بازدید مدیران گروه‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی

🔸روز سه‌شنبه، ۲۳ مردادماه، مدیران گروه‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی بازدید کردند.

🔸 در این دیدار، دکتر عبدالرضا مدرس‌زاده، مدیر گروه کشوری زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه‌ آزاد اسلامی به عنوان مسئول دفتر ارتباط با فرهنگستان در این دانشگاه منصوب شد.

@theapll

کتاب واژه‌های سغدی در متون کهن فارسی منتشر شد

🔸 کتاب واژه‌های سغدی در متون کهن فارسی، تألیف علی رواقی در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد.

🔸زبان سغدی یکی از زبان‌های شاخۀ ایرانی میانۀ شرقی است که از نگاه گستردگی ادبیات و تنوع موضوع می‌توان آن را یکی از زبان‌های مهم ایرانی دانست.

🔸 انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی کتاب واژه‌های سغدی در متون کهن فارسی، تألیف علی رواقی، را اردیبهشت ۱۴۰۳ و در ۶۲۹ صفحه منتشر کرده است.

🔸 علاقه‌مندان می‌توانند برای خرید این کتاب با کتاب‌فروشی فرهنگستان (شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۹۷ / آقای عفیفی ۰۹۱۲۶۹۴۷۱۴۴) تماس بگیرند.

🔴 متن کامل معرفی کتاب را در وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر بخوانید:
🌐 https://apll.ir/?p=16745

بحر در کوزه (۱)

فکر آزادی از این زندان ندارد هیچ‌کس
برندارد طوق منّت گردن آزادگان
صائب تبریزی

@theapll

درست بنویسیم (۷)

باجناغ یا باجناق؟

آن ✅ باجناغ است که فامیل نمی‌شود نه 
❌ باجناق

@theapll

بیست و نهم مردادماه، سالگرد درگذشت جواد حدیدی (۱۳۱۱-۱۳۸۱)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)

برخی از آثار:
اسلام از نظر ولتر؛ ایران در ادبیات فرانسه؛ برخورد اندیشه‌ها؛ میراث سوم، روژه گارودی (ترجمه)؛ حدیث عشق در شرق (از سدۀ اول تا سدۀ پنجم هجری)؛ از سعدی تا آراگون؛ نگاهی در آینه؛ دروازه‌های آب (هفده گفتار)؛ شاعران فرانسوی در مکتب عارفان ایرانی
@theapll

به‌مناسبت روز جهانی عکاسی، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا شویم:

📷نمایاب (viewfinder)
ابزاری برای کمک به نماگزینی یا قاب‌‏بندی نما.

📷نمای نزدیک (close-up)
نمایی که در آن، موضوع شامل شی‏ء یا بازیگر، بیشترِ قابِ تصویر را پر می‌‏کند.

📷 پالایه (filter)
صافی، ابزاری برای تصفیه و پالایش.

📷 فاصله‌‏یاب (range finder)
ابزاری الکترونیکی برای اندازه‌‏گیری فاصله.

📷 عدسی (lens)
ابزار شفاف محدب یا مقعری که سبب شکست نور می‌شود.

📷 حسگر (sensor)
دستگاهی که در برابر تغییرات اندازهٔ نور، صوت یا گرما واکنش نشان دهد و آن‌ها را به داده‌های مناسب تبدیل کند.

📷 ترکیب‌بندی (composition)
این واژه در علوم مختلف کاربرد دارد و معنای کلی آن نحوۀ قرار گرفتن و چینش اجزا است. در عکاسی یعنی نحوۀ قرار گرفتن اجزای درون عکس و ارتباط آن‌ها با یکدیگر.
@theapll

فارسی یا پارسی؟

دکتر مجید طامه
معاون گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

نام زبان رسمی کشور ایران در نوشته‌های دوران ساسانیان به‌صورت پارسیگ (pārsīg) آمده‌ است که برگرفته از واژۀ فارسی باستانِ پارسه (-pārsa) است. در سنگ‌نوشته‌های دوران هخامنشیان واژۀ -pārsa در اشاره به سرزمین و قوم «پارس» و همچنین به‌عنوان نامی برای «تخت‌جمشید» به کار رفته‌ است. ظاهراً در این دوران واژۀ -ariya «آریایی، ایرانی» برای نامیدن زبان ایرانیِ به کار رفته در سنگ‌نوشته‌ها معمول بوده ‌است. در دوران اسلامی نیز این زبان غالباً فارسی و گاه پارسی نامیده شده‌ است. بنابراین، در دوره‌های تاریخی این زبان صورت‌های متفاوت ariya-، pārsīg، «پارسی» و «فارسی» برای نامیدن آن به کار رفته‌است.
دو صورت پارسی و فارسی که در دورۀ نو زبان‌های ایرانی در کنار یکدیگر به کار رفته و می‌رود به‌لحاظ معیارهای زبانی هیچ‌کدام نادرست نیست. اما در این میان، از یک‌سو صورتی که بیشتر مصطلح بوده و هست «فارسی» است نه «پارسی»، و از سوی دیگر تحول پ به ف، ب و واو (/p/ به /f/، /b/ و /v/)، که اصطلاحاً نرم‌شدگی خوانده می‌شود، تحول آوایی معمولی است و شواهد دیگری نیز دارد (مانند پیل: فیل؛ اَپسوس: اَفسوس؛ اسپند: اسفند؛ گوسپند: گوسفند؛ پاداَفراه: باداَفراه «جزا، کیفر»؛ پسودن: بسودن «لمس کردن»؛ کَشَف: کَشَو «لاک‌پشت» از *kasyapa-؛ آب: آو از *ap-/āp-) که نشان می‌دهد این دگرگونی صرفاً تحت تأثیر زبان عربی در فارسی نو روی نداده است. به‌هرروی، صورت بی‌نشان و رایج فارسی بر صورت نشان‌دار و کم‌کاربردتر پارسی ترجیح دارد.
@theapll

اول شهریورماه، زادروز بدرالزمان قریب (۱۳۰۸-۱۳۹۹)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)

برخی از آثار:
تحلیل ساختاری فعل در زبان سُغدی؛ زبان‌های خاموش، یوهان فریدریش (ترجمه، با همکاری شادروان یداللّٰه ثمره)؛ وسنتره جاتکه، داستان تولد بودا به روایت سُغدی؛ فرهنگ سُغدی (سُغدی ـ فارسی ـ انگلیسی)؛ تاریخچۀ گویش‌شناسی در ایران؛ مطالعات سُغدی؛ پژوهش‌های ایرانی باستان و میانه.
@theapll

اول شهریورماه، سالگرد درگذشت پرویز ناتل خانلری (۱۲۹۲-۱۳۶۹)

زبان فارسی متعلق به یک نسل یا یک فرد نیست، زبانی است که همۀ فارسی‌زبانان نسل‌های گذشته و حال و آینده در آن سهیم هستند و هر فردی بر عهده دارد تا آنجا که دانش و ادراک او اقتضا می‌کند، در حفظ این میراث عظیم و عزیز کوشش کند و به نظر من خطا و خیانت است که کسانی بتوانند این وظیفه را انجام بدهند و از روی سهل‌انگاری و بی‌مبالاتی یا به ملاحظات فردی و شخصی از ادای آن غفلت کنند.

نقد بی‌غش، مجموعه گفت‌وگوهای دکتر پرویز ناتل خانلری با صدرالدین الهی، چ دوم، نشر معین، تهران ۱۳۹۳، صص ۱۸۰ – ۱۸۱.
@theapll

به‌مناسبت اول شهریور، روز پزشک، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا شویم:

همه‌‏گیرشناسی (epidemiology)
مطالعۀ شیوۀ انتشار بیماری‌ها و عوامل بیماری‌‏زا یا هر عاملی که با تندرستی پیوند داشته باشد.

شنوایی‌‏شناسی (audiology)
مطالعۀ اختلالات شنوایی از راه شناسایی و سنجش کاستی کارکرد شنوایی و توان‌بخشی آن.

بینایی‌سنجی (optometry)
آزمایش چشم و ساختارهای مربوط به آن برای یافتن اختلالات بینایی و تجویز عدسی‌های مناسب یا دیگر ابزار کمک‏کننده به بینایی یا تمرین‌های چشمی برای جبران کاستی‌های دید.

پایش (monitoring)
۱. اندازه‌گیری و تحلیل پیوستۀ داده‌ها و سنجش‌های روزمره برای تعیین تغییرات صورت‌گرفته در وضعیت تندرستی افراد یا محیط فیزیکی و اجتماعی آن‌ها.
۲. تحلیل و بررسی اثر یا اثرات یک مداخله بر وضع تندرستی جامعۀ هدف.


ماهینگی، قاعدگی (menstruation)
خروج طبیعی و دوره‏ای خون و بافت‌های مخاطی از زهدان ناباردار.

شهربندان (lock down)
نوعی سیاست محدودسازی که برابر آن افراد مجبورند در جایی که هستند بمانند تا خطرات احتمالی، خود آن‌ها و دیگران را تهدید نکند.

@theapll