فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.8K subscribers
1.4K photos
297 videos
13 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
مراسم رونمایی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی (دورۀ دوازده جلدی)

سه‌شنبه، دهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، مراسم رونمایی مجموعۀ دانشنامۀ زبان و ادب فارسی با حضور استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در محل نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار می‌شود.

این مراسم از ساعت ۱۱ تا ۱۳ در غرفۀ نشر سخن (شبستان، راهروی ۳۱، غرفۀ ۳) برگزار خواهد شد.
https://apll.ir/1398/02/09/مراسم-رونمایی-دانشنامۀ-زبان-و-ادب-فارس/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X090298-1200x675.jpg
نشست جایگاه آموزش در ویرایش

چهارشنبه، یازدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، مؤسسۀ نجوای قلم با همکاری کارگروه علمی و فرهنگی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، نشستی با عنوان «بررسی جایگاه آموزش در ویرایش» برگزار خواهد کرد.

در این نشست مهدی قنواتی، رئیس پژوهشکدۀ واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی فرهنگستان، در موضوع «بررسی واژه‌گزینی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی»؛ دکتر نازنین خلیلی‌پور دربارۀ «ویرایش ترجمه» و مرتضی فکوری در موضوع «ویرایش، رایانه و امکان‌های نو» سخنرانی خواهند کرد.

نشست جایگاه آموزش در ویرایش از ساعت ۱۰:۱۵ تا ۱۱:۱۵ روز چهارشنبه، یازدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸ در نمایشگاه کتاب برگزار خواهد شد.

نشانی: تهران، نمایشگاه کتاب، سرای اهل قلم، سالن شهید مطهری.
http://apll.ir/1398/02/10/نشست-جایگاه-آموزش-در-ویرایش-برگزار-می/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/04/X100298-1200x675.jpg
@theapll
نشست تخصصی «زبان فارسی در حوزۀ ورزش» در سرای اهل قلم

هم‌زمان با برگزاری سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، نشست تخصصی «زبان فارسی در حوزۀ ورزش» با حضور پژوهشگرانی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سرای اهل قلم نمایشگاه کتاب برگزار خواهد شد.
در این نشست تخصصی آقای مهدی قنواتی و خانم مرضیه چوپان‌زاده، از پژوهشگران گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و آقای رسول مجیدی، مجری شبکۀ ورزش، سخنرانی خواهند کرد.

زمان: جمعه، سیزدهم اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۱۵
مکان: نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، سرای اهل قلم، تالار شهید مطهری
@theapll
نشست معرفی و رونمایی آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بنیاد سعدی، شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، و دایرةالمعارف اسلام، در سرای اهل قلم

پنجشنبه، دوازدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، مراسم رونمایی آثار تازه انتشاریافتهٔ چهار سازمان فرهنگی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بنیاد سعدی، شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، و دایرةالمعارف اسلام، در سرای اهل قلم سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار خواهد شد.

این مراسم از ساعت ۱۶:۳۰ تا ۱۸ با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، دکتر رضامراد صحرایی، معاون آموزش و پژوهش بنیاد سعدی، حجت‌الاسلام و المسلمین حسن طارمی راد، مدیر علمی دانشنامهٔ جهان اسلام، و دکتر مجید جهانی، نمایندهٔ شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در سازمان سمت، و همچنین با حضور استادان و فارسی‌آموزانی از کشورهای خارجی، در سرای اهل قلم سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار می‌شود.
مراسم رونمایی آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بنیاد سعدی، شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، و بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، سرای اهل قلم سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران.
@theapll
رئیس فرهنگستان در «صبح به‌ خیر ایران»

شنبه، چهاردهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، برنامۀ زندۀ «صبح به‌ خیر ایران» میزبان دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.

در آغاز این برنامه، باتوجه‌به اینکه فرهنگستان ماه اردیبهشت را «ماه زبان و ادبیات فارسی» نام‌ نهاده و بیست و پنجم این ماه نیز مصادف با روز بزرگداشت فردوسی و روز پاسداشت زبان فارسی است، آقای نظام‌اسلامی، مجری برنامۀ صبح به‌ خیر ایران، روز معلم را به دکتر حداد عادل و همۀ معلمان کشور تبریک گفت و سپس از ایشان در باب اهمیت حفظ زبان فارسی پرسید.

دکتر حداد عادل ضمن اشاره به زنده ماندن زبان فارسی در طول چند هزار سال گفت: این ویژگی ارزشمند زبان فارسی است که شاهنامه، که بیش از هزار سال پیش سروده شده هنوز، هم در محافل و مجالس عمومی، حتی قهوه‌خانه‌ها، خوانده و درک می‌شود و هم در دانشگاه‌ها دربارۀ آن تحقیق می‌کنند. زبان فارسی زمانی طولانی در شبه‌قارۀ هند زبان اهل معرفت و فرهنگ بوده است.

در ادامه رئیس فرهنگستان برخی فعالیت‌های متنوع فرهنگستان و بنیاد سعدی را در سال گذشته، در حیطۀ زبان فارسی، اشاره کرد و برخی از آثار منتشرشده در فرهنگستان را برشمرد. از جملۀ این آثار جلد سوم فرهنگ جامع زبان فارسی، به سرپرستی دکتر علی‌اشرف صادقی؛ دفتر شانزدهم فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان و نیز دورۀ دوازده‌جلدی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی بود.

دکتر حداد عادل همچنین به علاقه‌مندان زبان فارسی پیشنهاد کرد که مراقب آسیب‌هایی که در فضای مجازی به زبان فارسی می‌رسد باشند و از تولیدکنندگان و صاحبان صنوف خواست تا از اسامی و واژه‌های فارسی بیشتر استفاده کنند. وی همچنین از عموم مردم درخواست کرد که با خرید از فروشگاه‌هایی که نام فارسی دارند، صاحبان آن‌ها را تشویق کنند.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پایان از مدیر شبکۀ یک، مدیر گروه اجتماعی، تهیه‌کننده و دست‌اندرکاران برنامۀ «صبح به‌‌ خیر ایران» برای توجه به زبان فارسی تشکر کرد.
@theapll
دکتر حداد عادل و عوامل برنامۀ صبح به‌خیر ایران
@theapll
نخستین نشست مرکز ایرانی اقبال‌شناسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

سه‌شنبه، هفدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، نخستین نشست مرکز ایرانی اقبال‌شناسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، سخنرانی خواهند کرد.

این نشست از ساعت ۱۱:۰۰ روز سه‌شنبه، هفدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو، خروجی کتابخانۀ ملّی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تالار دکتر شهیدی
@theapll
نخستین نشست مرکز ایرانی اقبال‌شناسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
مراسم روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی

چهارشنبه‌، بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با همکاری بنیاد سعدی و همراهی کتابخانهٔ ملی جمهوری اسلامی ایران، سومین همایش «روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی» را برگزار خواهد کرد. در این مراسم دکتر اشرف بروجردی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر چنگیز مولایی، عضو وابستۀ فرهنگستان و استاد دانشگاه تبریز، سخنرانی خواهند کرد.

این همایش، با حضور شماری از سفرای فارسی‌دانِ کشورهای خارجی، از ساعت ۱۰ تا ۱۲روز چهار‌شنبه، بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، در تالار قلم کتابخانۀ ملی برگزار خواهد شد.

نشانی: بزرگراه حقانی، بلوار کتابخانهٔ ملی، ساختمان کتابخانهٔ ملی، تالار قلم
http://apll.ir/1398/02/23/مراسم-روز-پاسداشت-زبان-فارسی-و-بزرگداش/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/X230298-1200x675.jpg
@theapll
شاهنامه و ایران باستان

چهارشنبه، بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، نشستی به یاد و احترام دکتر محمدامین ریاحی با عنوان «شاهنامه و ایران باستان» در محل کانون زبان پارسی برگزار می‌کند.

در این نشست علی بهرامیان، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با دکتر ژاله آموزگار، عضو وابستۀ فرهنگستان، به گفت‌وگو خواهد نشست.

این نشست از ساعت ۱۸:۳۰ روز چهارشنبه، بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، در کانون زبان پارسی برگزار خواهد شد.

نشانی: خیابان ولی‌عصر، سه‌راه زعفرانیه، خیابان شهید عارف‌نسب، شمارۀ ۱۲، باغ موقوفات دکتر محمود افشار

http://apll.ir/1398/02/24/شاهنامه-و-ایران-باستان/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/photo_۲۰۱۹-۰۵-۱۴_۱۳-۳۶-۴۰-214x300.jpg
@theapll
مراسم روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی برگزار شد

چهارشنبه، بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، سومین همایش روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی به همت فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با همکاری بنیاد سعدی و سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، و با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی، دکتر اشرف بروجردی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی، دکتر چنگیز مولایی، عضو وابسته و استاد دانشگاه تبریز، و شماری از سفرای فارسی‌دان کشورهای خارجی در محل تالار قلم کتابخانۀ ملی برگزار شد.

در ابتدای این همایش دکتر بروجردی، ضمن پاسداشت این روز، اظهار کرد: می‌دانیم شاهنامۀ فردوسی نه‌تنها میراث ماندگار فرهنگ ایرانی، که شاهکاری بی‌بدیل در حوزۀ ادبیات کلاسیک جهان است. شاهنامۀ فردوسی پس از سه حماسۀ ملل باستانی بین‌النهرین، یونان و هند سروده شده و حماسۀ ملی ایران است، حماسه‌ای که با سی ‌و اندی سال رنج بردن حکیم توس بازسازی شده و ارزش و اعتباری جهانی یافته است.

وی با بیان اینکه فردوسی با آگاهی از سنّت گذشته و نیاز زمان خود به گردآوری داستان‌ها و اسطوره‌های پیشین پرداخت، گفت: شاهنامۀ فردوسی نگاهی به گذشته از دیدگاه مردمی است که دوران زندگی باستانی را پشت سرگذاشته‌اند و سر آن دارند که با آموختن از دیروزشان، امروز زندگی نوی را آغاز کنند. در این میان فردوسی شاهنامه را به‌مثابۀ یک دانشنامۀ ادبی، پیشکش فرهنگ و هویت ایرانی کرد.

دکتر بروجردی در ادامه با اشاره به ساختارهای بیرونی و درونی شاهنامه افزود: در پس شکل بیرونی شاهنامه، که تاریخ شاهنشاهی ایران است، ساختاری درونی وجود دارد و آن توصیف پادشاهان آرمانی است، چنان‌که حکیم توس آن را در نظر داشته است. شاید این بازسازی آرمانی یکی از بزرگ ترین آموزه‌های شاهنامه برای شاعران و نویسندگان زمانۀ ما باشد.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی شاهنامه را دانشنامه‌ای ادبی، ملی و مجموعه‌ای از معرفت آغازین مردم ایران برشمرد و بیان کرد: این کتاب با توجه به مسائل ملی و فرهنگی عصری که فردوسی در آن می‌زیسته، به شیوه‌ای ادبی سروده شده است. شاهنامه اثری است که از بینش و فرهنگی قوی سخن می‌گوید که سهم ارزنده‌ای در پیشرفت کشورداری، سیاست و ادب جهانی داشته است.

او خاطرنشان کرد: فردوسی با مراحل مختلف تمدن و فرهنگ گذشته، هویت ملی و آسیب‌هایی که روبه‌روی فرهنگ زمان او قرار گرفته آشناست، و سال‌ها رنج می‌برد تا اثری خلق کند که در اعصار و قرون متمادی نشانۀ و مظهر ایران باشد.

دکتر بروجردی یکی از راه‌های حراست از میراث فردوسی را حفظ نسخ شاهنامه عنوان کرد و ادامه داد: نسخ شاهنامه اکثراً در ایران و آسیای میانه نگاشته شده‌اند، اما بخش زیادی از آن‌ها در ایتالیا، بریتانیا، روسیه و... نگهداری می‌شوند. با وجود اینکه نسخ بسیاری از ایران خارج شده‌ است ایران گام‌هایی را برای جهانی کردن این میراث گران‌بها برداشته است. ثبت شاهنامۀ بایسنقری در حافظۀ جهانی یکی از این اقدامات بود. شاهنامۀ بایسنقری که در دوران تیموریان (سال ۱۴۳۰ میلادی، ۸۳۷ ق) در هرات نوشته شد، اثری منحصربه‌فرد است که ایران توانست درسال ۲۰۰۷ آن را به ثبت جهانی برساند و تنها نسخۀ این اثر در موزۀ کاخ گلستان نگهداری می‌شود. این اثر اولین اثر ثبت‌جهانی‌شده در ایران است. علاوه بر جنبۀ ادبی، شاهنامۀ بایسنقری از جنبۀ هنری نیز ویژگی‌های برجستۀ بین‌المللی دارد.

وی در ادامه افزود: این اثر با تذهیب‌های فراوان خطاطی طلاکوب نگاشته شده است. علاوه بر این، مفصل‌ترین مقدمه از میان سه مقدمه‌ای که بر شاهنامه نوشته شده، مقدمۀ‌ شاهنامۀ بایسنقری است.

دکتر بروجردی با اعلام اینکه در حال حاضر پنج نسخۀ نفیس از شاهنامه در این سازمان نگهداری می‌شود، اظهار کرد: سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی نیز دغدغه‌ای جدی درگردآوری نسخ شاهنامه دارد و در تلاش است در جهت حراست از این اثر، امکانی برای جذب نسخ باقی‌ماندۀ شاهنامه درکشور و جلوگیری از خروج آن‌ها داشته باشد. نسخه‌های خطی شاهنامۀ فردوسی در کتابخانۀ ملی، هم از نظر تاریخ کتابت و هم از نظر زیبایی‌شناسی، جزو نسخ نفیس محسوب می‌شوند.

برای مشاهدۀ کامل این خبر به پیوند آن در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی به نشانی زیر مراجعه کنید:
http://apll.ir/1398/02/28/مراسم-روز-پاسداشت-زبان-فارسی-و-بزرگداش-3/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/X280298-1200x675.jpg
@theapll
برگزاری کارگاه آموزشی دستور خط با حضور دانشجویان و استادان دانشگاه فرهنگیان

چهارشنبه، بیست و پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۸، کارگاه آموزشی دستور خط فارسی مصوب فرهنگستان، با حضور شصت تن از دانشجویان و معلمان دانشگاه فرهنگیان در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.

در ابتدای این کارگاه آموزشی دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، گروه‌های فرهنگستان را معرفی کرد و اهداف گروه‌ آموزش و فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی را برشمرد. پس از آن دکتر مریم دانشگر، معاون گروه آموزش، گزارشی از طرح ارزشیابی مهارت‌های چهارگانه ارائه داد و سپس دکتر علی‌اکبر کمالی‌نهاد، استاد دانشگاه فرهنگیان، دربارۀ نقش املا و صورت‌های کاربردی آن در آموزش‌های مدرسه‌ای سخن گفت و اهمیت رسم‌الخط و املا را در کتاب‌های جدید تشریح کرد.

در ادامۀ این برنامه خانم زهرا زندی‌مقدم، عضو هیئت علمی و پژوهشگر گروه دستور و رسم‌الخطّ فرهنگستان، ضمن معرفی این گروه، به‌تفصیل در باب تاریخچه و سیر تدوین دستور خط فارسی را از آغاز تاکنون سخن گفت و در ادامه به بازنگری‌های انجام‌یافته در دورۀ جدید اشاره کرد.

در پایان این کارگاه آموزشی پس از برگزاری جلسۀ پرسش و پاسخ، دانشجویان با استاد عبدالرحمان صفارپور، مؤلف کتاب‌های درسی اول ابتدایی، آشنا شدند.
https://apll.ir/1398/02/29/برگزاری-کارگاه-آموزشی-دستور-خط-با-حضور/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/X290298-1200x675.jpg
@theapll
ششمین دورۀ اعطای نشان عالی فرهنگی و هنری فردوسی

سه‌شنبه، بیست و چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۹۸، به‌مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، طی مراسمی در دانشکدۀ علوم پایۀ دانشگاه فردوسی مشهد، نشان عالی فرهنگی و هنری فردوسی به دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اعطا شد.
http://apll.ir/1398/02/29/ششمین-دورۀ-اعطای-نشان-عالی-فرهنگی-و-هنر/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/X2902981-1200x675.jpg
@theapll
فراخوان همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی»

پژوهشکدۀ غرب‌شناسی و علم‌پژوهی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با همکاری پژوهشکدۀ ادبیات و پژوهشکدۀ تاریخ، همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی» را در آذرماه ۱۳۹۸ برگزار می‌کند.

محورهای این همایش عبارت‌اند از: زندگی و سلوک اجتماعی قطب؛ بررسی منابع و اسناد موجود درباب زندگی قطب؛ منابع فکری قطب و بررسی میزان تأثیرگذاری این منابع؛ اندیشۀ‌ اجتماعی و سیاسی قطب؛ اندیشۀ دینی و عرفانی؛ نسبت اندیشۀ قطب با وضع معاصر ما؛ سبک‌شناسی نوشته‌های قطب؛ جایگاه نوشته‌های قطب در میان آثار عرفانی؛ قطب و زبان فارسی.

علاقه‌مندان می‌توانند تا پایان خردادماه ۱۳۹۸ چکیدۀ مقالات خود را به دبیرخانۀ همایش ارسال کنند. چکیدۀ مقاله و مقالات بایستی مطابق شیوه‌نامۀ نگارش مقالات علمی پژوهشی مجلات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تنظیم و به نشانی occ@ihcs.ac.ir ارسال شود.

برای اطلاع از شیوه‌نامۀ نگارش مقالات علمی پژوهشی مجلات پژوهشگاه می‌توانید به نشانی زیر مراجعه کنید:
http://occidentstudy.ihcs.ac.ir/data/os/news/nevisandeghan_1.pdf
http://apll.ir/1398/02/30/فراخوان-همایش-ملی-تأملی-بر-زندگی،-آثا/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/X300298-1200x675.jpg
@theapll
معرفی کتاب کنز‌المعانی، تألیف عبدالکریم نیمدهی، به تصحیح دکتر محمدرضا نصیری، در چین

در شمارۀ ۸۱۶۷ مجلۀ او.ام.ار (UMR) مقاله‌ای در موضوع معرفی کتاب کنزالمعانی (از مجموعۀ انتشارات فرهنگستان) به ‌تصحیح دکتر محمدرضا نصیری، استاد دانشگاه پیام نور و عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر محمدباقر وثوقی، استاد دانشگاه تهران، منتشر شده است. این مقاله به زبان فرانسوی و در کشور چین به چاپ رسیده است. آنچه در ادامه آمده متن ترجمه‌شدۀ این مقاله، با ترجمۀ سیدمهدی حریری، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

عبدالکریم نیمدهی (وفات پس از ۹۰۶ق/۱۵۰۱م) و آثارش، مجموعۀ اسناد و مکاتبات دیوانی (کنزالمعانی) و تاریخ عالم (طبقات محمودشاهی)، علی‌رغم اهمیت انکارناپذیرشان، هیچ‌یک توجه مورخان ایرانی را چندان جلب نکرده‌اند. قریب به پنجاه سال پیش، ژان اوبَن بر لزوم تهیۀ چاپ انتقادی از آثار نیمدهی تأکید کرده بود («زندگانی و آثار نیمدهی»، مجله مطالعات اسلامی، دوره ۳۴، ۱۹۶۶، صص ۶۱-۶۸). ‌اکنون، به‌لطف ‌و همّت محمدرضا نصیری و محمدباقر وثوقی چاپ منقح و دقیقی از کنزالمعانی فراهم آمده است. تصحیح متن بر پایۀ یگانه نسخۀ خطی موجود از این اثر است که در کتابخانۀ سلیمانیه نگهداری می‌شود.

جا دارد چند کلمه‌ای دربارۀ این تاریخ‌نگار که زادۀ روستای کوچکی در سرحد غربی لارستان بوده، اما همۀ مراتب بدایت و اعتلای کارش در هندوستان سپری شده‌ است بگوییم. او کارش را از دکن و در نزد ملوک بهمنی آغاز کرد و سپس به خدمت محمود بگره، پادشاه گجرات (حک. ۱۴۵۸-۱۵۱۱)، درآمد. نیمدهی در خانواده‌ای تنگ‌دست به دنیا آمد و به لطف وظیفه‌ای که امیر توران‌شاه دوم، حکمران هرموز (= هرمز)، برای او مقرّر کرده بود توانست تحصیل کند و سپس ناچار شد برای تأمین معاش بخت خود را در دکن بیازماید. او با ورود به دیوان بهمنیان به خدمت خواجه محمود گاوان درآمد و منشی خاص دبیرخانۀ او شد. خود می‌گوید «قریب به ده سال خدمت وزیر نامدار کامکار آصف‌قدر» استاد خود، محمود گاوان، را می‌کرده است و باز تصریح می‌کند «اصلاح منشآت و تصحیح مؤلَّفات و هر چه از قرایح خواطر آن مغفرت‌مآثر بود بالکُلّیَّۀ وَ رُمَّتِهَا به اهتمام این خاکسار مفوّض گشت».

کنزالمعانی مشتمل بر ۱۳۷ قطعه است (شامل ۱۳۴ نامه و سه دیباچه) که از این میان‌، ۵۴ فقره نامه‌های نیمدهی است که با عنوان «من المؤلّف» آغاز می‌شود، اما همین‌ها نیز متأثر از یادداشت‌هایی است که نیمدهی بر پایۀ آنچه محمود گاوان بر او املا می‌کرده تحریر کرده است. فقراتی از باقی نامه‌ها نیز باید اثر طبع خواجه گاوان وزیر باشد، اما نیمدهی در عنوان نامه‌ها هیچ‌گونه تصریحی ندارد. در نگاه اول، سبک متکلف کنزالمعانی یادآور سبک و سیاق منشآت شخصی محمود گاوان است که در حدود ۸۸۱ق/۱۴۷۷م تحت عنوان ریاض‌الانشاء به‌توسط خود خواجه گاوان گردآوری شده بود. شمار فراوان دست‌نوشته‌های برجای‌مانده از این اثر خود گواه اقبالی است که به آن کرده‌اند و چندین نوبت به چاپ رسیده است. هر دو این مجموعه‌‌مستندات از حیث شناخت تاریخ دکن در نیمۀ دوم سدۀ پانزدهم میلادی اهمیت یکسان دارند. این نامه‌ها، که البته بسیار دشوارخوان هستند، دربارۀ نقش شمار فراوانی از شخصیت‌های فارس و هرمز و دکن در این دورۀ تاریخی اطلاعاتی به دست می‌دهند. نیمدهی پس از قتل مخدوم و پشتیبان خود خواجه محمود گاوان در ۸۸۶ق/۱۴۸۱م به گجرات می‌رود و در آنجا به خدمت محمود بگره درمی‌آید و در همان‌جا نیز چشم از جهان فرومی‌بندد. او به اشارۀ سلطان محمود گجراتی طبقات محمودشاهی را تألیف می‌کند که از آن دو نسخۀ خطی در دست است که یکی در کتابخانۀ ویندزور و دیگری در گنجینۀ مؤسسۀ خاورشناسی تاشکند نگهداری می‌شود.

برای مشاهدۀ کامل این خبر به وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی مراجعه کنید:
http://apll.ir/1398/02/30/معرفی-کتاب-کنز‌المعانی-تألیف-عبدالکر/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/Y300298.jpg
@theapll
ویژه‌نامۀ دستور ـ شمارۀ ۱۴

چهاردهمین شمارۀ مجلۀ دستور، از مجموعه ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این مجموعه شامل سه بخش کلى است. در قسمت مقالۀ این شماره عناوین ذیل به چشم مى‌خورد: «نمود استمراری در فارسی دری افغانستان»، محمود فضیلت، محمدسرور مولایی، ام‌فروه موسوی؛ «ویژگی‌های دستوری کمیاب برجسته در ترجمۀ ادعیۀ ذخیرة‌الاخرة»، سید محمد صاحبی؛ «دو حرف اضافۀ پیاپی (یک ویژگیِ نادرِ دستوری در شاهنامه و چند متن دیگر)»، سجاد آیدنلو؛ «‘را’ نشانۀ مبتدای ثانویه»، فرهاد معزی‌پور؛ «نگاهی دوباره به ساخت فعل امر فارسی»، جواد محقق نیشابوری؛ «ترکیب مهجور ‘مردِ مردانه’، یادداشتی بر مقالۀ 'نگاهی به فرهنگ پسوند در زبان فارسی'»، مهدی سالاری‌نسب؛ «نگاهی درزمانی به نمود کامل در زبان فارسی و کاربرد گواه‌نمای آن»، لیلا ضیامجیدی، فریده حق‌بین؛ «‘ه ـ ﻪ’ معرفه در متون کهن فارسی»، محمود ندیمی هرندی، تهمینه عطائی کچوئی؛ «الگوهای نوشتار زبان فارسی در پیام‌رسان‌ها (مطالعۀ موردی پیام‌رسان تلگرام)»، عبدالعزیز تاتار.

در بخش «نقد و بررسی» این دو مقاله آمده است: «معرفی و نقد کتاب الگوهای ساخت واژه در زبان فارسی»، زهرا زندی‌مقدم؛ «نقدی بر کتاب دستور زبان فارسی ۲»، بهرام شعبانی.

در بخش «یادبود» این شماره مطلبی در موضوع «نقشی از هلیدی (به مناسبت درگذشت زبان‌شناسی شهیر)»، از محمدرضا رضوی درج شده است.

شمارۀ چهاردهم ویژه‏نامۀ دستور، با دبیری و ویراستاری علمی دکتر محمد دبیرمقدم در ۳۰۴ صفحه و به بهاى ۸۰۰۰۰ ریال منتشر شده است.
http://apll.ir/1398/02/30/ویژه‌نامۀ-دستور-ـ-شمارۀ-۱۴/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/B300298-1200x675.jpg
@theapll
زنده باد زبان: سه سال در میان تاجیکان

حسن قریبی، رئیس سابق روابط‌عمومی و نمایندۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مجامع علمی و فرهنگی تاجیکستان، از سال ۱۳۹۴ به ریاست پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، منصوب شد.

پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی در سال ۱۳۷۴ به همّت سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان تأسیس شد. در اساسنامۀ این پژوهشگاه دربارۀ اهداف تأسیس آن چنین آمده است: تعمیق مناسبات دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان، از طریق کمک به ایجاد ادبیات جدید فرهنگی (تاریخ، زبان‌شناسی، آداب و سنن)، در حوزۀ شرقی تمدن ایرانی (ماوراء‌النهر، افغانستان، اویغورستان و مناطق جنوبی فدراسیون روسیه). پس از توافق «بنیاد سعدی» با وزارت امور خارجۀ جمهوری اسلامی ایران، حسن قریبی به نمایندگی از بنیاد سعدی در مرحلۀ جدید، در زمینه‌های پژوهش، تألیف، ترجمه و برگردان، ویرایش و نشر آثار علمی و آموزشی و ادبی و فرهنگی، با رویکرد همکاری بیشتر و عمیق‌تر با مراکز علمی و آموزشی تاجیکستان، به فعالیت پرداخت.

مجموعۀ زنده باد زبان، با عنوان فرعی سه سال در میان تاجیکان شامل خاطرات کوتاه فرهنگی و یادداشت‌ها و برداشت‌ها و سخنرانی‌های اوست که در طول سه سال مأموریت خود در این کشور نگاشته است. برخی از این خاطرات و یادداشت‌ها پیش‌تر در فضای مجازی و مطبوعات ایران و تاجیکستان منتشر شده بود. در این مجموعه دو مصاحبه نیز آمده است‌؛ یکی گفت‌وگویی که در نخستین ماه ورود به تاجیکستان (مردادماه ۱۳۹۴) صورت پذیرفته و دیگری در آخرین ماه مأموریت سه‌سالۀ او در این کشور (خردادماه ۱۳۹۷). عناوین برخی از مطالب دیگری که در این مجموعه آمده عبارت است از: از مرو تا کوچه‌مروی؛ همگون‌سازی؛ واژه‌گزینی در ایران و تاجیکستان؛ اصطلاحات خویشاوندی در تاجیکستان؛ چند واژۀ فریب‌کار در فارسی تاجیکی؛ مخاطب در شعر معاصر تاجیکستان؛ این قند پارسی به کجاها که می‌رود؛ خوش‌نویسی در میان تاجیکان؛ نام برخی مشاغل و حرفه‌ها در تاجیکستان؛ پنجره‌ای رو به ایران فرهنگی و... .

کتاب زنده باد زبان: سه سال در میان تاجیکان، نوشتۀ حسن قریبی است که انتشارات آروَن آن را در ۱۱۰۰ نسخه و به بهای ۴۳هزار تومان منتشر کرده است.
http://apll.ir/1398/02/30/زنده-باد-زبان-سه-سال-در-میان-تاجیکان/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/B3002981-1200x675.jpg
@theapll
ویژه‌نامۀ شبه‌قاره ـ شمارۀ ۸

هشتمین شمارۀ مجلۀ شبه‌قاره، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، به دبیری دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابستۀ فرهنگستان و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، منتشر شد. در بخش مقالات هشتمین شمارۀ این ویژه‌نامه عناوین ذیل دیده می‌شود: «ملاحظه‌ای در باب آموزش زبان فارسی در هند»، دکتر غلامعلی حداد عادل؛ «سراج‌الدین علی خان آرزو از پیشگامان نقد ادبی در شبه‌قاره»،‌ دکتر خدابخش اسداللهی ـ مهدی رحیم‌پور؛ «نفوذ طریقت عشقیه در هندوستان به روایت شیخ قاضن شطاری»، دکتر محمدرضا عدلی؛ «بررسی تأثیرپذیری و سرقات ادبی جلال عضد یزدی از شعر امیرخسرو دهلوی»، محسن شریفی صحی ـ دکتر محمد فاضلی؛ «گوناگونی برداشت‌های عرفانی در ترجمه‌های فارسی بهگوگیتا»، گلاله هنری؛ «آصفی هروی، یکی از پیشگامان سبک نازک‌خیال هندی در قرن ۱۰»، رضا رفایی قدیمی مشهد ـ دکتر مریم صالحی‌نیا؛ «تأثیر گل نیلوفر آبی بر باورهای اسطوره‌ای ایران و هند»، دکتر آنیتا الداغی؛ «تحلیل نشانه‌شناسی رویارویی دوگان‌ها در نگاره‌های نسخۀ رامایانای میوار»، دکتر صدرالدین طاهری؛ «الگوهای مدخل‌سازی و عناصر تشکیل دهندۀ مدخل در فرهنگ مفتاح‌الفضلا»، دکتر علی‌رضا امامی ـ داینا بوشتسکایته؛ «اسطورۀ سوما در وداهای هندوان با نگاهی به همتای ایرانی آن در اوستا»، دکتر علی‌محمد شاه‌سنی ـ دکتر جواد فیروزی ـ مریم تراب‌پور؛ «نقش مورخان در رواج آموزه‌های حکومت‌داری در دورۀ سلاطین هند»، دکتر خدیجه عالمی ـ مظهر ادوای ـ حسین نظری؛ «جایگاه، ویژگی و کارکرد کوهستان در تاریخ اساطیری هند»، دکتر لیلا پژوهنده ـ دکتر مریم باقی ـ زهرا حسینی.

علاقه‌مندان می‌توانند هشتمین شمارۀ ویژه‌نامۀ شبه‌قاره فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
http://apll.ir/1398/02/31/ویژه‌نامۀ-شبه‌قاره-ـ-شمارۀ-۸/
http://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/B230298-1200x675.jpg
http://apll.ir/shebh-08-31-02-98-2/
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۵۷

پنجاه و هفتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (اردیبهشت ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: زبان فارسی و نظام آموزش عالی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ مقالۀ تحلیل ‌محتوای کتاب ‌علوم و ‌فنون ادبی ‌(۱) (زهره پارسیان و دکتر اصغر شهبازی)؛ گزارش مراسم روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۱): A grammar of the Persian Language (دکتر سیده‏ زیبا بهروز)؛ آشنايي با مدارس ايران (۹): مدرسۀ مرحوم شیخ حسن داورزنی سبزوار (دکتر سیدعلی کرامتی مقدم)؛ انتشارات فرهنگستان در سی و دومین دورۀ نمایشگاه بین‌المللی کتاب؛ مراسم رونمایی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی (دورۀ دوازده جلدی) در سی و دومین دورۀ نمایشگاه بین‌المللی کتاب؛ ششمین دورۀ اعطای نشان عالی فرهنگی و هنری فردوسی؛ برگزاری کارگاه آموزشی دستور خط با حضور دانشجویان و استادان دانشگاه فرهنگیان؛ برگزاری نشست جایگاه آموزش در ویرایش؛ برگزاری نشست هم‌اندیشی ویرایش؛ فراخوان همایش ملی «تأملی بر زندگی، آثار و اندیشۀ عبدالله قطب بن محیی»؛ بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر؛ معرفی کتاب درسی: فارسی برای سال اول دبیرستان (۱۳۶۱) (محدثه طاهری)؛ معرفی ثریا خليق خياوي به همراه گزیدۀ اشعار (داریوش گودرزی)؛ روزشمار رویدادهای ادبی فروردین ۱۳۹۸ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: به نام خداوند جان و خرد (ابوالقاسم فردوسی).

علاقه‌مندان می‌توانند پنجاه و هفتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://apll.ir/1398/03/04/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-13/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/B040398-1200x675.jpg
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/khabarname57.pdf