دربارۀ گردهبرداری (۲)
به قلم فرهاد قربان زاده
پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی
گردهبرداری (ترجمۀ قرضی) به معنی ترجمۀ هریک از تکواژهای واژه یا عبارت زبان مبدأ به زبان مقصد است. گردهبرداری یکی از رایجترین روشهای واژهسازی در زبانهاست و برای نمونه، زبان آلمانی به داشتن شمار انبوهی واژه و عبارت گردهبرداریشده نامبردار است.
در کتابهای ویرایش زبانی به ده بیست واژه یا عبارتی که براساس فرایند گردهبرداری ساخته شدهاند اشاره شده و آنها را غلط دانستهاند. همین موجب شده برخی ویراستاران گردهبرداری را نادرست بپندارند. اگر برخی واژهها یا عبارتهای ذکرشده در کتابهای آموزش ویرایش را نادیده بگیریم، در فارسی هزاران واژه و عبارت گردهبرداریشده وجود دارد. بیشترِ این واژهها و عبارتها به قدری برای ما طبیعیاند که معمولاً متوجه نمیشویم از زبانی دیگر به فارسی ترجمه شدهاند.
@theapll
به قلم فرهاد قربان زاده
پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی
گردهبرداری (ترجمۀ قرضی) به معنی ترجمۀ هریک از تکواژهای واژه یا عبارت زبان مبدأ به زبان مقصد است. گردهبرداری یکی از رایجترین روشهای واژهسازی در زبانهاست و برای نمونه، زبان آلمانی به داشتن شمار انبوهی واژه و عبارت گردهبرداریشده نامبردار است.
در کتابهای ویرایش زبانی به ده بیست واژه یا عبارتی که براساس فرایند گردهبرداری ساخته شدهاند اشاره شده و آنها را غلط دانستهاند. همین موجب شده برخی ویراستاران گردهبرداری را نادرست بپندارند. اگر برخی واژهها یا عبارتهای ذکرشده در کتابهای آموزش ویرایش را نادیده بگیریم، در فارسی هزاران واژه و عبارت گردهبرداریشده وجود دارد. بیشترِ این واژهها و عبارتها به قدری برای ما طبیعیاند که معمولاً متوجه نمیشویم از زبانی دیگر به فارسی ترجمه شدهاند.
@theapll
اول شهریورماه، زادروز بدرالزمان قریب (۱۳۰۸-۱۳۹۹)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)
برخی از آثار:
تحلیل ساختاری فعل در زبان سُغدی؛ زبانهای خاموش، یوهان فریدریش (ترجمه، با همکاری شادروان یداللّٰه ثمره)؛ وسنتره جاتکه، داستان تولد بودا به روایت سُغدی؛ فرهنگ سُغدی (سُغدی ـ فارسی ـ انگلیسی)؛ تاریخچۀ گویششناسی در ایران؛ مطالعات سُغدی؛ پژوهشهای ایرانی باستان و میانه.
@theapll
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)
برخی از آثار:
تحلیل ساختاری فعل در زبان سُغدی؛ زبانهای خاموش، یوهان فریدریش (ترجمه، با همکاری شادروان یداللّٰه ثمره)؛ وسنتره جاتکه، داستان تولد بودا به روایت سُغدی؛ فرهنگ سُغدی (سُغدی ـ فارسی ـ انگلیسی)؛ تاریخچۀ گویششناسی در ایران؛ مطالعات سُغدی؛ پژوهشهای ایرانی باستان و میانه.
@theapll
اول شهریورماه، سالگرد درگذشت پرویز ناتل خانلری (۱۲۹۲-۱۳۶۹)
زبان فارسی متعلق به یک نسل یا یک فرد نیست، زبانی است که همۀ فارسیزبانان نسلهای گذشته و حال و آینده در آن سهیم هستند و هر فردی بر عهده دارد تا آنجا که دانش و ادراک او اقتضا میکند، در حفظ این میراث عظیم و عزیز کوشش کند و به نظر من خطا و خیانت است که کسانی بتوانند این وظیفه را انجام بدهند و از روی سهلانگاری و بیمبالاتی یا به ملاحظات فردی و شخصی از ادای آن غفلت کنند.
نقد بیغش، مجموعه گفتوگوهای دکتر پرویز ناتل خانلری با صدرالدین الهی، چ دوم، نشر معین، تهران ۱۳۹۳، صص ۱۸۰ – ۱۸۱.
@theapll
زبان فارسی متعلق به یک نسل یا یک فرد نیست، زبانی است که همۀ فارسیزبانان نسلهای گذشته و حال و آینده در آن سهیم هستند و هر فردی بر عهده دارد تا آنجا که دانش و ادراک او اقتضا میکند، در حفظ این میراث عظیم و عزیز کوشش کند و به نظر من خطا و خیانت است که کسانی بتوانند این وظیفه را انجام بدهند و از روی سهلانگاری و بیمبالاتی یا به ملاحظات فردی و شخصی از ادای آن غفلت کنند.
نقد بیغش، مجموعه گفتوگوهای دکتر پرویز ناتل خانلری با صدرالدین الهی، چ دوم، نشر معین، تهران ۱۳۹۳، صص ۱۸۰ – ۱۸۱.
@theapll
بهمناسبت اول شهریور، روز پزشک، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا شویم:
همهگیرشناسی (epidemiology)
مطالعۀ شیوۀ انتشار بیماریها و عوامل بیماریزا یا هر عاملی که با تندرستی پیوند داشته باشد.
شنواییشناسی (audiology)
مطالعۀ اختلالات شنوایی از راه شناسایی و سنجش کاستی کارکرد شنوایی و توانبخشی آن.
بیناییسنجی (optometry)
آزمایش چشم و ساختارهای مربوط به آن برای یافتن اختلالات بینایی و تجویز عدسیهای مناسب یا دیگر ابزار کمککننده به بینایی یا تمرینهای چشمی برای جبران کاستیهای دید.
پایش (monitoring)
۱. اندازهگیری و تحلیل پیوستۀ دادهها و سنجشهای روزمره برای تعیین تغییرات صورتگرفته در وضعیت تندرستی افراد یا محیط فیزیکی و اجتماعی آنها.
۲. تحلیل و بررسی اثر یا اثرات یک مداخله بر وضع تندرستی جامعۀ هدف.
ماهینگی، قاعدگی (menstruation)
خروج طبیعی و دورهای خون و بافتهای مخاطی از زهدان ناباردار.
شهربندان (lock down)
نوعی سیاست محدودسازی که برابر آن افراد مجبورند در جایی که هستند بمانند تا خطرات احتمالی، خود آنها و دیگران را تهدید نکند.
@theapll
همهگیرشناسی (epidemiology)
مطالعۀ شیوۀ انتشار بیماریها و عوامل بیماریزا یا هر عاملی که با تندرستی پیوند داشته باشد.
شنواییشناسی (audiology)
مطالعۀ اختلالات شنوایی از راه شناسایی و سنجش کاستی کارکرد شنوایی و توانبخشی آن.
بیناییسنجی (optometry)
آزمایش چشم و ساختارهای مربوط به آن برای یافتن اختلالات بینایی و تجویز عدسیهای مناسب یا دیگر ابزار کمککننده به بینایی یا تمرینهای چشمی برای جبران کاستیهای دید.
پایش (monitoring)
۱. اندازهگیری و تحلیل پیوستۀ دادهها و سنجشهای روزمره برای تعیین تغییرات صورتگرفته در وضعیت تندرستی افراد یا محیط فیزیکی و اجتماعی آنها.
۲. تحلیل و بررسی اثر یا اثرات یک مداخله بر وضع تندرستی جامعۀ هدف.
ماهینگی، قاعدگی (menstruation)
خروج طبیعی و دورهای خون و بافتهای مخاطی از زهدان ناباردار.
شهربندان (lock down)
نوعی سیاست محدودسازی که برابر آن افراد مجبورند در جایی که هستند بمانند تا خطرات احتمالی، خود آنها و دیگران را تهدید نکند.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
چهارم شهریورماه، سالگرد درگذشت مهدی اخوان ثالث (۱۳۰۷-۱۳۶۹)
شادی نماند و شور نماند و هوس نماند
سهل است این سخن، که مجال نفس نماند
فریاد از آن کنند که فریادرس رسد
فریاد را چه سود، چو فریادرس نماند؟
@theapll
شادی نماند و شور نماند و هوس نماند
سهل است این سخن، که مجال نفس نماند
فریاد از آن کنند که فریادرس رسد
فریاد را چه سود، چو فریادرس نماند؟
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ز داروخانهٔ لطفش چو دارو جان نمییابد
بسازم با غم دردش بنالم زار چهتْوان کرد؟
عراقی
#بحر_در_کوزه
@theapll
بسازم با غم دردش بنالم زار چهتْوان کرد؟
عراقی
#بحر_در_کوزه
@theapll
ششم شهریورماه، زادروز محمد دبیرمقدم (۱۳۳۲)
عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۸۸/۳/۲۷)
برخی از آثار:
زبانشناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی (در سه ویراست)؛ پژوهشهای زبانشناختی فارسی، ردهشناسی زبانهای ایرانی (۲ جلد)؛ کتابشناسی توصیفی آزفا (آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان)؛ زبانشناسی: منظری ایرانی (نظریۀ تعاملی زبان)؛ مجموعهمقالههای نخستین، سومین، پنجمین، هفتمین و هشتمین کنفرانس زبانشناسی (۵ جلد).
@theapll
عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۸۸/۳/۲۷)
برخی از آثار:
زبانشناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی (در سه ویراست)؛ پژوهشهای زبانشناختی فارسی، ردهشناسی زبانهای ایرانی (۲ جلد)؛ کتابشناسی توصیفی آزفا (آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان)؛ زبانشناسی: منظری ایرانی (نظریۀ تعاملی زبان)؛ مجموعهمقالههای نخستین، سومین، پنجمین، هفتمین و هشتمین کنفرانس زبانشناسی (۵ جلد).
@theapll
هفتم شهریورماه، زادروز کیومرث صابری (گلآقا) (۱۳۲۰-۱۳۸۳)
@theapll
@theapll
آشنایی با زبانهای ایرانی (۸)
زبانها و گویشهای ایرانی نو
زبانها و گویشهای ایرانی دستۀ غربی
گروه گویشهای جنوب شرقی
گویشهای عمدۀ این گروه را میتوان به چند شاخه تقسیم کرد:
۱ـ لارستانی در ناحیۀ لارستان، واقع در جنوب شرقی استان فارس
۲ـ بَشکَردی یا بَشاگِردی، در ناحیۀ بَشاگِرد، واقع در غرب بلوچستان و جنوب کرمان، سَرحدّ استان هرمزگان.
۳- کومْزاری، در شبهجزیرۀ المُسَندَمِ کشورِ عُمان، که برخلاف بسیاری از زبانها و گویشهای ایرانی، از حیطۀ نفوذ زبان فارسی دور مانده است.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویشهای ایرانی نو، محمد حسندوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، ص هیجده.
@theapll
زبانها و گویشهای ایرانی نو
زبانها و گویشهای ایرانی دستۀ غربی
گروه گویشهای جنوب شرقی
گویشهای عمدۀ این گروه را میتوان به چند شاخه تقسیم کرد:
۱ـ لارستانی در ناحیۀ لارستان، واقع در جنوب شرقی استان فارس
۲ـ بَشکَردی یا بَشاگِردی، در ناحیۀ بَشاگِرد، واقع در غرب بلوچستان و جنوب کرمان، سَرحدّ استان هرمزگان.
۳- کومْزاری، در شبهجزیرۀ المُسَندَمِ کشورِ عُمان، که برخلاف بسیاری از زبانها و گویشهای ایرانی، از حیطۀ نفوذ زبان فارسی دور مانده است.
برگرفته از: فرهنگ تطبیقی_موضوعی زبان و گویشهای ایرانی نو، محمد حسندوست، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۹، ص هیجده.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
دهم شهریور، سالگرد درگذشت احسان یارشاطر (۱۲۹۹-۱۳۹۷)
@theapll
@theapll
پیام تسلیت غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به مناسبت درگذشت شاعر معاصر، استاد محمدعلی بهمنی
باسمه تعالی
درگذشت شاعر پیشکسوت معاصر، روانشاد محمدعلی بهمنی، موجب اندوه و تأثر شد.
استاد بهمنی به همراه تنی چند از شاعران همروزگارش جانی تازه به قالب غزل بخشید و کوشید از ظرفیتهای این گونۀ کهن برای بیان سخن انسان معاصر بهره گیرد. زبان او در غزلها و ترانههایش نرم و روان و آهنگین و سرمشق شاعران جوانتر بود و یکی از رازهای توجه شعردوستان و شعرخوانان به سرودههایش، زبان و بیان تازه و امروزین او و نزدیکی آن به هنجار گفتار بود.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با نکوداشت بیشاز پنج دهه کوشش پربار ادبی زندهیاد محمدعلی بهمنی، درگذشت این شاعر پیشکسوت را به جامعۀ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی و فرهنگ ایرانی، دوستان و شاگردان و بهویژه بازماندگان ارجمندشان تسلیت میگوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن استاد درگذشته آرامش و آمرزش روان آرزو میکند.
@theapll
باسمه تعالی
درگذشت شاعر پیشکسوت معاصر، روانشاد محمدعلی بهمنی، موجب اندوه و تأثر شد.
استاد بهمنی به همراه تنی چند از شاعران همروزگارش جانی تازه به قالب غزل بخشید و کوشید از ظرفیتهای این گونۀ کهن برای بیان سخن انسان معاصر بهره گیرد. زبان او در غزلها و ترانههایش نرم و روان و آهنگین و سرمشق شاعران جوانتر بود و یکی از رازهای توجه شعردوستان و شعرخوانان به سرودههایش، زبان و بیان تازه و امروزین او و نزدیکی آن به هنجار گفتار بود.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با نکوداشت بیشاز پنج دهه کوشش پربار ادبی زندهیاد محمدعلی بهمنی، درگذشت این شاعر پیشکسوت را به جامعۀ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی و فرهنگ ایرانی، دوستان و شاگردان و بهویژه بازماندگان ارجمندشان تسلیت میگوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن استاد درگذشته آرامش و آمرزش روان آرزو میکند.
@theapll
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
به یاد محمدعلی بهمنی (۱۳۲۱-۱۴۰۳)
دل من یه روز به دریا زد و رفت
پشت پا به رسم دنیا زد و رفت
زندهها خیلی براش کهنه بودن
خودشو تو مردهها جا زد و رفت
#بحر_در_کوزه
@theapll
دل من یه روز به دریا زد و رفت
پشت پا به رسم دنیا زد و رفت
زندهها خیلی براش کهنه بودن
خودشو تو مردهها جا زد و رفت
#بحر_در_کوزه
@theapll
شما که غریبه نیستید
آیین نکوداشت هشتادمین زادروز استاد هوشنگ مرادی کرمانی
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دوشنبه، ۱۹ شهريورماه ۱۴۰۳
ساعت ۱۰
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، کتابخانهٔ مرکزی
حضور علاقهمندان در این نشست آزاد است.
@theapll
آیین نکوداشت هشتادمین زادروز استاد هوشنگ مرادی کرمانی
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
دوشنبه، ۱۹ شهريورماه ۱۴۰۳
ساعت ۱۰
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، کتابخانهٔ مرکزی
حضور علاقهمندان در این نشست آزاد است.
@theapll
دوازدهم شهریورماه، سالگرد درگذشت اسماعیل سعادت (۱۳۰۴-۱۳۹۹)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)
برخی از آثار:
زندگی میکلآنژ، رومن رولان (ترجمه)؛ تلخکامیهای سوفی، کنتس دوسگور (ترجمه)؛ ایزابل، آندره ژید (ترجمه)؛ کشفیات نوین در روانپزشکی، کلیفورد آلن (ترجمه)؛ شیر و جادوگر، سی. اس. لویس (ترجمه از متن انگلیسی)؛ عصر بدگمانی، ناتالی ساروت (ترجمه)؛ اخلاق، جورج ادوارد مور (ترجمه از متن انگلیسی)؛ بخشی از سیر فلسفه در جهان اسلام، ماجد فخری (ترجمه از متن انگلیسی)؛ مونتنی، پیتر برک (ترجمه از متن انگلیسی)؛ سرود نیبلونگن (ترجمه)؛ رساله در اصلاح فاهمه، اسپینوزا (ترجمه)؛ اسپینوزا، راجر اسکروتن (ترجمه)؛ در کون و فساد، ارسطو (ترجمه)؛ در آسمان، ارسطو (ترجمه)؛ ژان غرغرو و ژان خندهرو، کنتس دوسگور (ترجمه)؛ مسئلۀ اختیار در تفکر اسلامی و پاسخ معتزله به آن، شیخ بوعمران (ترجمه)؛ خطابه، ارسطو (ترجمه)؛ گفتارهایی دربارۀ رسالت دانشمند، یوهان گوتلیب فیشته (ترجمه)؛ آثار علْوی، ارسطو (ترجمه)؛ دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در ۷ مجلد (طرح، مقدمه، ویرایش نهایی، سرپرستی)، فیزیک، ارسطو (ترجمه).
@theapll
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)
برخی از آثار:
زندگی میکلآنژ، رومن رولان (ترجمه)؛ تلخکامیهای سوفی، کنتس دوسگور (ترجمه)؛ ایزابل، آندره ژید (ترجمه)؛ کشفیات نوین در روانپزشکی، کلیفورد آلن (ترجمه)؛ شیر و جادوگر، سی. اس. لویس (ترجمه از متن انگلیسی)؛ عصر بدگمانی، ناتالی ساروت (ترجمه)؛ اخلاق، جورج ادوارد مور (ترجمه از متن انگلیسی)؛ بخشی از سیر فلسفه در جهان اسلام، ماجد فخری (ترجمه از متن انگلیسی)؛ مونتنی، پیتر برک (ترجمه از متن انگلیسی)؛ سرود نیبلونگن (ترجمه)؛ رساله در اصلاح فاهمه، اسپینوزا (ترجمه)؛ اسپینوزا، راجر اسکروتن (ترجمه)؛ در کون و فساد، ارسطو (ترجمه)؛ در آسمان، ارسطو (ترجمه)؛ ژان غرغرو و ژان خندهرو، کنتس دوسگور (ترجمه)؛ مسئلۀ اختیار در تفکر اسلامی و پاسخ معتزله به آن، شیخ بوعمران (ترجمه)؛ خطابه، ارسطو (ترجمه)؛ گفتارهایی دربارۀ رسالت دانشمند، یوهان گوتلیب فیشته (ترجمه)؛ آثار علْوی، ارسطو (ترجمه)؛ دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در ۷ مجلد (طرح، مقدمه، ویرایش نهایی، سرپرستی)، فیزیک، ارسطو (ترجمه).
@theapll