هجدهم خردادماه، زادروز سعید نفیسی (۱۲٧۴-۱۳۴۵)
زبان یگانه وسیلۀ حفظ و بقای فکر مشترک است. ما ایرانیان به هیچ قیمتی نباید راضی شویم ملیت ما سست بشود، یا خدای ناخواسته در خطر بیفتد. باید همۀ همّ خود و مهمترین وظیفۀ ملی خود را حفظ زبان فارسی و توسعه و رواج آن بدانیم.
این موضوع حفظ و حراست و توسعه و تکمیل و رواج زبان فارسی که وظیفۀ فردفرد ما و بالاترین وظیفۀ ملی ماست راه بسیار ساده و روان و طبیعی دارد. ما پاسبان میوۀ هزار سال جان‌فشانی‌های روان‌فرسای پدران بزرگوار خود هستیم.
برگرفته از: سعید نفیسی، «حفظ زبان پارسی»، ای زبان پارسی، به کوشش میلاد عظیمی، ج ۱، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۳۹۰، ص ۲۹۳-۳۰۰.
@theapll
زبان یگانه وسیلۀ حفظ و بقای فکر مشترک است. ما ایرانیان به هیچ قیمتی نباید راضی شویم ملیت ما سست بشود، یا خدای ناخواسته در خطر بیفتد. باید همۀ همّ خود و مهمترین وظیفۀ ملی خود را حفظ زبان فارسی و توسعه و رواج آن بدانیم.
این موضوع حفظ و حراست و توسعه و تکمیل و رواج زبان فارسی که وظیفۀ فردفرد ما و بالاترین وظیفۀ ملی ماست راه بسیار ساده و روان و طبیعی دارد. ما پاسبان میوۀ هزار سال جان‌فشانی‌های روان‌فرسای پدران بزرگوار خود هستیم.
برگرفته از: سعید نفیسی، «حفظ زبان پارسی»، ای زبان پارسی، به کوشش میلاد عظیمی، ج ۱، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۳۹۰، ص ۲۹۳-۳۰۰.
@theapll
نوزدهم خرداد، سالگرد درگذشت حمید فرزام (۱۳۰۲-۱۳۸۷)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۶۹/۵/۲)
برخی از آثار:
مسافرت‌های شاه‌نعمت‌اللّٰه ولی و ارزش آن از جهات تربیتی و اجتماعی و سیاسی؛ شاه‌ولی و دعوی مهدویت؛ اصول اخلاقی اسلامی؛ روابط معنوی شاه‌نعمت‌اللّٰه ولی با سلاطین ایران و هند؛ تحقیق در احوال و نقد آثار و افکار شاه‌نعمت‌اللّٰه ولی؛ نکته‌ها و نقدها؛ از هر دری سخنی (مجموعه‌مقالات).
@theapll
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۶۹/۵/۲)
برخی از آثار:
مسافرت‌های شاه‌نعمت‌اللّٰه ولی و ارزش آن از جهات تربیتی و اجتماعی و سیاسی؛ شاه‌ولی و دعوی مهدویت؛ اصول اخلاقی اسلامی؛ روابط معنوی شاه‌نعمت‌اللّٰه ولی با سلاطین ایران و هند؛ تحقیق در احوال و نقد آثار و افکار شاه‌نعمت‌اللّٰه ولی؛ نکته‌ها و نقدها؛ از هر دری سخنی (مجموعه‌مقالات).
@theapll
معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی: انتظارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی
متن سخنرانی معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان در آیین پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی
🔸با بررسی و پژوهش در دست‌نوشته‌های نیما یوشیج که در فرهنگستان موجود است تاکنون دو جلد کتاب در سلسله‌انتشارات فرهنگستان چاپ شده است. بشارت می‌دهم که حداکثر تا زادروز نیما در ۲۱ آبان‌ماه در قالب یک سخنرانی از مجموعه سخنرانی‌های ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جلد سومی که حاوی حدود ۲۰۱ شعر تا کنون چاپ نشدۀ نیماست در فرهنگستان رونمایی خواهد شد و بی‌درنگ پس از آن در ادامۀ انتشار نسخۀ الکترونیکی دست‌نوشته‌های نیما در وبگاه فرهنگستان، اسناد بیشتری از این شاعر در دسترس پژوهشگران علاقه‌مند قرار خواهد گرفت.
🔴 برای مطالعه متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=16268
متن سخنرانی معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان در آیین پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی
🔸با بررسی و پژوهش در دست‌نوشته‌های نیما یوشیج که در فرهنگستان موجود است تاکنون دو جلد کتاب در سلسله‌انتشارات فرهنگستان چاپ شده است. بشارت می‌دهم که حداکثر تا زادروز نیما در ۲۱ آبان‌ماه در قالب یک سخنرانی از مجموعه سخنرانی‌های ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جلد سومی که حاوی حدود ۲۰۱ شعر تا کنون چاپ نشدۀ نیماست در فرهنگستان رونمایی خواهد شد و بی‌درنگ پس از آن در ادامۀ انتشار نسخۀ الکترونیکی دست‌نوشته‌های نیما در وبگاه فرهنگستان، اسناد بیشتری از این شاعر در دسترس پژوهشگران علاقه‌مند قرار خواهد گرفت.
🔴 برای مطالعه متن کامل خبر به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=16268
روز شنبه، ۱۹ خردادماه، دانشجویان دورۀ دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان به همراه تنی چند از استادان بخش زبان و ادبیات فارسی این دانشگاه از فرهنگستان زبان و ادب فارسی بازدید کردند.
این گروه دانشگاهی، ضمن دیدار با دکتر حداد عادل و دکتر حسن انوری، با کتابخانهٔ مرکزی و مرکز اسناد و بخش‌های مختلف پژوهشی فرهنگستان ازجمله فرهنگ‌نویسی، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، دستور زبان و رسم‌الخط، واژه‌گزینی، و دانشنامۀ تحقیقات ادبی آشنا شدند. شرکت در یکی از جلسات شورای واژه‌گزینی فرهنگستان و آشنایی با مراحل برابرگزینی برای واژههای بیگانه نیز برنامهٔ دیگر آنان بود.
این بازدید با هماهنگی و همکاری دفتر ارتباط با فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دانشگاه اصفهان انجام شد.
@theapll
این گروه دانشگاهی، ضمن دیدار با دکتر حداد عادل و دکتر حسن انوری، با کتابخانهٔ مرکزی و مرکز اسناد و بخش‌های مختلف پژوهشی فرهنگستان ازجمله فرهنگ‌نویسی، زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، دستور زبان و رسم‌الخط، واژه‌گزینی، و دانشنامۀ تحقیقات ادبی آشنا شدند. شرکت در یکی از جلسات شورای واژه‌گزینی فرهنگستان و آشنایی با مراحل برابرگزینی برای واژههای بیگانه نیز برنامهٔ دیگر آنان بود.
این بازدید با هماهنگی و همکاری دفتر ارتباط با فرهنگستان زبان و ادب فارسی در دانشگاه اصفهان انجام شد.
@theapll
بیست و یکم خرداد، زادروز ادیب برومند (۱۳۰۳-۱۳۹۵)
به جان دوست دارم من ایران‌زمین را
به جان دوست دارم من ایران‌زمین را
نه ایران‌زمین، بل بهشت برین را
به چشم من ایران بهشت است، باری
تو هم باز کن دیدۀ نیک‌بین را
سزد گر که رخشان‌جبینان گیتی
بسایند بر خاک پاکش جبین را
@theapll
به جان دوست دارم من ایران‌زمین را
به جان دوست دارم من ایران‌زمین را
نه ایران‌زمین، بل بهشت برین را
به چشم من ایران بهشت است، باری
تو هم باز کن دیدۀ نیک‌بین را
سزد گر که رخشان‌جبینان گیتی
بسایند بر خاک پاکش جبین را
@theapll
نکوداشت حسن انوری
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
سخنرانان:
سید مصطفی محقق داماد
علی‌اشرف صادقی
محمد شادروی‌منش
بهرام پروین گنابادی
حیدر قمری
پنج‌شنبه، ۲۴ خرداد
ساعت ۱۰ صبح
نشانی: خیابان ولی‌عصر، سه‌راه زعفرانیه، خیابان عارف‌نسب، شماره ۱۲، باغ موقوفات دکتر محمود افشار
شرکت برای عموم آزاد است.
@theapll
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
سخنرانان:
سید مصطفی محقق داماد
علی‌اشرف صادقی
محمد شادروی‌منش
بهرام پروین گنابادی
حیدر قمری
پنج‌شنبه، ۲۴ خرداد
ساعت ۱۰ صبح
نشانی: خیابان ولی‌عصر، سه‌راه زعفرانیه، خیابان عارف‌نسب، شماره ۱۲، باغ موقوفات دکتر محمود افشار
شرکت برای عموم آزاد است.
@theapll
آشنایی با زبان‌های ایرانی (۵)
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو
آغاز دورۀ جدید زبان‌های ایرانی را، غالباً از میانۀ سدۀ نهم میلادی (سوم هجری) به شمار آورده‌اند. بخش وسیعی از جنوب غربي قارّۀ آسيا، محدودۀ رواج زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو است. زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو را عموماً براساس پراکندگی جغرافیایی، می‌توان به دو دسته غربی و شرقی تقسیم کرد.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویش‌های ایرانی نو، محمد حسن‌دوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، صص پانزده و شانزده.
@theapll
زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو
آغاز دورۀ جدید زبان‌های ایرانی را، غالباً از میانۀ سدۀ نهم میلادی (سوم هجری) به شمار آورده‌اند. بخش وسیعی از جنوب غربي قارّۀ آسيا، محدودۀ رواج زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو است. زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو را عموماً براساس پراکندگی جغرافیایی، می‌توان به دو دسته غربی و شرقی تقسیم کرد.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویش‌های ایرانی نو، محمد حسن‌دوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، صص پانزده و شانزده.
@theapll
نکته‌هایی از فرهنگ املایی خط فارسی
🔺 همزۀ میانی در وام‌واژه‌های فرنگی
برابر دستور خطّ مصوّب فرهنگستان، همزۀ میانی در همۀ وام‌واژه‌های فرنگی با کرسی دندانه نوشته می‌شود.
@theapll
🔺 همزۀ میانی در وام‌واژه‌های فرنگی
برابر دستور خطّ مصوّب فرهنگستان، همزۀ میانی در همۀ وام‌واژه‌های فرنگی با کرسی دندانه نوشته می‌شود.
@theapll
بیست‌وششم خردادماه، زادروز سید محمد محیط طباطبایی (۱۲۸۰-۱۳۷۱)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۶۹/۵/۲)
برخی از آثار:
«خیّامی یا خیّام» (مجموعه‌مقالات)؛ دیوان خواجۀ شیراز حافظ؛ دیوان ملّا نوعی خبوشانی؛ مجموعۀ آثار میرزا ملکم‌خان؛ نامه‌های تاریخی و سیاسی سیّد جمال‌الدین اسدآبادی؛ نقش سیّد جمال‌الدین اسدآبادی در بیداری مشرق‌زمین؛ «سیّد جمال‌الدین اسدآبادی» (مجموعه‌مقالات)؛ «فردوسی» (مجموعه‌مقالات)؛ درمورد «گلستان سعدی» (مجموعه‌مقالات)؛ «تاریخ تحلیل مطبوعات» (مجموعه‌مقالات)؛ درمورد «محمد زکریای رازی» (مجموعه‌مقالات)؛ «اعزام محصّل به اروپا» (مجموعه‌مقالات)؛ دیوان اشعار؛ رسالۀ خالویه یا ایقان؛ طاهرا یا طاهره (پژوهشی در شعر منسوب به طاهره)؛ گفت‌وگوی تازه دربارۀ تاریخ قدیم و جدید.
@theapll
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۶۹/۵/۲)
برخی از آثار:
«خیّامی یا خیّام» (مجموعه‌مقالات)؛ دیوان خواجۀ شیراز حافظ؛ دیوان ملّا نوعی خبوشانی؛ مجموعۀ آثار میرزا ملکم‌خان؛ نامه‌های تاریخی و سیاسی سیّد جمال‌الدین اسدآبادی؛ نقش سیّد جمال‌الدین اسدآبادی در بیداری مشرق‌زمین؛ «سیّد جمال‌الدین اسدآبادی» (مجموعه‌مقالات)؛ «فردوسی» (مجموعه‌مقالات)؛ درمورد «گلستان سعدی» (مجموعه‌مقالات)؛ «تاریخ تحلیل مطبوعات» (مجموعه‌مقالات)؛ درمورد «محمد زکریای رازی» (مجموعه‌مقالات)؛ «اعزام محصّل به اروپا» (مجموعه‌مقالات)؛ دیوان اشعار؛ رسالۀ خالویه یا ایقان؛ طاهرا یا طاهره (پژوهشی در شعر منسوب به طاهره)؛ گفت‌وگوی تازه دربارۀ تاریخ قدیم و جدید.
@theapll
نکته‌هایی از اصول و ضوابط واژه‌گزینی (۲)
برگزینش
یکی از شیوه‌های واژه‌گزینی برگزینش است. برگزینش یعنی انتخاب یک واژه یا عبارت از میان واژه‌ها و عبارت‌های موجود در زبان.
زبانی با پیشینۀ زبان فارسی بی‌گمان از گسترۀ واژگانی پهناوری برخوردار است و افزون بر واژههای متداول و آشنایی كه هم‌اكنون در آن به‌كار می‌رود، واژههای بسياری نیز وجود دارد كه کاربرد عمومی کمتری دارند، اما در گنجينۀ واژگانی این زبان موجودند. نخستین کاری که واژه‌گزين باید انجام دهد این است که برای مفهوم مورد نظر در گنجينۀ زبان فارسی به جست‌وجو بپردازد. بسياری از برابرهایی كه در حوزه‌‌های مختلف علوم برای واژههای بیگانه برگزیده شده و متخصصان آن‌ها را پسندیده‌اند، نتيجۀ برگزينش است، و نیز بخش اعظم معادل‌هایي که در فرهنگ‌های دوزبانه می‌آيد از رهگذر همين فرايند به دست مي‌آيد. مانند «نبض» دربرابر «pulse»، «آذرخش» دربرابر «lightning»، «پرتو» دربرابر «ray». چنین است «کمان» دربرابر «parenthèses»، «آرمان» دربرابر «Ideal» و «هراس» دربرابر «Phobia».
@theapll
برگزینش
یکی از شیوه‌های واژه‌گزینی برگزینش است. برگزینش یعنی انتخاب یک واژه یا عبارت از میان واژه‌ها و عبارت‌های موجود در زبان.
زبانی با پیشینۀ زبان فارسی بی‌گمان از گسترۀ واژگانی پهناوری برخوردار است و افزون بر واژههای متداول و آشنایی كه هم‌اكنون در آن به‌كار می‌رود، واژههای بسياری نیز وجود دارد كه کاربرد عمومی کمتری دارند، اما در گنجينۀ واژگانی این زبان موجودند. نخستین کاری که واژه‌گزين باید انجام دهد این است که برای مفهوم مورد نظر در گنجينۀ زبان فارسی به جست‌وجو بپردازد. بسياری از برابرهایی كه در حوزه‌‌های مختلف علوم برای واژههای بیگانه برگزیده شده و متخصصان آن‌ها را پسندیده‌اند، نتيجۀ برگزينش است، و نیز بخش اعظم معادل‌هایي که در فرهنگ‌های دوزبانه می‌آيد از رهگذر همين فرايند به دست مي‌آيد. مانند «نبض» دربرابر «pulse»، «آذرخش» دربرابر «lightning»، «پرتو» دربرابر «ray». چنین است «کمان» دربرابر «parenthèses»، «آرمان» دربرابر «Ideal» و «هراس» دربرابر «Phobia».
@theapll
بیست‌ونهم خردادماه، سالگرد درگذشت بهمن سرکاراتی (۱۳۱۶-۱۳۹۲)
عضو پیوسته و معاون پیشین علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۰/۴/۱۱)
برخی از آثار:
فرهنگ ریشه‌شناختی افعال زبان فارسی؛ اوستا و هنر نو؛ کارنامۀ شاهان در روایات سنّتی ایران (ترجمه)؛ دین ایرانی بر پایۀ متن‌های معتبر یونانی (ترجمه)؛ اسطورۀ بازگشت جاودانی، میرچا الیاده (ترجمه)؛ سایه‌های شکارشده (شامل ۲۰ مقاله)؛ بررسی جامع زبان فارسی باستان و آثار بازماندۀ آن؛ بررسی سه فرگرد وندیداد؛ مقدمه‌ای بر فلسفه‌ای از تاریخ، میرچا الیاده (ترجمه)؛ اصطلاحات خویشاوندی در زبان‌های ایرانی.
@theapll
عضو پیوسته و معاون پیشین علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۰/۴/۱۱)
برخی از آثار:
فرهنگ ریشه‌شناختی افعال زبان فارسی؛ اوستا و هنر نو؛ کارنامۀ شاهان در روایات سنّتی ایران (ترجمه)؛ دین ایرانی بر پایۀ متن‌های معتبر یونانی (ترجمه)؛ اسطورۀ بازگشت جاودانی، میرچا الیاده (ترجمه)؛ سایه‌های شکارشده (شامل ۲۰ مقاله)؛ بررسی جامع زبان فارسی باستان و آثار بازماندۀ آن؛ بررسی سه فرگرد وندیداد؛ مقدمه‌ای بر فلسفه‌ای از تاریخ، میرچا الیاده (ترجمه)؛ اصطلاحات خویشاوندی در زبان‌های ایرانی.
@theapll