پانزدهم شهریورماه، سالروز درگذشت ژیلبر لازار (۱۹۲۰-۲۰۱۸)
ایران‌شناس، استاد زبان و ادبیات فارسی، و عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی

ژیلبر لازار (زادۀ ۴ فوریه ۱۹۲۰، پاریس)، سال ۱۹۴۰، در مدرسۀ عالی نرمال پذیرفته شد. پس از دریافت مدرک کارشناسی زبان‌شناسی، با راهنمایی هانری ماسه، در سال ۱۹۴۸ دیپلم زبان فارسی را از مدرسه ملی زبان‌های شرقی دریافت کرد. این آموزش، آغاز تخصص او در زبان‌های ایرانی بود.
لازار پس از چند سال تدریس درس تمدن ایران در دانشگاه سوربن، از ۱۹۶۶ استاد کرسی زبان فارسی و تمدن ایران در این دانشگاه شد.
او آثار زیادی از شاعران و نویسندگان کهن و معاصر ایران را ترجمه کرد و در آشنایی فرانسوی‌زبان با زبان و ادبیات فارسی نقشی ارزنده داشت. ژیلبر لازار به پاس خدمات ارزنده‌اش به زبان، ادبیات و تمدن ایران، در تاریخ ۲۰ دی‌ماه ۱۳۹۵ به عضویت افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد.
برخی از آثار او: دستور زبان فارسی معاصر، شکل‌گیری زبان فارسی، بررسی وزن شعر ایرانی، فرهنگ فارسی-فرانسه، رباعیات حکیم عمر خیام، صد و یک رباعی خیام، داستان‌های کوتاه فارسی.
@theapll

حجابی کرلانگیچ، عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی شد

در دیدار حجابی کرلانگیچ، سفیر جمهوری ترکیه در تهران با غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، حکم عضویتِ افتخاری این استاد زبان و ادبیات فارسی در فرهنگستان، به وی اهدا شد.

به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، غلامعلی حداد عادل در این دیدار با اشاره به تلاش‌های ارزندۀ سفیر ترکیه در تهران برای گسترش روابط دو کشورِ ایران و ترکیه، از خدمات علمی وی به زبان و ادبیات فارسی و ترجمۀ آثار کهن و معاصر فارسی، قدردانی کرد.

🔴 نشانی متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=20008

@theapll

شانزدهم شهریورماه، زادروز هوشنگ مرادی کرمانی (۱۳۲۳)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
 
هوشنگ مرادی کرمانی (زادۀ سیرچ، کرمان)، داستان‌نویس و عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. نخستین داستان کوتاهِ چاپ‌شدۀ مرادی کرمانی «کوچۀ ما خوشبخت‌ها» (مجلۀ خوشه، ۱۳۴۹) نام دارد. نثر مرادی کرمانی، نثری روان، سلیس و به دور از هر گونه پیچیدگی است. روایت‌های او سرشار از طنز و شاعرانگی و دقتی مثال‌زدنی است. دنیایی که او در داستان‌هایش خلق کرده است، سرشار از غم، شادی، حسرت، محرومیت، شکست و امیدواری است. فیلم‌سازان و کارگردانان بسیاری با اقتباس از داستان‌های او، این آثار را تبدیل به فیلم کرده‌اند و از این نظر در میان داستان‌نویسان ایرانی ممتاز است. آثار او به زبان‌های گوناگونی مانند انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، سوئدی، کره‌ای، هلندی و عربی ترجمه شده‌ است.
مرادی کرمانی در تاریخ ۱۳۸۲/۷/۱۴ به عضویت پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزیده شده است.
از آثار اوست: قصه‌های مجید، بچه‌های قالی‌باف‌خانه، خمره، چکمه، مهمان مامان، شما که غریبه نیستید، مربای شیرین، لبخند انار، ته خیار.
@theapll

تجلیل از یازده تن از استادان و پژوهشگران فرهنگستان در هفدهمین دورۀ حامیان نسخ خطی

🔸 هفدهمین دورۀ بزرگداشت حامیان نسخ خطی با اهدای جوایز برگزیدگان و شایستگان تقدیر و تجلیل از علی صدرایی خویی در تالار قلم مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.

🔸به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در آیین پایانی هفدهمین دورۀ بزرگداشت حامیان نسخ خطی که با همکاری سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران و کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، دوشنبه ۱۶ شهریورماه ۱۴۰۵ با حضور رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مرکز همایش‌های بین‌المللی کتابخانۀ ملی ایران برگزار شد، از یازده تن از استادان و پژوهشگران فرهنگستان تجلیل شد.

🔴 نشانی متن کامل خبر:
🌐https://apll.ir/?p=20011

@theapll

فراخوانی سعدی به امروز با نمایش‌نامۀ وقتِ خوش

نخستین نشست «وقت خوشِ داستان»، که به معرفی و بررسی ادبیات داستانی ایران اختصاص دارد؛ چهارشنبه هجدهم شهریورماه ۱۴۰۵، از ساعت ۱۰ صبح در تالار استاد جعفر شهیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در این نشست که به بررسی نمایش‌نامۀ وقت خوش، نوشتۀ حمید امجد اختصاص داشت؛ محمود فتوحی رودمعجنی، حسن میرعابدینی، مهرناز شیرازی عدل و علیرضا نراقی سخن گفتند.

🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=20039

🔴 گزارش تصویری:
🌐 https://apll.ir/?p=20024

@theapll

بیستم شهریورماه، زادروز جلال خالقی مطلق (۱۳۱۶-۱۴۰۴)
عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی
 
جلال خالقی مطلق، ادیب، شاهنامه‌پژوه و عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. او با گردآوری دست‌نویس‌های شاهنامه از گوشه و کنار دنیا، نزدیک به پنج دهه از عمر خود را صرف پژوهش دربارۀ این اثر و تصحیح آن کرد. انتشارات مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی چاپ نخست تصحیح او را در سال ۱۳۸۶ در ایران منتشر کرد. محمود امیدسالار و ابوالفضل خطیبی، به ترتیب در تصحیح جلدهای ششم و هفتم شاهنامهبا او همکاری کرده‌اند. خالقی مطلق مقاله‌های بسیاری نیز برای دانشنامۀ زبان و ادب فارسی نوشته است. او در تاریخ ۲۰ دی‌ماه ۱۳۹۵ به پاس خدمات ارزنده‌اش به زبان و ادبیات فارسی، به‌ویژه چندین دهه کوشش علمی در زمینۀ شاهنامه و تصحیح این اثر سترگ به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزیده شد.
برخی از آثار او: تصحیح شاهنامه، زنان شاهنامه، واج‌شناسی شاهنامه، حماسه، شاهنامه و فرهنگ ایران، گل رنج‌های کهن (مجموعه‌مقاله)، شاهنامه از دست‌نویس تا متن: جستارهایی در معرفی و ارزیابی دستنویس‌های شاهنامه و روش تصحیح انتقادی متن.
@theapll

معاونت علمی ریاست جمهوری از پیوند زبان فارسی به بُن‌سازه‌های هوش مصنوعی حمایت می‌کند

معاون علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور با اشاره به اهمیت برنامه‌ریزی برای تقویت زبان فارسی در رایاسپهر، بر آمادگی این معاونت برای همکاری فنّاورانه در زمینۀ اتصال زبان فارسی به همۀ بن‌سازه‌های (پلتفرم) هوش مصنوعی تأکید کرد.

معاون علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور در بازدید از فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دیدار با رئیس، معاونان و مدیران فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ فراهم کردن شرایط مناسب برای همکاری میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و معاونت علمی، فنّاوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور گفت: «با تمام توان آمادگی داریم از فعالیت‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی حمایت و زمینۀ تقویت زبان فارسی و پویایی و کارآمدی آن را در رایاسپهر فراهم کنیم.»

🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=20094

🔴 گزارش تصویری:
🌐 https://apll.ir/?p=20053

@theapll

محمدجعفر یاحقی به عضویت آکادمی علوم تاجیکستان برگزیده شد

محمدجعفر یاحقی، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد ممتاز دانشگاه فردوسی مشهد، به عضویت  آکادمی علوم جمهوری تاجیکستان برگزیده شد.

🔸روز سه‌شنبه هفدهم شهریورماه ۱۴۰۵ (۸ سپتامبر ۲۰۲۶) در آیینی که در  تالار همایش‌های آکادمی علوم تاجیکستان در شهر دوشنبه برگزار شد، نشان ویژه و حکم عضویت وی در این آکادمی اهدا شد‌.

🔸فرهنگستان زبان و ادب فارسی با شادباش این کامیابی به استاد یاحقی، امیدوار است پیوندهای علمی ایران و تاجیکستان، به‌یژه در زمینهٔ زبان و ادبیات فارسی، روز‌به‌روز گسترش یابد.

@theapll

روشنا (۲۳)

ای طالب، هشیار باش و خاموش، مست باش و مخروش، گرم باش و مجوش، شکسته باش و خاموش که سبوی دُرُست را به دست بَرَند و شکسته را به دوش.

مجموعۀ رسائل خواجه عبدالله انصاری، تصحیح محمدسرور مولایی، انتشارات توس، ۱۳۷۲، ص ۱۲۵.

@theapll

سیاوش

مقاله‌ای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
نویسنده: میرجلال‌الدّین کزّازى

سیاوَش پاک‌ترین و نیکوخوى‌ترین چهرۀ شاهنامه. از این‌روى، ایرانیان همواره او را بسیار گرامى مى‌داشته‌اند و داستان اندوهبارش را بازمى‌گفته‌اند.
داستان سیاوش، به بازگفت شاهنامه، چنین است: روزى طوس و گودرز و گیو و سوارانى چند، به آهنگِ شکار گور، به دشت دغوى مى‌روند، جایى در نزدیکى توران که زمینش از خرگاه‌ها پوشیده بوده است.
کیکاووس، پادشاه ایران، به دیدن آن زیباى دلارا، او را شایستۀ خویش مى‌شناسد و مى‌گوید که بهترین جاى براى او مشکوى شاهى است. سیاوش از این زن زاده مى‌شود. کیکاووس او را سیاوَخْش مى‌نامد و بخت و سرنوشت او را از «شمار سپهر بلند» جویا مى‌شود و آن را آشفته و ناهمایون مى‌یابد. چندى پس از آن، رستم به دربار کاووس مى‌آید و از او درخواست مى‌کند که سیاوش را به وى بسپارد، زیرا کسى جز او شایستۀ پروردن و آموختن سیاوش نبوده است.

🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=20102

@theapll

بیست و ششم شهریورماه، سالروز آغاز به کار فرهنگستان زبان و ادب فارسی

اساسنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۶۸ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید. این شورا، دوم مرداد ۱۳۶۹ هفده تن از محققان و ادیبان برجستۀ زبان و ادب فارسی را برای صدور حکم عضویّت در شورای فرهنگستان به ریاست جمهوری معرفی کرد. نخستین نشست شورای فرهنگستان، ۲۶ شهریور ۱۳۶۹ برگزار شد.

@theapll

بیست و هفتم شهریورماه، روز شعر و ادب فارسی و بزرگداشت استاد شهریار گرامی باد.

سید محمدحسین بهجت تبریزی، متخلص به شهریار، پس‌از گذراندن مقدمات، در سال ۱۲۹۹ به تهران آمد و دورۀ دوم متوسطه را در دارالفنون به پایان برد. سپس وارد مدرسۀ عالی طبّ شد و پس‌از ناکامی در دل‌باختگی، و شیدایی ناشی از آن، درس پزشکی را رها کرد. او از نوجوانی به سرودن شعر پرداخت و در شمار غزل‌سرایان خوش‌قریحه و سرایندگان بزرگ و آفرینشگر روزگار درآمد. سروده‌های او در سه گروه سنّتی، نیمه‌سنّتی و آزاد دسته‌بندی می‌شود. شعر او سرشار از احساس و عاطفه‌ای رقیق است. زبان شعر شهریار ساده و مایه‌ور از امکانات زبان گفتار است و غزل‌های او درون‌مایۀ عاشقانه، عارفانه یا ستایشی دارند. سروده‌هایی از او مانند «ای وای مادرم»، «علی ای همای رحمت»، «تا هستم ای رفیق»، «حالا چرا» و «از تو بگذشتم» اقبال عام یافته است. او در سرودن شعر به زبان ترکی نیز صاحب ذوق و قریحه‌ای سرشار بوده است و منظومۀ «حیدربابایه سلام» که از سروده‌های پرآوازۀ اوست، نامی بلند برای شاعر به ارمغان آورده است.

@theapll