هفدهم مهرماه، زادروز گلی ترقی (۱۳۱۸)
@theapll

نود و ششمین سخنرانی ماهانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار می‌شود:

نقدِ ادبی در عصر مشروطه
سخنران: باقر صدری‌نیا
(عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)

دوشنبه، ۲۳ مهرماه ۱۴۰۳
ساعت: ۱۱

نشانی:
بزرگراه شهید حقّانی، بعد از ایستگاه مترو، ورودی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ سوم.
@theapll

هجدهم مهر، سالگرد درگذشت مصطفی مقرّبی (۱۲۹۳-۱۳۷۷)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۴/۴/۱۲)

برخی از آثار:
تاریخ جهان برای خردسالان، ویرجیل مورس هیلیر (ترجمه)؛ سقوط قسطنطنیه، برناردین کیلتی (ترجمه)؛ سه مقاله دربارهٔ ویس و رامین (ترجمه)؛ ترکیب در زبان فارسی؛ دیوان حافظ (تصحیح، با همکاری ابوالقاسم انجوی شیرازی)؛ عقاید تربیتی فردوسی به‌موجب شاهنامه؛ فرهنگ اصطلاحات جغرافیا (با همکاری غلامحسین مصاحب، احمد آرام، وصفی اصفیا و حسین گل‌گلاب)؛ فرهنگ‌نامۀ فارسی (جلد هجدهم: مخصوص زبان و فرهنگ فارسی، با همکاری احمد آرام، رضا اقصی، محمود بهزاد و نجف دریابندری)؛ مقایسۀ عقاید فلسفی رواقی با آراء فلسفۀ اپیکوری؛ هژده گفتار.

@theapll

نام بعضی نفرات
رزق روحم شده است.
وقت هر دلتنگی
سویشان دارم دست
جرئتم می‌بخشد
روشنم می‌دارد.

نیما یوشیج

#بحر_در_کوزه
@theapll

نوزدهم مهر، زادروز محمدرضا شفیعی کدکنی (۱۳۱۸)

هیچ می‌دانی چرا چون موج
در گریز از خویشتن پیوسته می‌کاهم؟

زان که بر این پردهٔ تاریک
این خاموشی نزدیک

آنچه می‌خواهم نمی‌بینم
وآنچه می‌بینم نمی‌خواهم
@theapll

بیست و یکم مهر، سالگرد درگذشت غلامحسین مصاحب (۱۲۸۹- ۱۳۵۸)
@theapll

بیست و دوم مهر، زادروز رضا سیدحسینی (۱۳۰۵-۱۳۸۸)
عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

@theapll

فارسی را پاس بداریم (۱۱)

پایانه یا ترمینال؟

بگوییم ✅ پایانه
نگوییم ❌ ترمینال

@theapll

بیست و چهارم مهرماه، سالگرد درگذشت محمد فرخی یزدی (۱۲۶۸-۱۳۱۸)

شب چو در بستم و مست از می نابش کردم
ماه اگر حلقه به در کوفت جوابش کردم

دیدی آن ترک ختا دشمن جان بود مرا
گرچه عمری به خطا دوست خطابش کردم

منزل مردم بیگانه چو شد خانۀ چشم
آنقدر گریه نمودم که خرابش کردم

شرح داغ دل پروانه چو گفتم با شمع
آتشی در دلش افکندم و آبش کردم

غرق خون بود و نمی‌مرد ز حسرت فرهاد
خواندم افسانۀ شیرین و بخوابش کردم

دل که خونابۀ غم بود و جگرگوشۀ درد
بر سر آتش جور تو کبابش کردم

زندگی کردن من مردن تدریجی بود
آنچه جان کند تنم عمر حسابش کردم
@theapll

پوشۀ شنیداری نود و ششمین سخنرانی ماهانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دکتر باقر صدری‌نیا (عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی)
نقدِ ادبی در عصر مشروطه

فرهنگستان زبان و ادب فارسی – دوشنبه، بیست و دوم مهر ۱۴۰۳

@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

واژه‌های دارای هجای میانی و پایانی «ـ ووـ»

🔸واژه‌های دارای هجای میانی و پایانی «ـ ووـ» با دو واو نوشته می‌شوند:
داوود، طاووس، کیکاووس، لَهاوور ، هَوو

🔸تبصره: در مورد نام‌های خاص، کاربرد املای شناسنامه‌ای/ ثبتی جایز است:
داوود، داوودی/ داود، داودی؛ کاووس، کاووسی/ کاوس، کاوسی
@theapll

به‌مناسبت بیست و ششم مهر، روز تربیت بدنی و ورزش، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا شویم:

🔸بازی جوانمردانه (fair play)
بازی کردن مطابق قوانین و بدون تقلب.

🔸قهرمانی (championship)
کسب عنوان نخست در یک رویداد ورزشی.

🔸پرورش اندام (bodybuilding)
تقویت عضلات بدن با حرکات قدرتی.

🔸شیرجه (dive)
۱- جهش بلند به طرفین و فرود دازکش دروازه‌بان به‌منظور تصاحب یا مهار توپ.
۲- پرش شناگر به داخل آب، معمولاً با سر.


🔸نشان‌آور (medalist)
ورزشکاری که در یک رقابت یا رویداد ورزشی برندۀ نشان می‌شود.

🔸کرجی‌رانی (rowing)
ورزش قایقرانی با کرجی

🔸شهرآورد (derby)
مسابقۀ ورزشی بین دو تیم رقیب از یک شهر یا منطقه.

🔸رنگاجنگ (paintball)
ورزشی که در آن شرکت‌کنندگان در تیم‌های یک یا چندنفره با تفنگ مخصوص، توپ‌های حاوی رنگ را به حریفان خود شلیک می‌کنند.

🔸گُل‌پاک (clean sheet)
تیم یا دروازه‌بانی که در یک بازی گلی دریافت نکرده باشد.


🔺این واژه‌ها با همکاری کارگروه ورزش گروه واژه‌گزینی، مرکب از استادان و نخبگان حوزۀ ورزش پیشنهاد و تصویب شده است.
@theapll

دست‌هایم را در باغچه می‌کارم
سبز خواهم شد
می‌دانم، می‌دانم، می‌دانم
و پرستوها در گودی انگشتان جوهری‌ام
تخم خواهند گذاشت

فروغ فرخزاد

#بحر_در_کوزه
@theapll

درست بنویسیم (۱۲)

لهجه یا لحجه؟

✅ لهجه‌اش بسیار شیرین است نه
❌ لحجه‌اش!

@theapll

فارسی را پاس بداریم (۱۲)

پس‌زمینه یا بک‌گراند؟

بگوییم ✅ پس‌زمینه
نگوییم ❌ بک‌گراند

@theapll

به‌مناسبت اول آبان، روز آمار و برنامه‌ریزی، با چند واژۀ مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی آشنا شویم:

📊 برآورد (estimate)
مقدار عددی یک برآوردگر تحت شرایطی معین که به‌عنوان تقریبی از یک پارامتر در نظر گرفته می‌شود.

📊 پوچ‌توان (nilpotent)
ویژگی عنصری از یک ساختار جبری که توانی از آن صفر باشد.

📊 آماره (statistic)
هر تابع از مشاهدات که فارغ از پارامتر مجهول باشد.

📊 خوشه (cluster)
زیرجامعه‌ای از جامعۀ مورد مطالعه.

📊 دامنۀ میان‌چارکی (interquartile range)
فاصلۀ بین چارک اول و چارک سوم.

📊 نمودار میله‌ای (bar chart)
نوعی نمودار مرکب از دنباله‌ای از میله‌های عمودی یا افقی با عرض‌های یکسان، که طول‌های آنها متناسب با کمیت‌های نشان داده شده است.

📊 نمونه‌گیری (sampling)
فرایند انتخاب نمونه‌ای از یک جامعه به‌منظور استفاده از اطلاعات آن نمونه، برای برآورد کمیت مشخصی از جامعه.

📊 همبستگی (correlation)
معیاری برای سنجش وابستگی خطی بین دو متغیر که مقدار آن بین ۱- و ۱ است.

📊 کارگروه تخصصی آمار گروه واژه‌گزینی:
فرشید خان‌زاده، محمدرضا فریدروحانی، سیامک کاظمی، حمیدرضا نواب‌پور، محمدقاسم وحیدی‌اصل
@theapll

به‌مناسبت اول آبان، روز بزرگداشت ابوالفضل بیهقی، بخش‌هایی از «ذکر بر دار کردن امیر حسنک وزیر» را با صدای استاد محمود دولت‌آبادی بشنویم.
@theapll