@theapll
بر دوستان رفته ز چه افسوس می‌خوریم
چهارشنبه، هشتم اسفندماه ۱۳۹۷، مراسم ترحیم استاد دکتر یدالله ثمره، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در محل فرهنگستان برگزار شد. در این مراسم دکتر ژاله آموزگار، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، متنی را در یادکرد زنده‌یاد دکتر ثمره قرائت کرد. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این سخنرانی است.
بر دوستان رفته ز چه افسوس می‌خوریم
ما خود مگر قرار اقامت نهاده‌ایم
من این بیت شعر را دو سه هفته پیش در بدرقۀ ابدی همکار عزیز دانشگاهی دیگری به زبان آوردم، ولی اکنون چنان سینه پردرد است که در پاسخ به خودم با صدای بلند می‌گویم: آری! بر دوستان رفته، افسوس می‌خوریم؛ چون جایشان خالی می‌شود و تا قرار اقامت را به هم بزنیم، درد دوریشان آزارمان می‌دهد.
ما دکتر ثمرۀ عزیز را از دست دادیم! آیا لازم است که به تفصیل شرح زندگی علمی و فرهنگی‌اش بپردازم که همگی درخشان است و افتخار کردنی و تقریباً همگان بدان واقف‌اند؟ اینکه خانوادۀ فرهنگی‌اش زیربنای تحصیلات عالیۀ او شد؛ در محضر استادان نامدار دانشکدۀ ادبیات تلمذ کرد؛ با هزینۀ تحصیلی شاگردان اول به انگلیس رفت؛ رشتۀ زبان‌شناسی را برگزید؛ رسالۀ دکتری‌اش را در زمینۀ آواشناسی نوشت و نخستین ایرانی فارغ‌التحصیل دکتری از دانشگاه لندن شد؛ در جوانی با لغت‌نامۀ دهخدا و فرهنگ معین همکاری کرد؛ در سازمان جغرافیایی کشور در طرح گردآوری گویش‌ها فرد مؤثری بود؛ آزمایشگاه زبان را در فرهنگستان دوم و سپس در دانشکدۀ ادبیات راه‌اندازی کرد؛ در طرح نمونه‌برداری از گویش‌های روستاهای ایران که با کمک وزارت جهاد کشاورزی انجام می‌شد همکاری داشت؛ عضو دائمی انجمن بین‌المللی آواشناسی بود؛ در سازمان استاندارد جهانی و در همکاری با ایزو موفق شد خط فارسی را مستقل از خط عربی معرفی کند؛ در طرح کاشت حلزونی گوش برای بهبود شنوایی ناشنوایان، تعیین میزان سنجش شنوایی بر عهدۀ او گذاشته شده بود؛ استاد و مدیر گروه زبان‌شناسی و پایه‌گذار انجمن زبان‌شناسی و نخستین رئیس آن شد؛ عضو فرهنگستان دوم و مدیر بخش گویش‌شناسی آن بود؛ و عضو محترم پیوستۀ فرهنگستان سوم؛ کتاب آواشناسی زبان فارسی را تألیف کرد که به چاپ هفدهم یا هجدهم رسیده است؛ برای آموزش زبان فارسی به خارجیان مجموعۀ پنج‌جلدی آزفا را به نگارش در آورد که به اکثر زبان‌های زندۀ دنیا ترجمه شده است؛ کتاب زبان‌های خاموش را با همکاری خانم دکتر قریب ترجمه کرد؛ و مقاله‌ها و دیگر کارها!
به همۀ این‌ها می‌توان افتخار کرد، اما من و شما دکتر ثمرۀ دیگری می‌شناسیم.
بیائید این سال‌های اخیر را که بیماری ناتوان و رنجورش کرد و سال‌های دردآوری هم برای او و هم برای نزدیکانش و دوستانش به وجود آورد از خاطر بزدائیم و او را آن‌چنان ببینیم که در حافظه‌های دوردستمان نقش بسته است. می‌خواهم چشم‌هایم را ببندم و به آن سال‌های دور و خوش برگردم.
این قافلۀ عمر عجب می‌گذرد...
برای مشاهدۀ کامل این یادداشت به پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
http://apll.ir/1397/12/11/بر-دوستان-رفته-ز-چه-افسوس-می‌خوریم/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X111297-1200x675.jpg
بر دوستان رفته ز چه افسوس می‌خوریم
چهارشنبه، هشتم اسفندماه ۱۳۹۷، مراسم ترحیم استاد دکتر یدالله ثمره، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در محل فرهنگستان برگزار شد. در این مراسم دکتر ژاله آموزگار، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، متنی را در یادکرد زنده‌یاد دکتر ثمره قرائت کرد. آنچه در ادامه می‌آید متن کامل این سخنرانی است.
بر دوستان رفته ز چه افسوس می‌خوریم
ما خود مگر قرار اقامت نهاده‌ایم
من این بیت شعر را دو سه هفته پیش در بدرقۀ ابدی همکار عزیز دانشگاهی دیگری به زبان آوردم، ولی اکنون چنان سینه پردرد است که در پاسخ به خودم با صدای بلند می‌گویم: آری! بر دوستان رفته، افسوس می‌خوریم؛ چون جایشان خالی می‌شود و تا قرار اقامت را به هم بزنیم، درد دوریشان آزارمان می‌دهد.
ما دکتر ثمرۀ عزیز را از دست دادیم! آیا لازم است که به تفصیل شرح زندگی علمی و فرهنگی‌اش بپردازم که همگی درخشان است و افتخار کردنی و تقریباً همگان بدان واقف‌اند؟ اینکه خانوادۀ فرهنگی‌اش زیربنای تحصیلات عالیۀ او شد؛ در محضر استادان نامدار دانشکدۀ ادبیات تلمذ کرد؛ با هزینۀ تحصیلی شاگردان اول به انگلیس رفت؛ رشتۀ زبان‌شناسی را برگزید؛ رسالۀ دکتری‌اش را در زمینۀ آواشناسی نوشت و نخستین ایرانی فارغ‌التحصیل دکتری از دانشگاه لندن شد؛ در جوانی با لغت‌نامۀ دهخدا و فرهنگ معین همکاری کرد؛ در سازمان جغرافیایی کشور در طرح گردآوری گویش‌ها فرد مؤثری بود؛ آزمایشگاه زبان را در فرهنگستان دوم و سپس در دانشکدۀ ادبیات راه‌اندازی کرد؛ در طرح نمونه‌برداری از گویش‌های روستاهای ایران که با کمک وزارت جهاد کشاورزی انجام می‌شد همکاری داشت؛ عضو دائمی انجمن بین‌المللی آواشناسی بود؛ در سازمان استاندارد جهانی و در همکاری با ایزو موفق شد خط فارسی را مستقل از خط عربی معرفی کند؛ در طرح کاشت حلزونی گوش برای بهبود شنوایی ناشنوایان، تعیین میزان سنجش شنوایی بر عهدۀ او گذاشته شده بود؛ استاد و مدیر گروه زبان‌شناسی و پایه‌گذار انجمن زبان‌شناسی و نخستین رئیس آن شد؛ عضو فرهنگستان دوم و مدیر بخش گویش‌شناسی آن بود؛ و عضو محترم پیوستۀ فرهنگستان سوم؛ کتاب آواشناسی زبان فارسی را تألیف کرد که به چاپ هفدهم یا هجدهم رسیده است؛ برای آموزش زبان فارسی به خارجیان مجموعۀ پنج‌جلدی آزفا را به نگارش در آورد که به اکثر زبان‌های زندۀ دنیا ترجمه شده است؛ کتاب زبان‌های خاموش را با همکاری خانم دکتر قریب ترجمه کرد؛ و مقاله‌ها و دیگر کارها!
به همۀ این‌ها می‌توان افتخار کرد، اما من و شما دکتر ثمرۀ دیگری می‌شناسیم.
بیائید این سال‌های اخیر را که بیماری ناتوان و رنجورش کرد و سال‌های دردآوری هم برای او و هم برای نزدیکانش و دوستانش به وجود آورد از خاطر بزدائیم و او را آن‌چنان ببینیم که در حافظه‌های دوردستمان نقش بسته است. می‌خواهم چشم‌هایم را ببندم و به آن سال‌های دور و خوش برگردم.
این قافلۀ عمر عجب می‌گذرد...
برای مشاهدۀ کامل این یادداشت به پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
http://apll.ir/1397/12/11/بر-دوستان-رفته-ز-چه-افسوس-می‌خوریم/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X111297-1200x675.jpg
@theapll
اینک شب جدایی و مرگ دوباره‌ای!
این را می‌دانم که اعضای شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بیشتر به‌اعتبار کارهایی که کرده‌اند انتخاب می‌شوند تا کاری که قرار است انجام دهند. طبیعتاً بعضی کارهای بزرگ، عمری را طلب کرده است تا به سرانجام برسد که هزینه‌اش موی سپید این عزیزان است. اما برای من و همکارانم قسمت تلخ کار کردن در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌خصوص هم‌نشین بودن با اعضای پیوستۀ آن است که اگرچه از یک سو این اقبال را داشته‌ای تا در جمعی باشی که بر تو مقام استادی دارند و در تخصص خود یگانۀ روزگار هستند، اما از سوی دیگر، با گذشت روزگار، به رسم طبیعت، این هم‌جواری به رفاقت و حتی صمیمیت می‌انجامد.
اکنون به نظر می‌رسد اینکه به جرم جوان‌تر بودن باید زودازود به سوگ دوستانت بنشینی مجازات منصفانه‌ای نیست و اگر هم باشد تلخ است.
دیدار دل‌فروز تو عمر دوباره بود
اینک شب جدایی و مرگ دوباره‌ای
گر نیست تاب سوختنت گرد ما مگرد
کآتش زند به گردن هستی شراره‌ای
(سایه)
در همین چند سال گذشته دکتر بهمن سرکاراتی، دکتر حمید فرزام، دکتر حسن حبیبی، استاد عبدالمحمد آیتی، دکتر قیصر امین‌پور، استاد ابوالحسن نجفی، دکتر محمد خوانساری، دکتر سلیم نیساری و اکنون دکتر یدالله ثمره... . مرگ در کمین همه است، اما گاه به خود می‌گویم کاش عضویت اعضای پیوسته در فرهنگستان مادام‌العمر نبود تا بلکه آخرش را نمی‌دیدیم. عمرشان دراز باد! اما خیلی زود می‌گویم چه فرقی دارد؟! سال‌ها در یک فضا، زیر یک سقف، پشت یک میز، بر سر یک سفره، در سفر و در حضر، محفل‌های فرهنگی و خانگی، برای ما تنها خاطره نیست، بلکه یک عمر زندگی است!
همکاران من گواهی می‌دهند که دکتر یدالله ثمره حتی اگر در دانشگاه یا در محفل‌های علمی دکتر ثمره بود، در جمع فرهنگستانی‌ها صمیمیتی یکرنگ داشت. در یک کلام، دکتر یدالله ثمره در فرهنگستان چنان بی‌تکلف بود که بیشتر شبیه یک دوست بود تا استادی در جمع دانش‌پژوهان.
به خاطر دارم آن وقت‌ها پیش از هر جلسهٔ شورا از من چند بیتی می‌خواست و من هر بار در راه بداهتاً چیزی می‌گفتم که دست خالی نباشم. چند تایی را به خاطر سپرده بود که گاه تکرار می‌کرد. بعد از شنیدن خبر درگذشتش این یکی را زیر لب زمزمه کردم:
ما رسیدیم جا به ما بدهید
بی بهانه بها به ما بدهید
اصل شیطان همیشه با ما هست!
نسخه‌ای از خدا به ما بدهید
روحش شاد!
http://apll.ir/1397/12/12/اینک-شب-جدایی-و-مرگ-دوباره‌ای/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/11/%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%A8%DB%8C%DB%B1%DB%B1.jpg
اینک شب جدایی و مرگ دوباره‌ای!
این را می‌دانم که اعضای شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بیشتر به‌اعتبار کارهایی که کرده‌اند انتخاب می‌شوند تا کاری که قرار است انجام دهند. طبیعتاً بعضی کارهای بزرگ، عمری را طلب کرده است تا به سرانجام برسد که هزینه‌اش موی سپید این عزیزان است. اما برای من و همکارانم قسمت تلخ کار کردن در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌خصوص هم‌نشین بودن با اعضای پیوستۀ آن است که اگرچه از یک سو این اقبال را داشته‌ای تا در جمعی باشی که بر تو مقام استادی دارند و در تخصص خود یگانۀ روزگار هستند، اما از سوی دیگر، با گذشت روزگار، به رسم طبیعت، این هم‌جواری به رفاقت و حتی صمیمیت می‌انجامد.
اکنون به نظر می‌رسد اینکه به جرم جوان‌تر بودن باید زودازود به سوگ دوستانت بنشینی مجازات منصفانه‌ای نیست و اگر هم باشد تلخ است.
دیدار دل‌فروز تو عمر دوباره بود
اینک شب جدایی و مرگ دوباره‌ای
گر نیست تاب سوختنت گرد ما مگرد
کآتش زند به گردن هستی شراره‌ای
(سایه)
در همین چند سال گذشته دکتر بهمن سرکاراتی، دکتر حمید فرزام، دکتر حسن حبیبی، استاد عبدالمحمد آیتی، دکتر قیصر امین‌پور، استاد ابوالحسن نجفی، دکتر محمد خوانساری، دکتر سلیم نیساری و اکنون دکتر یدالله ثمره... . مرگ در کمین همه است، اما گاه به خود می‌گویم کاش عضویت اعضای پیوسته در فرهنگستان مادام‌العمر نبود تا بلکه آخرش را نمی‌دیدیم. عمرشان دراز باد! اما خیلی زود می‌گویم چه فرقی دارد؟! سال‌ها در یک فضا، زیر یک سقف، پشت یک میز، بر سر یک سفره، در سفر و در حضر، محفل‌های فرهنگی و خانگی، برای ما تنها خاطره نیست، بلکه یک عمر زندگی است!
همکاران من گواهی می‌دهند که دکتر یدالله ثمره حتی اگر در دانشگاه یا در محفل‌های علمی دکتر ثمره بود، در جمع فرهنگستانی‌ها صمیمیتی یکرنگ داشت. در یک کلام، دکتر یدالله ثمره در فرهنگستان چنان بی‌تکلف بود که بیشتر شبیه یک دوست بود تا استادی در جمع دانش‌پژوهان.
به خاطر دارم آن وقت‌ها پیش از هر جلسهٔ شورا از من چند بیتی می‌خواست و من هر بار در راه بداهتاً چیزی می‌گفتم که دست خالی نباشم. چند تایی را به خاطر سپرده بود که گاه تکرار می‌کرد. بعد از شنیدن خبر درگذشتش این یکی را زیر لب زمزمه کردم:
ما رسیدیم جا به ما بدهید
بی بهانه بها به ما بدهید
اصل شیطان همیشه با ما هست!
نسخه‌ای از خدا به ما بدهید
روحش شاد!
http://apll.ir/1397/12/12/اینک-شب-جدایی-و-مرگ-دوباره‌ای/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/11/%D9%82%D8%B1%DB%8C%D8%A8%DB%8C%DB%B1%DB%B1.jpg
@theapll
نقدی بر نقدهای فرهنگستان
اشاره: نویسندۀ کانال «زبان‌شناسیک» در نوشته‌ای دربارۀ واژه‌گزینی به موضوع مهمی در این حوزه اشاره کرده است که مناسب دیدیم آن را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز منتشر کنیم. ضمن تشکر از نویسنده/ نویسندگان این کانال، به اطلاع تمامی مخاطبان و صاحب‌نظران و متخصصان می‌رسانیم که فرهنگستان زبان و ادب فارسی از تمام نقدها و پیشنهادهای علمی در حوزۀ واژه‌گزینی استقبال می‌کند. آنچه در ادامه آمده متن کامل نوشتۀ این کانال است که با اندکی ویرایش تقدیم خوانندگان محترم می‌شود.
نقدهایی را که به فرهنگستان شده همه‌مان کمابیش شنیده یا خوانده‌ایم. بیشترِ این نقدها ناظر بر فعالیت‌های واژه‌گزینیِ فرهنگستان است. بااینکه فعالیت‌های این فرهنگستان محدود به واژه‌گزینی نمی‌شود و فقط یکی از فعالیت‌هایش واژه‌گزینی است، اما این بخش بیشتر مورد توجه عام و خاص قرار گرفته. غیرمتخصصان از این فعالیت‌ها لطیفه‌هایی همچون «کش‌لقمه» و «درازآویز زینتی» ساخته‌اند و متخصصان هم نقدهای مصداقیِ دیگری کرده‌اند [توضیح فرهنگستان: اصولاً این واژه‌ها محصول واژه‌گزینی فرهنگستان نیست]. از هر دوِ این نقدها می‌توان نکات مفیدی استخراج کرد، اما جای یک نکته در این نقدها خالی به نظر می‌رسد که اگر به آن توجه شود ذهنیت‌ها دقیق‌تر و نقدها پربارتر و جدی‌تر خواهند شد.
زبان عمومی با زبان فنی و تخصصی متفاوت است، اما این تفاوت در کدام سطح از زبان است؟ نظام واجی زبان عمومی با نظام واجی زبان تخصصی تفاوتی ندارد. نظام صرفی و نحوی آن‌ها نیز تقریباً یکسان است. درنتیجه تفاوت عمدۀ این دو زبان در «اصطلاحات» است. در زبان عمومی از اصطلاحات تخصصی و فنی کمتر استفاده می‌شود و اگر هم در سطح عمومی واژه‌های فنی ساخته و استفاده می‌شود، سخت‌گیری‌های زبان تخصصی در آن وجود ندارد.
برای مثال، در زبان عمومی ممکن است میوه‌فروش‌ها واژۀ «پرتقال خونی» را برای نوعی میوه برگزینند. یا مکانیک‌ها «آچار شلاقی» را برای نوعی آچار انتخاب کنند. یا لوازم‌خانگی‌ها برای وسیله‌ای که ظرف‌ها را می‌شوید، به‌قیاسِ ماشین لباس‌شویی، «ماشین ظرف‌شویی» را بسازند و همین‌طور می‌توانیم برای سایر حرفه‌ها و صنف‌ها مثال‌های مختلفی بیاوریم. اما در زبان تخصصی یا همان زبان علم واژه‌گزینی فرایند پیچیده‌تری دارد. فرهنگستان نیز بیشتر به واژه‌گزینی در زبان علم توجه می‌کند.
در زبان علم باید به شبکۀ مفاهیم توجه کنیم، واژه‌ها باید اشتقاق‌پذیر باشند، و در نهایت استاندارد شوند. مثلاً زمانی‌که «-شناسی» انتخاب شد، سایر معادل‌ها و شیوه‌ها کم‌رنگ شد و معادل‌های علوم را بیشتر با همین تکواژ ساختند. وقتی واژه‌هایمان استاندارد باشند، فهم و انتقال علم نیز آسان‌تر رخ می‌دهد و همین امر در درازمدت می‌تواند به پیشرفت علم کمک کند. مثلاً وقتی در علم پزشکی معادل‌های اعضا با پسوند «-گاه» ساخته شود (تهیگاه، شرمگاه، نشیمنگاه و...)، دانشجو راحت‌تر از آن واژه به معنا منتقل می‌شود.
در زبان تخصصی نمی‌توانیم صرف اینکه برای یک پدیده معادلی در زبان عمومی وجود دارد معادل‌گذاری را رها کنیم. مثلاً ممکن است به فرهنگستان ایراد گرفته شود که چرا «تاجواره» را ساخته است، چون برای آن در زبان عمومی معادل «روکش دندان» را داشته‌ایم. جواب این ایراد و بسیاری ایرادهای دیگر به فرهنگستان در فرق میان زبان عمومی و زبان تخصصی نهفته است. در انگلیسی نیز در زبان عمومی به روکش دندان cap و در زبان تخصصی به آن crown می‌گویند. پس می‌بینیم که گاهی حتی در جایی که معادلی برای یک پدیده داریم، دست به واژه‌گزینی می‌زنیم، چرا که اقتضائات زبان علم با زبان عمومی متفاوت است و این همان حلقۀ مفقوده‌ای است که به نظرم در بسیاری از ذهنیت‌ها و نقدهای موجود نادیده گرفته می‌شود.
http://apll.ir/1397/12/12/نقدی-بر-نقدهای-فرهنگستان/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
نقدی بر نقدهای فرهنگستان
اشاره: نویسندۀ کانال «زبان‌شناسیک» در نوشته‌ای دربارۀ واژه‌گزینی به موضوع مهمی در این حوزه اشاره کرده است که مناسب دیدیم آن را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز منتشر کنیم. ضمن تشکر از نویسنده/ نویسندگان این کانال، به اطلاع تمامی مخاطبان و صاحب‌نظران و متخصصان می‌رسانیم که فرهنگستان زبان و ادب فارسی از تمام نقدها و پیشنهادهای علمی در حوزۀ واژه‌گزینی استقبال می‌کند. آنچه در ادامه آمده متن کامل نوشتۀ این کانال است که با اندکی ویرایش تقدیم خوانندگان محترم می‌شود.
نقدهایی را که به فرهنگستان شده همه‌مان کمابیش شنیده یا خوانده‌ایم. بیشترِ این نقدها ناظر بر فعالیت‌های واژه‌گزینیِ فرهنگستان است. بااینکه فعالیت‌های این فرهنگستان محدود به واژه‌گزینی نمی‌شود و فقط یکی از فعالیت‌هایش واژه‌گزینی است، اما این بخش بیشتر مورد توجه عام و خاص قرار گرفته. غیرمتخصصان از این فعالیت‌ها لطیفه‌هایی همچون «کش‌لقمه» و «درازآویز زینتی» ساخته‌اند و متخصصان هم نقدهای مصداقیِ دیگری کرده‌اند [توضیح فرهنگستان: اصولاً این واژه‌ها محصول واژه‌گزینی فرهنگستان نیست]. از هر دوِ این نقدها می‌توان نکات مفیدی استخراج کرد، اما جای یک نکته در این نقدها خالی به نظر می‌رسد که اگر به آن توجه شود ذهنیت‌ها دقیق‌تر و نقدها پربارتر و جدی‌تر خواهند شد.
زبان عمومی با زبان فنی و تخصصی متفاوت است، اما این تفاوت در کدام سطح از زبان است؟ نظام واجی زبان عمومی با نظام واجی زبان تخصصی تفاوتی ندارد. نظام صرفی و نحوی آن‌ها نیز تقریباً یکسان است. درنتیجه تفاوت عمدۀ این دو زبان در «اصطلاحات» است. در زبان عمومی از اصطلاحات تخصصی و فنی کمتر استفاده می‌شود و اگر هم در سطح عمومی واژه‌های فنی ساخته و استفاده می‌شود، سخت‌گیری‌های زبان تخصصی در آن وجود ندارد.
برای مثال، در زبان عمومی ممکن است میوه‌فروش‌ها واژۀ «پرتقال خونی» را برای نوعی میوه برگزینند. یا مکانیک‌ها «آچار شلاقی» را برای نوعی آچار انتخاب کنند. یا لوازم‌خانگی‌ها برای وسیله‌ای که ظرف‌ها را می‌شوید، به‌قیاسِ ماشین لباس‌شویی، «ماشین ظرف‌شویی» را بسازند و همین‌طور می‌توانیم برای سایر حرفه‌ها و صنف‌ها مثال‌های مختلفی بیاوریم. اما در زبان تخصصی یا همان زبان علم واژه‌گزینی فرایند پیچیده‌تری دارد. فرهنگستان نیز بیشتر به واژه‌گزینی در زبان علم توجه می‌کند.
در زبان علم باید به شبکۀ مفاهیم توجه کنیم، واژه‌ها باید اشتقاق‌پذیر باشند، و در نهایت استاندارد شوند. مثلاً زمانی‌که «-شناسی» انتخاب شد، سایر معادل‌ها و شیوه‌ها کم‌رنگ شد و معادل‌های علوم را بیشتر با همین تکواژ ساختند. وقتی واژه‌هایمان استاندارد باشند، فهم و انتقال علم نیز آسان‌تر رخ می‌دهد و همین امر در درازمدت می‌تواند به پیشرفت علم کمک کند. مثلاً وقتی در علم پزشکی معادل‌های اعضا با پسوند «-گاه» ساخته شود (تهیگاه، شرمگاه، نشیمنگاه و...)، دانشجو راحت‌تر از آن واژه به معنا منتقل می‌شود.
در زبان تخصصی نمی‌توانیم صرف اینکه برای یک پدیده معادلی در زبان عمومی وجود دارد معادل‌گذاری را رها کنیم. مثلاً ممکن است به فرهنگستان ایراد گرفته شود که چرا «تاجواره» را ساخته است، چون برای آن در زبان عمومی معادل «روکش دندان» را داشته‌ایم. جواب این ایراد و بسیاری ایرادهای دیگر به فرهنگستان در فرق میان زبان عمومی و زبان تخصصی نهفته است. در انگلیسی نیز در زبان عمومی به روکش دندان cap و در زبان تخصصی به آن crown می‌گویند. پس می‌بینیم که گاهی حتی در جایی که معادلی برای یک پدیده داریم، دست به واژه‌گزینی می‌زنیم، چرا که اقتضائات زبان علم با زبان عمومی متفاوت است و این همان حلقۀ مفقوده‌ای است که به نظرم در بسیاری از ذهنیت‌ها و نقدهای موجود نادیده گرفته می‌شود.
http://apll.ir/1397/12/12/نقدی-بر-نقدهای-فرهنگستان/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
@theapll
همایش بین‌المللی «مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر» برگزار شد
یکشنبه و دوشنبه، پنجم و ششم اسفندماه ۱۳۹۷، همایش بین‌المللی «مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر»، به همت گروه شبه‌قاره و گروه مطالعات زبان و ادب فارسی در آسیای صغیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی و گروه ایران‌شناسی دانشگاه ماربورگ (آلمان)، در محل فرهنگستان برگزار شد.
در مراسم افتتاحیۀ این همایش دوروزه دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ اهمیت زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره و آسیای صغیر سخن گفت.
پس از آن دکتر دریا ارس، سفیر ترکیه در ایران، به پیوندهای فرهنگی دو کشور ایران و ترکیه پرداخت و سپس دکتر محمدعلی موحد، دکتر فتح الله مجتبائی، دکتر علی‌اشرف صادقی، دکتر عارف نوشاهی، دکتر کریستف ورنر و دکتر محمدرضا نصیری، در باب اهمیت و سابقۀ رواج و رونق زبان و ادبیات فارسی در دو منطقۀ شبه‌قاره و آسیای صغیر سخن گفتند.
اولین بخش نشست علمی این همایش با سخنرانی دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «فرهنگ ادات‌الفضلا»، آغاز شد و با سخنرانی دکتر احمدرضا قائم‌مقامی، عضو وابستۀ فرهنگستان، در موضوع «مقدمه‌ای دربارۀ تکرار بلاغی در آثار ادبی پیش از اسلام و بدیع فارسی، در مقایسه با نظایر ودایی آن» و امیرعباس آقابابازاده، در موضوع «گنج‌نامه در حل لغات شاهنامه و گنج‌نامۀ مجرم» ادامه یافت.
بخش دوم این نشست با این سخنرانی‌ها و موضوعات برگزار شد: «بازنگری در خمسه‌سرایی: امیرخسرو دهلوی و خواجوی کرمانی»، کریستینه کمپفر؛ «بررسی نقش پارودی در سبک هندی»، سحر وفایی تاج‌خاتونی؛ «مدح در سبک هندی: قندهارنامه و مدایح صائب تبریزی»، دکتر کریستف ورنر.
نخستین روز این همایش با سخنرانی دکتر مرتضی رضوانفر در موضوع «کتیبه‌های فارسی از شبه‌قاره تا آناتولی» به پایان رسید.
در نخستین بخش نشست روز دوم همایش دکتر محمدرضا عدلی در موضوع «دگردیسی یک متن یوگایی: مروری بر بحرالحیات شیخ محمد غوث گوالیاری»؛ سپاس ریوندی در موضوع «تأویل و تحول معنایی داستانی هندی دربازگویی صوفیانۀ مولانا در مثنوی» و هادی آزاد در موضوع «طریقت صابریه به روایت شیخ عبدالقدوس گنگوهی» سخنرانی کردند.
در بخش دوم این همایش، دکتر جواد بشری در موضوع «کاربرد جوامع‌الحکایات در تصحیح نزهةالعقول»؛ دکتر مهدی سالاری‌نسب در موضوع «اهمیت آثار سلطان ولد در تبیین مجملات مقالات شمس»؛ و دکتر ساتوشی اگورا در موضوع «رویکردهای مختلف مورخان دورۀ گورکانی به تاریخ پیش از اسلام کشمیر» سخن گفتند.
در پایان این همایش دوروزه، دکتر راضیه آبادیان در موضوع «اشعار فارسیِ "جُنگ ماردینی": پسند ادبی ادیبان آسیای صغیر در سدۀ ۹ ق»؛ دکتر نجدت طوسون در موضوع «برخی از آثار صوفیانۀ ترجمه‌شده از فارسی به ترکی در دورۀ عثمانی»؛ و ارحام مرادی در موضوع « ترجمه، تألیف و نسخه‌پردازی فارسی در دربار آیدین در آناتولی» سخنرانی کردند.
در پایان این همایش دوروزه مراسم رونمایی چند اثر منتشرشده در زمینۀ مطالعات شبه‌قاره و آسیای صغیر برگزار شد.
http://apll.ir/1397/12/14/همایش-بین‌المللی-مطالعات-ادبی-در-شبه-2/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X141297-1200x675.jpg
همایش بین‌المللی «مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر» برگزار شد
یکشنبه و دوشنبه، پنجم و ششم اسفندماه ۱۳۹۷، همایش بین‌المللی «مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر»، به همت گروه شبه‌قاره و گروه مطالعات زبان و ادب فارسی در آسیای صغیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی و گروه ایران‌شناسی دانشگاه ماربورگ (آلمان)، در محل فرهنگستان برگزار شد.
در مراسم افتتاحیۀ این همایش دوروزه دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ اهمیت زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره و آسیای صغیر سخن گفت.
پس از آن دکتر دریا ارس، سفیر ترکیه در ایران، به پیوندهای فرهنگی دو کشور ایران و ترکیه پرداخت و سپس دکتر محمدعلی موحد، دکتر فتح الله مجتبائی، دکتر علی‌اشرف صادقی، دکتر عارف نوشاهی، دکتر کریستف ورنر و دکتر محمدرضا نصیری، در باب اهمیت و سابقۀ رواج و رونق زبان و ادبیات فارسی در دو منطقۀ شبه‌قاره و آسیای صغیر سخن گفتند.
اولین بخش نشست علمی این همایش با سخنرانی دکتر علی‌اشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «فرهنگ ادات‌الفضلا»، آغاز شد و با سخنرانی دکتر احمدرضا قائم‌مقامی، عضو وابستۀ فرهنگستان، در موضوع «مقدمه‌ای دربارۀ تکرار بلاغی در آثار ادبی پیش از اسلام و بدیع فارسی، در مقایسه با نظایر ودایی آن» و امیرعباس آقابابازاده، در موضوع «گنج‌نامه در حل لغات شاهنامه و گنج‌نامۀ مجرم» ادامه یافت.
بخش دوم این نشست با این سخنرانی‌ها و موضوعات برگزار شد: «بازنگری در خمسه‌سرایی: امیرخسرو دهلوی و خواجوی کرمانی»، کریستینه کمپفر؛ «بررسی نقش پارودی در سبک هندی»، سحر وفایی تاج‌خاتونی؛ «مدح در سبک هندی: قندهارنامه و مدایح صائب تبریزی»، دکتر کریستف ورنر.
نخستین روز این همایش با سخنرانی دکتر مرتضی رضوانفر در موضوع «کتیبه‌های فارسی از شبه‌قاره تا آناتولی» به پایان رسید.
در نخستین بخش نشست روز دوم همایش دکتر محمدرضا عدلی در موضوع «دگردیسی یک متن یوگایی: مروری بر بحرالحیات شیخ محمد غوث گوالیاری»؛ سپاس ریوندی در موضوع «تأویل و تحول معنایی داستانی هندی دربازگویی صوفیانۀ مولانا در مثنوی» و هادی آزاد در موضوع «طریقت صابریه به روایت شیخ عبدالقدوس گنگوهی» سخنرانی کردند.
در بخش دوم این همایش، دکتر جواد بشری در موضوع «کاربرد جوامع‌الحکایات در تصحیح نزهةالعقول»؛ دکتر مهدی سالاری‌نسب در موضوع «اهمیت آثار سلطان ولد در تبیین مجملات مقالات شمس»؛ و دکتر ساتوشی اگورا در موضوع «رویکردهای مختلف مورخان دورۀ گورکانی به تاریخ پیش از اسلام کشمیر» سخن گفتند.
در پایان این همایش دوروزه، دکتر راضیه آبادیان در موضوع «اشعار فارسیِ "جُنگ ماردینی": پسند ادبی ادیبان آسیای صغیر در سدۀ ۹ ق»؛ دکتر نجدت طوسون در موضوع «برخی از آثار صوفیانۀ ترجمه‌شده از فارسی به ترکی در دورۀ عثمانی»؛ و ارحام مرادی در موضوع « ترجمه، تألیف و نسخه‌پردازی فارسی در دربار آیدین در آناتولی» سخنرانی کردند.
در پایان این همایش دوروزه مراسم رونمایی چند اثر منتشرشده در زمینۀ مطالعات شبه‌قاره و آسیای صغیر برگزار شد.
http://apll.ir/1397/12/14/همایش-بین‌المللی-مطالعات-ادبی-در-شبه-2/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X141297-1200x675.jpg
@theapll
نوای کاروان: دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج
نوای کاروان، دومین دفتر از مجموعۀ اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج، مستنسخ از گنجینۀ دست‌نوشته‌های وی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.
نخستین دفتر اشعار منتشرنشدۀ نیما در سال ۱۳۹۶ با عنوان صد سال دگر، به تصحیح آقایان دکتر سعید رضوانی و دکتر مهدی علیائی‌مقدم گردآوری شد که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۲۶۴ صفحه به چاپ رسانید.
مهم‌ترین تفاوت این دفتر با دفتر پیشین به فرم اشعار مربوط است. اشعار این دفتر، علاوه بر سه دستۀ کلاسیک، نوقدمایی و نیمایی، که قریب به اتفاق آثار شعری نیما را در خود جای داده‌اند، هفت اثر دیگر را هم شامل می‌شود که در هیچ‌یک از دسته‌های یادشده نمی‌گنجد و تحت عنوان «اشعار و قطعات در قالب‌های دیگر» دسته‌بندی شده‌اند.
در این دفتر قطعاتی به چشم می‌خورد که نشان‌دهندۀ قالب‌ها و الگو‌های عروضی متفاوت با دسته‌های نام‌برده هستند، برای مثال: دو قطعه با عنوان «حکایت» که بر طرح حکایت‌های گلستان سعدی نوشته شده‌اند، یعنی آمیخته‌ای از نظم و نثر؛ شعر «ترک آشیانه» هجائی است؛ شعر «قطره‌ای از دریا» سروده‌ای است که شاعر در یکی‌دو سطر آن به وزن هجائی میل کرده است؛ شعر «چشمان یار» ترانه‌ای است که برای اجرای آهنگین سروده شده است؛ قطعۀ «تو با منی» بی‌وزن است؛ و قطعۀ «نوای کاروان» نیز به سبک کلاسیک آغاز می‌شود، بی‌وزن ادامه می‌یابد و با چند سطر نیمایی پایان می‌گیرد.
کتاب نوای کاروان: دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج به تصحیح دکتر سعید رضوانی گردآوری شده است که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۲۵۶ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۳۵۰هزار ریال منتشر کرده است.
http://apll.ir/1397/12/15/نوای-کاروان-دفتر-دوم-از-اشعار-منتشرنشد/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/B151297-1200x675.jpg
نوای کاروان: دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج
نوای کاروان، دومین دفتر از مجموعۀ اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج، مستنسخ از گنجینۀ دست‌نوشته‌های وی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.
نخستین دفتر اشعار منتشرنشدۀ نیما در سال ۱۳۹۶ با عنوان صد سال دگر، به تصحیح آقایان دکتر سعید رضوانی و دکتر مهدی علیائی‌مقدم گردآوری شد که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۲۶۴ صفحه به چاپ رسانید.
مهم‌ترین تفاوت این دفتر با دفتر پیشین به فرم اشعار مربوط است. اشعار این دفتر، علاوه بر سه دستۀ کلاسیک، نوقدمایی و نیمایی، که قریب به اتفاق آثار شعری نیما را در خود جای داده‌اند، هفت اثر دیگر را هم شامل می‌شود که در هیچ‌یک از دسته‌های یادشده نمی‌گنجد و تحت عنوان «اشعار و قطعات در قالب‌های دیگر» دسته‌بندی شده‌اند.
در این دفتر قطعاتی به چشم می‌خورد که نشان‌دهندۀ قالب‌ها و الگو‌های عروضی متفاوت با دسته‌های نام‌برده هستند، برای مثال: دو قطعه با عنوان «حکایت» که بر طرح حکایت‌های گلستان سعدی نوشته شده‌اند، یعنی آمیخته‌ای از نظم و نثر؛ شعر «ترک آشیانه» هجائی است؛ شعر «قطره‌ای از دریا» سروده‌ای است که شاعر در یکی‌دو سطر آن به وزن هجائی میل کرده است؛ شعر «چشمان یار» ترانه‌ای است که برای اجرای آهنگین سروده شده است؛ قطعۀ «تو با منی» بی‌وزن است؛ و قطعۀ «نوای کاروان» نیز به سبک کلاسیک آغاز می‌شود، بی‌وزن ادامه می‌یابد و با چند سطر نیمایی پایان می‌گیرد.
کتاب نوای کاروان: دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج به تصحیح دکتر سعید رضوانی گردآوری شده است که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۲۵۶ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۳۵۰هزار ریال منتشر کرده است.
http://apll.ir/1397/12/15/نوای-کاروان-دفتر-دوم-از-اشعار-منتشرنشد/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/B151297-1200x675.jpg
@theapll
هشتاد و چهارمین نشست ماهانه برگزار شد
دوشنبه، سیزدهم اسفندماه ۱۳۹۷، هشتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد. در این نشست دکتر مینا حفیظی، معاون گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، در موضوع «نگاهی به احوال و آثار عین‌القضات و تصحیح تازۀ تمهیدات» سخنرانی کرد.
وی در ابتدای سخنان خود، با اشاره به تاریخچۀ نگارش این کتاب و اهمیت آن اظهار کرد: تمهیدات از کهن‌ترین متون عرفانی به زبان فارسی است. در باب اهمیت مطالب و دیدگاه‌های خاصی که در آن به خدا و جهان و انسان وجود دارد، همین بس که مؤلف آن، عین‌القضات، جان بر سر دفاع از اعتقاداتش نهاد. دو دیگر آنکه این اثر، پیچیده‌ترین مباحث عرفانی را به شکلی سلیس و روان و به زبانی شاعرانه بیان می‌کند.
دکتر حفیظی در ادامه به بیان وجوه اهمیت تمهیدات پرداخت و گفت: اهمیت این متن ازآن‌روی است که شمار متون فارسی عرفانی با قدمت نهصدساله چندان زیاد نیست و بسیاری از آثار باقی‌مانده به زبان فارسی (و نه عربی) یا در قالب رساله‌اند یا کتاب‌هایی با افتادگی‌های بسیار، و شمار آثار مدون تفصیلی که تقریباً بی‌کم‌وکاست به دست ما رسیده‌اند، چندان چشمگیر نیست و بیشتر آثاری که در حد و اندازۀ تمهیدات‌اند پس از این اثر نگارش یافته‌اند، به‌ویژه آثاری که بیانگر اندیشه‌ای نو از جانب نویسندۀ آن بوده‌اند.
وی سپس با اشاره به لزوم تصحیح انتقادی این کتاب افزود: بنا به دلایلی که گفته شد، تمهیدات از جهات مختلف دارای ویژگی‌های خاصی است و تصحیح انتقادی آن احیای یکی از گنجینه‌های عرفان و ادب فارسی. همین امر نگارنده را بر آن داشت که بر اساس چهارده نسخه، از قدیم‌ترین نسخ تمهیدات، به تصحیح انتقادی این اثر که یک بار بیش از نیم قرن پیش تصحیح شده، بپردازد.
این عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه به روش کار خود در تصحیح تمهیدات عین‌القضات پرداخت و اظهار کرد: پنج نسخه از این نسخه‌ها شامل دو نسخه از مزار مولانا در قونیه، دو نسخه از کتابخانۀ اسماعیل پاشا و ملت‌گنل در استانبول و یک نسخه از کتابخانۀ مرعشی نجفی در قم، در تصحیح پیشین دیده نشده‌‌اند. با بررسی نسخه‌ها روشن شد که تمهیدات اگر نگوییم دو روایت، دو تحریر یا شیوۀ نگارش دارد؛ ازاین‌روی، نسخه‌ها در دو گروه A و C جای گرفتند. در بیشتر مواضع روایت گروه A که نسخۀ اساس، سرگروه آن است در متن آمده است و روایت گروه C و نسخه‌های تابع آن در پانوشت. برای دشواری‌ها و مشکلات متن در پی‌نوشت‌ها یا تعلیقات، توضیحاتی داده شده است. در مقدمه شرحی در باب زندگی‌نامه و جهان‌بینی عین‌القضاة، سبک نگارش تمهیدات، روش این تصحیح و کاستی‌های تصحیح پیشین آمده و از زحمات مصحح محترم، شادروان دکتر عفیف عسیران، تقدیر شده است. افزون بر این، بخشی نیز به پیشینۀ تحقیق شامل کتاب‌ها، مقالات و رساله‌هایی در بارۀ عین‌القضات و آثار او، به‌ویژه تمهیدات، اختصاص دارد. در پایان نیز علاوه بر فهرست منابع، فهرستی از آیات، احادیث و روایات، سخنان بزرگان، اشعار و اعلام متن ارائه شده است.
هشتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی، و برخی از اعضای پیوسته، از جمله دکتر فتح‌الله مجتبائی، دکتر محمد سرور مولایی، و استاد موسی اسوار، و همچنین جمعی از پژوهشگران و اعضای هیئت علمی فرهنگستان برگزار شد.
http://apll.ir/1397/12/15/هشتاد-و-چهارمین-نشست-ماهانه-برگزار-شد/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X151297-1200x675.jpg
هشتاد و چهارمین نشست ماهانه برگزار شد
دوشنبه، سیزدهم اسفندماه ۱۳۹۷، هشتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد. در این نشست دکتر مینا حفیظی، معاون گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، در موضوع «نگاهی به احوال و آثار عین‌القضات و تصحیح تازۀ تمهیدات» سخنرانی کرد.
وی در ابتدای سخنان خود، با اشاره به تاریخچۀ نگارش این کتاب و اهمیت آن اظهار کرد: تمهیدات از کهن‌ترین متون عرفانی به زبان فارسی است. در باب اهمیت مطالب و دیدگاه‌های خاصی که در آن به خدا و جهان و انسان وجود دارد، همین بس که مؤلف آن، عین‌القضات، جان بر سر دفاع از اعتقاداتش نهاد. دو دیگر آنکه این اثر، پیچیده‌ترین مباحث عرفانی را به شکلی سلیس و روان و به زبانی شاعرانه بیان می‌کند.
دکتر حفیظی در ادامه به بیان وجوه اهمیت تمهیدات پرداخت و گفت: اهمیت این متن ازآن‌روی است که شمار متون فارسی عرفانی با قدمت نهصدساله چندان زیاد نیست و بسیاری از آثار باقی‌مانده به زبان فارسی (و نه عربی) یا در قالب رساله‌اند یا کتاب‌هایی با افتادگی‌های بسیار، و شمار آثار مدون تفصیلی که تقریباً بی‌کم‌وکاست به دست ما رسیده‌اند، چندان چشمگیر نیست و بیشتر آثاری که در حد و اندازۀ تمهیدات‌اند پس از این اثر نگارش یافته‌اند، به‌ویژه آثاری که بیانگر اندیشه‌ای نو از جانب نویسندۀ آن بوده‌اند.
وی سپس با اشاره به لزوم تصحیح انتقادی این کتاب افزود: بنا به دلایلی که گفته شد، تمهیدات از جهات مختلف دارای ویژگی‌های خاصی است و تصحیح انتقادی آن احیای یکی از گنجینه‌های عرفان و ادب فارسی. همین امر نگارنده را بر آن داشت که بر اساس چهارده نسخه، از قدیم‌ترین نسخ تمهیدات، به تصحیح انتقادی این اثر که یک بار بیش از نیم قرن پیش تصحیح شده، بپردازد.
این عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه به روش کار خود در تصحیح تمهیدات عین‌القضات پرداخت و اظهار کرد: پنج نسخه از این نسخه‌ها شامل دو نسخه از مزار مولانا در قونیه، دو نسخه از کتابخانۀ اسماعیل پاشا و ملت‌گنل در استانبول و یک نسخه از کتابخانۀ مرعشی نجفی در قم، در تصحیح پیشین دیده نشده‌‌اند. با بررسی نسخه‌ها روشن شد که تمهیدات اگر نگوییم دو روایت، دو تحریر یا شیوۀ نگارش دارد؛ ازاین‌روی، نسخه‌ها در دو گروه A و C جای گرفتند. در بیشتر مواضع روایت گروه A که نسخۀ اساس، سرگروه آن است در متن آمده است و روایت گروه C و نسخه‌های تابع آن در پانوشت. برای دشواری‌ها و مشکلات متن در پی‌نوشت‌ها یا تعلیقات، توضیحاتی داده شده است. در مقدمه شرحی در باب زندگی‌نامه و جهان‌بینی عین‌القضاة، سبک نگارش تمهیدات، روش این تصحیح و کاستی‌های تصحیح پیشین آمده و از زحمات مصحح محترم، شادروان دکتر عفیف عسیران، تقدیر شده است. افزون بر این، بخشی نیز به پیشینۀ تحقیق شامل کتاب‌ها، مقالات و رساله‌هایی در بارۀ عین‌القضات و آثار او، به‌ویژه تمهیدات، اختصاص دارد. در پایان نیز علاوه بر فهرست منابع، فهرستی از آیات، احادیث و روایات، سخنان بزرگان، اشعار و اعلام متن ارائه شده است.
هشتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی، و برخی از اعضای پیوسته، از جمله دکتر فتح‌الله مجتبائی، دکتر محمد سرور مولایی، و استاد موسی اسوار، و همچنین جمعی از پژوهشگران و اعضای هیئت علمی فرهنگستان برگزار شد.
http://apll.ir/1397/12/15/هشتاد-و-چهارمین-نشست-ماهانه-برگزار-شد/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X151297-1200x675.jpg
@theapll
بزرگداشت دکتر فتح‌الله مجتبائی در دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران
سه‌شنبه، چهاردهم اسفندماه ۱۳۹۷، مراسم بزرگداشت دکتر فتح‌الله مجتبائی در دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران برگزار شد.
در این مراسم که با حضور آقایان دکتر احمد باقری، رئیس دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، و برخی از استادان گروه‌های عرفان و ادیان تطبیقی و تاریخ و تمدن ملل اسلامی، و همچنین جمعی از دانشجویان و علاقه‌مندان دکتر فتح‌الله مجتبائی برگزار شد، آقایان دکتر باقری، دکتر گذشته، دکتر دادبه و دکتر علمی در باب شخصیت علمی و فرهنگی و خدمات دکتر مجتبائی در دانشکدۀ الهیات سخن گفتند.
در پایان این مراسم، به پاس زحمات و خدمات علمی و فرهنگی دکتر مجتبائی هدایایی از طرف دانشگاه تهران و دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، از جمله نشان هشتادمین سال تأسیس دانشگاه تهران، به ایشان تقدیم شد.
http://apll.ir/1397/12/15/بزرگداشت-دکتر-فتح‌الله-مجتبائی-در-دان/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X1512971-1200x675.jpg
بزرگداشت دکتر فتح‌الله مجتبائی در دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران
سه‌شنبه، چهاردهم اسفندماه ۱۳۹۷، مراسم بزرگداشت دکتر فتح‌الله مجتبائی در دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران برگزار شد.
در این مراسم که با حضور آقایان دکتر احمد باقری، رئیس دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، و برخی از استادان گروه‌های عرفان و ادیان تطبیقی و تاریخ و تمدن ملل اسلامی، و همچنین جمعی از دانشجویان و علاقه‌مندان دکتر فتح‌الله مجتبائی برگزار شد، آقایان دکتر باقری، دکتر گذشته، دکتر دادبه و دکتر علمی در باب شخصیت علمی و فرهنگی و خدمات دکتر مجتبائی در دانشکدۀ الهیات سخن گفتند.
در پایان این مراسم، به پاس زحمات و خدمات علمی و فرهنگی دکتر مجتبائی هدایایی از طرف دانشگاه تهران و دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، از جمله نشان هشتادمین سال تأسیس دانشگاه تهران، به ایشان تقدیم شد.
http://apll.ir/1397/12/15/بزرگداشت-دکتر-فتح‌الله-مجتبائی-در-دان/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X1512971-1200x675.jpg
@theapll
پانزدهمین دورۀ جشنوارۀ پژوهش فرهنگی سال
یکشنبه، دوازدهم اسفندماه ۱۳۹۷، از برگزیدگان پانزدهمین دورۀ «جشنوارۀ پژوهش فرهنگی سال» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با حضور دکتر سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر حمیدرضا طیبی، رئیس جهاد دانشگاهی، و جمعی از مسئولان فرهنگی تجلیل و قدردانی شد.
کتاب سنجش منابع تاریخی شاهنامه در پادشاهی خسرو انوشیروان اثر دکتر فرزین غفوری عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی جزء آثار برگزیده این جشنواره بود.
دیگر برگزیدگان این دوره از جشنواره عبارت‌اند از:
کتاب استعاره‌های مفهومی و فضا‌های قرآن، علیرضا قائمی‌نیا
کتاب کمره‌نامه: هشت در به هشت منظر از هفت هزار خوان، مرتضی فرهادی
کتاب تبیین معماری و شهرسازی مبتنی بر هویت اسلامی ـ ایران، عبدالمجید نقره‌کار
کتاب سیاست‌های فرهنگی در دانشگاه‌های دولتی ایران (۱۳۵۷ ـ ۱۳۹۵)، فاطمه جواهری
کتاب تاریخ و تحول نشر (درآمدی به بررسی نشر کتاب در ایران از آغاز تا آستانۀ انقلاب)، عبدالحسین آذرنگ
کتاب الگوی چهاروجهی برای ارزیابی توسعۀ علوم‌انسانی، سید محمدامین قانعی‌راد
در این مراسم به مجریان پژوهش‌های برگزیده لوح تقدیر، تندیس جشنواره و جایزۀ نقدی ویژۀ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اهدا شد.
همچنین آثار پژوهشی «در خانۀ برادر: پناهندگان افغانستانی در ایران» نوشتۀ آرش نصر اصفهانی و «بررسی مدل‌های فرهنگی ازدواج و فرزند متأهل: با تأکید بر دو منطقۀ یک و بیست شهر تهران» اثر لیلا اردبیلی به عنوان آثار شایستۀ تقدیر معرفی شدند.
در پایان از مرتضی فرهادی، به‌عنوان پژوهشگر پیش‌کسوت تجلیل شد.
http://apll.ir/?p=7586
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X201297-1200x675.jpg
پانزدهمین دورۀ جشنوارۀ پژوهش فرهنگی سال
یکشنبه، دوازدهم اسفندماه ۱۳۹۷، از برگزیدگان پانزدهمین دورۀ «جشنوارۀ پژوهش فرهنگی سال» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با حضور دکتر سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دکتر حمیدرضا طیبی، رئیس جهاد دانشگاهی، و جمعی از مسئولان فرهنگی تجلیل و قدردانی شد.
کتاب سنجش منابع تاریخی شاهنامه در پادشاهی خسرو انوشیروان اثر دکتر فرزین غفوری عضو هیئت‌علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی جزء آثار برگزیده این جشنواره بود.
دیگر برگزیدگان این دوره از جشنواره عبارت‌اند از:
کتاب استعاره‌های مفهومی و فضا‌های قرآن، علیرضا قائمی‌نیا
کتاب کمره‌نامه: هشت در به هشت منظر از هفت هزار خوان، مرتضی فرهادی
کتاب تبیین معماری و شهرسازی مبتنی بر هویت اسلامی ـ ایران، عبدالمجید نقره‌کار
کتاب سیاست‌های فرهنگی در دانشگاه‌های دولتی ایران (۱۳۵۷ ـ ۱۳۹۵)، فاطمه جواهری
کتاب تاریخ و تحول نشر (درآمدی به بررسی نشر کتاب در ایران از آغاز تا آستانۀ انقلاب)، عبدالحسین آذرنگ
کتاب الگوی چهاروجهی برای ارزیابی توسعۀ علوم‌انسانی، سید محمدامین قانعی‌راد
در این مراسم به مجریان پژوهش‌های برگزیده لوح تقدیر، تندیس جشنواره و جایزۀ نقدی ویژۀ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اهدا شد.
همچنین آثار پژوهشی «در خانۀ برادر: پناهندگان افغانستانی در ایران» نوشتۀ آرش نصر اصفهانی و «بررسی مدل‌های فرهنگی ازدواج و فرزند متأهل: با تأکید بر دو منطقۀ یک و بیست شهر تهران» اثر لیلا اردبیلی به عنوان آثار شایستۀ تقدیر معرفی شدند.
در پایان از مرتضی فرهادی، به‌عنوان پژوهشگر پیش‌کسوت تجلیل شد.
http://apll.ir/?p=7586
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X201297-1200x675.jpg
@theapll
چهارصد و شصت و هشتمین نشست شورا
دوشنبه، بیستم اسفندماه ۱۳۹۷، چهارصد و شصت و هشتمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابستۀ شورای فرهنگستان، به ریاست دکتر غلامعلی حدادعادل در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.
در آغاز این نشست دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان، از سوی خود و اعضای شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، درگذشت شادروانان دکتر سلیم نیساری، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و حافظ‌شناس و استاد دانشگاه، دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد ممتاز رشتۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی، و دکتر یدالله ثمره، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و زبان‌شناس و استاد دانشگاه را به جامعۀ علمی کشور تسلیت گفت.
تبریک به استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت برگزیده شدن کتاب فرهنگ آثار ایرانی ــ اسلامی در سی و ششمین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، تبریک به دکتر محمدعلی موحد، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت کسب عنوان پیش‌کسوت برگزیدۀ علوم انسانی و اسلامی در دهمین دورۀ جشنوارۀ بین‌المللی فارابی، تبریک به دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ غیرایرانی (تاجیک) فرهنگستان، به جهت برگزیده شدن در دهمین دورۀ جشنوارۀ بین‌المللی فارابی، تبریک به دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت برگزاری مراسم بزرگداشت ایشان در دانشگدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران و دریافت لوح سپاس و نشان عالی دانشگاه تهران، تبریک به دکتر مینا حفیظی، عضو هیئت علمی و معاون گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قارۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی ، به جهت برگزیده شدن رسالۀ ایشان در هشتمین دورۀ جایزۀ دکتر فتح‌الله مجتبائی، تبریک به دکتر نفیسه ایرانی، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت تقدیر از پایان‌نامۀ ایشان در هشتمین دورۀ جایزۀ دکتر فتح‌الله مجتبائی، تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی به جهت مراسم نکوداشت ایشان در مرکز آفرینش‌های فرهنگی ــ هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، گزارش جلسۀ بررسی وضعیت ادبیات تطبیقی در دانشگاه‌ها، گزارش دومین دورۀ کارگاه ادبیات تطبیقی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گزارش همایش بین‌المللی مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر، گزارش سخنرانی‌های ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گزارش جشنوارۀ مهارت خواندن در بنیاد پژوهشی شهریار، درخواست از اعضای شورای فرهنگستان برای نوشتن مقاله در جشن‌نامۀ دکتر بدرالزمان قریب، از مباحث پیش از دستور این نشست بود.
در این جلسه که با حضور آقایان دکتر باقر صدری‌نیا، دکتر چنگیز مولایی و جویا جهانبخش، اعضای وابستۀ جدید شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار شد، دکتر حداد عادل از سوی خود و اعضای شورای فرهنگستان عضویت اعضای جدید را در شورای فرهنگستان تبریک گفت و اظهار امیدواری کرد حضور آنان در جمع اعضای فرهنگستان منشأ خیر و برکت باشد. سپس طی مراسمی احکام عضویت اعضای جدید به آنان تقدیم شد.
در ادامه دکتر صدری‌نیا، دکتر چنگیز مولایی و جویا جهانبخش نیز از حسنظن اعضای فرهنگستان به جهت انتخاب ایشان تشکر و اظهار امیدواری کردند از این پس همکاری آنان با فرهنگستان منظم‌تر باشد.
دستور جلسۀ این نشست استماع خطابۀ ورودی دکتر مسعود جعفری جزی، عضو پیوستۀ جدید شورای فرهنگستان، در موضوع « تأملی دیگر در باب انواع ادبی، سبک و مکتب» بود.
همچنین در این جلسه تأسیس مرکز ایرانی اقبال‌شناسی، به ریاست و با نظارت استاد دکتر فتح‌الله مجتبائی، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی اعلام شد.
http://apll.ir/1397/12/22/چهارصد-و-شصت-و-هشتمین-نشست-شورا/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X221297-1200x675.jpg
چهارصد و شصت و هشتمین نشست شورا
دوشنبه، بیستم اسفندماه ۱۳۹۷، چهارصد و شصت و هشتمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابستۀ شورای فرهنگستان، به ریاست دکتر غلامعلی حدادعادل در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.
در آغاز این نشست دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان، از سوی خود و اعضای شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، درگذشت شادروانان دکتر سلیم نیساری، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و حافظ‌شناس و استاد دانشگاه، دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد ممتاز رشتۀ فرهنگ و زبان‌های باستانی، و دکتر یدالله ثمره، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی و زبان‌شناس و استاد دانشگاه را به جامعۀ علمی کشور تسلیت گفت.
تبریک به استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت برگزیده شدن کتاب فرهنگ آثار ایرانی ــ اسلامی در سی و ششمین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، تبریک به دکتر محمدعلی موحد، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت کسب عنوان پیش‌کسوت برگزیدۀ علوم انسانی و اسلامی در دهمین دورۀ جشنوارۀ بین‌المللی فارابی، تبریک به دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ غیرایرانی (تاجیک) فرهنگستان، به جهت برگزیده شدن در دهمین دورۀ جشنوارۀ بین‌المللی فارابی، تبریک به دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به جهت برگزاری مراسم بزرگداشت ایشان در دانشگدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران و دریافت لوح سپاس و نشان عالی دانشگاه تهران، تبریک به دکتر مینا حفیظی، عضو هیئت علمی و معاون گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قارۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی ، به جهت برگزیده شدن رسالۀ ایشان در هشتمین دورۀ جایزۀ دکتر فتح‌الله مجتبائی، تبریک به دکتر نفیسه ایرانی، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به جهت تقدیر از پایان‌نامۀ ایشان در هشتمین دورۀ جایزۀ دکتر فتح‌الله مجتبائی، تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی به جهت مراسم نکوداشت ایشان در مرکز آفرینش‌های فرهنگی ــ هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، گزارش جلسۀ بررسی وضعیت ادبیات تطبیقی در دانشگاه‌ها، گزارش دومین دورۀ کارگاه ادبیات تطبیقی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گزارش همایش بین‌المللی مطالعات ادبی در شبه‌قاره و آسیای صغیر، گزارش سخنرانی‌های ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گزارش جشنوارۀ مهارت خواندن در بنیاد پژوهشی شهریار، درخواست از اعضای شورای فرهنگستان برای نوشتن مقاله در جشن‌نامۀ دکتر بدرالزمان قریب، از مباحث پیش از دستور این نشست بود.
در این جلسه که با حضور آقایان دکتر باقر صدری‌نیا، دکتر چنگیز مولایی و جویا جهانبخش، اعضای وابستۀ جدید شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار شد، دکتر حداد عادل از سوی خود و اعضای شورای فرهنگستان عضویت اعضای جدید را در شورای فرهنگستان تبریک گفت و اظهار امیدواری کرد حضور آنان در جمع اعضای فرهنگستان منشأ خیر و برکت باشد. سپس طی مراسمی احکام عضویت اعضای جدید به آنان تقدیم شد.
در ادامه دکتر صدری‌نیا، دکتر چنگیز مولایی و جویا جهانبخش نیز از حسنظن اعضای فرهنگستان به جهت انتخاب ایشان تشکر و اظهار امیدواری کردند از این پس همکاری آنان با فرهنگستان منظم‌تر باشد.
دستور جلسۀ این نشست استماع خطابۀ ورودی دکتر مسعود جعفری جزی، عضو پیوستۀ جدید شورای فرهنگستان، در موضوع « تأملی دیگر در باب انواع ادبی، سبک و مکتب» بود.
همچنین در این جلسه تأسیس مرکز ایرانی اقبال‌شناسی، به ریاست و با نظارت استاد دکتر فتح‌الله مجتبائی، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی اعلام شد.
http://apll.ir/1397/12/22/چهارصد-و-شصت-و-هشتمین-نشست-شورا/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X221297-1200x675.jpg
@theapll
صبح به‌خیر ایران، برندۀ جایزۀ اهتمام به زبان فارسی سیما
سه‌شنبه، بیست و یکم اسفندماه ۱۳۹۷، پنجمین جشنوارۀ تلویزیونی جام‌جم پایان یافت و برگزیدگان آن در مراسم اختتامیه معرفی شدند. در این جشنواره، برای اولین بار، جایزۀ اهتمام به زبان فارسی در نظر گرفته شده بود که با آرای داوران به برنامۀ «صبح به خیر ایران» شبکۀ یک سیما تعلق گرفت. این برنامه که در شکلی نو از آبان ۱۳۹۶ روزانه به‌طور مستقیم پخش می‌شود، بخشی به نام «فرهنگستان» دارد که پژوهشگران فرهنگستان در آن حضور می‌یابند و دربارۀ واژه‌گزینی و واژه‌شناسی، ضرب‌المثل‌های فارسی، گویش‌های ایرانی و دیگر مسائل زبان و ادبیات فارسی صحبت می‌کنند.
پژوهشگرانی که اکنون با این برنامه همکاری می‌کنند خانم عفت امانی، آقایان دکتر حسینعلی رحیمی، دکتر علی شیوا، دکتر رضامراد صحرایی، و محمود ظریف هستند. در برنامه‌های گذشته آقایان دکتر حسن ذوالفقاری، دکتر محمدرضا رضوی، دکتر مجید طامه، علی مهرامی و استادان متخصص حوزه‌های دیگر که با گروه واژه‌گزینی همکاری می‌کنند در برنامه حضور داشتند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی این موفقیت را به تهیه‌کننده و کارگردان برنامه، آقای علی هنرور، و گروه برنامه‌ساز «صبح به خیر ایران» تبریک می‌گوید.
yon.ir/lipZP
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X251297-1200x675.jpg
صبح به‌خیر ایران، برندۀ جایزۀ اهتمام به زبان فارسی سیما
سه‌شنبه، بیست و یکم اسفندماه ۱۳۹۷، پنجمین جشنوارۀ تلویزیونی جام‌جم پایان یافت و برگزیدگان آن در مراسم اختتامیه معرفی شدند. در این جشنواره، برای اولین بار، جایزۀ اهتمام به زبان فارسی در نظر گرفته شده بود که با آرای داوران به برنامۀ «صبح به خیر ایران» شبکۀ یک سیما تعلق گرفت. این برنامه که در شکلی نو از آبان ۱۳۹۶ روزانه به‌طور مستقیم پخش می‌شود، بخشی به نام «فرهنگستان» دارد که پژوهشگران فرهنگستان در آن حضور می‌یابند و دربارۀ واژه‌گزینی و واژه‌شناسی، ضرب‌المثل‌های فارسی، گویش‌های ایرانی و دیگر مسائل زبان و ادبیات فارسی صحبت می‌کنند.
پژوهشگرانی که اکنون با این برنامه همکاری می‌کنند خانم عفت امانی، آقایان دکتر حسینعلی رحیمی، دکتر علی شیوا، دکتر رضامراد صحرایی، و محمود ظریف هستند. در برنامه‌های گذشته آقایان دکتر حسن ذوالفقاری، دکتر محمدرضا رضوی، دکتر مجید طامه، علی مهرامی و استادان متخصص حوزه‌های دیگر که با گروه واژه‌گزینی همکاری می‌کنند در برنامه حضور داشتند.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی این موفقیت را به تهیه‌کننده و کارگردان برنامه، آقای علی هنرور، و گروه برنامه‌ساز «صبح به خیر ایران» تبریک می‌گوید.
yon.ir/lipZP
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/X251297-1200x675.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۵۵
پنجاه و پنجمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (اسفند۱۳۹۷) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: زبان مادری (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۳۳): دکتر حسن ذوالفقاری (گیتی قریب)؛ گزارش بازدید دانش‌آموزان پایۀ ششم از فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ معرفی کتاب‌های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۹): نتیجةالقواعد (دکتر سیده زیبا بهروز)؛ معرفی مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: واژه‌های عمومی (شیما شریفی)؛ آشنايي با مدارس ايران (۸): مدرسه اسعدیه (اسعد) چهارمحال و بختیاری (دکتر عباس قنبری عدیوی)؛ نقد و تحليل متون درسي (۲۵): درس «نی‌نامه» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ بزرگداشت دکتر فتح‌الله مجتبائی در دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران؛ مرادی کرمانی، چهرۀ ملی ادبیات کودک و نوجوان؛ هشتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ معرفی کتاب درسی آیین نگارش برای سال اول دبیرستان (۱۳۵۹) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی بهمن ۱۳۹۷ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: انتظار (امیرهوشنگ ابتهاج ـ متخلص به ه.ا.سایه).
علاقه‌مندان می‌توانند پنجاه و پنجمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
http://apll.ir/1397/12/27/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-11/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/khabarname55.pdf
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/B271297-1200x675.jpg
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۵۵
پنجاه و پنجمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (اسفند۱۳۹۷) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: زبان مادری (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۳۳): دکتر حسن ذوالفقاری (گیتی قریب)؛ گزارش بازدید دانش‌آموزان پایۀ ششم از فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ معرفی کتاب‌های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۹): نتیجةالقواعد (دکتر سیده زیبا بهروز)؛ معرفی مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: واژه‌های عمومی (شیما شریفی)؛ آشنايي با مدارس ايران (۸): مدرسه اسعدیه (اسعد) چهارمحال و بختیاری (دکتر عباس قنبری عدیوی)؛ نقد و تحليل متون درسي (۲۵): درس «نی‌نامه» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ بزرگداشت دکتر فتح‌الله مجتبائی در دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران؛ مرادی کرمانی، چهرۀ ملی ادبیات کودک و نوجوان؛ هشتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ معرفی کتاب درسی آیین نگارش برای سال اول دبیرستان (۱۳۵۹) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی بهمن ۱۳۹۷ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: انتظار (امیرهوشنگ ابتهاج ـ متخلص به ه.ا.سایه).
علاقه‌مندان می‌توانند پنجاه و پنجمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
http://apll.ir/1397/12/27/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-11/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/khabarname55.pdf
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/03/B271297-1200x675.jpg
@theapll
سحر می‌آید از صحرا نسیم نوبهاری خوش
نسیمی خوش که می‌آرد خبر از روزگاری خوش
نسیم آهسته می‌گوید بهار از راه می‌آید
سواری می‌رسد از راه بعد از انتظاری خوش
«چو در دست است رودی خوش، بزن مطرب سرودی خوش»
به زیر سایهٔ بید و کنار جویباری خوش
«دکتر غلامعلی حداد عادل»
سال نو را به همۀ فارسی‌زبانان جهان و همۀ ایرانیان تبریک می‌گوییم. امید است سال جدید برای ملت ایران سالی سرشار از سلامت و سعادت باشد.
سحر می‌آید از صحرا نسیم نوبهاری خوش
نسیمی خوش که می‌آرد خبر از روزگاری خوش
نسیم آهسته می‌گوید بهار از راه می‌آید
سواری می‌رسد از راه بعد از انتظاری خوش
«چو در دست است رودی خوش، بزن مطرب سرودی خوش»
به زیر سایهٔ بید و کنار جویباری خوش
«دکتر غلامعلی حداد عادل»
سال نو را به همۀ فارسی‌زبانان جهان و همۀ ایرانیان تبریک می‌گوییم. امید است سال جدید برای ملت ایران سالی سرشار از سلامت و سعادت باشد.
@theapll
نشست نقد و بررسی کتاب نوای کاروان برگزار می‌شود
سه‌شنبه، بیستم فروردین‌ماه ۱۳۹۸، نشست نقد و بررسی کتاب نوای کاروان (دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج) در مرکز فرهنگی شهرکتاب برگزار خواهد شد. در این نشست کامیار عابدی، احمدرضا بهرام‌پور عمران و سعید رضوانی سخنرانی خواهند کرد.
نشست نقد و بررسی کتاب نوای کاروان (دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج) از ساعت ۱۶:۳۰ روز سه‌شنبه، بیستم فروردین‌ماه ۱۳۹۸، در مرکز فرهنگی شهرکتاب برگزار خواهد شد. شرکت در این نشست برای عموم آزاد است.
نشانی: تهران، خیابان شهید احمد قصیر، نبش کوچۀ سوم، مرکز فرهنگی شهرکتاب.
http://apll.ir/1398/01/18/نشست-نقد-و-بررسی-کتاب-نوای-کاروان-برگزا/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X180198-1200x675.jpg
نشست نقد و بررسی کتاب نوای کاروان برگزار می‌شود
سه‌شنبه، بیستم فروردین‌ماه ۱۳۹۸، نشست نقد و بررسی کتاب نوای کاروان (دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج) در مرکز فرهنگی شهرکتاب برگزار خواهد شد. در این نشست کامیار عابدی، احمدرضا بهرام‌پور عمران و سعید رضوانی سخنرانی خواهند کرد.
نشست نقد و بررسی کتاب نوای کاروان (دفتر دوم از اشعار منتشرنشدۀ نیما یوشیج) از ساعت ۱۶:۳۰ روز سه‌شنبه، بیستم فروردین‌ماه ۱۳۹۸، در مرکز فرهنگی شهرکتاب برگزار خواهد شد. شرکت در این نشست برای عموم آزاد است.
نشانی: تهران، خیابان شهید احمد قصیر، نبش کوچۀ سوم، مرکز فرهنگی شهرکتاب.
http://apll.ir/1398/01/18/نشست-نقد-و-بررسی-کتاب-نوای-کاروان-برگزا/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X180198-1200x675.jpg
@theapll
از حافظ‌پژوهی تا حافظ‌شناسی
(نقد دکتر سلیم نیساری به تصحیح نسخه‌ای از حافظ)
گفت‌وگوی حسن قریبی با دکتر سلیم نیساری
تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ حافظ‌پژوهی، به‌ویژه متأخرترین آن‌ها، نقش تعیین‌کننده‌ای در برداشتن نخستین گام در فعالیت‌های بعدی دارد. در این بین، انتشار دفتر دگرسانی‌های حافظ بدون شک گامی بلند و پرزحمت از دکتر سلیم نیساری است که پژوهندگان و نسخه‌شناسان این حوزه را از مطالعۀ آن گزیری نبوده است. سلیم نیساری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در این گفت‌وگو که به مناسبت انتشار غزل‌های حافظ بر اساس نخستین نسخۀ یافت‌‌شده از زمان حیات شاعر صورت گرفته، به وضعیت حافظ‌پژوهی در این سال‌ها پرداخته است.
به‌طوری که اطلاع دارید سال گذشته در فرهنگ‌سرای نیاوران کتاب غزل‌های حافظ ـ نخستین نسخۀ یافت‌‌شده از زمان حیات شاعر، رونمایی شد. آیا شما این کتاب را دیده‌اید؟
بله، این کتاب را دیده‌ام. واقعیت این است که گاهی بعضی از کتاب‌هایی را که از طرف مؤلفان یا ناشران یا روابط‌عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به بنده هدیه می‌شود در قفسۀ کتاب‌های خودم قرار می‌دهم و مترصد فرصتی می‌مانم که بتوانم آن کتاب‌ها را مطالعه کنم، اما اگر کتابی در باب یک نسخۀ خطی کهن از دیوان حافظ به دست بیاورم دیگر آن را در صف انتظار قرار نمی‌دهم و نخستین دقایق آمادگی ذهن خود را برای مطالعۀ آن مصروف می‌کنم.
باتوجه‌به اینکه در زمان تهیۀ دفتر دگرسانی‌های حافظ نسخه‌های متعددی از دیوان حافظ را از نظر گذرانده‌اید، نخستین احساس و واکنش ذهنی‌تان نسبت به این کتاب چه بود؟
نخستین احساس من با مشاهدۀ عنوان کتاب (غزل‌های حافظ) این بود که تصور کردم این کتاب حاوی همۀ غزل‌های حافظ است. قطر کتاب هم چنین تصوری را تلقین می‌کرد، ولی با مشاهدۀ فهرست غزل‌ها در آغاز کتاب که به رقم ۵۰ ختم می‌شد حدس زدم که تنها ۵۰ غزل از حافظ در این کتاب درج شده است. پس از ادامۀ بررسی معلوم شد که رقم ردیف ۲ در فهرست تنها معرف یک بیت و ردیف ۳۷ و ۳۸ هم متعلق به یک غزل معیّن است که دو بار کتابت شده است. به این ترتیب با حذف رقم «۲» و تغییر رقم «۳۷ مکرر» شمار واقعی تعداد غزل‌های مندرج در این کتاب ۴۸ غزل می‌شود.
برای مشاهدۀ کامل این یادداشت به پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
http://apll.ir/1398/01/21/از-حافظ‌پژوهی-تا-حافظ‌شناسی-نقد-دکتر/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/Y210198-1.jpg
از حافظ‌پژوهی تا حافظ‌شناسی
(نقد دکتر سلیم نیساری به تصحیح نسخه‌ای از حافظ)
گفت‌وگوی حسن قریبی با دکتر سلیم نیساری
تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ حافظ‌پژوهی، به‌ویژه متأخرترین آن‌ها، نقش تعیین‌کننده‌ای در برداشتن نخستین گام در فعالیت‌های بعدی دارد. در این بین، انتشار دفتر دگرسانی‌های حافظ بدون شک گامی بلند و پرزحمت از دکتر سلیم نیساری است که پژوهندگان و نسخه‌شناسان این حوزه را از مطالعۀ آن گزیری نبوده است. سلیم نیساری، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در این گفت‌وگو که به مناسبت انتشار غزل‌های حافظ بر اساس نخستین نسخۀ یافت‌‌شده از زمان حیات شاعر صورت گرفته، به وضعیت حافظ‌پژوهی در این سال‌ها پرداخته است.
به‌طوری که اطلاع دارید سال گذشته در فرهنگ‌سرای نیاوران کتاب غزل‌های حافظ ـ نخستین نسخۀ یافت‌‌شده از زمان حیات شاعر، رونمایی شد. آیا شما این کتاب را دیده‌اید؟
بله، این کتاب را دیده‌ام. واقعیت این است که گاهی بعضی از کتاب‌هایی را که از طرف مؤلفان یا ناشران یا روابط‌عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به بنده هدیه می‌شود در قفسۀ کتاب‌های خودم قرار می‌دهم و مترصد فرصتی می‌مانم که بتوانم آن کتاب‌ها را مطالعه کنم، اما اگر کتابی در باب یک نسخۀ خطی کهن از دیوان حافظ به دست بیاورم دیگر آن را در صف انتظار قرار نمی‌دهم و نخستین دقایق آمادگی ذهن خود را برای مطالعۀ آن مصروف می‌کنم.
باتوجه‌به اینکه در زمان تهیۀ دفتر دگرسانی‌های حافظ نسخه‌های متعددی از دیوان حافظ را از نظر گذرانده‌اید، نخستین احساس و واکنش ذهنی‌تان نسبت به این کتاب چه بود؟
نخستین احساس من با مشاهدۀ عنوان کتاب (غزل‌های حافظ) این بود که تصور کردم این کتاب حاوی همۀ غزل‌های حافظ است. قطر کتاب هم چنین تصوری را تلقین می‌کرد، ولی با مشاهدۀ فهرست غزل‌ها در آغاز کتاب که به رقم ۵۰ ختم می‌شد حدس زدم که تنها ۵۰ غزل از حافظ در این کتاب درج شده است. پس از ادامۀ بررسی معلوم شد که رقم ردیف ۲ در فهرست تنها معرف یک بیت و ردیف ۳۷ و ۳۸ هم متعلق به یک غزل معیّن است که دو بار کتابت شده است. به این ترتیب با حذف رقم «۲» و تغییر رقم «۳۷ مکرر» شمار واقعی تعداد غزل‌های مندرج در این کتاب ۴۸ غزل می‌شود.
برای مشاهدۀ کامل این یادداشت به پیوند خبر در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
http://apll.ir/1398/01/21/از-حافظ‌پژوهی-تا-حافظ‌شناسی-نقد-دکتر/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/Y210198-1.jpg
@theapll
هشتاد و پنجمین نشست ماهانه برگزار می‌شود
دوشنبه، نهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، هشتاد و پنجمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست استاد عبدالله انوار، عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «شناسایی فرهنگ اسلامی» سخن خواهد گفت.
هشتاد و پنجمین نشست ماهانۀ فرهنگستان از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۱۵ روز دوشنبه، نهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.
نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقۀ سوم.
http://apll.ir/1398/01/26/هشتاد-و-پنجمین-نشست-ماهانه-برگزار-می/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/05/ARM-300x225.jpg
هشتاد و پنجمین نشست ماهانه برگزار می‌شود
دوشنبه، نهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، هشتاد و پنجمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست استاد عبدالله انوار، عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در موضوع «شناسایی فرهنگ اسلامی» سخن خواهد گفت.
هشتاد و پنجمین نشست ماهانۀ فرهنگستان از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۱۵ روز دوشنبه، نهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.
نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقۀ سوم.
http://apll.ir/1398/01/26/هشتاد-و-پنجمین-نشست-ماهانه-برگزار-می/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2018/05/ARM-300x225.jpg
@theapll
معرّفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی
از ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ شمسی
کتاب معرّفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی از ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ شمسی در چارچوب طرح «تطوّر مضامین داستانی در ادبیات فارسی» در گروه ادبیات معاصر فرهنگستان زبان و ادب فارسی پدید آمده است. مجموعۀ حاضر شامل معرفی و بررسی آثار یک دهۀ بسیار مهم تاریخ ادبیات معاصر ایران است. پیش‌تر، دفتر اول در چارچوب همین طرح، دورۀ تاریخی ۱۲۵۰ـ۱۳۰۰ به کوشش حسین مرتضائیان آبکنار در سال ۱۳۸۷ و دفتر دوم ۱۳۱۰ـ۱۳۰۰ به کوشش بهناز علی‌پور گسکری در سال ۱۳۹۳ منتشر شده بود. در این دفتر ۴۶ اثر، شامل رمان و نمایشنامه و داستان کوتاه، بر اساس شیوۀ تحلیل محتوا بررسی شده است. در این شیوه ساختار و عناصر و مضامین هر اثر بررسی می‌شود.
در تحلیل داستان‌های این مجموعه در ابتدا شرح مختصری در باب نویسنده، شامل اشاراتی دربارۀ زندگی فردی و خانوادگی و فعالیت‌های فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی و آثار او آمده است. همچنین به‌منظور نشان دادن حوزه‌ها و دامنۀ فعالیت فکری و معنوی نویسنده به دیگر آثار او، به‌جز آثار ادبی، اشاره شده است. پس از آن خلاصه‌ای از هر اثر متضمن طرح کلی داستان، گزارش وقایع، معرفی شخصیت‌ها و روابط و کنش و واکنش آنان به دست داده شده است. در پایان تحلیل ساختاری و محتوایی اثر آمده است که مبتنی است بر توصیف و مقایسه و تحلیل عناصر داستان؛ از نوع روایت، زمان و مکان، شخصیت‌ها و مضامین گرفته تا اندیشه و نوع نگاه نویسنده و زبان و لحن و چگونگی پرداخت هر اثر. همچنین پاره‌ای از متن هر اثر پس از ارائۀ تحلیل آن نقل شده است.
اسامی نویسندگانی که آثار آنان در این مجموعه تحلیل شده عبارت است از: سید محمدحسن نجفی قوچانی، محمدعلی صفاری، رضا کمال «شهرزاد»، حسینقلی‌میرزا سالور (عمادالسلطنه)، محمد مسعود، سید جعفر جوادزاده (پیشه‌وری)، صادق هدایت، جهانگیر جلیلی، سید فخرالدین شادمان، زهرا کیا (خانلری)، حبیب یغمایی، عبدالحسن صنعتی‌زاده کرمانی، محمد جناب‌زاده، محمدحسین رکن‌زاده آدمیت، علی شیرازپور پرتو «شین پرتو»، میرزا علی‌محمد آزاد همدانی، آقا بزرگ علوی، عباس خلیلی، عبدالرحیم همایون فرخ، یحیی قریب، عباس آریان‌پور کاشانی، زین‌العابدین رهنما، ج.هژبر، سعید نفیسی، حسینقلی مستعان (ح.م. حمید)، محمدعلی خلیلی، مهدی داودی، زین‌العابدین مؤتمن، سید محمدباقر حجازی، ابراهیم خواجه‌نوری، محمد قاضی، محمدتقی بهار.
کتاب معرّفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی از ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ شمسی نوشتۀ دکتر بهناز علی‌پور گسکری، استادیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۳۱۶ صفحه و به بهای۲۹۰ هزار ریال منتشر کرده است.
http://apll.ir/1398/01/26/معرّفی-و-بررسی-آثار-داستانی-و-نمایشی-از/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/B260198-1200x675.jpg
معرّفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی
از ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ شمسی
کتاب معرّفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی از ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ شمسی در چارچوب طرح «تطوّر مضامین داستانی در ادبیات فارسی» در گروه ادبیات معاصر فرهنگستان زبان و ادب فارسی پدید آمده است. مجموعۀ حاضر شامل معرفی و بررسی آثار یک دهۀ بسیار مهم تاریخ ادبیات معاصر ایران است. پیش‌تر، دفتر اول در چارچوب همین طرح، دورۀ تاریخی ۱۲۵۰ـ۱۳۰۰ به کوشش حسین مرتضائیان آبکنار در سال ۱۳۸۷ و دفتر دوم ۱۳۱۰ـ۱۳۰۰ به کوشش بهناز علی‌پور گسکری در سال ۱۳۹۳ منتشر شده بود. در این دفتر ۴۶ اثر، شامل رمان و نمایشنامه و داستان کوتاه، بر اساس شیوۀ تحلیل محتوا بررسی شده است. در این شیوه ساختار و عناصر و مضامین هر اثر بررسی می‌شود.
در تحلیل داستان‌های این مجموعه در ابتدا شرح مختصری در باب نویسنده، شامل اشاراتی دربارۀ زندگی فردی و خانوادگی و فعالیت‌های فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی و آثار او آمده است. همچنین به‌منظور نشان دادن حوزه‌ها و دامنۀ فعالیت فکری و معنوی نویسنده به دیگر آثار او، به‌جز آثار ادبی، اشاره شده است. پس از آن خلاصه‌ای از هر اثر متضمن طرح کلی داستان، گزارش وقایع، معرفی شخصیت‌ها و روابط و کنش و واکنش آنان به دست داده شده است. در پایان تحلیل ساختاری و محتوایی اثر آمده است که مبتنی است بر توصیف و مقایسه و تحلیل عناصر داستان؛ از نوع روایت، زمان و مکان، شخصیت‌ها و مضامین گرفته تا اندیشه و نوع نگاه نویسنده و زبان و لحن و چگونگی پرداخت هر اثر. همچنین پاره‌ای از متن هر اثر پس از ارائۀ تحلیل آن نقل شده است.
اسامی نویسندگانی که آثار آنان در این مجموعه تحلیل شده عبارت است از: سید محمدحسن نجفی قوچانی، محمدعلی صفاری، رضا کمال «شهرزاد»، حسینقلی‌میرزا سالور (عمادالسلطنه)، محمد مسعود، سید جعفر جوادزاده (پیشه‌وری)، صادق هدایت، جهانگیر جلیلی، سید فخرالدین شادمان، زهرا کیا (خانلری)، حبیب یغمایی، عبدالحسن صنعتی‌زاده کرمانی، محمد جناب‌زاده، محمدحسین رکن‌زاده آدمیت، علی شیرازپور پرتو «شین پرتو»، میرزا علی‌محمد آزاد همدانی، آقا بزرگ علوی، عباس خلیلی، عبدالرحیم همایون فرخ، یحیی قریب، عباس آریان‌پور کاشانی، زین‌العابدین رهنما، ج.هژبر، سعید نفیسی، حسینقلی مستعان (ح.م. حمید)، محمدعلی خلیلی، مهدی داودی، زین‌العابدین مؤتمن، سید محمدباقر حجازی، ابراهیم خواجه‌نوری، محمد قاضی، محمدتقی بهار.
کتاب معرّفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی از ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ شمسی نوشتۀ دکتر بهناز علی‌پور گسکری، استادیار گروه ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور است که فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۳۱۶ صفحه و به بهای۲۹۰ هزار ریال منتشر کرده است.
http://apll.ir/1398/01/26/معرّفی-و-بررسی-آثار-داستانی-و-نمایشی-از/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/B260198-1200x675.jpg
@theapll
چهارصد و شصت و نهمین نشست شورا
تنظیم: شیرین عاصمی
دوشنبه، بیست و ششم فروردین‌ماه ۱۳۹۸، چهارصد و شصت و نهمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابستۀ شورای فرهنگستان، به ریاست دکتر غلامعلی حدادعادل در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.
در آغاز این نشست دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان، فرارسیدن سال نو را به اعضای شورا تبریک گفت.
اعلام تأثر و اندوه عمیق فرهنگستان از وقوع سیل و ایجاد خسارت و درگذشت هموطنان و ابراز همدردی با خانواده‌های مصیبت‌دیده، اعلام تأثر فرهنگستان از درگذشت دکتر طهمورث ساجدی، استاد زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه تهران، زبان‌شناس و پژوهشگر عرصۀ ایران‌شناسی و ادبیات تطبیقی، تسلیت به استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان و سردبیر فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان، به‌جهت درگذشت خواهر ایشان، نظر دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان، دربارۀ برخی مداخل دانشنامۀ حافظ‌پژوهی و پاسخ استاد بهاءالدین خرمشاهی، عضو پیوستۀ فرهنگستان و سرپرست دانشنامۀ حافظ‌پژوهی، نظر اعضای فرهنگستان دربارۀ رابطۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دانشگاه‌ها، تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت دریافت عنوان سرآمد سرآمدان، از سوی بنیاد ملی نخبگان، تبریک به آقای جویا جهانبخش، عضو وابستۀ جدید فرهنگستان، به‌جهت ترجمۀ کتاب روزنامۀ عاشورا، تبریک به آقای حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ــ تاجیکی، به‌جهت موفقیت کتاب شرح گلستان سعدی، و دریافت جايزۀ بارگاه سخن در سال ۲۰۱۸ در تاجیکستان، دعوت از اعضای شورا برای شرکت در مراسم پاسداشت روز زبان فارسی و معرفی انتشارات جدید فرهنگستان از مباحث پیش از دستور این نشست بود.
دستور جلسۀ این نشست گزارش مدیران گروه‌های فرهنگستان از برنامه‌ها و فعالیت‌های علمی و پژوهشی سال ۱۳۹۸ بود.
https://apll.ir/1398/02/03/چهارصد-و-شصت-و-نهمین-نشست-شورا/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
چهارصد و شصت و نهمین نشست شورا
تنظیم: شیرین عاصمی
دوشنبه، بیست و ششم فروردین‌ماه ۱۳۹۸، چهارصد و شصت و نهمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابستۀ شورای فرهنگستان، به ریاست دکتر غلامعلی حدادعادل در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.
در آغاز این نشست دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان، فرارسیدن سال نو را به اعضای شورا تبریک گفت.
اعلام تأثر و اندوه عمیق فرهنگستان از وقوع سیل و ایجاد خسارت و درگذشت هموطنان و ابراز همدردی با خانواده‌های مصیبت‌دیده، اعلام تأثر فرهنگستان از درگذشت دکتر طهمورث ساجدی، استاد زبان و ادبیات فرانسه دانشگاه تهران، زبان‌شناس و پژوهشگر عرصۀ ایران‌شناسی و ادبیات تطبیقی، تسلیت به استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان و سردبیر فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان، به‌جهت درگذشت خواهر ایشان، نظر دکتر حسن انوری، عضو پیوستۀ فرهنگستان، دربارۀ برخی مداخل دانشنامۀ حافظ‌پژوهی و پاسخ استاد بهاءالدین خرمشاهی، عضو پیوستۀ فرهنگستان و سرپرست دانشنامۀ حافظ‌پژوهی، نظر اعضای فرهنگستان دربارۀ رابطۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دانشگاه‌ها، تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت دریافت عنوان سرآمد سرآمدان، از سوی بنیاد ملی نخبگان، تبریک به آقای جویا جهانبخش، عضو وابستۀ جدید فرهنگستان، به‌جهت ترجمۀ کتاب روزنامۀ عاشورا، تبریک به آقای حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ــ تاجیکی، به‌جهت موفقیت کتاب شرح گلستان سعدی، و دریافت جايزۀ بارگاه سخن در سال ۲۰۱۸ در تاجیکستان، دعوت از اعضای شورا برای شرکت در مراسم پاسداشت روز زبان فارسی و معرفی انتشارات جدید فرهنگستان از مباحث پیش از دستور این نشست بود.
دستور جلسۀ این نشست گزارش مدیران گروه‌های فرهنگستان از برنامه‌ها و فعالیت‌های علمی و پژوهشی سال ۱۳۹۸ بود.
https://apll.ir/1398/02/03/چهارصد-و-شصت-و-نهمین-نشست-شورا/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۵۶
پنجاه و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (فروردین ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است:
سخن نخست: ضرورت توجه به فرهنگ و ادب بومی در برنامۀ درسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ خوشۀ پروين در کتاب‌های درسی (عبدالحسین موحد)؛ گزارش مراسم اختتامیۀ جشنوارۀ مهارت خواندن با همکاری بنیاد پژوهشی شهریار (مریم اکبری)؛ معرفی کتاب‌های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۰): گزیدۀ گلستان (دکتر سیده زیبا بهروز)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران و جهان (۳۶): کالج لاهور دانشگاه بانوان (مینا گلستانی)؛ نقد و تحليل متون درسي (۲۶): نقدی بر آشفتگی رسم‌الخط کتاب‌های فارسی دورۀ اول متوسطه (دکتر محسن احمدوندی)؛ کارگاه نویسندگی (۲۴): گسترش شخصیت نیکوکار (سید رضا باقریان موحد)؛ تحصیل رایگان ۲۵درصد نوآموزان پیش‌دبستانی؛ معرفی برگزیدگان جایزۀ ادبی هوشنگ مرادی کرمانی؛ مقدمات برگزاری دومین همایش ملی هویت کودکان ایرانی اسلامی در دورۀ پیش‌دبستانی؛ هفتمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی «نگاهی تازه به ادبیات کودک و نوجوان»؛ معرفی کتاب درسی: دستور برای سال سوم دورۀ راهنمایی تحصیلی (۱۳۵۸) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی اسفند ۱۳۹۷ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: عاشقی روزی مگر خون می‌گريست (عطار نیشابوری).
علاقه‌مندان می‌توانند پنجاه و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://apll.ir/1398/02/03/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-12/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/khabarname56.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/B030198-1200x675.jpg
پنجاه و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (فروردین ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است:
سخن نخست: ضرورت توجه به فرهنگ و ادب بومی در برنامۀ درسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ خوشۀ پروين در کتاب‌های درسی (عبدالحسین موحد)؛ گزارش مراسم اختتامیۀ جشنوارۀ مهارت خواندن با همکاری بنیاد پژوهشی شهریار (مریم اکبری)؛ معرفی کتاب‌های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۰): گزیدۀ گلستان (دکتر سیده زیبا بهروز)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران و جهان (۳۶): کالج لاهور دانشگاه بانوان (مینا گلستانی)؛ نقد و تحليل متون درسي (۲۶): نقدی بر آشفتگی رسم‌الخط کتاب‌های فارسی دورۀ اول متوسطه (دکتر محسن احمدوندی)؛ کارگاه نویسندگی (۲۴): گسترش شخصیت نیکوکار (سید رضا باقریان موحد)؛ تحصیل رایگان ۲۵درصد نوآموزان پیش‌دبستانی؛ معرفی برگزیدگان جایزۀ ادبی هوشنگ مرادی کرمانی؛ مقدمات برگزاری دومین همایش ملی هویت کودکان ایرانی اسلامی در دورۀ پیش‌دبستانی؛ هفتمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی «نگاهی تازه به ادبیات کودک و نوجوان»؛ معرفی کتاب درسی: دستور برای سال سوم دورۀ راهنمایی تحصیلی (۱۳۵۸) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی اسفند ۱۳۹۷ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: عاشقی روزی مگر خون می‌گريست (عطار نیشابوری).
علاقه‌مندان می‌توانند پنجاه و ششمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://apll.ir/1398/02/03/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-12/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/khabarname56.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/B030198-1200x675.jpg
@theapll
انتشارات فرهنگستان در سی و دومین دورۀ نمایشگاه بین المللی کتاب
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با شماری از کتاب‌های چاپ اول، مجلات و ویژه‌نامه‌های خود، در سی و دومین دورۀ نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران حضور می‌یابد.
به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نثر گفتاری تاجیکان بخارا، به قلم روشن رحمانی؛ هزارواژه‌های زبان‌شناسی (۲)، علوم انسانی (۲)، پزشکی (۳)، روان‌شناسی (۱)، قطعات و اجزای خودرو، علوم زمین (۳) و باستان‌شناسی (۱)، به کوشش گروه واژه‌گزینی؛ فرهنگ اصطلاحات زبانی در ادبیات داستانی (جلد اول)، نوشتۀ سعید رفیعی خضری؛ سهای سهی، نوشتۀ محسن ذاکرالحسینی؛ تک‌چهرۀ نویسنده، به قلم حسن میرعابدینی؛ بحرالمعانی، به تصحیح محمدسرور مولایی؛ گویش ملایر، به کوشش صادق امین مدنی؛ معرفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی، به قلم بهناز علی‌پور گسکری؛ نوای کاروان (دفتر دوم اشعار نیما)، به تصحیح سعید رضوانی؛ شعر فارسی در بخارا در قرن چهارم هجری، نوشتۀ یوگنی برتلس/ ترجمۀ آبتین گلکار؛ دورۀ ۱۲جلدی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی؛ سیرالملوک (سیاست‌نامه)، به تصحیح محمود عابدی؛ نقش ترجمۀ ادبی در ادبیات تطبیقی، نوشتۀ ایلمیرا دادور؛ فرهنگ واژه‌های مصوب ـ دفتر شانزدهم، به کوشش گروه واژه‌گزینی؛ دستورنویسی در شبه‌قاره، به اهتمام ثریا پناهی، کتاب‌های تازه انتشاریافتۀ فرهنگستان است که در سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب عرضه خواهد شد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، در راهروی شمارۀ ۱۷ شبستان، حضور یافته است.
http://apll.ir/1398/02/03/انتشارات-فرهنگستان-در-سی-و-دومین-دورۀ-ن/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X030198-1200x675.jpg
انتشارات فرهنگستان در سی و دومین دورۀ نمایشگاه بین المللی کتاب
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با شماری از کتاب‌های چاپ اول، مجلات و ویژه‌نامه‌های خود، در سی و دومین دورۀ نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران حضور می‌یابد.
به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نثر گفتاری تاجیکان بخارا، به قلم روشن رحمانی؛ هزارواژه‌های زبان‌شناسی (۲)، علوم انسانی (۲)، پزشکی (۳)، روان‌شناسی (۱)، قطعات و اجزای خودرو، علوم زمین (۳) و باستان‌شناسی (۱)، به کوشش گروه واژه‌گزینی؛ فرهنگ اصطلاحات زبانی در ادبیات داستانی (جلد اول)، نوشتۀ سعید رفیعی خضری؛ سهای سهی، نوشتۀ محسن ذاکرالحسینی؛ تک‌چهرۀ نویسنده، به قلم حسن میرعابدینی؛ بحرالمعانی، به تصحیح محمدسرور مولایی؛ گویش ملایر، به کوشش صادق امین مدنی؛ معرفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی، به قلم بهناز علی‌پور گسکری؛ نوای کاروان (دفتر دوم اشعار نیما)، به تصحیح سعید رضوانی؛ شعر فارسی در بخارا در قرن چهارم هجری، نوشتۀ یوگنی برتلس/ ترجمۀ آبتین گلکار؛ دورۀ ۱۲جلدی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی؛ سیرالملوک (سیاست‌نامه)، به تصحیح محمود عابدی؛ نقش ترجمۀ ادبی در ادبیات تطبیقی، نوشتۀ ایلمیرا دادور؛ فرهنگ واژه‌های مصوب ـ دفتر شانزدهم، به کوشش گروه واژه‌گزینی؛ دستورنویسی در شبه‌قاره، به اهتمام ثریا پناهی، کتاب‌های تازه انتشاریافتۀ فرهنگستان است که در سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب عرضه خواهد شد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، در راهروی شمارۀ ۱۷ شبستان، حضور یافته است.
http://apll.ir/1398/02/03/انتشارات-فرهنگستان-در-سی-و-دومین-دورۀ-ن/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X030198-1200x675.jpg
@theapll
نشست هم‌اندیشی ویرایش برگزار می‌شود
شنبه، هفتم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، مؤسسۀ نجوای قلم با همکاری کارگروه علمی و فرهنگی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، نشستی با عنوان «هم‌اندیشی ویرایش» برگزار خواهد کرد.
در این نشست فرهاد قربان‌زاده، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ «کاربرد پیکره در ویرایش»؛ دکتر زیبا بهروز، پژوهشگر فرهنگستان، در موضوع «زبان فارسی و فضای مجازی»؛ و بهروز صفرزاده دربارۀ «جایگاه ویرایش در آثار علمی و پژوهشی» سخنرانی خواهند کرد.
نشست هم‌اندیشی ویرایش از ساعت ۱۷:۰۰ تا ۱۸:۳۰ روز شنبه، هفتم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، در نمایشگاه کتاب برگزار خواهد شد.
نشانی: تهران، نمایشگاه کتاب، سرای اهل قلم، سالن جلال آل‌احمد.
https://apll.ir/1398/02/04/نشست-هم‌اندیشی-ویرایش-برگزار-می‌شود/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X040198-1200x675.jpg
نشست هم‌اندیشی ویرایش برگزار می‌شود
شنبه، هفتم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، مؤسسۀ نجوای قلم با همکاری کارگروه علمی و فرهنگی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، نشستی با عنوان «هم‌اندیشی ویرایش» برگزار خواهد کرد.
در این نشست فرهاد قربان‌زاده، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ «کاربرد پیکره در ویرایش»؛ دکتر زیبا بهروز، پژوهشگر فرهنگستان، در موضوع «زبان فارسی و فضای مجازی»؛ و بهروز صفرزاده دربارۀ «جایگاه ویرایش در آثار علمی و پژوهشی» سخنرانی خواهند کرد.
نشست هم‌اندیشی ویرایش از ساعت ۱۷:۰۰ تا ۱۸:۳۰ روز شنبه، هفتم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، در نمایشگاه کتاب برگزار خواهد شد.
نشانی: تهران، نمایشگاه کتاب، سرای اهل قلم، سالن جلال آل‌احمد.
https://apll.ir/1398/02/04/نشست-هم‌اندیشی-ویرایش-برگزار-می‌شود/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X040198-1200x675.jpg
