Эркакларда 16 ёшдан 22 ёшгача бўлган даврда тестостерон гормони максимал даражада (агрессив фон билан) бўлади. Бу даврда жинсий интилиш устунлик қилиб, объектив фикрлаш сусаяди. 24 ёшдан кейин гормонал фон барқарорлашади, аммо репродуктив тизим - соғлом сперматозоидлар ишлаб чиқариш сифати энг юқори ва соғлом нуқтада бўлади
Бу ёшда фарзанд кўриш ва унга соғлом генетикани узатиш кўрсаткичи тиббий жиҳатдан мукаммал даврга тўғри келади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Бу ёшда фарзанд кўриш ва унга соғлом генетикани узатиш кўрсаткичи тиббий жиҳатдан мукаммал даврга тўғри келади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Кўпчилик бу одатни артрит (бўғим яллиғланиши) келтириб чиқаради деб ўйлайди. Тиббий тадқиқотлар (жумладан, шифокор Дональд Унгернинг 50 йиллик шахсий тажрибаси) бу одат тўғридан-тўғри артритга сабаб бўлмаслигини кўрсатган. Бироқ, бу умуман зарарсиз дегани эмас.
Гарчи артрит хавфи исботланмаган бўлса-да, кунига ўнлаб марта бармоқларни силкитиш ва чўзиш бўғим капсуласини микрожароҳатлайди. Бу эса кафт тўқималарида сурункали микро-яллиғланишни келтириб чиқаради, қўллар шишишига ва томирларда қон айланишининг бузилишига олиб келади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Гарчи артрит хавфи исботланмаган бўлса-да, кунига ўнлаб марта бармоқларни силкитиш ва чўзиш бўғим капсуласини микрожароҳатлайди. Бу эса кафт тўқималарида сурункали микро-яллиғланишни келтириб чиқаради, қўллар шишишига ва томирларда қон айланишининг бузилишига олиб келади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Оёқ чалиштирилганда чаноқ суякларининг табиий мувозанати бузилади - бир томон юқорига кўтарилиб, иккинчи томон пастга босади. Тана йиқилиб тушмаслик ва мувозанатни ушлаш учун умуртқа поғонасини сунъий равишда эгишга мажбур бўлади.
Бу одат сурункали тус олса, бел ва бўйин умуртқаларида деформация (сколиоз), умуртқалараро дискларнинг ейилиши (грижа хавфи) ва мушакларнинг бир томонлама спазми келиб чиқади. Оқибатда белда сурункали симмиллаб турувчи оғриқлар пайдо бўлади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Бу одат сурункали тус олса, бел ва бўйин умуртқаларида деформация (сколиоз), умуртқалараро дискларнинг ейилиши (грижа хавфи) ва мушакларнинг бир томонлама спазми келиб чиқади. Оқибатда белда сурункали симмиллаб турувчи оғриқлар пайдо бўлади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Жой етишмаслиги сабабли ақл тишлари кўпинча нотўғри йўналишда ўсади. Тиббиётда суяк ичида қолиб кетган тишлар ретинированный, нотўғри бурчак остида (ёнбошлаб) ўсганлари эса дистопированный тишлар дейилади.
Ёнбошлаб ўсаётган ақл тиши ўз ёнидаги еттинчи соғлом тишни қисиб, унинг илдизини емира бошлайди, тишлар қаторини олдинга суриб, тишларнинг қийшайишига олиб келади. Тўлиқ чиқмай, милк остида қолиб кетган тишлар эса ички кисталар ва суяк деструкциясини яратиши мумкин.
TAVSIYA обўна бўлинг
Ёнбошлаб ўсаётган ақл тиши ўз ёнидаги еттинчи соғлом тишни қисиб, унинг илдизини емира бошлайди, тишлар қаторини олдинга суриб, тишларнинг қийшайишига олиб келади. Тўлиқ чиқмай, милк остида қолиб кетган тишлар эса ички кисталар ва суяк деструкциясини яратиши мумкин.
TAVSIYA обўна бўлинг
Ёши катта инсонларнинг териси қуёш нуридан D витаминини ёшликдагидек фаол синтез қила олмайди. D витамини эса кальцийнинг ичаклардан сўрилиши учун бош масъул ҳисобланади. Бундан ташқари, ёш ўтган сари мушак массаси камайиши (саркопения) кузатилади ва тана енгил ҳазм бўлувчи оқсилга эҳтиёж сезади.
Сут таркибида ҳам D витамини, ҳам мушакларни тутиб турувчи тўйинган оқсиллар мавжуд. Организм ўзидаги ушбу дефицитни ёпиш учун сутни қўмсай бошлайди.
TAVSIYA обўна бўлинг
Сут таркибида ҳам D витамини, ҳам мушакларни тутиб турувчи тўйинган оқсиллар мавжуд. Организм ўзидаги ушбу дефицитни ёпиш учун сутни қўмсай бошлайди.
TAVSIYA обўна бўлинг
Инсон мияси табиатдан китоб ўқишга мослашмаган. Шу сабабли, китоб ўқиганимизда мия мавжуд бўлган кўриш, эшитиш ва нутқ марказларини бирлаштириб, мутлақо янги нейрон занжирларини яратишга мажбур бўлади.
Мунтазам мутолаа миянинг нейропластиклигини (янги вазиятларга мослашиш ва янги ҳужайралар яратиш қобилиятини) оширади. Китоб ўқиш жараёнида чап ярим шардаги тил ва мантиқ учун масъул бўлган соҳаларда оқ ва кулранг моддаларнинг зичлиги ортади. Бу миянинг жисмоний ўсиши демакдир.
TAVSIYA обўна бўлинг
Мунтазам мутолаа миянинг нейропластиклигини (янги вазиятларга мослашиш ва янги ҳужайралар яратиш қобилиятини) оширади. Китоб ўқиш жараёнида чап ярим шардаги тил ва мантиқ учун масъул бўлган соҳаларда оқ ва кулранг моддаларнинг зичлиги ортади. Бу миянинг жисмоний ўсиши демакдир.
TAVSIYA обўна бўлинг
Оёқ кафтида квадрат сантиметрга тўғри келадиган нерв рецепторлари миқдори тананинг бошқа қисмларига нисбатан анча юқори (худди қўл бармоқлари учи каби). Бу рецепторлар мияга тананинг макондаги ҳолати ҳақида сигнал юборади.
Оёқяланг юрганда мия ер юзасининг ҳарорати, нотекислиги ва тузилиши ҳақида улкан ҳажмдаги ахборотни қабул қилади ва қайта ишлайди. Бу жараён мияда янги нейрон занжирларини ҳосил қилади, диққатни жамлаш, мувозанат сақлаш қобилиятини ва ҳаттоки координацияни яхшилайди.
TAVSIYA обўна бўлинг
Оёқяланг юрганда мия ер юзасининг ҳарорати, нотекислиги ва тузилиши ҳақида улкан ҳажмдаги ахборотни қабул қилади ва қайта ишлайди. Бу жараён мияда янги нейрон занжирларини ҳосил қилади, диққатни жамлаш, мувозанат сақлаш қобилиятини ва ҳаттоки координацияни яхшилайди.
TAVSIYA обўна бўлинг
Кўз ёши фақат ажралиб чиқмайди, у доимий равишда кўзнинг ички бурчагидаги кичик тешикчалар (кўз ёши нуқталари) ва назолакримал (бурун-кўз ёши) канали орқали бурун бўшлиғига оқиб тушиши керак.
Кўпчиликда, айниқса ёши катта инсонларда ёки сурункали ринит, синусит билан оғриган беморларда ушбу чиқиш канали тортишиб қолади ёки битиб кетади. Кўз ёши табиий равишда бурунга оқиб кетолмаганидан сўнг, у кўз чироғидан ташқарига - юзга қараб тошиб чиқа бошлайди.
TAVSIYA обўна бўлинг
Кўпчиликда, айниқса ёши катта инсонларда ёки сурункали ринит, синусит билан оғриган беморларда ушбу чиқиш канали тортишиб қолади ёки битиб кетади. Кўз ёши табиий равишда бурунга оқиб кетолмаганидан сўнг, у кўз чироғидан ташқарига - юзга қараб тошиб чиқа бошлайди.
TAVSIYA обўна бўлинг
Микропластиклар сув ёки тупроқда узоқ вақт турганда, ўзларининг кимёвий тузилиши туфайли атроф-муҳитдаги оғир металлар, пестицидлар ва бошқа хавфли токсинларни ўзига шимиб олувчи магнит (губка) вазифасини бажаради.
Инсон организмига кирган микропластик шунчаки зарарсиз чиқиб кетмайди. У ўзи билан бирга олиб кирган заҳарли кимёвий моддаларни тўқималарга ажрата бошлайди. Бу эса танада сурункали микро-яллиғланишларни ва ҳужайралар даражасидаги шикастланишларни келтириб чиқаради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Инсон организмига кирган микропластик шунчаки зарарсиз чиқиб кетмайди. У ўзи билан бирга олиб кирган заҳарли кимёвий моддаларни тўқималарга ажрата бошлайди. Бу эса танада сурункали микро-яллиғланишларни ва ҳужайралар даражасидаги шикастланишларни келтириб чиқаради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Кўплаб инсонлар "уйимда Wi-Fi ёниқ турса, бошим оғрийди ёки уйқум қочади" деб шикоят қилишади. Илмий тадқиқотлар бу ерда тўлқинларнинг ўзи эмас, балки психосоматик омил (ноцебо эффекти - зарар ҳақида ҳаддан ташқари кўп ўйлаш) ва гаджетлардан фойдаланиш маданияти ётганини исботлади.
Инсонлар одатда Wi-Fi бор жойда ухлашдан олдин соатлаб телефон ичида ўтиришади. Смартфон экранидан тараладиган кўк нур кўз тўр пардасига таъсир қилиб, мияда уйқу гормони - мелатонин ажралишини тўхтатади. Натижада уйқусизлик ва эрталабки бош оғриғи келиб чиқади. Яъни, бу ерда айбдор Wi-Fi тўлқини эмас, балки тунда телефонни қўлдан қўймасликдир.
TAVSIYA обўна бўлинг
Инсонлар одатда Wi-Fi бор жойда ухлашдан олдин соатлаб телефон ичида ўтиришади. Смартфон экранидан тараладиган кўк нур кўз тўр пардасига таъсир қилиб, мияда уйқу гормони - мелатонин ажралишини тўхтатади. Натижада уйқусизлик ва эрталабки бош оғриғи келиб чиқади. Яъни, бу ерда айбдор Wi-Fi тўлқини эмас, балки тунда телефонни қўлдан қўймасликдир.
TAVSIYA обўна бўлинг
Пиёз таркибида табиий органик кислоталар ва ферментлар мавжуд. Гўштли таомларга пиёз қўшилганда ёки гўшт пиёзда маринадланганда, бу кислоталар гўштнинг қаттиқ толаларини парчалай бошлайди.
Пиёз овқат таркибидаги гўштнинг ферментациясини тезлаштиради, уни юмшоқ, шарбатли (сочный) ва чайнаш учун қулай ҳолатга келтиради. Бу эса ошқозон-ичак тизимига тушадиган жисмоний юкламани камайтиради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Пиёз овқат таркибидаги гўштнинг ферментациясини тезлаштиради, уни юмшоқ, шарбатли (сочный) ва чайнаш учун қулай ҳолатга келтиради. Бу эса ошқозон-ичак тизимига тушадиган жисмоний юкламани камайтиради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Яссиоёқликда товондаги бойламлар (связки) чўзилиб кетгани сабабли, тана мувозанатини ушлаш учун болдир ва оёқ мушаклари доимий равишда ўта кучли зўриқиш (гипертонус) ҳолатида ишлашга мажбур бўлади.
Мушакларнинг бундай сурункали зўриқиши улардаги қон томирларини қисиб қўяди. Натижада, куннинг иккинчи ярмига бориб оёқларда оғирлик, шиш, лимфа димланиши ва кечки пайт болдир мушакларининг тортишиши (судороги) кузатилади. Бу ҳолат вақт ўтиши билан варикоз касаллигини ҳам тезлаштиради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Мушакларнинг бундай сурункали зўриқиши улардаги қон томирларини қисиб қўяди. Натижада, куннинг иккинчи ярмига бориб оёқларда оғирлик, шиш, лимфа димланиши ва кечки пайт болдир мушакларининг тортишиши (судороги) кузатилади. Бу ҳолат вақт ўтиши билан варикоз касаллигини ҳам тезлаштиради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Инсон бош терисида кўплаб ёғ ва тер безлари мавжуд бўлиб, у ерда табиий микрофлора (фойдали ва шартли-патоген замбуруғлар) яшайди.
Иссиқ кунларда ҳаво ўтказмайдиган қаттиқ синтетик материалдан тикилган кепкаларни узоқ вақт кийиб юриш бошда "иссиқхона эффекти"ни (терлаш ва димланишни) яратади. Тер ва ёғ аралашиб, замбуруғларнинг кўпайиши учун идеал муҳит ҳосил қилади. Бу эса бошда сурункали қичишиш, қадоқ (перхоть) ва себореяли дерматит касаллигининг қўзғалишига олиб келади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Иссиқ кунларда ҳаво ўтказмайдиган қаттиқ синтетик материалдан тикилган кепкаларни узоқ вақт кийиб юриш бошда "иссиқхона эффекти"ни (терлаш ва димланишни) яратади. Тер ва ёғ аралашиб, замбуруғларнинг кўпайиши учун идеал муҳит ҳосил қилади. Бу эса бошда сурункали қичишиш, қадоқ (перхоть) ва себореяли дерматит касаллигининг қўзғалишига олиб келади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Карбонат ангидрид гази ошқозондан ичакларга ўтганида, ичак деворларининг қисқаришини механик равишда ҳаракатга келтиради.
Клиник синовларда сурункали қабзият ва ичакларнинг суст ишлашидан азият чекадиган беморлар 2-3 ҳафта давомида оддий газланган сув истеъмол қилганларида, уларнинг ичак фаолияти оддий сув ичганларга қараганда бир неча баробар яхшилангани ва қабзият муаммоси камайгани аниқланган.
TAVSIYA обўна бўлинг
Клиник синовларда сурункали қабзият ва ичакларнинг суст ишлашидан азият чекадиган беморлар 2-3 ҳафта давомида оддий газланган сув истеъмол қилганларида, уларнинг ичак фаолияти оддий сув ичганларга қараганда бир неча баробар яхшилангани ва қабзият муаммоси камайгани аниқланган.
TAVSIYA обўна бўлинг
Товон шпораси бор бемор оғриқдан қочиш учун инстинкт даражасида оёғини нотўғри боса бошлайди (масалан, товонни ерга теккизмай, фақат оёқ учи ёки ён томони билан юради).
Юришни бундай сунъий ўзгартириш тананинг бутун биомеханикасини бузади. Оғирлик номутаносиб тақсимланиши натижасида соғлом оёққа юклама ортади, тизза бўғимлари, чаноқ суяги ва бел умуртқа поғонасида тезкор ейилиш (артроз ва грижа хавфи) бошланади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Юришни бундай сунъий ўзгартириш тананинг бутун биомеханикасини бузади. Оғирлик номутаносиб тақсимланиши натижасида соғлом оёққа юклама ортади, тизза бўғимлари, чаноқ суяги ва бел умуртқа поғонасида тезкор ейилиш (артроз ва грижа хавфи) бошланади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Кўзойнак таққанда инсон фақат шиша рамкаси ичидаги ҳудудни аниқ кўради. Кўзни ён томонга қаратганда, кўзойнакнинг чеккаси (оправаси) кўринишни тўсади ва маҳаллий димланиш яратади.
Контакт линзаси кўз олмаси билан бирга ҳаракат қилгани учун периферик (ён томонлама) кўришни 100% таъминлайди. Бу айниқса спорт билан шуғулланганда, автомобиль бошқарганда ва фаол ҳаёт тарзида макондаги координацияни анча юқори даражада ушлашга ёрдам беради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Контакт линзаси кўз олмаси билан бирга ҳаракат қилгани учун периферик (ён томонлама) кўришни 100% таъминлайди. Бу айниқса спорт билан шуғулланганда, автомобиль бошқарганда ва фаол ҳаёт тарзида макондаги координацияни анча юқори даражада ушлашга ёрдам беради.
TAVSIYA обўна бўлинг
Боланинг юз тузилиши, кўз ва соч ранги доминант генлар томонидан белгиланади. Агар ота-онанинг бирида ген кучли бўлса, бола катта эҳтимол билан ўша томонга тортади.
Генетикада қора/жигарранг кўзлар, жигарранг ёки жингалак сочлар, қалин қошлар, лабларнинг тўлалиги ва иякдаги чуқурча доминант ҳисобланади. Кўк ёки яшил кўзлар, тўғри ва оқ/сарғиш сочлар эса рецессив (заиф) генлардир. Агар ота кўк кўзли, она эса жигарранг кўзли бўлса, бола 75% эҳтимол билан жигарранг кўзли бўлиб туғилади. Бироқ, агар ота-онанинг иккиси ҳам жигарранг кўзли бўлса-ю, лекин уларнинг аждодларида кўк кўзлилар бўлган бўлса, бу заиф генлар болада тўсатдан намоён бўлиши мумкин.
TAVSIYA обўна бўлинг
Генетикада қора/жигарранг кўзлар, жигарранг ёки жингалак сочлар, қалин қошлар, лабларнинг тўлалиги ва иякдаги чуқурча доминант ҳисобланади. Кўк ёки яшил кўзлар, тўғри ва оқ/сарғиш сочлар эса рецессив (заиф) генлардир. Агар ота кўк кўзли, она эса жигарранг кўзли бўлса, бола 75% эҳтимол билан жигарранг кўзли бўлиб туғилади. Бироқ, агар ота-онанинг иккиси ҳам жигарранг кўзли бўлса-ю, лекин уларнинг аждодларида кўк кўзлилар бўлган бўлса, бу заиф генлар болада тўсатдан намоён бўлиши мумкин.
TAVSIYA обўна бўлинг
Мушуклар Toxoplasma gondii деб аталувчи хавфли паразитар касалликнинг асосий ташувчиси ҳисобланади. Бу паразит мушук организмида кўпайиб, унинг ахлати орқали ташқи муҳитга чиқади.
Соғлом катта ёшли инсон учун бу паразит сезилмай ўтиб кетиши мумкин, аммо ҳомиладор аёллар учун у ўта хавфлидир. Ҳомиладорлик даврида токсоплазмоз юқтириш ҳомиланинг ривожланиш нуқсонларига ёки абортга олиб келиши мумкин. Шу сабабли, уйдаги мушукнинг тозалигига ва унинг кўчага чиқиб, назоратсиз гўшт маҳсулотларини ейишига йўл қўймаслик шарт.
TAVSIYA обўна бўлинг
Соғлом катта ёшли инсон учун бу паразит сезилмай ўтиб кетиши мумкин, аммо ҳомиладор аёллар учун у ўта хавфлидир. Ҳомиладорлик даврида токсоплазмоз юқтириш ҳомиланинг ривожланиш нуқсонларига ёки абортга олиб келиши мумкин. Шу сабабли, уйдаги мушукнинг тозалигига ва унинг кўчага чиқиб, назоратсиз гўшт маҳсулотларини ейишига йўл қўймаслик шарт.
TAVSIYA обўна бўлинг
Баъзида терида ҳеч қандай тошма ёки қуруқлик бўлмаса-да, бутун тана ич-ичидан кучли кичишиши мумкин. Бу тиббиётда тизимли (тиббий) кичишиш дейилади.
Бунинг сабаби - жигар, буйрак ёки эндокрин тизими касалликларидир. Масалан, жигардан ўт суюқлиги яхши ажралмаса, қонда ўт кислоталари кўпайиб кетади ва улар тери остига йиғилиб, нервларни ичдан таъсирлантиради. Буйрак етишмовчилигида эса сийдикчил (мочевина) тери орқали чиқишга уриниб, кучли кичишиш яратади. Шунингдек, қандли диабетда ҳам қонда шакар баландлиги тери томирларини зарарлаб, қичишишга сабаб бўлади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Бунинг сабаби - жигар, буйрак ёки эндокрин тизими касалликларидир. Масалан, жигардан ўт суюқлиги яхши ажралмаса, қонда ўт кислоталари кўпайиб кетади ва улар тери остига йиғилиб, нервларни ичдан таъсирлантиради. Буйрак етишмовчилигида эса сийдикчил (мочевина) тери орқали чиқишга уриниб, кучли кичишиш яратади. Шунингдек, қандли диабетда ҳам қонда шакар баландлиги тери томирларини зарарлаб, қичишишга сабаб бўлади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Ич қотиши (қабзият) пайтида ахлат массалари қаттиқлашади ва ҳожат чиқариш пайтида куланиш (кучаниш) орқа ичакдаги ички босимни кескин ошириб юборади.
Қаттиқ ахлат массалари кенгайган нозик томирларни механик равишда шикастлайди, бу эса геморройнинг энг хавфли белгиларидан бири - қон кетиши ва кучли яллиғланишни келтириб чиқаради. Энг қиммат малҳамларни суртганда ҳам, агар ичак фаолияти нормаллаштирилмаса ва ич қотиши бартараф этилмаса, геморрой қайта-қайта ривожланаверади.
TAVSIYA обўна бўлинг
Қаттиқ ахлат массалари кенгайган нозик томирларни механик равишда шикастлайди, бу эса геморройнинг энг хавфли белгиларидан бири - қон кетиши ва кучли яллиғланишни келтириб чиқаради. Энг қиммат малҳамларни суртганда ҳам, агар ичак фаолияти нормаллаштирилмаса ва ич қотиши бартараф этилмаса, геморрой қайта-қайта ривожланаверади.
TAVSIYA обўна бўлинг