فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.7K subscribers
1.4K photos
297 videos
13 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
آموزش فارسی در ترکیه و جایگاه ویژۀ ترکیه در آموزش فارسی

دکتر علی تمیزال
عضو هیئت علمی دانشگاه سلجوق (قونیه) و مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی

یکشنبه، دهم بهمن‌ماه ۱۳۹۵، دکتر علی تمیزال، عضو هیئت علمی دانشگاه سلجوق ترکیه، در قالب نشستی که گروه مطالعات آسیای صغیر آن را ترتیب داده بود در موضوع «آموزش فارسی در ترکیه و جایگاه ویژۀ ترکیه در آموزش فارسی» سخن گفت. در این نشست که با حضور دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و مدیر گروه مطالعات آسیای صغیر برگزار شد، شماری از فارسی‌آموزان ترکیه‌ای، اعضای هیئت علمی و پژوهشگران فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز حضور داشتند.

مشروح گزارش دکتر تمیزال را در موضوع «آموزش فارسی در ترکیه و جایگاه ویژۀ ترکیه در آموزش فارسی» در پیوند زیر بخوانید:
http://persianacademy.ir/fa/Y171195.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/Y171195.JPG
@theapll
دیدار دکتر حداد عادل با فارسی‌آموزان لبنانی

جمعه، پانزدهم بهمن‌ماه ۱۳۹۵، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی، در نشستی صمیمانه با دانش‌آموختگان لبنانی در دانشگاه‌های ایران و استادان و فارسی‌آموزان لبنانی، در رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بیروت، حضور یافت.

به گزارش روابط عمومی بنیاد سعدی، دکتر حداد عادل با تشریح فعالیت‌ها و مأموریت‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی در داخل ایران و بنیاد سعدی در خارج از ایران برای آموزش و ترویج زبان فارسی اظهار کرد: امروز به لبنان آمده‌ایم تا با رایزنی و مشورت بتوانیم به بهترین راهکارها برای آموزش زبان فارسی در سطوح مختلف دست یابیم.

وی با بیان اینکه ملت‌های مسلمان در یکصد سال اخیر با راه یافتن تمدن غربی و استکباری به کشورهای اسلامی، یکدیگر را فراموش کرده‌اند و از هم دور افتاده‌اند و ارتباطاتشان ضعیف شده است، افزود: امروز زمان آن فرارسیده است تا به روزهای روابط نزدیک و همکاری‌های خوب در گذشته بازگردند و در کنار هم قرار گیرند.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی خاطرنشان کرد: یکی از راه‌های نزدیک شدن و برقراری و تقویت پیوندهای میان ملت‌های مسلمان این است که زبان‌های یکدیگر را فرابگیرند و بیاموزند.

دکتر حداد عادل با بیان اینکه در ایران زبان عربی هیچ‌گاه غایب نبوده است، تصریح کرد: حتی استادان ادبیات و زبان فارسی و علمای حوزۀ علمیه با زبان عربی آشنا هستند و در ایران سالانه سه‌هزار کتاب به زبان عربی منتشر و این زبان درمقاطع مختلف تحصیلی تدریس می‌شود.

رئیس بنیاد سعدی تأکید کرد که انتظار می‌رود زبان فارسی هم در کشورهای مختلف، به‌ویژه در کشورهای اسلامی، از جمله لبنان، بیشتر رواج پیدا کند و آموزش آن به طور جدی پیگیری شود.

وی ادامه داد: بعد از ظهور دین اسلام اگرچه مردم ایران زبان فارسی خود را حفظ کردند، اما از دل و جان به اسلام گرویدند و فداکاری‌های زیادی برای حمایت از این دین مبین داشته‌اند.

وی پس از آن به قدرت و ظرفیت زبان فارسی اشاره کرد و افزود: زبان فارسی زمانی که اسلام به سمت شرق پیشروی کرد و به ایران رسید، حامل آن شد و فارس‌زبانان دین اسلام را در کشورهایی مانند هند و چین ترویج کردند.

دکتر حداد عادل با بیان اینکه برای فارسی‌آموزان افقی تازه و نو و حتی شرایط مناسبت‌تری برای کسب و کار فراهم خواهد شد، ادامه داد: از دیگر مزایای کسانی که زبان فارسی می‌آموزند این است که با یک‌هزار سال فکر و اندیشۀ مسلمان ایرانی آشنا می‌شوند.

وی با بیان اینکه آثار فارسی از بهترین مجموعه‌های ادبیات جهان هستند، خاطرنشان کرد: در کتابخانه‌های ایران یک‌میلیون نسخۀ خطی به زبان فارسی و در شبه‌قارۀ هند هم شش‌میلیون نسخۀ خطی به زبان فارسی وجود دارد. کسانی که زبان فارسی می‌آموزند نه‌تنها گذشته و تاریخ ایران را فرامی‌گیرند بلکه با موفقیت‌ها و دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در حال و آینده نیز آشنا خواهند شد؛ زیرا امروز ایران حرفی تازه و نو دارد.

وی با بیان اینکه ایران امروز صاحب یک انقلاب اسلامی است که قریب به چهار دهه پیش اتفاق افتاد اما آثار و تأثیرهای آن همچنان ادامه دارد، تأکید کرد: تأسیس حکومت دینی و اسلامی در ایران عملی شده و پیام آن هم این است که دین از حکومت و سیاست جدا نیست.

وی در پاسخ به سؤال تعدادی از فارسی‌آموزان و استادان و مربیان آموزش زبان و ادبیات فارسی تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه بنیاد سعدی مصمم است برای تقویت آموزش زبان فارسی در لبنان همکاری و مساعدت کند.
http://persianacademy.ir/fa/X171195.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/Y061293.jpg
بزرگداشت استاد صدرالدین عینی.mov
32.7 MB
گزارشی از مراسم بزرگداشت استاد صدرالدین عینی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
سه‌شنبه، بیست‌وهشتم دی‌ماه ۱۳۹۵
@theapll
نوشته‌هایم نه خوب می‌کند، نه می‌کشد!
گفت‌وگو با استاد هوشنگ مرادی کرمانی

چندی پیش ندا آل‌طیّب، خبرنگار روزنامۀ «اعتماد» (شنبه، نهم بهمن‌ماه ۱۳۹۵: شمارۀ ۳۷۳۱)، گفت‌وگوی مفصلی را با استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ترتیب داده بود که در بخش هنر و ادبیات این روزنامه منتشر شد. مشروح این گفت‌وگو را در پیوند زیر بخوانید.
http://www.persianacademy.ir/fa/Y181195.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/Y220288.jpg
@theapll
شش دفتر: مجموعهٔ اشعار محسن پزشکیان

 مرحوم محسن پزشکیان (۱۳۲۶-۱۳۵۸) از شاعرانی است که در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی در مبارزات سیاسی حضور داشتند و با نزدیک‌تر شدن به مقطع پیروزی انقلاب، درون‌مایهٔ مذهبی و مفاهیم اسلامی در شعرشان تبلوری خاص و روشن یافت. شعر پزشکیان را می‌توان از نمونه‌های خوب ادبیات امروز و خود وی را می‌بایست از شاعران پیش‌گام و موفق و درعین‌حال ناشناختهٔ ادبیات انقلاب اسلامی به شمار آورد.

دوران شاعری مرحوم پزشکیان بیش از ده سال طول نکشید: از اواخر دههٔ چهل تا اواخر دههٔ پنجاه، دورانی که پرالتهاب‌ترین دوران شعری تاریخ معاصر ماست؛ دوران نضج اندیشه‌های انقلابی و رویکرد شاعران به تعهدات سیاسی و اجتماعی در شعر که از آن می‌توان با عنوان شعر مبارزه و مقاومت یاد کرد. سیر اندیشه و زبان در شعرهای پزشکیان، در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۸ بیانگر تلاش شاعر برای رسیدن به جایگاهی استوار در شعر امروزف با اتکا به تجربهٔ شعر کهن فارسی و دستاوردهای نیما و شاگردان اوست. لحن و محتوای شعرهای پزشکیان و رفتار او با زبان و نمادها و تصویرهای شعری مبیّن آن است که او را باید در ردیف شاعران متعهد و دردمند انقلابی با رویکرد مذهبی جای داد. نارضایتی از وضعیت موجود و چشم‌انتظار آیندهٔ مطلوب موعود بودن از مضامین اصلی شعرهای پزشکیان است و زبان شعری او، از نخستین دفتر تا دفتر ششم، دارای خط سیر رو به رشد و تعالی. مرحوم محسن پزشکیان در سال ۱۳۵۸ پس از دریافت حکم مأموریت برای همراهی مردم کازرون به‌منظور سفر به قم و دیدار با رهبر فقید انقلاب اسلامی(ره)، در جادهٔ قم دچار سانحهٔ رانندگی شد و به‌همراه دختر خردسالش دار فانی را وداع گفت.

مجموعۀ شش دفتر، سرودۀ مرحوم محسن پزشکیان است که به کوشش عمادالدین شیخ‌الحکمایی و سیّد علی میرافضلی گردآوری شده و گروه ادبیات انقلاب اسلامی فرهنگستان زبان و ادب فارسی چاپ نخست آن را در سال ۱۳۹۰ منتشر کرد. به‌تازگی نشر آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسی چاپ دوم این کتاب را با شمارگان ۳۰۰۰ نسخه و به بهای ۲۵۰۰۰۰ ریال عرضه کرده است.
http://www.persianacademy.ir/fa/B201195.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/BOOK2302911.jpg
@theapll
فرهنگ فیزیک، برگزیدۀ جایزۀ کتاب سال

سه‌شنبه، نوزدهم بهمن‌ماه ۱۳۹۵، سی‌و‌چهارمین دورۀ جایزۀ کتاب سال، با سخنرانی دکتر حسن روحانی، رئیس جمهوری، برگزار شد و پس از آن برگزیدگان و شایسته‌های تقدیر در بخش‌‌های دین،‌ زبان،‌ علوم خاص،‌ علوم کاربردی،‌ هنر و ادبیات معرفی و تجلیل شدند.

از جملۀ کتاب‌های برگزیدۀ این دوره کتاب فرهنگ فیزیک، نوشتۀ دکتر لطیف کاشیگر، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.

وی در گفت‌وگویی با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در این باره اظهار کرد: اگر جزو هیئت داوران جایزۀ کتاب سال بودم به فرهنگ فیزیک رأی نمی‌دادم؛ چراکه این کتاب خالی از اشکال نیست.

وی دربارۀ جایگاه فرهنگ فیزیک در میان دانشجویان افزود: رشتۀ اصلی من ژئوفیزیک است و فقط به‌عنوان مدرس فیزیک تدریس کرده‌ام. یکی از اهداف تألیف کتاب فرهنگ فیزیک قلقلک فیزیک‌دانان بزرگ کشور برای فعالیت بیشتر است؛ این دسته نباید میدان را خالی کنند.

دکتر کاشیگر ادامه داد: بعد از پایان تألیف قصد داشتم کتاب را به مرحوم استاد حسابی و مرحوم بیرشک تقدیم کنم، اما این کتاب چندان باارزش نیست. آقای بیرشک از من برای تألیف کتاب‌های خود‌آموز و بعد‌ها فرهنگ فیزیک دعوت کرد. وی انگیزۀ اصلی من در تدوین فرهنگ فیزیک است؛ همچنین هر زمان در موضوعات فیزیکی با مشکل مواجه می‌شدم از دکتر حسابی کمک می‌گرفتم.

http://persianacademy.ir/fa/X231195.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X231195.JPG
@theapll
همکاری روزنامۀ جام‌جم با فرهنگستان

فرهنگستان همواره در صدد بوده است با کمک رسانه‌های همگانی واژه‌های مصوب خود را به اطلاع جامعه برساند و از نظرها و آرای مردم نیز مطلع شود. برنامه‌های پیوستۀ روزانه و هفتگی و برنامه‌های غیرپیوستۀ شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی در طول پنج سال اخیر در برقراری و تقویت این ارتباط تأثیرگذار بوده است.

در گذشته مطبوعات کشور برای اعلام واژه‌های مصوّب با فرهنگستان همکاری کرده‌اند. روزنامۀ جام‌جم نیز که پیش از این مصوّبات فرهنگستان را درج می‌کرد، در رویکردی تازه، از ابتدای بهمن‌ماه ۱۳۹۵، ستونی را با عنوان «واژه‌نامه» به شرح واژه‌های مصوّب فرهنگستان در حوزۀ عمومی اختصاص داده است. در این بخش، ضمن اعلام واژۀ مصوّب، دربارۀ معنای واژۀ بیگانه، توضیح ساختار و معنای واژۀ فارسی انتخاب‌شده و برخی مسائل مربوط به نحوۀ انتخاب واژه توضیحاتی داده می‌شود. نگارش این ستون را که در روزهای یکشنبه چاپ می‌شود، خانم شبنم مجیدی، پژوهشگر گروه واژه‌گزینی، بر عهده دارد.

از حمایت مدیر مسئول روزنامۀ جام‌جم، آقای دکتر عنادی، و به‌ویژه همکاری دبیر صفحۀ آخر، آقای سجاد روشنی، قدردانی می‌شود. همان گونه که همواره اعلام شده است، فرهنگستان از دریافت نظرها و پیشنهادهای مردم دربارۀ واژه‌ها خرسند می‌شود.
http://www.persianacademy.ir/fa/X2311951.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/X2311952.jpg
@theapll
دکتر علی رواقی، برگزیدۀ هشتمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی

یکشنبه، بیست‌وچهارم بهمن‌ماه ۱۳۹۵، مراسم اختتامیۀ هشتمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی، با حضور رئیس جمهوری، وزیر علوم، و معاون علمی و فنّاوری رئیس‌جمهوری، در سالن اجلاس سران برگزار شد و از برگزیدگان این دوره تقدیر به عمل آمد.

در هشتمین دورۀ این جشنواره تعداد ۴۱۰۰ اثر به دبیرخانه ارسال شده بود که پس از داوری آثار ۳۲ نفر برگزیده و معرفی شدند که در میان آنان هفت برگزیدۀ خارجی از کشورهای آلمان، ایتالیا، فرانسه، بلژیک، لبنان، هلند و روسیه حضور داشتند. در این میان برگزیدۀ گروه زبان و ادبیات فارسی در بخش بزرگ‌سال دکتر علی رواقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با کتاب زبان فارسی افغانستان (دری) بود.

کتاب مذکور که از سلسله انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی است، پژوهشی است در گونۀ فارسی نوشتاری و گفتاری مردم افغانستان و سنجش زبانی آن با گونۀ فارسی فرارودی معاصر و نوشته‌های کهن و قدیم فارسی. مطالب این کتاب این نکته را روشن می‌کند که زبان فارسی کاربردی در حوزه‌های مختلف جغرافیایی افغانستان، بسیاری از واژه‌های کهن فارسی ـ ایرانی را در خود نگه داشته است که ما آن واژه‌ها را در گونۀ فارسیِ فرارودی نمی‌بینیم؛ همچنان که در سروده‌ها و نوشته‌های مردم فرارود هم شماری از کاربردهای زبان‌های ایرانی ـ فارسی را مشاهده می‌کنیم که در حوزۀ افغانستان کاربرد ندارند و ظاهراً تنها در حوزۀ جغرافیایی فرارود به کار گرفته می‌شود.

همچنین دکتر زهره هاشمی با اثر عشق صوفیان در آیین استعاره شایستۀ تقدیر بخش جوان در حوزۀ زبان و ادبیات بود.

http://www.persianacademy.ir/fa/X241195.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/X210191.JPG
@theapll
همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قارّه برگزار می‌شود

یکشنبه، اول اسفندماه ۱۳۹۵، گروه شبه‌قارّۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با همکاری دانشگاه ماربورگ آلمان، همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قارّه را در محل فرهنگستان برگزار خواهد کرد.

در مراسم افتتاحیۀ این همایش دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، دکتر کریستوف ورنر، استاد دانشگاه ماربورگ، دکتر اوا اورتمان، استاد دانشگاه بن، و دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و مدیر گروه شبه‌قارّۀ فرهنگستان سخنرانی خواهند کرد.

همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قارّه بر پایۀ محورهایی همچون زبان و ادب فارسی در شبه‌قارّه، مطالعات ترجمه، تاریخ‌نگاری، زبان‌شناسی، تذکره‌نویسی، نسخه‌شناسی و سندپژوهی و تاریخ چاپ، تاریخ علم، عرفان و تصوف، و تاریخ هنر برگزار می‌شود.

علاقه‌مندان برای آگاهی از برنامۀ این همایش دوروزه و عناوین مقالات و سخنرانان می‌توانند به نشانی زیر مراجعه کنند:
http://persianacademy.ir/fa/ici.aspx

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، بلوار کتابخانۀ ملی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تالار دکتر شهیدی.

تلفن: ۸۸۶۴۲۳۳۹-۰۲۱ داخلی ۳۶۸

زمان: یکشنبه و دوشنبه، ۱-۲ اسفندماه ۱۳۹۵، ساعت ۹-۱۷
http://www.persianacademy.ir/fa/X261195.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/X261195.jpg
@theapll
برنامۀ «قند پارسی» با به‌کارگیری واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به معرفی کمات صحیح فارسی و ریشه‌یابی کلمات اختصاص یافته است.

در این برنامه به اصول و ضوابط واژه‌گزینی و چرایی گزینش کلمۀ مورد نظر از طرف فرهنگستان پرداخته می‌شود. امروز، چهارشنبه، بیست‌وهفتم بهمن‌ماه ۱۳۹۵، واژۀ «پیرچشمی» در این برنامه بررسی شد.

حشمت‌الله صباغی، کارشناس مجری برنامه، از فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با تحلیل و بررسی انتخاب واژه‌ها عهده‌دار این بخش است. بخش دیگری از برنامۀ قند پارسی به درست‌نویسی و ویراستاری جملات اختصاص یافته است.

با به‌کارگیری واژه‌های مصوّب فرهنگستان می‌توانیم در غنی ساختن زبان فارسی یاری‌رسان باشیم.

گروه اخلاق و زندگی شهروندی رادیو تهران تهیۀ این برنامه را بر عهده دارد که هر روز، به‌جز جمعه‌ها، از ساعت ۱۲ و ۳۵ دقیقه پخش می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند برنامۀ قند پارسی را از رادیو تهران، روی موج اف‌ام، ردیف ۹۴ بشنوند.

http://www.persianacademy.ir/fa/X271195.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/DES/des02.jpg
@theapll
اولین دورۀ جایزۀ استاد ابوالحسن نجفی برگزار می‌شود

سه‌شنبه، سوم اسفندماه ۱۳۹۵، مراسم اولین دورۀ جایزۀ استاد ابوالحسن نجفی، با حضور اصحاب فرهنگ و اندیشه در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار خواهد شد.

مرکز فرهنگی شهر کتاب از سال‌ جاری و به‌منظور بزرگداشت مقام علمی استاد ابوالحسن نجفی، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نشان ابوالحسن نجفی را به ترجمۀ‌‌ برگزیدۀ‌ رمان و داستان کوتاه سال اهدا می‌کند.

زنده‌یاد استاد ابوالحسن نجفی از بزرگان عرصۀ فرهنگ و ادب معاصر بود که در شش دهۀ گذشته آثار و خدمات ارزشمندی در حوزۀ ترجمه و ویرایش و پژوهش از خود به یادگار گذاشت و دقت و وسواس او در ترجمه و تحقیق زبانزد اهل فرهنگ بود. استاد نجفی با تألیف آثاری چون وظیفۀ ادبیات، غلط ننویسیم، مبانی زبان‌شناسی، فرهنگ فارسی عامیانه و چند کتاب در باب وزن شعر فارسی و با ترجمۀ نزدیک به بیست کتاب و با کشف و راهنمایی نویسندگان، خدمات فراوانی به زبان و ادب فارسی و معرفی ادبیات فرانسه به ایران کرده است. پاسداشت مقام علمی نجفی و بهره‌مندی از شیوۀ علمی و فرهنگی او باب جدیدی برای نسل جوان در انتخاب آثار برای ترجمه و تحقیق خواهد گشود که اگر به‌خوبی تبیین شود می‌تواند بسیاری از گره‌های زبانی و ادبی و فرهنگی ما را بازنماید.

نشانی: تهران، خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچۀ سوم.

زمان: سه‌شنبه، سوم اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۳۰
http://persianacademy.ir/fa/X301195.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X301195.jpg
@theapll
همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قاره آغاز شد

یکشنبه، اول اسفندماه ۱۳۹۵، با برگزاری مراسم افتتاحیه، نخستین همایش مطالعات شبه‌قاره، با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و استادان و پژوهشگران دانشگاه ماربورگ آلمان آغاز شد.

دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دکتر کریستوف ورنر، از دانشگاه ماربورگ، خانم دکتر اوا اورتمان، از دانشگاه بن، و دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابسته و مدیر گروه شبه قارۀ فرهنگستان، دیگر سخنرانان مراسم افتتاحیۀ همایش مذکور بودند.

مشروح گزارش مراسم افتتاحیۀ همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قاره را در پیوند زیر بخوانید:

http://www.persianacademy.ir/fa/X011295.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/X011295%20(1).jpg
گزارش نشست‌های همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قاره
@theapll
گزارش نشست‌های همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قاره

یکشنبه و دوشنبه، اول و دوم اسفندماه ۱۳۹۵، همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قاره، با حضور استادان و پژوهشگران دانشگاه ماربورگ آلمان و پژوهشگران و اعضای هیئت علمی فرهنگستان زبان فارسی پی گرفته شد.

در نخستین روز این همایش و در نشست اول خانم آنا مارتین (دانشگاه ماربورگ) در موضوع «ترجمۀ سانسکریت اخلاق محسنی واعظ کاشفی»، و جواد بشری (دانشگاه تهران) در باب «مناظرۀ فرستادۀ شاه هند با بزرگمهر در روایتی یگانه از سدۀ ۶ق» سخنرانی کردند.

در نشست دوم خانم یوریکو یاماناکا (موزۀ ملی مردم‌شناسی، ژاپن) در موضوع«هند افسانه‌ای، سرزمین شگفتی‌ها در عجایب‌نامه‌های فارسی و عربی»، چندر شیکهر (دانشگاه دهلی)، دربارۀ «آثاری ناشناخته از سدۀ هجدهم در باب نظام حکومت گورکانیان هند»، و هدی سیّدحسین‌زاده (فرهنگستان زبان و ادب فارسی) در موضوع «تأملی بر شورش دهلی (ذی‌حجۀ ۱۱۵۱ق/ مارس ۱۷۳۹م): علل و پیامدهای آن» مقالات خود را ارائه کردند.

در نشست سوم و پایانی روز نخست همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قاره، احمدرضا قائم‌مقامی (فرهنگستان زبان و ادب فارسی ـ دانشگاه تهران) در موضوع «بررسی تطبیقی ریشه‌شناسی‌های براهمنه‌ها و بعضی متون تفسیری فارسی» و ثریا پناهی (فرهنگستان زبان و ادب فارسی)، در موضوع «بررسی گونۀ نوشتاری زبان فارسی هند در عصر اکبرشاه» مقالاتی را ارائه کردند.

دومین روز این همایش نیز با قرائت مقالاتی در حوزۀ مطالعات شبه‌قاره پیگیری شد. در نخستین نشست روز دوم کورین لوفور (CEIAS, CNRS-EHESS)، با مقاله‌ای در موضوع«موعودباوری، خردگرایی و ارتباطات حکومت‌ها: گورکانیان و علمای دربار ایشان (ﺣ ۱۰۱۹ق)»، کریستوف ورنر (دانشگاه ماربورگ)، با مقاله‌ای تحت عنوان «جنبه‌های تطبیقی ساختار سندهای ایرانی ـ فارسی و هندی ـ فارسی در اسناد حقوقی و دیوانی اوایل دوران تجدد»، و محمدرضا نصیری (فرهنگستان زبان و ادب فارسی)، در موضوع «بررسی بابرنامه و ویژگی‌های ترجمه‌های کهن آن» سخنرانی کردند.

مسعود فریامنش (فرهنگستان زبان و ادب فارسی) با مقاله‌ای در باب «زمینۀ هندی استعارۀ «ابر پیلگون» در ادب فارسی»، استفان پوپ (مؤسسۀ پژوهشی ابن‌سینا، مجارستان)، در موضوع «سبک چندربهان برهمن در چهار چمن»، محمود فتوحی (دانشگاه فردوسی مشهد)، با مقاله‌ای با عنوان «بازتاب ذوق و اندیشۀ هندی در مکتب نازک‌خیالی شعر فارسی»، و مهدی رحیم‌پور (فرهنگستان زبان و ادب فارسی)، دربارۀ «نقد ادبی در شبه‌قاره با تکیه بر آثار سراج‌الدین علی‌خان آرزو و آزاد بلگرامی» سخنرانان نشست دوم بودند.

در سومین و آخرین نشست روز دوم همایش بین‌المللی مطالعات شبه‌قاره، ثریا خدامرادی (دانشگاه بن) در موضوع «بازنگری مفهوم «فنا» در تصوف قرون میانۀ هند»، محمد افشین‌وفایی (دانشگاه تهران)، در باب «تفأل به دیوان حافظ در شبه‌قاره»، وارحام مرادی (دانشگاه ماربورگ) با مقاله‌ای در موضوع «تدوین کلیات سعدی در شبه‌قارۀ هند» سخنرانی کردند.

علاقه‌‌مندان می‌توانند چکیده‌های مقالات ارائه‌شده در این همایش را از نشانی‌های زیر بارگیری کنند:

چکیدۀ مقالات (انگلیسی)
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/File/SG/ICISen.pdf
چکیدۀ مقالات (فارسی)
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/File/SG/ICISfa.pdf
پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان
http://www.persianacademy.ir/fa/X021295.aspx
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در رادیو

جمعه، ششم اسفند‌ماه ۱۳۹۵، رادیو گفت‌وگو در برنامۀ «نقد و نظر»، شصت‌و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را، در موضوع «استفاده از شعر کهن فارسی برای پی بردن به تلفظ قدیم کلمه‌ها» و با سخنرانی دکتر وحید عیدگاه طرقبه‌ای، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی، پخش خواهد کرد.

علاقه‌مندان می‌توانند برنامۀ مذکور را از ساعت ۱۲:۰۰ روی موج اف‌ام، ردیف ۱۰۳.۵۰ مگاهرتز بشنوند.

http://www.persianacademy.ir/fa/X031295.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/Haqqani01.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۳۰

سی‌امین شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (بهمن ۱۳۹۵) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: تأثیر اصلاح نظام آموزشی بر ارتقای جایگاه زبان و ادبیات فارسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ بهبود آموزش خواندن با سؤال‌های درک مطلب (ناهید بنی‌اقبال)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۲۱): افضل مقیمی (گیتی قریب)؛ معرفی کتاب کار نگارش و انشا (سمیه رضایی)؛ معرفی رساله (۲): ساخت اطلاع در بندهای مرکّب زبان فارسی (الهه طاهری قلعه‌نو)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، واژه‌های عمومی و واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ آشنایی با دانشگاه‌های ایران (۲۴): دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین (آذین شهریاری‌فرد)؛ نقد و تحلیل متون درسی (۴): درس «کلاس نقاشی» ـ سال دهم (عبدالحسین موحد)؛ نامۀ معلمان زبان و ادبیات فارسی به جناب آقای دکتر نوید، دبیر کل شورای عالی آموزش‌وپرورش؛ نامۀ سرکار خانم مرضیه پناهیان‌پور، مسئول گروه هنر دفتر تألیف کتب درسی از گروه واژه‌گزینی؛ مباحث آموزشی (۵): پاسخ‌های غیرزبانی به گزاره‌های زبانی، روشی برای آموزش زبان فارسی در مناطق دوزبانه (گیتی قریب)؛ گردهمایی مدیران کرسی‌های زبان و ادبیات فارسی و ایران‌شناسی دانشگاه‌های جهان؛ مراسم چهارمین سالروز درگذشت دکتر حسن حبیبی؛ شصت‌وپنجمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی در نظریۀ عروض ابوالحسن نجفی؛ کانال تلگرامی کانون انشا و نویسندگی؛ ماهنامۀ انشا و نویسندگی ـ شمارۀ ۷۴ و ۷۵؛ نامۀ دکتر حداد عادل به جناب آقای محمد ناصری، مدیر کل محترم دفتر تکنولوژی و انتشارات کمک‌آموزشی؛ دومین همایش ملی سنجش و ارزشیابی علم؛ معرفی دکتر مینا آقازاده، به‌همراه گزیدۀ اشعار (داریوش گودرزی).

علاقه‌مندان می‌توانند سی‌امین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان و همچنین شماره‌های پیشین آن را از نشانی زیر بارگیری کنند:

http://www.persianacademy.ir/fa/azx.aspx

http://www.persianacademy.ir/fa/B0312952.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/B0312952.jpg
@theapll
شرح بیست غزل خواجه حافظ شیرازی

تأکید بر گسترش زبان ملّی یا توسعۀ کتاب و مقالات علمی یکی از معیارهای توسعه‌یافتگی علمی در کشورهاست که همواره مورد توجه اهل علم و ادب بوده است. پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی، در ادامۀ همکاری با مرکزهای علمی و فرهنگی جمهوری تاجیکستان، انتشار مجموعه‌ای از کتاب‌ها را در حوزه‌های مختلف علمی و فرهنگی در دستور کار خود قرار داده است.

این پژوهشگاه پیش از این نیز با انتخاب آثاری که مورد نیاز جامعۀ علمی و فرهنگی تاجیکستان است، در صدد انتشار مجموعه‌ای از کتاب‌ها در حوزه‌های مختلف علمی و فرهنگی برآمده بود و به همین منظور، در نخستین گام با همکاری بیمارستان ابن‌سینای تاجیکستان، برگردان و انتشار بخشی از کتاب‌های درسی دانشجویان رشتۀ پزشکی را در دستور کار خود قرار داده بود و پس از چاپ مجموعۀ چهارجلدی کتاب‌های راهنمای پزشکی که با همکاری بیمارستان ابن‌سینای شهر دوشنبه انجام پذیرفت، با همکاری وزارت معارف و علم جمهوری تاجیکستان کتاب‌های شرح منتخب اشعار استاد ابوعبدالله رودکی، شرح منتخب «گلستان» سعدی شیرازی، شرح منتخب «بهارستان» عبدالرّحمان جامی، و اکنون شرح بیست غزل خواجه حافظ شیرازی را برای شاگردان مکتب‌های تحصیلات عمومی تاجیکستان منتشر کرده است.

کتاب شرح بیست غزل خواجه حافظ شیرازی شامل درآمد سخن، مختصری دربارۀ روزگار و آثار حافظ و حافظ‌شناسی با عنوان «حافظ شیرازی»، و بیست غزل برگزیدۀ حافظ همراه با شرح معنی و لغات دشوار است. این کتاب به دو خط سیریلیک و فارسی، به این صورت که هر صفحۀ سیریلیک روبه‌روی صفحۀ فارسی تهیه شده است تا به‌خوبی برای دانش‌آموزان امکان تطبیق و شناخت املای واژه‌ها را فراهم سازد.

کتاب مذکور به کوشش پروفسور شریف‌مراد اسرافیل‌نیا، رئیس پژوهشگاه رشد معارف عبدالرّحمان جامی، و زیر نظر حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی، تهیه و منتشر شده است. نکتۀ قابل ذکر اینکه شورای ملی تحصیلات وزارت معارف و علم جمهوری تاجیکستان چاپ این اثر را توصیه کرده است.

کتاب شرح شرح بیست غزل خواجه حافظ شیرازی به دو خط سیریلیک و فارسی در ۱۶۶ صفحه و با شمارگان ۵۰۰۰ نسخه در سال ۱۳۹۵ در چاپخانۀ پیوند شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، منتشر شده است.

http://www.persianacademy.ir/fa/B0312951.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/B0312951.jpg
@theapll
مجموعۀ کتاب‌های فارسی و نگارش ـ پایه‌های هفتم تا نهم

تألیف مجموعۀ سه‌گانۀ کتاب‌های درسی «فارسی» و «فارسی و نگارش» (ویژۀ مدارس استعدادهای درخشان) با هدف‌گذاری در دو سطح صورت پذیرفته است: نخست، تقویت شمّ زبانی و ادبی (ایجاد ملکۀ درک و دریافت)، تحلیل متن، التذاذ ادبی و نگارش خلّاقانه، و دوم افزایش دلبستگی دانش‌آموزان به زبان و ادبیات فارسی. رویکرد مؤلفان این کتاب‌ها در جهت برآوردن این اهداف، غنا بخشیدن به محتوای دو کتاب «فارسی» و «آموزش مهارت‌های نوشتاری» در دورۀ اول متوسطه بوده است. غناافزایی محتوایی در این کتاب‌ها به‌صورت ژرفابخشی به موضوعات زبانی و ادبی، و جذابیت‌آفرینی در آموزش زبان و ادب فارسی انجام پذیرفته است.

برخی از روش‌هایی که در تنظیم و تألیف این مجموعه، به‌منظور تحقق اهداف پیش‌گفته، به کار گرفته شده عبارت است از: افزودن متنی (شعر و نثر)، آموزش سادۀ وزن شعر، تغییر روش در آموزش آرایه‌های ادبی، آشناسازی دانش‌آموزان با توانایی‌های دستگاه واژه‌سازی زبان فارسی از طریق مبحث خوشه‌واژه، ارائۀ روشی نو در تدریس و آموزش تاریخ ادبیات، آموزش مهارت‌های نوشتاری، و در کتاب فارسی و نگارش (پایۀ نهم)، آشنایی با فرهنگستان و فرهنگ بزرگ سخن. بخش اخیر یکی از منسجم‌ترین و برجسته‌ترین بخش‌های این کتاب‌هاست که یکی در هفت بخش و دیگری در شش بخش تدوین شده است. مؤلفان در تألیف «آشنایی با فرهنگستان» در نظر داشته‌اند دانش‌آموزان را با ضرورت و شیوه‌های دقیق واژه‌گزینی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا سازند و آنان را به پذیرش و کاربرد واژه‌های علمی فارسی ــ که لازمۀ ارتقای زبان فارسی به زبان علم روز است ــ تشویق کنند.

مجموعۀ سه‌گانۀ کتاب‌های فارسی و فارسی و نگارش (پایه‌های هفتم تا نهم)، به‌منظور فراهم آوردن مواد آموزشی تکمیلی مورد نیاز مدارس استعدادهای درخشان، توسط مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان و دفتر تألیف کتاب‌های درسی ابتدایی و متوسطۀ نظری طراحی و تألیف شده است.

http://www.persianacademy.ir/fa/B0412951.aspx

http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/B041295.jpg
@theapll
یادنامۀ دکتر حسن حبیبی

دکتر حسن حبیبی (۱۳۹۱-۱۳۱۵) را بی‌گمان باید یکی از رجال بزرگ سیاسی و شخصیت‌های مؤثر در فرهنگ ایران معاصر به شمار آورد. جهان‌بینی معنوی و ایمان و اعتقاد اسلامی وی، در کنار آگاهی وی از علوم انسانی جدید، به‌ویژه جامعه‌شناسی و حقوق، از وی دانشمندی متعهد ساخته بود. وی در سال ۱۳۶۹ به عضویت پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و به‌عنوان نخستین رئیس فرهنگستان، در دو دوره، از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۴ و همچنین ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۷ ریاست این فرهنگستان را بر عهده داشت. از دیگر سوابق وی می‌توان به عهده‌داری وزارت فرهنگ و آموزش عالی‌، معاونت اول رئيس جمهوری‌، ریاست بنياد ايران‌شناسی‌، عضویت شورای عالی انقلاب فرهنگی‌، عضویت هيئت امنای فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ايران‌، عضویت هيئت امنای كتابخانۀ مجلس شورای اسلامی‌، عضویت كميسيون ملّی يونسكو (ايران‌) و عضویت ديوان داوری (لاهه‌) اشاره کرد.

فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به حکم حق‌گزاری نسبت به این دانشمند فرزانه، یادنامه‌ای به نام وی فراهم آورده است. این مجموعۀ مفصل دارای دو بخش است: بخش نخست به شرح زندگی و بیان بعضی از خدمات وی اختصاص دارد و بخش دوم مجموعۀ مقالات عالمانۀ اعضای پیوستۀ فرهنگستان و دیگر استادانی است که سال‌ها از نزدیک با آن شادروان حشر و نشر داشته‌اند. فهرست مطالب بخش نخست این مجموعه بدین شرح است: پیام تسلیت مقام معظم رهبری در پی درگذشت دکتر حسن حبیبی؛ «بزرگا مردا که حبیبی بود!»، غلامعلی حداد عادل؛ «شصت سال آشنایی با دکتر حسن حبیبی»، مهدی محقق؛ «دکتر حبیبی و تلاش‌های اطلاع‌رسانی»، ناهید بنی‌اقبال؛ «با بندۀ خدا»، محمدرضا نصیری؛ «دکتر حسن حبیبی، عاشق ایران و فرهنگ اسلامی‌اش»، رضا منصوری؛ «به یاد بزرگواری‌های مرحوم استاد دکتر حسن حبیبی»، محمدرضا ترکی؛ گزارش نخستین جلسۀ شورای فرهنگستان پس از درگذشت دکتر حسن حبیبی؛ بنیاد فرهنگی امیرکبیر، یادگاری از دکتر حسن حبیبی؛ و آثار دکتر حسن حبیبی، دیگر عناوین مطالب مندرج در بخش «یادها و خاطره‌ها»ی این مجموعه است.

در بخش دوم این عناوین دیده می‌شود: «دو مقاله به قلم دکتر حسن حبیبی: حسب‌حال یک دانشجوی کهن‌سال؛ شاهنامۀ تهماسبی و هفت‌خوان آن»؛ «نگاهی به غزلیات سعدی»، حسن انوری؛ «آیین اَیاری (عیاری)، پیشینۀ آن در ایران باستان و ادامۀ آن در دوران اسلامی»، مهری باقری؛ «عارض شمعی، خرمن و داغ، مجمر و دامن، خوشش باید بود و آیینۀ شاهی در شعر حافظ»، محمدرضا ترکی؛ «تکیه و نقش آن در زبان فارسی»، یدالله ثمره؛ «قصیدۀ نویافته از قطران تبریزی»، مسعود جعفری جزی ـ شهره معرفت ـ تهمینه عطائی کچوئی؛ «تاریخ بیهقی و فواید تاریخی و ادبی آن»، غلامعلی حداد عادل؛ «بررسی نسخه‌های خطی مکاتیب قطب‌الدین محمد بن محیی»، مریم دانشگر؛ «جُنگ مرتضی‌قلی شاملو»، محسن ذاکرالحسینی؛ «شعر عربی و شعر فارسی: زمینه‌های بررسی تطبیقی»، جولی اسکات میثمی ـ ترجمۀ هوشنگ رهنما؛ «نقد و بررسی فرهنگ زبان فارسی افغانستان (دری)»، محمدسرور مولایی؛ «دربارۀ دموکراسی»، احمد سمیعی (گیلانی)؛ «آق‌قویونلوها، برگی فراموش‌شده در تاریخ ایران، با نگاهی به وضعیت زبان و ادب فارسی در دورۀ سلطان یعقوب»، هدی سیّدحسین‌زاده؛ «فرهنگ سامانی»، علی‌اشرف صادقی؛ «آشوب‌نامۀ طغرای مشهدی»، سیّد محمد صاحبی؛ «نسبیت زبان، منطق نام‌گذاری، گرده‌برداری»، علاءالدین طباطبایی؛ «پیشینۀ بعضی از عناصر معنایی و لفظی عطار در آثار دیگران»، محمود عابدی؛ «خدای موآب در زبان‌ها و گویش‌های ایرانی»، لیلا عسگری؛ «مبانی زیباشناختی مکتب وقوع»، محمود فتوحی رودمعجنی؛ «چند یادداشت دربارۀ بعضی مضامین مشترک در متون قبل و بعد از اسلام»، سیّد احمدرضا قائم‌مقامی؛ «بها و بازار از دیدگاه زبان‌شناسی تاریخی»، بدرالزمان قریب؛ «چنین گفت خواجه ابوالفضل دبیر...»، حسن قریبی؛ «مرگ زبان مادری از زبان یک شاعر محلی»، ایران کلباسی؛ «بوطیقای دوم»، فتح‌الله مجتبائی؛ «زبان و دموکراسی»، رضا منصوری؛ «سی سال پس از پیغمبر(ص): گزارشی فشرده و دورنمایی در دو نگاه»، محمدعلی موحد؛ «قابلیت عجایب‌نامه‌ها در شرح و تفسیر اشعار خاقانی»، فاطمه مهری؛ «نوآوری امیر خسرو دهلوی در ترکیب واژگان زبان فارسی (برگرفته از مثنوی نه‌سپهر)»، سلیم نیساری؛ «رود و سرود در تاریخ بیهقی»، محمدجعفر یاحقی.

کتاب یادنامۀ دکتر حسن حبیبی، زیر نظر دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گردآوری شده که انتشارات فرهنگستان آن را در ۶۱۷ صفحه و با شمارگان ۷۵۰ نسخه، به بهای ۶۰۰۰۰۰ ریال منتشر کرده است.

http://persianacademy.ir/fa/B081295.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/B081295.jpg
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در رادیو

جمعه، سیزدهم اسفند‌ماه ۱۳۹۵، رادیو گفت‌وگو در برنامۀ «نقد و نظر»، شصت‌وپنجمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را، در موضوع «طبقه‌بندی وزن‌های شعر فارسی در نظریۀ عروض ابوالحسن نجفی» و با سخنرانی دکتر امید طبیب‌زاده، دانشیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه بوعلی‌سینا، پخش خواهد کرد.

علاقه‌مندان می‌توانند برنامۀ مذکور را از ساعت ۱۲:۰۰ روی موج اف‌ام، ردیف ۱۰۳.۵۰ مگاهرتز بشنوند.

http://persianacademy.ir/fa/X111295.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/Haqqani01.jpg