Халыкара мәгариф нормаларында туган телне белү – балага мәктәптә бирелә торган төп компетенция булырга тиеш. Мәктәп туган телне өйрәнүгә иң зур игътибар бирергә тиеш.

Беренче сыйныфта туган телне өйрәнүне 1 сәгать белән чикләү – милләтнең киләчәгенә балта чабу гына түгел, бу хәтта алгарыш юлыннан тайпылу.

Гади генә әйткәндә, мәктәп һәм балалар бакчасы татар баласын татар итеп калдырырга тиеш.

Моның турында искә төшерү, ата-аналарны үз балаларын туган телдә укытуга өндәү, бу юнәлештә аңлатма эшләре алып бару – безнең төп бурычыбыз.

🌪 Пыр туздырырга

• разнести, развеять, рассеять / scatter, disperse

• разбранить, разругать / give a rating

КӘЛПӘК – женская тюбетейка/ермолка

• баш киеме

Теге кәлпәк турында үзең дә беләсең инде. Бәхтияр бервакытта да урамга кәлпәк киеп чыкмый бит ул. Миңлебайга өйалдына кереп тыңларга җайлы
булсын дип, мөгаен, алар баш киемнәрен алмашканнар (КУ)

Аның каравы башына киеп кайткан

кәлпәге

— арттан ике озын тасмасы салынып торган, козырексыз кепкасы белән ул авыл халкын, бигрәк тә бала- чаганы гаҗәпкә калдырды (КУ)

• самавыр кайнап чыкканнан соң, төтен чыкмасын өчен, күмерлегенең өстен томалап куя торган челтәрле капкач; самавыр түбәтәе:

Килим микән, юк микән дигән төсле курка-курка гына безнең янга якынлашкан күк күлмәкле, ыштансыз малай, атасы ыргыткан самавыр

кәлпәген

эләктереп кире борылды һәм атылган ук җитезлеге белән күздән югалды (М.Әмир)

• плитәдә аш-су пешерү, кайнату савытлары утырту өчен түгәрәк тишек/шул тишеккә куела торган тимер түгәрәкләр

#языптаторасызинде

Дустыбыз бүлеште 👇🏻

Казан. Үзәк. Магнит.

татарская надпись крупнее русской. и ничего, мир не перевернулся

фото @yukbar админыннан

Үәү! 🔥

как по-татарски будет плечо?

ШИРБӘТ

• җиләк-җимештән әзерләнгән татлы су, сироп:

Рәҗәб аенда бер генә көн булса да ураза тоткан кеше шул елгадан шифалы ширбәт эчкән кебек булыр (Әлмәт таңнары)

• куе шикәр эремәсе:

Өч дус кызның һәрберсендә
Өчәр алмасы булган.
Алмалары - тел йотарлык,
Бал-

ширбәт

белән тулган! (башваткыч)

• җимеш, каһвә, шоколад, чикләвек төше катнашмасына шикәр кушып әзерләнгән татлы куе ашамлык, десерт:

ширбәт

сатып алу

• нектар:

Табигатьтә шигърият өчен иксез-чиксез серләр яшеренгән. Аларны күрергә, бал корты чәчәкләрдән

ширбәт

җыйган кебек, ул серләрнең согын сыгып ала белергә генә кирәк (КУ)

• җиләк-җимеш әчетеп әзерләнгән исерткеч эчемлек:

Керфегемнән тамган көмеш чыкны

Ширбәт

диеп белеп эчтеңме?

рус: сладкая вода, сыта медовая, фруктовый напиток, компот, сироп, нектар, щербет, сок
de: sorbet
eng: sorbet

Ширбәт ае – медовый месяц

♌ АРЫСЛАН – Лев

Устойчивые выражения для общения "пальцами веером" 😎

• ике көймәнең койрыгын тотарга тырышу – погоня за двумя зайцами (а дословно: «держать за корму сразу две лодки»)

• тумаган тайга атлану – делить шкуру неубитого медведя (а дословно: «вскочить на нерожденного жеребенка»)

• тамак тук, өс бөтен – сыт, пьян и нос в табаке («сыт, полностью одет»)

• кәҗә маен чыгарып – в поте лица/на пределе сил (дословно: «выжимая козье масло»)

• күгәрчен сөте генә юк – молочные реки, кисельные берега («нет только голубиного молока»)

• ут капкандай – как угорелый (дословно: «будто охваченный огнем»)

• дөнья түгәрәк – жизнь удалась (дословно: «мир в форме целого круга, то есть без сколов»)

• йомры сүз – крепкое слово («округлое слово»)

Хотите ещё пощеголять "круглыми" выражениями? 😉 Пишите в комментах выражения, которые вы когда-нибудь слышали, но не до конца понимаете их значения – разберём их вместе 🤗

ТЕРЕКЛЕК

Tereklek

• тере булу:

Кояш – тереклек чыганагы

• тормыш, яшәү (life, living):

Тереклек өчен көрәш

• җан ияләре (all living things; all flesh)

Бар тереклек тынган

Тереклек итәргә / Тереклек кылырга – жить, существовать / to live, to exist

Тереклек суы – живая вода / water of life

Тереклек көче – жизненные силы / vitality sg

Тереклек иясе – живое существо / every living thing

Тереклек дөньясы – живая природа / wildlife

👁️ БӘБӘК – күзнең карасы

Bäbäk

рус: зрачок
eng: pupil of an eye

Оригиналны сүзгә-сүз күчерү тәрҗемә телен бик ямьсезләгән, <...> «Мал-туарны үзеңнең тешләрең кебек сакла» (13 б.) (Сохраняй худобу, как свои зубы). Татар телендә мондый очракта «күз карасы кебек», «күз бәбәгең кебек» яки «күз алмаң кебек сакла» дигән бик матур әйләнмәләр, <...> кулланыла (КУ)

Утырыр идең җылы машинада. Йомшак келәм җәелгән утыргычта аягыңны сузып, кулларыңны рульгә салып, күз бәбәкләреңне алгы тәрәзәгә төбәп… (ШК)

Гади сөйләмдә "күз" сүзе урынына да кулланыла:

Син ни дип бәбәкләреңне терәп, нәрәт алган солдат төсле миңа карап шаккаттың? (К.Тинчурин)

Нәстә бәбәгең акайды? Аңышмадыңмы? (Нәбирә Гыйматдинова)

ҮРМӘ ЯТАК – гамак