دربارۀ گردهبرداری (۲)
به قلم فرهاد قربان زاده
پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی
گردهبرداری (ترجمۀ قرضی) به معنی ترجمۀ هریک از تکواژهای واژه یا عبارت زبان مبدأ به زبان مقصد است. گردهبرداری یکی از رایجترین روشهای واژهسازی در زبانهاست و برای نمونه، زبان آلمانی به داشتن شمار انبوهی واژه و عبارت گردهبرداریشده نامبردار است.
در کتابهای ویرایش زبانی به ده بیست واژه یا عبارتی که براساس فرایند گردهبرداری ساخته شدهاند اشاره شده و آنها را غلط دانستهاند. همین موجب شده برخی ویراستاران گردهبرداری را نادرست بپندارند. اگر برخی واژهها یا عبارتهای ذکرشده در کتابهای آموزش ویرایش را نادیده بگیریم، در فارسی هزاران واژه و عبارت گردهبرداریشده وجود دارد. بیشترِ این واژهها و عبارتها به قدری برای ما طبیعیاند که معمولاً متوجه نمیشویم از زبانی دیگر به فارسی ترجمه شدهاند.
@theapll
به قلم فرهاد قربان زاده
پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی
گردهبرداری (ترجمۀ قرضی) به معنی ترجمۀ هریک از تکواژهای واژه یا عبارت زبان مبدأ به زبان مقصد است. گردهبرداری یکی از رایجترین روشهای واژهسازی در زبانهاست و برای نمونه، زبان آلمانی به داشتن شمار انبوهی واژه و عبارت گردهبرداریشده نامبردار است.
در کتابهای ویرایش زبانی به ده بیست واژه یا عبارتی که براساس فرایند گردهبرداری ساخته شدهاند اشاره شده و آنها را غلط دانستهاند. همین موجب شده برخی ویراستاران گردهبرداری را نادرست بپندارند. اگر برخی واژهها یا عبارتهای ذکرشده در کتابهای آموزش ویرایش را نادیده بگیریم، در فارسی هزاران واژه و عبارت گردهبرداریشده وجود دارد. بیشترِ این واژهها و عبارتها به قدری برای ما طبیعیاند که معمولاً متوجه نمیشویم از زبانی دیگر به فارسی ترجمه شدهاند.
@theapll
اول شهریورماه، زادروز بدرالزمان قریب (۱۳۰۸-۱۳۹۹)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)
برخی از آثار:
تحلیل ساختاری فعل در زبان سُغدی؛ زبانهای خاموش، یوهان فریدریش (ترجمه، با همکاری شادروان یداللّٰه ثمره)؛ وسنتره جاتکه، داستان تولد بودا به روایت سُغدی؛ فرهنگ سُغدی (سُغدی ـ فارسی ـ انگلیسی)؛ تاریخچۀ گویششناسی در ایران؛ مطالعات سُغدی؛ پژوهشهای ایرانی باستان و میانه.
@theapll
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)
برخی از آثار:
تحلیل ساختاری فعل در زبان سُغدی؛ زبانهای خاموش، یوهان فریدریش (ترجمه، با همکاری شادروان یداللّٰه ثمره)؛ وسنتره جاتکه، داستان تولد بودا به روایت سُغدی؛ فرهنگ سُغدی (سُغدی ـ فارسی ـ انگلیسی)؛ تاریخچۀ گویششناسی در ایران؛ مطالعات سُغدی؛ پژوهشهای ایرانی باستان و میانه.
@theapll
اول شهریورماه، سالگرد درگذشت پرویز ناتل خانلری (۱۲۹۲-۱۳۶۹)
زبان فارسی متعلق به یک نسل یا یک فرد نیست، زبانی است که همۀ فارسیزبانان نسلهای گذشته و حال و آینده در آن سهیم هستند و هر فردی بر عهده دارد تا آنجا که دانش و ادراک او اقتضا میکند، در حفظ این میراث عظیم و عزیز کوشش کند و به نظر من خطا و خیانت است که کسانی بتوانند این وظیفه را انجام بدهند و از روی سهلانگاری و بیمبالاتی یا به ملاحظات فردی و شخصی از ادای آن غفلت کنند.
نقد بیغش، مجموعه گفتوگوهای دکتر پرویز ناتل خانلری با صدرالدین الهی، چ دوم، نشر معین، تهران ۱۳۹۳، صص ۱۸۰ – ۱۸۱.
@theapll
زبان فارسی متعلق به یک نسل یا یک فرد نیست، زبانی است که همۀ فارسیزبانان نسلهای گذشته و حال و آینده در آن سهیم هستند و هر فردی بر عهده دارد تا آنجا که دانش و ادراک او اقتضا میکند، در حفظ این میراث عظیم و عزیز کوشش کند و به نظر من خطا و خیانت است که کسانی بتوانند این وظیفه را انجام بدهند و از روی سهلانگاری و بیمبالاتی یا به ملاحظات فردی و شخصی از ادای آن غفلت کنند.
نقد بیغش، مجموعه گفتوگوهای دکتر پرویز ناتل خانلری با صدرالدین الهی، چ دوم، نشر معین، تهران ۱۳۹۳، صص ۱۸۰ – ۱۸۱.
@theapll
بهمناسبت اول شهریور، روز پزشک، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا شویم:
همهگیرشناسی (epidemiology)
مطالعۀ شیوۀ انتشار بیماریها و عوامل بیماریزا یا هر عاملی که با تندرستی پیوند داشته باشد.
شنواییشناسی (audiology)
مطالعۀ اختلالات شنوایی از راه شناسایی و سنجش کاستی کارکرد شنوایی و توانبخشی آن.
بیناییسنجی (optometry)
آزمایش چشم و ساختارهای مربوط به آن برای یافتن اختلالات بینایی و تجویز عدسیهای مناسب یا دیگر ابزار کمککننده به بینایی یا تمرینهای چشمی برای جبران کاستیهای دید.
پایش (monitoring)
۱. اندازهگیری و تحلیل پیوستۀ دادهها و سنجشهای روزمره برای تعیین تغییرات صورتگرفته در وضعیت تندرستی افراد یا محیط فیزیکی و اجتماعی آنها.
۲. تحلیل و بررسی اثر یا اثرات یک مداخله بر وضع تندرستی جامعۀ هدف.
ماهینگی، قاعدگی (menstruation)
خروج طبیعی و دورهای خون و بافتهای مخاطی از زهدان ناباردار.
شهربندان (lock down)
نوعی سیاست محدودسازی که برابر آن افراد مجبورند در جایی که هستند بمانند تا خطرات احتمالی، خود آنها و دیگران را تهدید نکند.
@theapll
همهگیرشناسی (epidemiology)
مطالعۀ شیوۀ انتشار بیماریها و عوامل بیماریزا یا هر عاملی که با تندرستی پیوند داشته باشد.
شنواییشناسی (audiology)
مطالعۀ اختلالات شنوایی از راه شناسایی و سنجش کاستی کارکرد شنوایی و توانبخشی آن.
بیناییسنجی (optometry)
آزمایش چشم و ساختارهای مربوط به آن برای یافتن اختلالات بینایی و تجویز عدسیهای مناسب یا دیگر ابزار کمککننده به بینایی یا تمرینهای چشمی برای جبران کاستیهای دید.
پایش (monitoring)
۱. اندازهگیری و تحلیل پیوستۀ دادهها و سنجشهای روزمره برای تعیین تغییرات صورتگرفته در وضعیت تندرستی افراد یا محیط فیزیکی و اجتماعی آنها.
۲. تحلیل و بررسی اثر یا اثرات یک مداخله بر وضع تندرستی جامعۀ هدف.
ماهینگی، قاعدگی (menstruation)
خروج طبیعی و دورهای خون و بافتهای مخاطی از زهدان ناباردار.
شهربندان (lock down)
نوعی سیاست محدودسازی که برابر آن افراد مجبورند در جایی که هستند بمانند تا خطرات احتمالی، خود آنها و دیگران را تهدید نکند.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
چهارم شهریورماه، سالگرد درگذشت مهدی اخوان ثالث (۱۳۰۷-۱۳۶۹)
شادی نماند و شور نماند و هوس نماند
سهل است این سخن، که مجال نفس نماند
فریاد از آن کنند که فریادرس رسد
فریاد را چه سود، چو فریادرس نماند؟
@theapll
شادی نماند و شور نماند و هوس نماند
سهل است این سخن، که مجال نفس نماند
فریاد از آن کنند که فریادرس رسد
فریاد را چه سود، چو فریادرس نماند؟
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ز داروخانهٔ لطفش چو دارو جان نمییابد
بسازم با غم دردش بنالم زار چهتْوان کرد؟
عراقی
#بحر_در_کوزه
@theapll
بسازم با غم دردش بنالم زار چهتْوان کرد؟
عراقی
#بحر_در_کوزه
@theapll
ششم شهریورماه، زادروز محمد دبیرمقدم (۱۳۳۲)
عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۸۸/۳/۲۷)
برخی از آثار:
زبانشناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی (در سه ویراست)؛ پژوهشهای زبانشناختی فارسی، ردهشناسی زبانهای ایرانی (۲ جلد)؛ کتابشناسی توصیفی آزفا (آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان)؛ زبانشناسی: منظری ایرانی (نظریۀ تعاملی زبان)؛ مجموعهمقالههای نخستین، سومین، پنجمین، هفتمین و هشتمین کنفرانس زبانشناسی (۵ جلد).
@theapll
عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۸۸/۳/۲۷)
برخی از آثار:
زبانشناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی (در سه ویراست)؛ پژوهشهای زبانشناختی فارسی، ردهشناسی زبانهای ایرانی (۲ جلد)؛ کتابشناسی توصیفی آزفا (آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان)؛ زبانشناسی: منظری ایرانی (نظریۀ تعاملی زبان)؛ مجموعهمقالههای نخستین، سومین، پنجمین، هفتمین و هشتمین کنفرانس زبانشناسی (۵ جلد).
@theapll
هفتم شهریورماه، زادروز کیومرث صابری (گلآقا) (۱۳۲۰-۱۳۸۳)
@theapll
@theapll
آشنایی با زبانهای ایرانی (۸)
زبانها و گویشهای ایرانی نو
زبانها و گویشهای ایرانی دستۀ غربی
گروه گویشهای جنوب شرقی
گویشهای عمدۀ این گروه را میتوان به چند شاخه تقسیم کرد:
۱ـ لارستانی در ناحیۀ لارستان، واقع در جنوب شرقی استان فارس
۲ـ بَشکَردی یا بَشاگِردی، در ناحیۀ بَشاگِرد، واقع در غرب بلوچستان و جنوب کرمان، سَرحدّ استان هرمزگان.
۳- کومْزاری، در شبهجزیرۀ المُسَندَمِ کشورِ عُمان، که برخلاف بسیاری از زبانها و گویشهای ایرانی، از حیطۀ نفوذ زبان فارسی دور مانده است.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویشهای ایرانی نو، محمد حسندوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، ص هیجده.
@theapll
زبانها و گویشهای ایرانی نو
زبانها و گویشهای ایرانی دستۀ غربی
گروه گویشهای جنوب شرقی
گویشهای عمدۀ این گروه را میتوان به چند شاخه تقسیم کرد:
۱ـ لارستانی در ناحیۀ لارستان، واقع در جنوب شرقی استان فارس
۲ـ بَشکَردی یا بَشاگِردی، در ناحیۀ بَشاگِرد، واقع در غرب بلوچستان و جنوب کرمان، سَرحدّ استان هرمزگان.
۳- کومْزاری، در شبهجزیرۀ المُسَندَمِ کشورِ عُمان، که برخلاف بسیاری از زبانها و گویشهای ایرانی، از حیطۀ نفوذ زبان فارسی دور مانده است.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویشهای ایرانی نو، محمد حسندوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، ص هیجده.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
دهم شهریور، سالگرد درگذشت احسان یارشاطر (۱۲۹۹-۱۳۹۷)
@theapll
@theapll
پیام تسلیت غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به مناسبت درگذشت شاعر معاصر، استاد محمدعلی بهمنی
باسمه تعالی
درگذشت شاعر پیشکسوت معاصر، روانشاد محمدعلی بهمنی، موجب اندوه و تأثر شد.
استاد بهمنی به همراه تنی چند از شاعران همروزگارش جانی تازه به قالب غزل بخشید و کوشید از ظرفیتهای این گونۀ کهن برای بیان سخن انسان معاصر بهره گیرد. زبان او در غزلها و ترانههایش نرم و روان و آهنگین و سرمشق شاعران جوانتر بود و یکی از رازهای توجه شعردوستان و شعرخوانان به سرودههایش، زبان و بیان تازه و امروزین او و نزدیکی آن به هنجار گفتار بود.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با نکوداشت بیشاز پنج دهه کوشش پربار ادبی زندهیاد محمدعلی بهمنی، درگذشت این شاعر پیشکسوت را به جامعۀ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی و فرهنگ ایرانی، دوستان و شاگردان و بهویژه بازماندگان ارجمندشان تسلیت میگوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن استاد درگذشته آرامش و آمرزش روان آرزو میکند.
@theapll
باسمه تعالی
درگذشت شاعر پیشکسوت معاصر، روانشاد محمدعلی بهمنی، موجب اندوه و تأثر شد.
استاد بهمنی به همراه تنی چند از شاعران همروزگارش جانی تازه به قالب غزل بخشید و کوشید از ظرفیتهای این گونۀ کهن برای بیان سخن انسان معاصر بهره گیرد. زبان او در غزلها و ترانههایش نرم و روان و آهنگین و سرمشق شاعران جوانتر بود و یکی از رازهای توجه شعردوستان و شعرخوانان به سرودههایش، زبان و بیان تازه و امروزین او و نزدیکی آن به هنجار گفتار بود.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با نکوداشت بیشاز پنج دهه کوشش پربار ادبی زندهیاد محمدعلی بهمنی، درگذشت این شاعر پیشکسوت را به جامعۀ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی و فرهنگ ایرانی، دوستان و شاگردان و بهویژه بازماندگان ارجمندشان تسلیت میگوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن استاد درگذشته آرامش و آمرزش روان آرزو میکند.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
به یاد محمدعلی بهمنی (۱۳۲۱-۱۴۰۳)
دل من یه روز به دریا زد و رفت
پشت پا به رسم دنیا زد و رفت
زندهها خیلی براش کهنه بودن
خودشو تو مردهها جا زد و رفت
#بحر_در_کوزه
@theapll
دل من یه روز به دریا زد و رفت
پشت پا به رسم دنیا زد و رفت
زندهها خیلی براش کهنه بودن
خودشو تو مردهها جا زد و رفت
#بحر_در_کوزه
@theapll
شما که غریبه نیستید
آیین نکوداشت هشتادمین زادروز استاد هوشنگ مرادی کرمانی
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دوشنبه، ۱۹ شهريورماه ۱۴۰۳
ساعت ۱۰
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، کتابخانهٔ مرکزی
حضور علاقهمندان در این نشست آزاد است.
@theapll
آیین نکوداشت هشتادمین زادروز استاد هوشنگ مرادی کرمانی
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دوشنبه، ۱۹ شهريورماه ۱۴۰۳
ساعت ۱۰
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، کتابخانهٔ مرکزی
حضور علاقهمندان در این نشست آزاد است.
@theapll