۱۲ شهریور، زادروز بهمن سرکاراتی (۱۳۱۶- ۱۳۹۲)
عضو پیوسته و معاون پیشین علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

اسطوره، بازگویی واقعیت‌های مشاهده‌نشدنی زندگی و گیتی است، از طریق پدیده‌های مشهود و هریک از این واقعیت‌های نادیدنی حیات، در عین اینکه ممکن است ساده و ابتدایی و یک‌یاخته جلوه کند، پدیده‌ای است بغرنج و انبوه و هزارتو... به‌نظر من، هر اسطوره‌شناس وابسته به یک مکتب و دبستان خاص در هر تفسیر یک‌جانبه از اسطوره و تأویل آن به یک چیز یا یک اصل یا یک واقعۀ معیّن و واحد، درواقع، گرایش از پیش‌پرداختۀ ذهن خود را، یا یکی از ارزش‌های پذیرفته‌افتادۀ زمانۀ خود را، آگاهانه یا ناآگاهانه، جایگزین پیام و معنیِ شاید دست‌نیافتنی اسطوره می‌کند.
اسطورۀ رویارویی پهلوان و اژدها می‌تواند تعبیری از تقابل و رویارویی هزاران واقعیت متضاد و دوگانۀ زندگی و گیتی و ذهن آدمی باشد: تقابل روشنی و تاریکی، سیری و گرسنگی، جوانی و پیری، داد و بیداد، مردمی و دَدمنشی، آزادی و بندگی و بالاخره، شکوهمندترین پهلوان پهلوان‌ها و مخوف‌ترین اژدهای اژدهایان، یعنی: زندگی و مرگ.

منبع: سایه‌های شکارشده، بهمن سرکاراتی، قطره، ۱۳۷۸، صص ۲۳۷ و ۲۴۹.
@theapll

پیام تسلیت غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به مناسبت درگذشت دکتر جلیل تجلیل

باسمه تعالی
استاد پیشکسوت و چهرهٔ ماندگار ادبیات فارسی، شادروان دکتر جلیل تجلیل، پس از عمری پربرکت و سرشار از تلاش علمی و شاگردپروری و خدمت فرهنگی به دیار باقی شتافت.
او زادهٔ آذربایجان و از دل‌بستگان سخن دل‌انگیز فارسی بود و برای اعتلای زبان و ادب فارسی به جان کوشید. بسیاری از استادان کنونی زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه‌ها افتخار نشستن بر سر درس و بهره بردن از افاضات او را داشته‌اند و از او که شناخته شده به دیانت، تقوا و اخلاق بود، ادب و شیوهٔ معلمی آموخته‌اند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی درگذشت دکتر جلیل تجلیل را به جامعۀ علمی و دانشگاهی، همکاران و شاگردان او در دانشگاه تهران، به‌ویژه بازماندگان ارجمندشان تسلیت می‌گوید و برای این استاد درگذشته از درگاه پروردگار مهربان آمرزش و آرامش روان آرزو می‌کند.

@theapll

فارسی را پاس بداریم (۷)

فنّاوری یا تکنولوژی؟

بگوییم ✅ فنّاوری
نگوییم ❌ تکنولوژی

@theapll

چهاردهم شهریور، زادروز بدیع‌الزمان فروزانفر (۱۲۷۶-۱۳۴۹)

فردوسی بزرگترین شاعر و نامی‌ترین سخنوران ایران و استاد همۀ گویندگان و سخن‌سرایان پارسی است و به گردن کلیۀ شعرای متأخرین یا پارسی‌گویان حقی عظیم دارد... حس وطن‌خواهی او نمی‌گذارد که زبان ملی خود را با مفردات زبان اجنبی آمیخته یا مانند بعضی از شعرای عرب‌دوست، فارسی را در عربی تباه کند و می‌خواهد به نویسندگان و شعرا بیاموزد که زبان شیرین فارسی از دیگر زبان‌ها کم نیست.

برگرفته از: سخن و سخنوران، بدیع‌الزمان فروزانفر، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۸، صص ۴۵-۴۸.
@theapll

پانزدهم شهریورماه، سالروز درگذشت ژیلبر لازار (۱۹۲۰-۲۰۱۸)
عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی

من نیز مثل همۀ مردم حافظ را دوست دارم. فردوسی را نیز دوست دارم. داستان‌هایش بسیار زیباست. مولوی نیز همین‌طور است. با این قدرت تخیل لایزال، با این روانی کلام، با این زبان آهنگین، شخصیتی فوق‌العاده و واقعاً یک نابغۀ استثنایی است. من در احساسات عارفانه‌اش شریک نیستم، ولی حرف‌هایش انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مثل رودخانه‌ای که تا ابد جاری است.
خیام را خیلی دوست دارم. خودم را نزدیک به خیام احساس می‌کنم تا به فردوسی. فهم اشعار حافظ دشوار است. هرکس هرچه را که می‌خواهد در آن درمی‌یابد، ولی اشعار خیام صاف و زلال است. در اشعار خیام نوعی الهام خاص وجود دارد که یکی از جنبه‌های ادبیات فارسی به شمار می‌رود. لحن خیام در برابر عقاید جزمی بسیار طنزآمیز است. طرز تفکر او عقلایی و با حساسیتی بسیار ظریف آمیخته است. حافظ از او چندان دور نیست. بین آن دو خویشاوندی وجود دارد، اما اشعار حافظ پیچیده‌تر و پوشیده‌تر است.

«گفت‌و‌گو با پروفسور ژیلبر لازار»، هما ناطق، ترجمۀ عبدالرضا هوشنگ مهدوی، بخارا، بهمن ۱۳۷۷، شمارۀ ۴، ص ۳۷۱
@theapll

شانزدهم شهریور، زادروز هوشنگ مرادی کرمانی (۱۳۲۳)
عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

زندگی آینه‌ای است که ما در درونِ آن هستیم. هنرمند، به‌وسیلۀ هنر می‌آید و لحظات حضور ما را در آینه نگاه می‌دارد و نشان می‌دهد که ما کجا هستیم. او در واقع به ما می‌گوید که زندگی چیست و چگونه باید با آن کنار بیاییم! هنرمند، چه نقاش باشد، چه نویسنده و چه شاعر، چه فیلم‌ساز و آهنگساز و.... با این کار، تعریف خودش از زندگی را ارائه می‌دهد و می‌گوید: تعریف من از زندگی این است. همین می‌تواند موقعیت ذهنی او را نشان بدهد و اثرش را ماندگار کند. هنرمند می‌میرد، اما هنرش می‌ماند و در میان مخاطبانش زندگی می‌کند.

برگرفته از: هوشنگ دوم (گفت‌وگو با هوشنگ مرادی کرمانی)، به کوشش کریم فیضی، انتشارات اطلاعات، ۱۳۸۸، ص ۴۵۴.
@theapll

🔸کتاب جلوه‌های تأثیرگذاری ایرانیان بر ادبیات انگلیس سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی نوشتۀ لطفعلی صورتگر و ترجمۀ آبتین گلکار در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شد.

🔸لطفعلی صورتگر (۱۲۷۹-۱۳۴۸) استاد دانشگاه، شاعر و مترجم برجستۀ ایرانی بود که در مه ۱۹۳۹ در دانشگاه لندن از رسالۀ خود دفاع کرد. حال این رسالۀ هشتاد ساله با ترجمه‌ای از آبتین گلکار و در فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است. آن طور که صورتگر در پیش‌گفتار توضیح داده است هدف این رساله، ردیابی و احصای جلوه‌های مشخص تأثیری است که ادبیات فارسی بر جریان ادبی و فکری انگلیس در سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی نهاده است.

🔸نویسنده در ابتدا مراد خود از ادبیات را چنین بیان کرده است: «ادبیات را باید زندگینامۀ یک ملت دانست، از نخستین مراحل تا روزگار حاضر، که همه چیز را در خود ثبت کرده است.» به عقیدۀ نویسنده آن بخش از ادبیات فارسی که بر ادبیات انگلیس تأثیر گذاشت در سدۀ هفتم میلادی آغاز شد و در آخر سدۀ چهاردهم میلادی «با حملۀ مغولان و تاخت‌وتاز قشون فرجامی غم انگیز یافت.»

🔸به نوشتۀ لطفعلی صورتگر، مشخص کردن جلوه‌های تأثیر ادبیات فارسی بر جریان ادبی و فکری انگلیس در سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی کاری ساده نیست باید در ابتدا و بین ادبیات اسلامی، آنچه را به یقین می‌توان فارسی شمرد مشخص کرد و دشواری دوم نیز مربوط به محدود کردن دورۀ زمان موضوع تحقیق هم در ادبیات انگلیسی و هم ادبیات فارسی است.

🔸نویسنده دربارۀ محدود کردن این دورۀ زمانی چنین توضیح می‌دهد: «در این رساله، تلاش بر این است که کل ادبیات فارسی تا سدۀ سیزدهم میلادی را همچون جریانی واحد در نظر بگیریم و تأثیر آن را بر ادبیات انگلیسی سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی بررسی کنیم.»

🔸علاوه بر این توضیحات، مترجم اثر نیز بر این نکته انگشت گذاشته که رسالۀ لطفعلی صورتگر از عمر بالایی برخوردار است. گلکار در این‌باره می‌نویسد: «طبیعی است که در طول این مدت، منابع و یافته‌های جدیدتری ممکن است با گفته‌های صورتگر در تعارض باشند و قطعاً امروزه نمی‌توان ادعاها، شواهد و داوری‌های او را بدون بررسی و مداقۀ کافی پذیرفت، ولی به هر حال کار او، هم از حیث تاریخی و هم از لحاظ روش‌شناختی، جالب‌توجه و آموزنده است».

🔸این کتاب در پنج فصل به همراه یک پیوست (منابع موجود به زبان پهلوی) دسته‌بندی شده است: پدیدۀ ادبیات فارسی، اندیشۀ ایرانی در جهان بیرون از ایران، کیمیاگری، جادو، تنجیم و دیگر علوم غریبه و در نهایت نقش‌مایه‌ها و مصالح ادبی.

🔸کتاب جلوه‌های تأثیرگذاری ایرانیان بر ادبیات انگلیسی سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی در ۲۰۰ صفحه و با قیمت ۱۵۰ هزارتومان در انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.

🔸علاقه‌مندان می‌توانند برای خرید این کتاب با کتاب‌فروشی فرهنگستان (شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۹۷ / آقای عفیفی ۰۹۱۲۶۹۴۷۱۴۴) تماس بگیرند.
@theapll

آیین نکوداشت هشتادمین زادروز استاد هوشنگ مرادی کرمانی را به‌صورت زنده از اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی (به نشانی theapll) تماشا کنید.

بیستم شهریورماه، سالگرد درگذشت عبدالمحمد آیتی (۱۳۰۵-۱۳۹۲)
تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۰/۲/۱۷

برخی از آثار: کشتی شکسته، رابیندرانات تاگور (ترجمه)؛ تحریر تاریخ وصّاف؛ آمرزش، ابوالعلاء معری (ترجمه)؛ گزیده و شرح خمسۀ نظامی؛ تاریخ ابن‌خلدون؛ شکوه قصیده؛ تاریخ دولت اسلامی در اندلس، محمّد عبداللّٰه عنان (ترجمه)؛ قرآن مجید (ترجمه)؛ شکوه سعدی در غزل؛ شرح و ترجمۀ معلّقات سبع؛ الغارات در حوادث سال‌های معدود خلافت علی(ع)؛ گنجور پنج گنج؛ شرح منظومۀ مانلی و پانزده قطعۀ دیگر؛ بسی رنج بردم، بازنویسی‌شده از فردوسی؛ قصّۀ باربد و بیست قصّۀ دیگر از شاهنامه؛ معجم الأدبا، یاقوت حموی (ترجمه)؛ داوری حیوانات نزد پادشاه پریان (ترجمه)؛ گزیدۀ شرح مقامات حمیدی؛ در تمام طول شب، شرح چهار شعر بلند نیما؛ دربارۀ فلسفۀ اسلامی، روش و تطبیق آن، ابراهیم مدکور (ترجمه)؛ وقایع‌نگاری خلیج فارس، جان گوردون لوریمر (ترجمه)؛ ایران در کتاب نزهۀ المشتاق، محمد بن محمد ادریسی (ترجمه).
@theapll

بیستم شهریورماه، زادروز جلال خالقی مطلق (۱۳۱۶)
@theapll