مبارک‌تر شب و خرم‌ترین روز
به استقبالم آمد بخت پیروز

دهل‌زن گو دو نوبت زن بشارت
که دوشم قدر بود، امروز نوروز

شعر: سعدی
صدا: غلامرضا طریقی

#نوروز
@theapll

دوم فروردین، سالگرد درگذشت احمد سمیعی گیلانی (۱۲۹۹-۱۴۰۲)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll

ایران‌بوم (۱۲)

بهار

🔸 زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در پهنۀ گسترده‌ای، از دامنه‌های کوه‌های قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از دره‌های رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانه‌های جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکنده‌اند. سخن‌گویانِ زبان‌ها و گویش‌های ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبه‌قارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سین‌کیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی می‌کنند. این سرزمین‌ها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایران‌زمین بوده‌اند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایران‌بوم» گوشه‌هایی از این پیوندها را نشان می‌دهیم.

🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظ‌های گوناگون بهره برده‌ایم.
@theapll

پرنیان پارسی (۴)

در فصلِ بهار، هوا معتدل گردد و چشمه‌ها زیادت گردد و جهان روی به خوشی و راحت نهد. پس عالَم که پیر است جوان شود از تأثیرِ وی؛ تنِ ما که عالَمِ صغیر است همچنان شود.

قابوس‌نامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۸۷.
@theapll

«سروستان» بیست و ششم منتشر شد

فصل سوم پادپخش «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ده برنامه و با نگاهی به شعر و زندگی شاعران معاصر ایران منتشر می‌شود.
سروستان بیست و ششم، با یادی از سهراب سپهری منتشر شد. در این قسمت، در بخش سرو سایه‌فکن سهیلا عابدینی یادی می‌کند از سهراب سپهری و سپس در گنج‌آوا سخنان دکتر مسعود جعفری جزی را دربارۀ ویژگی‌های سروده‌های سپهری خواهیم شنید. در «از زندگی من»، بخش‌هایی از زندگی‌نامۀ خودنوشت سهراب سپهری را با صدای معصومه حسینی مورودی می‌شنویم. دکتر محمدرضا رضوی در بخش «زبان‌کاوی» دربارۀ زبان برای زبان می‌گوید و در بخش معاصر‌خوانی بخش‌های از داستان «به کی سلام کنم؟» سیمین دانشور را با صدای دکتر فتانه نادری می‌شنویم.
برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» هر دو هفته یک‌بار منتشر می‌شود.
«سروستان» بیست و پنجم را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll

نکته‌هایی از دستور خطّ فارسی

ترکیب‌هایی که با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌شوند (۳)

ترکیب‌‏هایی که از تکرار یک واژه ساخته می‌‏شوند با نیم‌فاصله/ بی‌فاصله نوشته می‌‏شوند:
بدوبدو، پایین‌‏پایین‏‌ها، تک‌‏تک، جفت‏‌جفت، خط‏‌‌خطی، فردفرد، کم‌‏کم، کَم‏‌کَمک، کورکورانه، لنگ‌‏لنگان، یکی‌‏یکی
@theapll

فارسی را پاس بداریم (۲۵)

باغ‌بام یا روف‌گاردن؟

بگوییم ✅ باغ‌بام
نگوییم ❌ روف‌گاردن

@theapll

هر کس به تماشایی رفتند به صحرایی
ما را که تو منظوری خاطر نرود جایی

شعر: سعدی
صدا: محمدرضا شجریان

#نوروز
#سیزده_به_در
@theapll

روشنا (۱۲)

از دست دوست چه عسل و چه حنظل!
آن که فرق داند، عاشق عسل بوَد؛ نه عاشق دوست.

نامه‌های عین‌القضات، به اهتمام علی‌نقی منزوی و عفیف عسیران، کتابخانهٔ منوچهری، تهران، ۱۳۶۲، ج ۲، ص ۴۱۱
@theapll

شانزدهم فروردین، سالگرد درگذشت پروین اعتصامی (۱۲۸۵-۱۳۲۰)
#بحر_در_کوزه
@theapll

پرنیان پارسی (۵)

دوست را زود دشمن توان کرد امّا دشمن را دوست گردانیدن مشکل بوَد که آن کارِ کودکان است و این کارِ پیران عاقل بوَد.

قابوس‌نامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۱۰۶ و ۱۰۷.
@theapll

«سروستان» بیست و هفتم منتشر شد

فصل سوم پادپخش «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» در ده برنامه و با نگاهی به شعر و زندگی شاعران معاصر ایران منتشر می‌شود.
سروستان بیست و هفتم، با یادی از فروغ فرخزاد منتشر شد. در این قسمت، در بخش سرو سایه‌فکن سهیلا عابدینی یادی می‌کند از فروغ فرخزاد و سپس در گنج‌آوا سخنان دکتر مسعود جعفری جزی و دکتر امید طبیب‌زاده را دربارۀ ویژگی‌های سروده‌های فروغ خواهیم شنید. در «از زندگی من»، یکی از نامه‌های از فروغ فرخزاد را با صدای معصومه حسینی مورودی می‌شنویم. بررسی چندوچون گزینش نوواژۀ «افشانه» را در گفتاری از دکتر علی شیوا خواهیم شنید و در بخش کهن‌خوانی پاره‌هایی از «سفرنامۀ ناصرخسرو» را با صدای عفت امانی می‌شنویم.
برنامۀ شنیداری «سروستان؛ دریچه‌ای به باغ فرهنگ و ادب ایرانی» هر دو هفته یک‌بار منتشر می‌شود.
«سروستان» بیست و هفتم را در شنوتو و کست‌باکس بشنوید.
@theapll

پیام تسلیت رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت زنده‌یاد علیرضا ذکاوتی‌ قراگزلو

باسمه تعالی
درگذشت ادیب، پژوهشگر و مترجم برجسته و عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شادروان علیرضا ذکاوتی‌ قراگزلو، مایهٔ تأسف و اندوه شد.
زنده‌یاد استاد ذکاوتی، پژوهشگر و نویسنده‌ای باریک‌بین بود و با احاطه‌ای ستودنی بر ادب فارسی و عربی و عرفان اسلامی، تدریس در دانشگاه‌ها و همکاری با چندین دایرةالمعارف و مرکز علمی، آثار و مقالات ماندگاری تألیف و ترجمه کرد و از خود به یادگار گذاشت و به پاس همین خدمات ارزشمند علمی و فرهنگی به عضویت افتخاری فرهنگستان برگزیده شد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تجلیل از جایگاه علمی آن استاد ارجمند، درگذشت ایشان را به جامعۀ علمی کشور، دل‌بستگان به فرهنگ و تاریخ ایران و اسلام، و به‌ویژه بازماندگان محترمشان تسلیت می‌گوید و از درگاه پروردگار مهربان برای آن محقق فقید آرامش و آمرزش روان مسئلت می‌کند.
غلامعلی حداد عادل
@theapll

بیست و سوم فروردین، سالگرد درگذشت شاهرخ مسکوب (۱۳۰۴-۱۳۸۴)
@theapll

«دلِ خرّم»، نکوداشتی برای هشتادمین زادروز بهاءالدین خرمشاهی

آیین نکوداشت هشتادمین زادروز بهاءالدین خرمشاهی، ادیب، حافظ‌پژوه، مترجم و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار می‌شود.

به مناسبت هشتادمین زادروز بهاءالدین خرمشاهی، ادیب، حافظ‌پژوه، مترجم و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ساعت ۱۱ چهارشنبه بیست و هفتم فروردین‌ماه ۱۴۰۴، برنامۀ نکوداشتی با عنوان «دلِ خرّم» برای این استاد پیشکسوت در کتابخانۀ مرکزی و مرکز اسناد فرهنگستان برپا می‌شود.

در این نشست، غلامعلی حداد عادل، علی‌اشرف صادقی، محمود عابدی، حسین معصومی همدانی و محمدجعفر یاحقی، اعضای پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ جوانب گوناگون فعالیت‌های علمی و ادبی بهاءالدین خرمشاهی سخن می‌گویند.

حضور علاقه‌مندان در این نشست آزاد است.
@theapll

سخنرانی محمود فتوحی دربارۀ «طرح‌وارۀ ایران در شعر خاقانی و شاعران آذربایجان»

در نود و هشتمین برنامۀ سخنرانی ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی محمود فتوحی رودمعجنی با موضوع «طرح‌وارۀ ایران در شعر خاقانی و شاعران آذربایجان» سخنرانی می‌کند.
به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در نود و هشتمین برنامۀ سخنرانی ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی که ساعت یازده روز دوشنبه، یکم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد، محمود فتوحی رودمعجنی، با موضوع «طرح‌وارۀ ایران در شعر خاقانی و شاعران آذربایجان» سخنرانی می‌کند.
محمود فتوحی رودمعجنی، استاد بازنشستۀ دانشگاه فردوسی، رئیس پیشین انجمن علمی نقد ادبی ایران و از پژوهشگران و صاحب‌نظران برجسته در زمینه‌های بلاغت، سبک‌شناسی و شعر سبک هندی است که افزون بر تدریس در دانشگاه‌های ایران، در دانشگاه‌های صربستان، استرالیا و کانادا نیز به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخته است.

شرکت علاقه‌مندان در این نشست آزاد است.
@theapll

بیست و پنجم فروردین، روز بزرگداشت عطار نیشابوری گرامی باد.

#بحر_در_کوزه
#عطار
@theapll

آیین نکوداشت هشتادمین زادروز استاد بهاءالدین خرمشاهی را به‌صورت زنده از اینستاگرام فرهنگستان زبان و ادب فارسی (به نشانی theapll) تماشا کنید.