کتاب گویش شوشتری منتشر شد
🔸 کتاب گویش شوشتری، تألیف احمد بهنامی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. این کتاب دومین کتاب از گویش‌های استان خوزستان است که در مجموعۀ گنجینۀ گویش‌های ایرانی به همت گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
🔸 کتاب حاضر، دربردارندۀ داده‌های گردآوری‌شدۀ گویش شوشتری است که از جمله گویش‌های فارسیِ رایج در خوزستان است و امروزه در شهر شوشتر و برخی از روستاهای اطرافِ این شهر و همچنین در بین گروه‌های بزرگ مهاجر شوشتری در اهواز، خرمشهر، مسجدسلیمان و سایر شهرهای خوزستان متداول است. احمد بهنامی، مؤلّفِ این اثر، داده‌های این کتاب را به صورت میدانی و در گفت‌وگو با گویشوران شوشتری تهیه کرده است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16343
🔸 کتاب گویش شوشتری، تألیف احمد بهنامی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد. این کتاب دومین کتاب از گویش‌های استان خوزستان است که در مجموعۀ گنجینۀ گویش‌های ایرانی به همت گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
🔸 کتاب حاضر، دربردارندۀ داده‌های گردآوری‌شدۀ گویش شوشتری است که از جمله گویش‌های فارسیِ رایج در خوزستان است و امروزه در شهر شوشتر و برخی از روستاهای اطرافِ این شهر و همچنین در بین گروه‌های بزرگ مهاجر شوشتری در اهواز، خرمشهر، مسجدسلیمان و سایر شهرهای خوزستان متداول است. احمد بهنامی، مؤلّفِ این اثر، داده‌های این کتاب را به صورت میدانی و در گفت‌وگو با گویشوران شوشتری تهیه کرده است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16343
یکم تیرماه، زادروز منوچهر مرتضوی (تبریز ۱۳۰۸-۱۳۸۹)
فردوسی منادی عزّت و شرف ملّت ایران و شاهنامه معتبرترین و موثق‌ترین سند هویت تاریخی و ملّی ایران است. شاهنامه داستان رویارویی خصلت‌های نیکان و بدان و پهلوانان و جبّاران و ایران و انیران و عناصر اهورایی و جلوه‌گاه آرمان‌ها و امیدها و ناامیدی‌ها و روزهای تاریک و روشن مردم ایران و ازاین‌لحاظ در عرصۀ پهناور فرهنگ و ادبیات ایران منحصربه‌فرد و به نظر بسیاری از دانایان و پژوهندگان در ادب و فرهنگِ سایر اقوام و ملل جهان بی‌نظیر است.
برگرفته از: فردوسی و شاهنامه، منوچهر مرتضوی، انتشارات مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۹، صص نه و ده.
@theapll
فردوسی منادی عزّت و شرف ملّت ایران و شاهنامه معتبرترین و موثق‌ترین سند هویت تاریخی و ملّی ایران است. شاهنامه داستان رویارویی خصلت‌های نیکان و بدان و پهلوانان و جبّاران و ایران و انیران و عناصر اهورایی و جلوه‌گاه آرمان‌ها و امیدها و ناامیدی‌ها و روزهای تاریک و روشن مردم ایران و ازاین‌لحاظ در عرصۀ پهناور فرهنگ و ادبیات ایران منحصربه‌فرد و به نظر بسیاری از دانایان و پژوهندگان در ادب و فرهنگِ سایر اقوام و ملل جهان بی‌نظیر است.
برگرفته از: فردوسی و شاهنامه، منوچهر مرتضوی، انتشارات مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۹، صص نه و ده.
@theapll
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی
پسوند «-وار»
پسوند «-وار» همواره از واژۀ پیش‌از خود با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته میشود (آزادوار، دیوانه‌وار، صبح‌وار، فرشته‌وار، مردوار)، مگر در واژههای زیر:
بزرگوار، خانوار، راهوار/ رهوار، سوگوار، شاهوار/ شهوار، عیالوار، گوشوار، ماهوار
پسوند «-واره» همواره با واژهٔ پیش‌از خود
به‌صورت پیوسته نوشته میشود:
جشنواره، سنگواره، گاهواره، گوشواره، ماهواره
@theapll
پسوند «-وار»
پسوند «-وار» همواره از واژۀ پیش‌از خود با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته میشود (آزادوار، دیوانه‌وار، صبح‌وار، فرشته‌وار، مردوار)، مگر در واژههای زیر:
بزرگوار، خانوار، راهوار/ رهوار، سوگوار، شاهوار/ شهوار، عیالوار، گوشوار، ماهوار
پسوند «-واره» همواره با واژهٔ پیش‌از خود
به‌صورت پیوسته نوشته میشود:
جشنواره، سنگواره، گاهواره، گوشواره، ماهواره
@theapll
معرفی کتاب شاعران در جست‌وجوی جایگاه: نگاهی دیگر به تحوّل شعر فارسی
🔸 کتاب شاعران در جست‌وجوی جایگاه: نگاهی دیگر به تحوّل شعر فارسی، تألیف مسعود جعفری جزی، استاد دانشگاه خوارزمی و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، زمستان ۱۴۰۲ در انتشارات نیلوفر منتشر شده است.
🔸 به نوشتۀ جعفری جزی، سخن اصلی این کتاب آن است که شاعران در تاریخ ادبیات جایگاه ثابتی ندارند و منزلت ادبی آن‌ها تحت‌تأثیر عوامل مختلف تغییر می‌کند و این ویژگی به شاعران معاصر اختصاص ندارد و در همۀ دوره‌های تاریخ ادبیات شاهد چنین تغییری هستیم، چنانکه شاعران بزرگ و نام‌آشنای ادبیات کهن نیز از این تغییر جایگاه برکنار نمانده‌اند. افزون‌بر این موضوع، در این کتاب به مسئلۀ مفاخره‌ها و ازخودگفتن شاعران و اظهارنظرهایشان دربارۀ سرایندگان پیشین و معاصر نیز پرداخته شده است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16361
🔸 کتاب شاعران در جست‌وجوی جایگاه: نگاهی دیگر به تحوّل شعر فارسی، تألیف مسعود جعفری جزی، استاد دانشگاه خوارزمی و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، زمستان ۱۴۰۲ در انتشارات نیلوفر منتشر شده است.
🔸 به نوشتۀ جعفری جزی، سخن اصلی این کتاب آن است که شاعران در تاریخ ادبیات جایگاه ثابتی ندارند و منزلت ادبی آن‌ها تحت‌تأثیر عوامل مختلف تغییر می‌کند و این ویژگی به شاعران معاصر اختصاص ندارد و در همۀ دوره‌های تاریخ ادبیات شاهد چنین تغییری هستیم، چنانکه شاعران بزرگ و نام‌آشنای ادبیات کهن نیز از این تغییر جایگاه برکنار نمانده‌اند. افزون‌بر این موضوع، در این کتاب به مسئلۀ مفاخره‌ها و ازخودگفتن شاعران و اظهارنظرهایشان دربارۀ سرایندگان پیشین و معاصر نیز پرداخته شده است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16361
نود و پنجمین سخنرانی ماهانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار میشود:
اهمیت میراث ادبی عرفانی نقشبندیه در ماوراءالنهر
سخنران: مریم حسینی
(عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
دوشنبه، ۱۱ تیرماه ۱۴۰۳
ساعت: ۱۱
نشانی:
بزرگراه شهید حقّانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم.
@theapll
اهمیت میراث ادبی عرفانی نقشبندیه در ماوراءالنهر
سخنران: مریم حسینی
(عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
دوشنبه، ۱۱ تیرماه ۱۴۰۳
ساعت: ۱۱
نشانی:
بزرگراه شهید حقّانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ششم تیر، زادروز کورش صفوی (۶ تیر ۱۳۳۵ – ۲۰ مرداد ۱۴۰۲)
@theapll
@theapll
آشنایی با زبان‌های ایرانی (۶)
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی دستۀ غربی
گروه گویش‌های شمال غربی
گویش‌های این گروه را می‌توان به چند شاخه تقسیم کرد:
۱ـ تاتی، که در جمهوری آذربایجان و مناطقی از جمهوری خودمختارِ داغستان رواج دارد.
۲ـ تالشی که در دشتِ لَنکَران واقع در جنوب جمهوری آذربایجان، در سواحل غربی دریای خزر، و نیز در نواحي شمال غربي استان گیلان رواج دارد.
۳- آذری، در منطقه‌ای وسیع از آذربایجان در شمال غربی ایران گرفته، به سمت جنوب شرقی، تا نواحی اطراف قزوین و تاکستان رواج داشته‌اند.
* گویش‌های کِلاسوری و خوینه‌رودی را می‌توان حدّ فاصل گویش‌های آذری و تالشی به شمار آورد.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویش‌های ایرانی نو، محمد حسن‌دوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، صص شانزده و هفده.
@theapll
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی دستۀ غربی
گروه گویش‌های شمال غربی
گویش‌های این گروه را می‌توان به چند شاخه تقسیم کرد:
۱ـ تاتی، که در جمهوری آذربایجان و مناطقی از جمهوری خودمختارِ داغستان رواج دارد.
۲ـ تالشی که در دشتِ لَنکَران واقع در جنوب جمهوری آذربایجان، در سواحل غربی دریای خزر، و نیز در نواحي شمال غربي استان گیلان رواج دارد.
۳- آذری، در منطقه‌ای وسیع از آذربایجان در شمال غربی ایران گرفته، به سمت جنوب شرقی، تا نواحی اطراف قزوین و تاکستان رواج داشته‌اند.
* گویش‌های کِلاسوری و خوینه‌رودی را می‌توان حدّ فاصل گویش‌های آذری و تالشی به شمار آورد.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویش‌های ایرانی نو، محمد حسن‌دوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، صص شانزده و هفده.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
درست بنویسیم (۳)
بلیت یا بلیط؟
برای مسافرت ✅ بلیت می‌گیریم نه
❌ بلیط!
* وام‌واژه‌های فرنگی مانند امپراتور، بلیت و تایر را با «ت» بنویسیم نه «ط».
@theapll
بلیت یا بلیط؟
برای مسافرت ✅ بلیت می‌گیریم نه
❌ بلیط!
* وام‌واژه‌های فرنگی مانند امپراتور، بلیت و تایر را با «ت» بنویسیم نه «ط».
@theapll
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار می‌کند:
نکوداشت دکتر غلامعلی حداد عادل
دوشنبه ۱۱ تیرماه ۱۴۰۳، ساعت ۱۷، تالار وحدت
ورود برای عموم آزاد است.
@theapll
نکوداشت دکتر غلامعلی حداد عادل
دوشنبه ۱۱ تیرماه ۱۴۰۳، ساعت ۱۷، تالار وحدت
ورود برای عموم آزاد است.
@theapll
نکته‌هایی از اصول و ضوابط واژه‌گزینی (۳)
نوگزینش
گزینش یک واژۀ موجود در زبان و دادن مفهومی تازه به آن یا گسترش معناییِ آگاهانه و سنجیده، یکی از رايج‌ترين روش‌ها برای هماهنگ ساختن زبان با نياز‌های تازه است. در گسترش معنایی، ضمن حفظ معنی پیشین واژه، معنی تازه‌ای هم بر آن بار میشود، مانند واژههای «مجلس» و «سپر» و «پیچ» و «يخچال» که افزون‌بر معنای پیشین، بر معنای تازه‌ای نیز دلالت دارند.
این فرایند ویژۀ زبان دانشمندان نیست و مردم عادی نیز، برابر نیاز، به گسترش معنايی واژه‌ها دست می‌زنند، برای نمونه در اصطلاح تعميركارانِ خودرو واژههای «گوشواره» و «نعلبکی» و «پستانک» برای اشاره به پديده‌‌های زیر به‌كار می‌روند:
گوشواره: قطعه‌اي در زیر فنر‌های تخت که امکان تغییر طول فنر را براثر نوسان فراهم می‌كند؛
نعلبكی: قطعه‌ای در سر ميل‌گاردان؛
پستانک: محل تزريق گريس در بخش‌های گوناگون خودرو.
@theapll
نوگزینش
گزینش یک واژۀ موجود در زبان و دادن مفهومی تازه به آن یا گسترش معناییِ آگاهانه و سنجیده، یکی از رايج‌ترين روش‌ها برای هماهنگ ساختن زبان با نياز‌های تازه است. در گسترش معنایی، ضمن حفظ معنی پیشین واژه، معنی تازه‌ای هم بر آن بار میشود، مانند واژههای «مجلس» و «سپر» و «پیچ» و «يخچال» که افزون‌بر معنای پیشین، بر معنای تازه‌ای نیز دلالت دارند.
این فرایند ویژۀ زبان دانشمندان نیست و مردم عادی نیز، برابر نیاز، به گسترش معنايی واژه‌ها دست می‌زنند، برای نمونه در اصطلاح تعميركارانِ خودرو واژههای «گوشواره» و «نعلبکی» و «پستانک» برای اشاره به پديده‌‌های زیر به‌كار می‌روند:
گوشواره: قطعه‌اي در زیر فنر‌های تخت که امکان تغییر طول فنر را براثر نوسان فراهم می‌كند؛
نعلبكی: قطعه‌ای در سر ميل‌گاردان؛
پستانک: محل تزريق گريس در بخش‌های گوناگون خودرو.
@theapll
دهم تیرماه، روز بزرگداشت صائب تبریزی
کمند عالمِ بالاست مصرعِ صائب
به این کمند ز قید زمانه بیرون آی
@theapll
کمند عالمِ بالاست مصرعِ صائب
به این کمند ز قید زمانه بیرون آی
@theapll
دوازدهم تیرماه، سالگرد درگذشت میرزاده عشقی (۱۲۷۳-۱۳۰۳)
خاکم به سر، ز غصه به سر، خاک اگر کنم
خاک وطن که رفت، چه خاکی به سر کنم؟
آوخ کلاه نیست وطن تا که از سرم
برداشتند، فکر کلاهی دگر کنم
مرد آن بود که این کله‌اش بر سر است و، من:
نامردم ار به بی کله، آنی به‌سر کنم
من آن نی‌ام که یکسره تدبیر مملکت
تسلیم هرزه‌گرد قضا و قدر کنم
زیروزِبَر اگر نکنی خاک خصم ما
ای چرخ! زیر و روی تو، زیروزِبَر کنم
جایی است آرزوی من ار من به آن رسم
از روی نعش لشکر دشمن گذر کنم
معشوق «عشقی» ای وطن، ای مهد عشق پاک!
ای آن‌که ذکر عشق تو شام و سحر کنم:
«عشقت نه سرسری است که از سر به در شود
مهرت نه عارضی است که جای دگر کنم
عشق تو در وجودم و مهر تو در دلم
با شیر اندرون شد و با جان به در کنم»
@theapll
خاکم به سر، ز غصه به سر، خاک اگر کنم
خاک وطن که رفت، چه خاکی به سر کنم؟
آوخ کلاه نیست وطن تا که از سرم
برداشتند، فکر کلاهی دگر کنم
مرد آن بود که این کله‌اش بر سر است و، من:
نامردم ار به بی کله، آنی به‌سر کنم
من آن نی‌ام که یکسره تدبیر مملکت
تسلیم هرزه‌گرد قضا و قدر کنم
زیروزِبَر اگر نکنی خاک خصم ما
ای چرخ! زیر و روی تو، زیروزِبَر کنم
جایی است آرزوی من ار من به آن رسم
از روی نعش لشکر دشمن گذر کنم
معشوق «عشقی» ای وطن، ای مهد عشق پاک!
ای آن‌که ذکر عشق تو شام و سحر کنم:
«عشقت نه سرسری است که از سر به در شود
مهرت نه عارضی است که جای دگر کنم
عشق تو در وجودم و مهر تو در دلم
با شیر اندرون شد و با جان به در کنم»
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
سیزدهم تیرماه، سالگرد درگذشت محمد معین (۱۲۹۷-۱۳۵۰)
@theapll
@theapll
نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی
فاصله‌گذاری ترکیب‌هایی با پسوندواره‌های «خانه» و «نامه» و مانند آن
پسوندواره‌های «-خانه»، «-نامه» و مانند آن‌ها، که در ترکیب‌سازی بسامد فراوان دارند، همواره با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله از واژۀ پیش‌از خود نوشته می‌شوند، مگر در ترکیب‌هایی مانند این نمونه‌ها که واژگانی شده‌اند:
بتخانه، چاپخانه سفارتخانه، غسّالخانه، کتابخانه، گلخانه، میخانه، اساسنامه، بخشنامه، دانشنامه، سالنامه، شاهنامه، فصلنامه، قطعنامه، قولنامه، ماهنامه
@theapll
فاصله‌گذاری ترکیب‌هایی با پسوندواره‌های «خانه» و «نامه» و مانند آن
پسوندواره‌های «-خانه»، «-نامه» و مانند آن‌ها، که در ترکیب‌سازی بسامد فراوان دارند، همواره با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله از واژۀ پیش‌از خود نوشته می‌شوند، مگر در ترکیب‌هایی مانند این نمونه‌ها که واژگانی شده‌اند:
بتخانه، چاپخانه سفارتخانه، غسّالخانه، کتابخانه، گلخانه، میخانه، اساسنامه، بخشنامه، دانشنامه، سالنامه، شاهنامه، فصلنامه، قطعنامه، قولنامه، ماهنامه
@theapll