پنجم اسفند، زادروز سیاوش کسرایی (۱۳۰۵-۱۳۷۴)
غزل برای درخت
تو قامت بلند تمنایی ای درخت!
همواره خفته است در آغوشت آسمان
بالایی ای درخت!
دستت پر از ستاره و چشمت پر از بهار
زيبایی ای درخت!
وقتی که بادها
در برگ‌های درهم تو لانه می‌كنند
وقتی که بادها
گیسوی سبزفام تو را شانه می‌كنند
غوغایی ای درخت!
وقتی که چنگ وحشی باران گشوده است
در بزم سرد او
خنیانگر غمین خوش‌آوایی ای درخت!
در زیر پای تو
اينجا شب است و شب‌زدگانی که چشمشان
صبحی نديده است
تو روز را كجا؟
خورشيد را كجا؟
در دشت ديده غرق تماشایی ای درخت؟
چون با هزار رشته تو با جان خاكیان
پيوند می‌كنی
پروا مكن ز رعد
پروا مكن ز برق كه برجایی ای درخت!
سر بركش ای رميده كه همچون امید ما
با مایی ای یگانه و تنهایی ای درخت!
@theapll
غزل برای درخت
تو قامت بلند تمنایی ای درخت!
همواره خفته است در آغوشت آسمان
بالایی ای درخت!
دستت پر از ستاره و چشمت پر از بهار
زيبایی ای درخت!
وقتی که بادها
در برگ‌های درهم تو لانه می‌كنند
وقتی که بادها
گیسوی سبزفام تو را شانه می‌كنند
غوغایی ای درخت!
وقتی که چنگ وحشی باران گشوده است
در بزم سرد او
خنیانگر غمین خوش‌آوایی ای درخت!
در زیر پای تو
اينجا شب است و شب‌زدگانی که چشمشان
صبحی نديده است
تو روز را كجا؟
خورشيد را كجا؟
در دشت ديده غرق تماشایی ای درخت؟
چون با هزار رشته تو با جان خاكیان
پيوند می‌كنی
پروا مكن ز رعد
پروا مكن ز برق كه برجایی ای درخت!
سر بركش ای رميده كه همچون امید ما
با مایی ای یگانه و تنهایی ای درخت!
@theapll
جشن نودسالگی دکتر حسن انوری برگزار می‌شود
🔸 جشن نودسالگی دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی روز نهم اسفندماه جاری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود.
🔸به گزارش روابط عمومی فرهنگستان، مراسم تجلیل از خدمات علمی و فرهنگی و جشن نودمین سالروز تولد دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با عنوان «خداوندگار سخن» ساعت ۱۱ روز چهارشنبه نهم اسفندماه جاری در تالار کتابخانۀ مرکزی فرهنگستان برگزار می‌شود.
در این مراسم تنی چند از اعضای پیوستۀ فرهنگستان دربارۀ خدمات علمی استاد انوری به زبان و ادبیات فارسی سخن خواهند گفت.
🌐 https://apll.ir/?p=15277
🔸 جشن نودسالگی دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی روز نهم اسفندماه جاری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود.
🔸به گزارش روابط عمومی فرهنگستان، مراسم تجلیل از خدمات علمی و فرهنگی و جشن نودمین سالروز تولد دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با عنوان «خداوندگار سخن» ساعت ۱۱ روز چهارشنبه نهم اسفندماه جاری در تالار کتابخانۀ مرکزی فرهنگستان برگزار می‌شود.
در این مراسم تنی چند از اعضای پیوستۀ فرهنگستان دربارۀ خدمات علمی استاد انوری به زبان و ادبیات فارسی سخن خواهند گفت.
🌐 https://apll.ir/?p=15277
ششم اسفند، زادروز هوشنگ ابتهاج (۱۳۰۶-۱۴۰۱)
سر فروبرده در گریبانی
ماه را دید مانده در مرداب
سر اگر برکنی و درنگری
آسمان است غرقه در مهتاب
کلن، ۱۵ تیر ۱۳۹۹
@theapll
سر فروبرده در گریبانی
ماه را دید مانده در مرداب
سر اگر برکنی و درنگری
آسمان است غرقه در مهتاب
کلن، ۱۵ تیر ۱۳۹۹
@theapll
هفتم اسفند، سالگرد درگذشت علی‌اکبر دهخدا (۱۲۵۷-۱۳۳۴)
على‌اکبر دهخدا، ادیب، شاعر و منتقد اجتماعى معاصر در سال ۱۲۵۷ش، در محلّۀ سنگلج تهران زاده شد. پدرش، خان باباخان، که مَلّاکى متوسّط از مردم قزوین بود، هنگامى که فرزند ارشدش، على‌اکبر، نُه ساله بود، درگذشت، و مادرش، که «مَثَل اعلاى مادرى» بود، ناگزیر پنج فرزند خود را «در کنف تربیت خود گرفت». دهخدا مقدّمات فارسى، عربى و درس‌هاى دیگر را در مکتب‌خانه‌هاى قدیم فراگرفت و سپس، ده سال در نزد معلّمى به نام شیخ غلامحسین بروجردى، به یادگیرى صرف و نحو عربى، اصول فقه و کلام اسلامى مشغول شد. به علاوه، از محبّت‌ها و تشویق‌هاى روحانى تجدّدخواهِ سرشناس، شیخ هادى نجم‌آبادى، هم بهره گرفت. پس از آن، در آزمون نخستین دورۀ «مدرسۀ سیاسى» شرکت جُست و پذیرفته شد. معلّمان این مدرسه کسانى چون میرزا حسن‌خان پیرنیا (مشیرالدّوله)، میرزا حبیب‌الله، اردشیر جى، عبدالرّزاق بغایرى و دکتر مورِل فرانسوى بودند. دهخدا پس از...
🔴 برای خواندن مقالهٔ «علی‌اکبر دهخدا»، به قلم کامیار عابدی منتشرشده در جلد سوم دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15300
على‌اکبر دهخدا، ادیب، شاعر و منتقد اجتماعى معاصر در سال ۱۲۵۷ش، در محلّۀ سنگلج تهران زاده شد. پدرش، خان باباخان، که مَلّاکى متوسّط از مردم قزوین بود، هنگامى که فرزند ارشدش، على‌اکبر، نُه ساله بود، درگذشت، و مادرش، که «مَثَل اعلاى مادرى» بود، ناگزیر پنج فرزند خود را «در کنف تربیت خود گرفت». دهخدا مقدّمات فارسى، عربى و درس‌هاى دیگر را در مکتب‌خانه‌هاى قدیم فراگرفت و سپس، ده سال در نزد معلّمى به نام شیخ غلامحسین بروجردى، به یادگیرى صرف و نحو عربى، اصول فقه و کلام اسلامى مشغول شد. به علاوه، از محبّت‌ها و تشویق‌هاى روحانى تجدّدخواهِ سرشناس، شیخ هادى نجم‌آبادى، هم بهره گرفت. پس از آن، در آزمون نخستین دورۀ «مدرسۀ سیاسى» شرکت جُست و پذیرفته شد. معلّمان این مدرسه کسانى چون میرزا حسن‌خان پیرنیا (مشیرالدّوله)، میرزا حبیب‌الله، اردشیر جى، عبدالرّزاق بغایرى و دکتر مورِل فرانسوى بودند. دهخدا پس از...
🔴 برای خواندن مقالهٔ «علی‌اکبر دهخدا»، به قلم کامیار عابدی منتشرشده در جلد سوم دانشنامهٔ زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=15300
دو رسالۀ موهبت عظمی و عطیۀ کبری از سراج‌الدین علی‌خان منتشر شد
🔸 سراج‌الدین علی‌خان آرزو یکی از معروف‌‌ترین و مهم‌ترین منتقدان و ادیبان پارسی‌گوی شبه‌قاره است که کتاب‌های متعددی در زمینه‌های نقد ادبی، زبان‌شناسی، فرهنگ لغت، بلاغت و شرح برخی متون ادبی نوشته است. موهبت عظمی در فن معانی و عطیّۀ کبری در فن بیان دو رساله از اوست که به تازگی در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با تصحیح و تحقیق مهدی رحیم‌پور، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.
🔸 موهبت عظمی و عطیۀ کبری تألیف سراج‌الدّین علی‌خان آرزو با تصحیح و تحقیق مهدی رحیم‌پور در شمارگان ۱۱۰۰ نسخه و قیمت ۲۹۰هزار تومان در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شده است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=15303
🔸 سراج‌الدین علی‌خان آرزو یکی از معروف‌‌ترین و مهم‌ترین منتقدان و ادیبان پارسی‌گوی شبه‌قاره است که کتاب‌های متعددی در زمینه‌های نقد ادبی، زبان‌شناسی، فرهنگ لغت، بلاغت و شرح برخی متون ادبی نوشته است. موهبت عظمی در فن معانی و عطیّۀ کبری در فن بیان دو رساله از اوست که به تازگی در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با تصحیح و تحقیق مهدی رحیم‌پور، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.
🔸 موهبت عظمی و عطیۀ کبری تألیف سراج‌الدّین علی‌خان آرزو با تصحیح و تحقیق مهدی رحیم‌پور در شمارگان ۱۱۰۰ نسخه و قیمت ۲۹۰هزار تومان در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شده است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=15303
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
راز ماندگاری ایران
بخشی از گفت‌وگویی بلند با استاد فرزانه، دکتر حسن انوری، به‌مناسبت نودمین زادروز ایشان
نسخهٔ کامل این گفت‌وگو را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر ببینید:
🌐 https://apll.ir/?p=15353
@theapll
بخشی از گفت‌وگویی بلند با استاد فرزانه، دکتر حسن انوری، به‌مناسبت نودمین زادروز ایشان
نسخهٔ کامل این گفت‌وگو را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر ببینید:
🌐 https://apll.ir/?p=15353
@theapll
گزارش تصویری جشن نودمین زادروز استاد حسن انوری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی
🌐 https://apll.ir/?p=15359
🌐 https://apll.ir/?p=15359
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
آیا رستم از نام و نشان سهراب آگاهی داشت؟
نگاه دکتر حسن انوری به داستان رستم و سهراب
بخشی از گفت‌وگویی بلند با استاد فرزانه، دکتر حسن انوری، به‌مناسبت نودمین زادروز ایشان
@theapll
نگاه دکتر حسن انوری به داستان رستم و سهراب
بخشی از گفت‌وگویی بلند با استاد فرزانه، دکتر حسن انوری، به‌مناسبت نودمین زادروز ایشان
@theapll
دهم اسفندماه، زادروز مهدی اخوان ثالث (۱۳۰۶-۱۳۶۹)
پیغام
چون درختی در صمیم سرد و بی‌ابرِ زمستانی
هرچه برگم بود و بارم بود،
هرچه از فرّ بلوغِ گرمِ تابستان و میراث بهارم بود،
هرچه یاد و یادگارم بود،
ریخته‌ست.
چون درختی در زمستانم،
بی که پندارد بهاری بود و خواهد بود.
دیگر اکنون هیچ مرغ پیر یا کوری
در چنین عریانیِ انبوهم آیا لانه خواهد بست؟
دیگر آیا زخمه‌های هیچ پیرایش،
با امید روزهای سبز آینده؛
خواهدم این سوی و آن سو خست؟
چون درختی اندر اقصایِ زمستانم.
ریخته دیری‌ست
هرچه بودم یاد و بودم برگ.
یادِ با نرمک نسیمی چون نمازِ شعلۀ بیمار لرزیدن،
برگِ چونان صخرۀ کرّی نلرزیدن.
یادِ رنج از دست‌های منتظر بردن،
برگِ از اشک و نگاه و ناله آزردن.
ای بهارِ همچنان تا جاودان در راه!
همچنان تا جاودان بر شهرها و روستاهای دگر بگذر.
هرگز و هرگز
بر بیابانِ غریب من
منگر و منگر.
سایۀ نمناک و سبزت هر چه از من دورتر، خوشتر.
بیم دارم کز نسیمِ ساحرِ ابریشمینِ تو،
تکمۀ سبزی بروید باز، بر پیراهنِ خشک و کبود من.
همچنان بگذار
تا درودِ دردناکِ اَندُهان مانَد سرود من.
(تهران، آبان ۱۳۳۶)
@theapll
پیغام
چون درختی در صمیم سرد و بی‌ابرِ زمستانی
هرچه برگم بود و بارم بود،
هرچه از فرّ بلوغِ گرمِ تابستان و میراث بهارم بود،
هرچه یاد و یادگارم بود،
ریخته‌ست.
چون درختی در زمستانم،
بی که پندارد بهاری بود و خواهد بود.
دیگر اکنون هیچ مرغ پیر یا کوری
در چنین عریانیِ انبوهم آیا لانه خواهد بست؟
دیگر آیا زخمه‌های هیچ پیرایش،
با امید روزهای سبز آینده؛
خواهدم این سوی و آن سو خست؟
چون درختی اندر اقصایِ زمستانم.
ریخته دیری‌ست
هرچه بودم یاد و بودم برگ.
یادِ با نرمک نسیمی چون نمازِ شعلۀ بیمار لرزیدن،
برگِ چونان صخرۀ کرّی نلرزیدن.
یادِ رنج از دست‌های منتظر بردن،
برگِ از اشک و نگاه و ناله آزردن.
ای بهارِ همچنان تا جاودان در راه!
همچنان تا جاودان بر شهرها و روستاهای دگر بگذر.
هرگز و هرگز
بر بیابانِ غریب من
منگر و منگر.
سایۀ نمناک و سبزت هر چه از من دورتر، خوشتر.
بیم دارم کز نسیمِ ساحرِ ابریشمینِ تو،
تکمۀ سبزی بروید باز، بر پیراهنِ خشک و کبود من.
همچنان بگذار
تا درودِ دردناکِ اَندُهان مانَد سرود من.
(تهران، آبان ۱۳۳۶)
@theapll
فاصله‌گذاری حرف «ب / به»
🔸 در فاصله‌گذاری «ب/ به» سه حالت وجود دارد:
الف) «ب/ به» در موارد زیر پیوسته نوشته می‌شود:
۱. هنگامی که بر سر فعل یا مصدر بیاید (همان که «بای زینت» یا «بای تأکید» یا «بای التزام» خوانده می‌شود):
بروم، بگفتم، بگفتن (= گفتن)، بنماید، بنویس
۲. در واژه‌‌های بدین، بدان، بدو، بدیشان به کار رود.
۳. در صورت‌های واژگانیشده و تخفیفیافته مانند: بجا (صفت)، بخْرد، بسامان، بسزا، بشْکوه، بنام، بهنجار، بهوش
ب) به در صفتها، قیدها و حروف اضافۀ مرکّب با نیم‌فاصله نوشته می‌شود:
بهخصوص (صفت و قید)، به‌سختی، به‌جهتِ، به‌محضِ، به‌موجبِ
ج) به در نقش حرف اضافه و همچنین در فعل‌های گروهی (عبارت‌‌های فعلی) که حرف اضافۀ پیش‌از فعل است با فاصلۀ کامل از اسم پس‌از خود نوشته می‌شود:
به برادرت گفتم، به کار بردم
@theapll
🔸 در فاصله‌گذاری «ب/ به» سه حالت وجود دارد:
الف) «ب/ به» در موارد زیر پیوسته نوشته می‌شود:
۱. هنگامی که بر سر فعل یا مصدر بیاید (همان که «بای زینت» یا «بای تأکید» یا «بای التزام» خوانده می‌شود):
بروم، بگفتم، بگفتن (= گفتن)، بنماید، بنویس
۲. در واژه‌‌های بدین، بدان، بدو، بدیشان به کار رود.
۳. در صورت‌های واژگانیشده و تخفیفیافته مانند: بجا (صفت)، بخْرد، بسامان، بسزا، بشْکوه، بنام، بهنجار، بهوش
ب) به در صفتها، قیدها و حروف اضافۀ مرکّب با نیم‌فاصله نوشته می‌شود:
بهخصوص (صفت و قید)، به‌سختی، به‌جهتِ، به‌محضِ، به‌موجبِ
ج) به در نقش حرف اضافه و همچنین در فعل‌های گروهی (عبارت‌‌های فعلی) که حرف اضافۀ پیش‌از فعل است با فاصلۀ کامل از اسم پس‌از خود نوشته می‌شود:
به برادرت گفتم، به کار بردم
@theapll
پانزدهم اسفند، سالگرد درگذشت محمد زُهری (۱۳۰۵-۱۳۷۳)
دل،
تنگِ تنگ است
دل،
مشت خون،
نشسته به اندوه
دل،
شهربند سینه،
جام ظریف کوزه‌گر دهر
این آبگینه، در خور سنگ است.
@theapll
دل،
تنگِ تنگ است
دل،
مشت خون،
نشسته به اندوه
دل،
شهربند سینه،
جام ظریف کوزه‌گر دهر
این آبگینه، در خور سنگ است.
@theapll
به مناسبت هفتۀ نکوداشت حکیم نظامی گنجوی، نمونه‌هایی از دست‌خط استادِ زنده‌یاد جلال‌الدّین همایی را در حاشیۀ صفحۀ عنوان سه دفتر از خمسۀ نظامی (شرف‌نامه، مخزن الاسرار و هفت‌پیکر) ببینید:
[شیوۀ نگارش استاد همایی رعایت شده است]
شرف‌نامه
در طهران بتوسط جناب آقای حاج اسمعیل آقا امیرخیزی رئیس دارالفنون خریداری شد. و اکنون تمام خمسۀ نظامی چاپ آقای وحید دستگردی در کتابخانۀ ناچیز من موجود است
بتاریخ آذرماه ۱۳۱۶
(جلال همائی)
مخزن الاسرار
از کتابخانۀ طهران واقع در خیابان لاله‌زار خریده شده بتاریخ ۳۰ بهمن‌ماه ۱۳۱۳ شمسی هجری مطابق ۱۳۵۳ قمری هجری
(جلال همائی)
هفت‌پیکر
بسمه تعالی
عجب است که با سی نسخۀ کهن‌سال و اینهمه ادّعا و تشکیل یک انجمن برای تصحیح نظامی باز این اندازه مغلوط درآمده است و از متن مغلوط‌تر حواشی عجیب و غریب است
بتاریخ۲۳/ اسفند ۱۳۱۵ شمسی هجری
(جلال همائی)
@theapll
[شیوۀ نگارش استاد همایی رعایت شده است]
شرف‌نامه
در طهران بتوسط جناب آقای حاج اسمعیل آقا امیرخیزی رئیس دارالفنون خریداری شد. و اکنون تمام خمسۀ نظامی چاپ آقای وحید دستگردی در کتابخانۀ ناچیز من موجود است
بتاریخ آذرماه ۱۳۱۶
(جلال همائی)
مخزن الاسرار
از کتابخانۀ طهران واقع در خیابان لاله‌زار خریده شده بتاریخ ۳۰ بهمن‌ماه ۱۳۱۳ شمسی هجری مطابق ۱۳۵۳ قمری هجری
(جلال همائی)
هفت‌پیکر
بسمه تعالی
عجب است که با سی نسخۀ کهن‌سال و اینهمه ادّعا و تشکیل یک انجمن برای تصحیح نظامی باز این اندازه مغلوط درآمده است و از متن مغلوط‌تر حواشی عجیب و غریب است
بتاریخ۲۳/ اسفند ۱۳۱۵ شمسی هجری
(جلال همائی)
@theapll
شمارۀ هشتاد و ششم نامۀ فرهنگستان، ویژۀ تحقیقات ادبی، منتشر شد
عنوان مقالات و نویسندگان تازه‌ترین شمارۀ مجلۀ تحقیقات ادبی به این شرح است:
«صد سال دانایی (سرمقاله: مروری بر زندگانی شادروان احمد سمیعی)»: غلامعلی حدّاد عادل؛ «سره‌گرایی: کوششی ذوقی یا واکنشی اجتماعی؟»: یداللّه جلالی پندری؛ «از اضطراب متن تا تحوّل «ـیذ»: بررسی و تحلیل دو نمونه از تصرّفات میبدی و کاتبان کشف الأسرار در تفسیر خواجه عبدالله انصاری»: سیّد محمّد عمادی حائری؛ «طبقه‌بندی الفبای فارسی براساس ساختار نوشتاری»: فرزین غفوری؛ «فرهنگ بسامدی فارسی؛ اثری نیازمند ویرایش یا تألیف دوباره؟»: غلامرضا مستعلی پارسا و سیّد حمید حسنی؛ «راحة الصّدور راوندی از نگرگاه فواید ادبی آن»: مجاهد غلامی؛ «مولانا و ابن‌جوزی»: حسن حیدرزادۀ سردرود؛ «ولایت‌نامه؛ گونه‌ای برجسته در ادبّیات شیعیِ قرن نهم»: حمزه کفّاش.
علاقه‌مندان می‌توانند نسخهٔ رایگان این شماره از مجلۀ تحقیقات ادبی را از اینجا بارگیری کنند.
@theapll
عنوان مقالات و نویسندگان تازه‌ترین شمارۀ مجلۀ تحقیقات ادبی به این شرح است:
«صد سال دانایی (سرمقاله: مروری بر زندگانی شادروان احمد سمیعی)»: غلامعلی حدّاد عادل؛ «سره‌گرایی: کوششی ذوقی یا واکنشی اجتماعی؟»: یداللّه جلالی پندری؛ «از اضطراب متن تا تحوّل «ـیذ»: بررسی و تحلیل دو نمونه از تصرّفات میبدی و کاتبان کشف الأسرار در تفسیر خواجه عبدالله انصاری»: سیّد محمّد عمادی حائری؛ «طبقه‌بندی الفبای فارسی براساس ساختار نوشتاری»: فرزین غفوری؛ «فرهنگ بسامدی فارسی؛ اثری نیازمند ویرایش یا تألیف دوباره؟»: غلامرضا مستعلی پارسا و سیّد حمید حسنی؛ «راحة الصّدور راوندی از نگرگاه فواید ادبی آن»: مجاهد غلامی؛ «مولانا و ابن‌جوزی»: حسن حیدرزادۀ سردرود؛ «ولایت‌نامه؛ گونه‌ای برجسته در ادبّیات شیعیِ قرن نهم»: حمزه کفّاش.
علاقه‌مندان می‌توانند نسخهٔ رایگان این شماره از مجلۀ تحقیقات ادبی را از اینجا بارگیری کنند.
@theapll