5โค3โก1๐ฏ1
Rus imperatori Nikolay I ni qattiqqoโl, shavqatsiz va urushqoq hukmdor hisoblashadi. U butun Rossiyani shaxsan nazorat qilishni xohlar, armiyani ham toโliq oโziga boโysundirgan edi. Nikolay I ning onasiga oid xotiralarda aytilishicha hukmdor hech qachon kechasi soat 2- 3 dan oldin yotmagan. Hech qachon sokin va bemalol ovqatlanmagan. Doimo ish bilan band boโlgan. Nikolay I ning olib borgan qonli repressiyalari Gโarbda uni โYangi Attilaโ deb nom olishiga sabab boโlgan ekan. Nikolay 2 marta Turkiya bilan va 1 marta Eronga qarshi urushdi. Qolaversa u asta sekin qozoqlarni istilo qilib, 1839-yilda Xivaga omadsiz ekspeditsiya yubordi (oโshanda 1054 nafar rus askari oโldi). Boshqa tarafdan esa aynan uning davrida Qoโqonning muhim qalโasi Oqmasjid istilo qilindi.
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐13โค2
"Agar biror kishi xudbinlik qilsa, mayda narsalar haqida yolg'on gapirsa yoki o'zi uchun qulay bo'lgan paytda sizga xiyonat qilsa - bu uning asl yuzi."
ยฉAgata Kristi
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
ยฉAgata Kristi
๐บ๐ฟ๐@TARIXI_DUNYO
๐ฅ13๐9โค2