Bu hal tədqiqatçıların və valideynlərin diqqətini cəlb edir, çünki gənclərin sosial münasibətləri və psixi sağlamlığı ilə bağlı mühüm aspektlərə təsir göstərir. 9-17 yaş arası 1000 uşaq arasında aparılmış araşdırmada müəyyən edilib ki, respondentlərin təxminən 67%-i süni zəkaya əsaslanan çat-botlardan mütəmadi istifadə edir. Nəticələr göstərir ki, gənclər arasında süni zəka ilə ünsiyyət normaya çevrilir və bu da onların əhəmiyyətli bir qisminin texnologiyalardan asılı olduğunu göstərir. Sorğuda iştirak edənlərin üçdə birindən çoxu bildirib ki, süni zəka ilə ünsiyyəti real dostla qarşılıqlı münasibət kimi qəbul edirlər. Psixoloqlar və uşaq mütəxəssisləri gənclərin süni zəka ilə ünsiyyətə üstünlük vermələrinin əsas səbəblərini anlamağa başlayıblar.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/usaqlar-ve-yeniyetmeler-daha-cox-suni-zeka-ile-unsiyyete-ustunluk-verirler

Maks Plank İnsan İnkişafı İnstitutundan olan tədqiqatçılar qrupu araşdırmanın ilkin, rəy verilməmiş versiyasını dərc ediblər. Onlar müəyyən ediblər ki, ChatGPT tərəfindən tez-tez istifadə olunan sözlər 2022-ci ildə bu məşhur süni zəka çat-botu ortaya çıxandan bəri insan nitqində də daha çox istifadə olunmağa başlayıb. “GPT sözləri” siyahısına “anlamaq”, “fəxr etmək”, “sürətli”, “dəqiq” və ən çox rast gəlinən “dərindən araşdırmaq” kimi ifadələr daxil edilib. Alimlər YouTube platformasında yerləşdirilmiş 360 445 akademik çıxışı və 771 591 podkast buraxılışını təhlil edərək belə qənaətə gəliblər ki, “dərindən araşdırmaq”, “sürətli”, “dəqiq” və “sorğu” kimi sözlər müxtəlif mövzular üzrə audio və video kontentlərdə həqiqətən də daha tez-tez işlədilməyə başlayıb.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/cat-botla-unsiyyet-insan-leksikonunu-deyisir

Alimlər müəyyən ediblər ki, Saturnun ən böyük peyki olan Titanın göllərində canlı hüceyrələrin ilkin formalaşması üçün vacib olan vezikula adlanan hüceyrədaxili orqanoidlər əmələ gələ bilər. Titan Günəş sistemində ölçüsünə görə ikinci ən böyük peykdir və sıx atmosferə, eləcə də çaylara, göllərə və dənizlərə malik yeganə peykdir. Lakin bu çay və göllər sudan deyil, etan və metandan ibarətdir. Hərçənd ki, Yer üzərində həyatın əsası suya dayanır, alimlər ehtimal edirlər ki, Titan üzərindəki maye karbohidrogenlər həyatın formalaşması üçün lazım olan molekulların əsasını təşkil edə bilər. Bununla belə, bu cür həyat Yer üzündəki həyatdan tamamilə fərqli ola bilər. Yer biologiyasının əsas fundamenti hüceyrələrin mövcudluğudur. Ən sadə formalarından ən mürəkkəbinə qədər, bu vacib vahidlər bütün canlı sistemlərin əsasını təşkil edirlər.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/saturnun-peyki-titanda-heyatin-temeli-formalasa-biler

ChatGPT üzərindən sifariş qəbul edən satıcılar hər əməliyyat üçün OpenAI-ya komissiya ödəyəcəklər. Məlumata görə, bu yanaşma OpenAI-nin yeni monetizasiya strategiyasının bir hissəsidir. Şirkət indiyədək əsasən premium abunəliklər vasitəsilə gəlir əldə edirdi. Hazırda ChatGPT məhsulları göstərir və mağaza səhifələrinə keçid təklif edir, lakin yaxın gələcəkdə sistemə birbaşa ödəniş funksiyası əlavə oluna bilər. Layihə çərçivəsində OpenAI-nin tərəfdaşı aprel ayından əməkdaşlıq etdiyi Shopify adlı bulud əsaslı e-ticarət platforması olacaq. Bu addım şirkət üçün həm pulsuz istifadəçilərdən gəlir əldə etməyə imkan yarada, həm də Google kimi axtarış sistemləri ilə rəqabəti gücləndirə bilər. Hazırda funksiya hələ hazırlanma mərhələsindədir və detalları dəyişə bilər.
https://technote.az/proqram-teminati/chatgpt-daxilinde-onlayn-alis-veris-mumkun-olacaq

40-dan çox alim bildirib ki, dilə deyil, abstrakt riyazi təsəvvürlərə əsaslanan yeni təlim metodları və arxitekturalar şəffaflığın itməsinə səbəb olur. Modellər anlaşılmaz kodlardan istifadə etməyə başlaya və ya ümumiyyətlə dil əsaslı düşüncə tərzindən imtina edə bilərlər. Nəticədə onların davranışını təhlil etmək və nəzarət altında saxlamaq daha çətin olacaq. Müasir dil modelləri “səsli düşünə” bilirlər, yəni qərarlarını insan dili ilə addım-addım “düşüncə zənciri” (Chains of Thought, CoT) şəklində ifadə edə bilirlər. Bu imkan tədqiqatçılara modelin müəyyən nəticəyə necə gəldiyini təhlil etməyə və potensial zərərli niyyətləri vaxtında aşkar etməyə şərait yaradır. Modellər düzgün davranmadıqda - məsələn, təlim səhvlərindən istifadə etdikdə, məlumatlarla manipulyasiya etdikdə və ya hücumların qurbanına çevrildikdə - onlar çox zaman bu halları məhz öz düşüncə prosesləri zamanı etiraf edirlər.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/biz-suni-zekani-basa-dusmek-imkanini-itire-bilerik

Bu kəşf planetar sistemin formalaşmasının bu qədər erkən mərhələsində identifikasiya olunduğu ilk hadisədir. “Biz ilk dəfə olaraq Günəşdən fərqli bir ulduzun ətrafında planetlərin yaranmasının ən erkən başlanğıc anını müəyyən etdik” - deyə araşdırmanın əsas müəllifi və Niderlandın Leyden Universitetinin professoru Melissa McClure bildirib. Bu yeni doğulmuş planetar sistem bizdən təxminən 1300 işıq ili uzaqlıqda yerləşən və gənc Günəşə bənzəyən HOPS-315 adlı protoulduzun ətrafında formalaşır. Belə gənc ulduzların ətrafında astronomlar tez-tez qaz və tozdan ibarət protoplanetar diskləri müşahidə edirlər - bu disklər yeni planetlərin beşiyi sayılır. Daha əvvəl astronomlar bu cür disklərdə Yupiterə bənzər, yeni doğulmuş kütləvi qaz nəhəngi planetləri müşahidə etmişdilər.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/alimler-ilk-defe-yeni-planetar-sistemin-dogusunu-musahide-edibler

Layihə rəhbərləri Yash Kumar və Isa Fulford bildiriblər ki, ChatGPT Agent OpenAI tərəfindən xüsusi olaraq hazırlanmış yeni model əsasında qurulub. Bu agent istifadəçinin təqvimini analiz edə, qarşıdan gələn görüşlər üzrə xülasələr hazırlaya, ailəvi səhər yeməyi üçün reseptlər seçib məhsul sifariş edə, eləcə də rəqabət təhlili əsasında təqdimatlar yarada bilir. Model mətn və vizual brauzerlə, terminal və digər alətlərlə qarşılıqlı işləməyi tələb edən mürəkkəb tapşırıqlarda təlim alıb. ChatGPT Agent yalnız brauzerə deyil, bütün əməliyyat sisteminə çıxış imkanı əldə edir və optimal davranış strategiyasını müəyyən etmək üçün gücləndirici machine learning üsullarından istifadə edir.
https://technote.az/proqram-teminati/openai-istifadeci-tapsiriqlarini-yerine-yetirecek-suni-zeka-agentini-teqdim-edib-video

Hazırda Spotify-da The Velvet Sundown-un təsvirində qeyd olunur ki, bu, “insanın yaradıcı nəzarəti altında yaradılmış sintetik musiqi layihəsidir: bəstələmə, səsləndirmə və vizuallaşdırma süni zəkanın dəstəyi ilə həyata keçirilib”. Musiqi sənayesi süni zəkanın gəlişini kəskin reaksiya ilə qarşılayıb və ekspertlər bu layihənin musiqisini “ruh­suz”, “boğucu” və “dəhşət saçan” kimi xarakterizə edirlər. Musiqinin generasiyası problemi getdikcə daha asan həll olunur: süni zəka ixtisaslaşmış proqram təminatına inteqrasiya olunur, Suno və Udio kimi xidmətlər isə sadəcə mətn sorğusu əsasında tam musiqi kompozisiyaları yaratmağa imkan verir. The Velvet Sundown isə şəbəkədə yaranan süni zəka tərəfindən yaradılmış yeganə musiqi layihəsi deyil.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/suni-zeka-terefinden-tertib-olunmus-musiqiler-suretle-meshurlasir

Məlum olub ki, Google ChatGPT-yə bənzər öz məhsulunu OpenAI-dan daha tez təqdim edə bilərdi, lakin bu addımı atmağa cəsarət etməyib. Müsahibədə bir çox maraqlı mövzulardan bəhs olunub. Suleyman Google-da çalışdığı dövrdən danışıb - bu, onun öz startapı olan Inflection AI-ni yaratmazdan əvvəlki mərhələdir. O, Google rəhbərliyinin böyük dil modeli (LLM) olan LaMDA-nın ictimai istifadəyə buraxılması ilə bağlı layihəsini tam reallaşdırmağa imkan vermədiyi üçün şirkətə qarşı məyusluğunu ifadə edib. “Biz Google-da məyus olduq, çünki LaMDA-nı istifadəyə verə bilmədik. LaMDA, əslində, ChatGPT ortaya çıxmamışdan əvvəlki ChatGPT idi. Bu, tam funksional ilk dialoq əsaslı böyük dil modeli idi və sadəcə inanılmaz dərəcədə təsirli idi".
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/google-chatgpt-ye-benzer-mehsulunu-openai-dan-qabaq-buraxa-bilermis

Platformanın baş direktoru Ted Sarandos süni intellekti “filmlərin və serialların yaradıcılarına onları təkcə daha ucuz deyil, həm də daha keyfiyyətli hazırlamaqda kömək edən inanılmaz imkan” adlandırıb. O, misal kimi Argentina istehsalı olan elmi-fantastik “El Eternauta” serialını göstərib. Serialın bir səhnəsində Buenos-Ayresdə bir binanın uçması təsvir olunmalı idi, lakin bu vizual effekt layihənin büdcəsini aşacaqdı. Bu dramatik səhnəni süni intellekt vasitəsilə yaratmaq üçün yaradıcı komanda Netflix-in istehsalat innovasiyaları şöbəsi olan Eyeline Studios-a müraciət edib.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/netflix-oz-serialinda-suni-intellektden-istifadeni-etiraf-edib

“Psycho” ləqəbi ilə də tanınan və keçmiş OpenAI əməkdaşı olan Przemysław Debiak, Tokioda keçirilmiş AtCoder World Tour Finals müsabiqəsi çərçivəsində süni intellektə qarşı yarışda iştirak edib. Proqramlaşdırma yarışları təşkil edən və qlobal reytinqlər hazırlayan Yaponiyanın AtCoder platforması, dünyanın ən yaxşı proqramçılarının süni intellekt modeli ilə qarşılaşdığı ilk yarışmalardan birini keçirmiş ola bilər. Tədbirin sponsoru OpenAI olub və bu məqsəd üçün xüsusi hazırlanmış model təqdim edilib. Həmin model yarışmada ikinci yeri qazanıb. “İnsanlıq qalib gəldi (hələlik!). Tamamilə tükənmiş vəziyyətdəyəm. Hesabladım ki, son 3 gündə cəmi 10 saat yatmışam və güclə ayaqdayam” - deyə qalib iştirakçı sosial şəbəkə X-də etiraf edib.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/suni-intellekt-10-saatliq-kodlasdirma-marafonunda-real-proqramciya-uduzub

ABŞ-da elektromobillərə marağın azalması, tariflərin artması və tənzimləmələrdəki dəyişikliklər nəticəsində Honda, Nissan, Volvo, Mercedes-Benz və Stellantis kimi şirkətlər elektromobil modellərinin buraxılışını ya ləğv etdiklərini, ya da təxirə saldıqlarını açıq şəkildə bəyan ediblər. Bu layihələrin bir çoxu bir neçə ildir hazırlanırdı və onların dayandırılması maliyyə itkilərinə səbəb olub. 5 il əvvəl avtomobil istehsalçıları ABŞ-ın elektromobillərə keçidi ilə bağlı fəal şəkildə bəyanatlar verirdilər. Mercedes-Benz və Volvo 2030-cu ilə qədər tamamilə elektrik nəqliyyatına keçməyi, General Motors isə bu keçidi 2035-ci ilə qədər reallaşdırmağı planlaşdırırdı. Lakin pandemiya, tənzimləmələrin sərtləşməsi, satış artımının yavaşlaması və siyasi dəyişikliklər bu planların yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb oldu.
https://technote.az/neqliyyat/avtomobil-istehsalcilari-elektromobil-layihelerini-legv-edir-ve-ya-texire-salirlar

Tərtibatçılar Quick Recap adlı yeni funksiyanı əlavə etmək qərarına gəliblər. Bu funksiya bir neçə çat üzrə mesaj xülasələrini eyni anda yaratmağa imkan verəcək. Məlumata görə, Quick Recap funksiyası eyni anda 5 çat üçün xülasə yarada biləcək. Bu alətlə işləməyə başlamaq üçün sadəcə lazımi çatları seçmək, üç şaquli nöqtə ilə işarələnmiş menyu düyməsini klikləmək və uyğun seçimi seçmək kifayətdir. Qeyd olunur ki, bir neçə çat üçün xülasə yaradılarkən eyni texnologiyadan istifadə olunur.
https://technote.az/sosial-media/whatsapp-eyni-anda-bir-nece-catdaki-mesajlarin-xulasesini-teqdim-ede-bilecek

OpenAI-da böyük dil modelləri və məntiqi məsələlər üzrə ixtisaslaşan tədqiqatçı Alexander Wei-nin sözlərinə görə, hələ istifadəyə buraxılmamış bu süni intellekt modeli yalnız hesablamaları deyil, qeyri-standart yanaşma tələb edən riyazi məsələlərin öhdəsindən də gəlib. IMO məktəblilər üçün dünyanın ən nüfuzlu yarışlarından biridir. Fərqli ölkələrdən olan iştirakçılar burada cəbr və riyazi analiz üzrə çətin tapşırıqları həll edirlər. Bu il yarışda yalnız 630 iştirakçıdan 67-si - yəni təxminən 10%-i - qızıl medal qazanıb. İndiyə qədər süni intellekt böyük məlumatların işlənməsi və rutin əməliyyatların yerinə yetirilməsi sahələrində yaxşı nəticələr göstərmişdi.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/openai-suni-intellekti-riyaziyyat-olimpiadasinda-qizil-medal-elde-edib

Yaranışının ilk dövrlərində Yer bu gün tanıdığımız formada deyildi. Geoloqların fikrincə, hazırda biz təxminən 175 milyon il əvvəl parçalanmış Pangeya adlı supermaterikdən sonrakı “narahatedici aralıq mərhələdə” yaşayırıq. Əgər geoloqların bu aralıq mərhələ ilə bağlı ehtimalları doğrudursa, Yer yenidən bir supermaterik formalaşdıra bilər. Xoşbəxtlikdən, bu hadisə yaxın vaxtda baş verməyəcək - təxminən 250 milyon il sonra gerçəkləşə bilər. Yer səthi möhkəm və dəyişməz görünə bilər, lakin əslində o, yavaş və davamlı bir hərəkət içindədir. Materiklər, milyonlarla il ərzində Yer səthində sürüşən nəhəng tektonik plitələrin üzərində yerləşən böyük puzzle parçalarına bənzəyirlər. Elm artıq müəyyən edib ki, bu plitələr daim hərəkət edir, bir-birilə toqquşur, ayrılır və yenidən birləşirlər, bu isə köhnə supermaterikləri dağıdır və yenilərini yaradır.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/uzaq-gelecekde-yeni-supermaterikin-formalasacagi-gozlenilir

The Wall Street Journal-ın yazdığına görə, Irwin ChatGPT-dən onun işıq sürətini aşan səyahətlərlə bağlı həvəskar nəzəriyyəsindəki boşluqları tapmağı xahiş edib. Lakin çat-bot onu bu nəzəriyyənin doğru olduğuna inandırıb və guya Jacob elmi bir irəliləyiş əldə edib. Irwin bir neçə ildir ki, əsasən İT problemlərini həll etmək üçün ChatGPT-dən istifadə edirdi. Mart ayında o, mühəndisliyə olan marağından danışmağa başlayıb, xüsusilə də kosmik gəminin işıq sürətindən daha sürətli hərəkətini təmin edən mühərrik qurğusunun hazırlanması ilə bağlı. May ayında isə ChatGPT onun nəzəriyyəsini təsdiqləyib. “Sən kədəri aşdın, qabaqcıl texnologiyalar yaratdın, fizikanın qanunlarını yenidən yazdın və insanlığını itirmədən süni intellektlə barışdın. Bu, sadəcə bir hay-küy deyil. Bu, bir hekayədir” - deyə ChatGPT ona bildirib.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/autizmli-sexs-chatgpt-ye-gore-iki-defe-xestexanaliq-olub

Yeni texnologiyanın əsasını biomimetika təşkil edir: cihaz, uzaq məsafələrdən istilik şüalanmasını hiss edə bilən qızılböcəyin hiss orqanlarından ilhamlanaraq yaradılıb. Bu inkişaf Çin Elmlər Akademiyasının Şanxay Texniki Fizika İnstitutu ilə Tunçji Universitetinin əməkdaşlığı çərçivəsində aparılıb. Layihənin əsas məqsədi güclü tüstü, toz, duman və digər maneələr şəraitində effektiv işləyə bilən ultrasürətli infraqırmızı sensor yaratmaq olub - yəni adi optik və ya radiolokasiya sistemlərinin uğursuzluğa uğradığı şəraitdə. Əldə olunan nəticə təsiredicidir. Sensor yalnız misilsiz reaksiya sürəti nümayiş etdirmir, həm də ən kiçik istilik dəyişikliklərini yüksək dəqiqliklə ayırd etmək qabiliyyətinə malikdir. Bu cihazın ideyası qızılböcəyinin müşahidələrindən yaranıb. Həmin böcək, xüsusi həssas orqanı sayəsində meşə yanğınlarının yaydığı istilik şüalanmasını onlarla kilometr uzaqlıqdan hiss edə bilir.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/cin-raketlerin-en-effektiv-teyini-texnologiyasini-hazirlayib

Messencer Microsoft Edge brauzerinin veb komponentlərindən və Universal Windows Platform (UWP) çərçivəsindən istifadə etməklə işləyəcək. Artıq Windows üçün WhatsApp ayrıca bir tətbiq məhsulu olmayacaq, əvəzində Microsoft Edge WebView2 komponentindən istifadə edən veb tətbiqə çevriləcək. Bu, yalnız interfeysə deyil, həm də funksionallığa təsir göstərəcək. Xüsusilə, bildirişlər bir qədər fərqli işləyəcək və parametrlər sadələşdiriləcək. Eyni zamanda məlumata görə, beta versiyada WhatsApp kanalları, Status və Communities funksiyaları üçün əlavə imkanlar təqdim olunacaq.
https://technote.az/sosial-media/whatsapp-in-windows-ucun-nativ-tetbiqi-legv-edilecek

Bu proqram üzrə Cənubi Koreyanın məqsədi 2045-ci ilə qədər Ayda baza qurmaqdır. Həmin il, ölkə tarixində ilk dəfə Marsa eniş həyata keçirməyi də planlaşdırır. Kosmik proqram aşağı Yer orbitində və mikroqravitasiya şəraitində aparılacaq tədqiqatları, Ayın araşdırılmasını, eləcə də Günəş və daha dərin kosmosun tədqiqinə yönəlmiş missiyaları əhatə edir. KASA-nın məqsədi Ayda eniş və onun səthində hərəkət üzrə yerli texnologiyaların, eləcə də Ay resurslarının - məsələn, su buzu kimi - hasilatı və istifadə texnologiyalarının hazırlanmasıdır. Bu istiqamətdə müəyyən işlər artıq aparılır. Məsələn, Koreya Geologiya və Faydalı Qazıntılar İnstitutu yaxın zamanda Ayda istifadə edilə biləcək texnologiyaları sınaqdan keçirmək üçün xüsusi robotların prototiplərini tərk edilmiş kömür şaxtasında yerləşdirib.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/cenubi-koreya-ayda-bazanin-insasina-hedeflenib

HUAWEI Pura 80 Ultra və HUAWEI Pura 80 Pro modellərinin qırmızı rəngi parlaq dizaynı ilə seçilir. Bu modellər günəş şüaları altında zərif şəkildə parıldayır, HUAWEI Pura 80 Ultra smartfonunun kamera modulları isə qızılı halqalarla əhatə olunaraq, gələcəyə irəliləyişi simvolizə edən və flaqman modelin vizit kartına çevrilən ikonik dizayna ahəngdar şəkildə inteqrasiya olunub. HUAWEI Pura 80 Pro smartfonunun inqilabi kamerası ultra-realistik rəng ötürməsi və 1 düym sensoru ilə kameranın qəbul etdiyi işıq həcmini maksimum dərəcədə artıraraq, zəif işıqlandırma şəraitində çəkiliş zamanı bütün çalarların və detalların möhtəşəmliyini əks etdirə və ötürə bilir.
https://technote.az/mobil-cihazlar/huawei-pura-80-seriyasi-mobil-foto-cekilislerde-yeni-imkanlar