فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.8K subscribers
1.4K photos
297 videos
13 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
تجلیل از خدمات علمی دکتر محمدرضا نصیری در برگزاری عرس ۱۵۰سالۀ شیخ عبدالقادر گیلانی

در مراسم عرس ۱۵۰سالۀ شیخ عبدالقادر گیلانی از خدمات علمی و فرهنگی دکتر محمدرضا نصیری، مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره و عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تجلیل شد. به همین مناسبت لوح تقدیری به دکتر نصیری اهدا گشت.

متن لوح مذکور بدین شرح است:

شخصیت علمی بی‌مانندی که شعله‌های بی‌شمار علم و دانش را برافروخته، جهان را از پرتو دانش خود نورافشان ساخته است و آوازۀ خدمات بزرگ ایشان در دنیای علم و دانش پیچیده است.

پروردگار دو جهان، خالق کون و مکان، شخصیت برجستۀ ایشان را هم‌زمان به گوهر علم و هنر آراسته است. از بارگاه خداوند متعال با نهایت الحاح خواستاریم تا به حق رسول‌الله(ص) و خاندانش سایۀ این شخصیت جامع‌الکمالات، تاریخ‌ساز، عهدساز و مصلح امت محمدی را مستدام دارد و در تمام مراحل زندگی و سفر علمی ایشان در مقابل مشکلات پیش رو یاور ایشان باشد.

خداوند صاحبان ذوق از سراسر جهان را از خدمات علمی ایشان بهره‌مند فرماید و امت مسلمان را از فیضان علم و خدمات ایشان بی‌نصیب نفرماید.
https://apll.ir/1398/03/07/تجلیل-از-خدمات-علمی-دکتر-محمدرضا-نصیری/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/05/دکتر-نصیری-1200x675.jpg
دفتر شانزدهم فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان

مجموعۀ حاضر حاصل تلاش بیش از چهارصد استاد و صاحب‌نظر در حوزه‌های مختلف زبانی و علمی در هفتاد کارگروه تخصصی، و همچنین کارشناسان گروه واژه‌گزینی است که حدود ۲۲۰۰ واژه را شامل میشود. دفتر حاضر، همچون پانزده دفتر پیشین، در سه بخش جداگانه تنظیم شده است. بخش اول، واژههای مصوّب به ترتیب الفبای فارسی، همراه با تعریف است. بخش دوم، فهرست واژهها به ترتیب الفبای لاتینی و بخش سوم، فهرست واژه ها بر اساس حوزۀ کاربرد و به ترتیب الفبای لاتینی است. در ترتیب و تنظیم واژه‌های این دفتر نیز مانند دفترهای پیشین مترادف‌ها در زیر مدخل اصلی ذکر شده و درعین‌حال در جایگاه الفبایی خود نیز آمده است.

نکته‌ای که همچون دفترهای قبل ذکر آن ضرورت دارد، شیوۀ تعریف‌نگاری است. تعریف واژه‌های این دفتر تعریف‌های دقیق علمی و مناسب برای فرهنگ تخصصی نیست، بلکه برای روشن شدن مطلب و توضیح و توجیه معادل مصوّب آمده است. تعریف‌ها عمومی‌شده و در حدی است که برای افرادی در مقطع تحصیلی کارشناسی قابل درک باشند. در تعریف‌ها، در مقابل برخی از واژه‌های فارسی، صورت لاتینی آن‌ها در داخل دوکمان آمده است. این بدان معناست که این واژه‌ها هنوز به تصویب نهایی فرهنگستان نرسیده و صرفاً پیشنهاد گروه تخصصی است. از ذکر صورت لاتینی برخی از اصطلاحات معمول و رایج علمی و فنی نیز به علت مأنوس بودن آن‌ها برای اهل فن خودداری شده است. نکتۀ دیگر در باب واژه‌هایی است که دارای دو صورت بریتانیایی و امریکایی هستند. در این موارد تنها صورت بریتانیایی در بخش توصیفی آمده است و صورت امریکایی در دو فهرست انتهای کتاب، به صورت بریتانیایی واژه ارجاع داده شده است.

علاوه بر دفتر شانزدهم فرهنگ واژه‌های مصوب، چهار هزارواژۀ دیگر نیز به مجموعۀ هزارواژه‌ها افزوده شده است که عبارت‌اند از: روان‌شناسی (۱)، قطعات و اجزای خودرو (۱)، علوم زمین (۳)، باستان‌شناسی (۱).

دفتر شانزدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان، در گروه واژه‌گزینی فرهنگستان تدوین و ویرایش شده و انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۳۵۸ صفحه و با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه، به بهای ۵۵۰هزار ریال منتشر کرده است.
https://apll.ir/1398/03/12/دفتر-شانزدهم-فرهنگ-واژه‌های-مصوب-فرهن/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/B120398-1200x675.jpg
دورهٔ آموزشی نگارش و ویرایش در انجمن صنفی ویراستاران برگزار می‌شود
@theapll
چهارصد و هفتادمین نشست شورا

دوشنبه، بیستم خرداد‌ماه ۱۳۹۸، چهارصد و هفتادمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابستۀ شورای فرهنگستان، به ریاست دکتر غلامعلی حداد عادل در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.

در آغاز نشست، دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان، ضمن آرزوی قبولی طاعات و عبادات، فرارسیدن عید سعید فطر و آغاز ماه شوال را به اعضای شورا و همکاران فرهنگستان زبان وادب فارسی تبریک گفت.

تبریک به دکتر فتح‌الله مجتبائی، عضو پیوستۀ فرهنگستان به جهت برگزاری مراسم بزرگداشت ایشان در دانشگاه فردوسی مشهد و دریافت لوح سپاس و نشان عالی فردوسی، تبریک به دکتر ژاله آموزگار، عضو وابستۀ فرهگستان، به جهت انتشار کتاب مقالات احمد تفضلی و کتاب تصحیح و ترجمۀ سوتکرنسک و ورشت مانسرنسک از دینکرد نُه با مقایسۀ دو نامۀ پهلوی (رسالۀ دکتری شادروان احمد تفضلی)، تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی به جهت انتشار کتاب قاشق چایخوری، گزارش مراسم روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، گزارش مراسم رونمایی مجموعۀ دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در نمایشگاه کتاب، گزارش آقای قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی، از انتشار کتاب‌های غلامان و جلادان بخارا، تألیف شادروان صدرالدین عینی، با استفاده از نرم‌افزار بهروزیان و معرفی انتشارات جدید فرهنگستان از مباحث پیش از دستور این نشست بود.

همچنین در این جلسه دکتر علاءالدین طباطبایی، عضو وابستۀ فرهنگستان، به‌عنوان سردبیر جدید فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان معرفی و طی مراسمی حکم وی تقدیم شد.

دکتر غلامعلی حداد عادل، ضمن تشکر از زحمات طولانی و نظارت عالمانه و دقت موشکافانۀ استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان و سردبیر سابق فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان، دکتر علاءالدین طباطبائی را به‌عنوان سردبیر جدید نامۀ فرهنگستان معرفی و اظهار امیدواری کرد که اعضای فرهنگستان دردورۀ جدیدی که با سردبیری دکتر طباطبائی آغاز می‌شود با ایشان همکاری کنند.

دستور جلسۀ این نشست استماع سخنرانی دکتر چنگیز مولایی، عضو وابستۀ فرهنگستان در موضوع «فردوسی و هویت ملّی ایرانیان» بود.
https://apll.ir/1398/03/25/چهارصد-و-هفتادمین-نشست-شورا/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/02/arm-akhbar-1200x675.jpg
انتصاب دکتر طباطبائی به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان

دکتر علاءالدین طباطبائی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حکمی از طرف دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان، به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان منصوب شد. متن حکم مذکور چنین است:

استاد محترم جناب آقای دکتر علاءالدین طباطبائی

احتراماً، اکنون که استاد ارجمند، جناب آقای احمد سمیعی (گیلانی)، پس از سال‌های طولانی، از سردبیری مجلۀ نامه فرهنگستان کناره‌گیری کرده‌اند، با اظهار تقدیر و تشکر از زحمات و تلاش‌های سودمند و راهگشای ایشان، جناب‌عالی که واجد مراتب دانش و تجربۀ علمی لازم برای این مسئولیت هستید، به‌موجب این حکم به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان منصوب می‌شوید. توفیق شما را در انتشار منظم و مستمر این مجله در راستای اهداف فرهنگستان از خداوند متعال مسئلت می‌کنم.
https://apll.ir/1398/03/25/انتصاب-دکتر-طباطبائی-به-سردبیری-مجلۀ-ن/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/X250398-1200x675.jpg
@theapll
فرهنگ‌نامۀ گویش اهالی تربت حیدریه


محدودۀ جغرافیایی موردمطالعه در فرهنگ‌نامۀ گویش اهالی تربت حیدریه، از شمال‌ منطقۀ نوغان در جنوب مشهد و از مشرق مرز شهرستان‌های فریمان و تربت جام و از غرب کاشمر و بجستان و از جنوب قاین و گناباد است. این فرهنگ‌نامه شامل دو بخش پیشگفتار و متن فرهنگ‌نامه است.

بخش پیشگفتار این کتاب شامل سه بخش است که عبارت‌اند از: بخش اول: وضعیت عمومی شهر و شهرستان تربت حیدریه؛ جغرافیا و تاریخ تربت حیدریه؛ وضعیت طبیعی و اجتماعی و اقتصادی تربت حیدریه در هفت دهۀ پیش؛ تفریحات و اماکن تفریحی و بازی‌ها؛ فرهنگ؛ مزار قطب‌الدین حیدر؛ عزاداری؛ به حرکت درآوردن نخل در روز عاشورا؛ ماه رمضان و برخی مراسم آن؛ مزار بی‌بی حسنی؛ کار و پیشۀ مردم، تأسیس کارخانۀ قند.

بخش دوم: فرهنگ و فرهنگ‌نامه‌نویسی برای زبان و شاخه‌های آن؛ جستاری پیرامون زبان فارسی و شاخه‌های آن و فرهنگ‌نامه‌نویسی برای این زبان؛ تاریخ و جغرافیا و پایندگی زبان ایرانی؛ دربارۀ زبان؛ زبان و زبان ایرانی؛ گویش؛ پیشینۀ مطالعات پیرامون گویش‌ها در سطح جهانی و ایرانی؛ لهجه؛ گونه‌های زبانی؛ زبان معیار فارسی؛ تکامل و ساده‌گرایی زبان فارسی و شاخه‌های آن؛ رشد بیشتر زبان معیار ایرانی از سایر گویش‌ها و دلایل و زبان‌های آن؛ تغییرات تکاملی تاریخی زبان ایرانی و گویش‌ها و لهجه‌های آن.
بخش سوم: گویش خراسانی و گویش اهالی تربت حیدریه؛ دستور زبان گویش اهالی تربت حیدریه؛ تعریف؛ سبب پرداختن به دستور زبان اهالی تربت حیدریه؛ قواعد دستوری؛ ویژگی‌های دستوری؛ ویژگی پسوندها؛ ویژگی ضمایر و قیود؛ بیست و هفت نکتۀ دستوری؛ افعال و نمونه‌ای از صرف آن‌ها؛ مطالبی پیرامون این فرهنگ‌نامه.

در قسمت متن فرهنگ‌نامه دو بخش مجموعه‌واژگان و ضرب‌المثل‌ها و حِکَم به چشم می‌خورد.

کتاب فرهنگ‌نامۀ گویش اهالی تربت حیدریه، نوشتۀ احمد دانشگر و اسفندیار جهانشیری است که انتشارات جهانتاب آن را در ۵۴۰ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۴۴۰هزار ریال منتشر کرده است.
معرفی: علی‌رضا طیبی
https://apll.ir/1398/03/27/فرهنگ‌نامۀ-گویش-اهالی-تربت-حیدریه/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/B2703981-1200x675.jpg
@theapll
دستورنویسی در شبه‌قاره

در سیر تاریخی قلمرو زبان فارسی، شبه‌قاره سرزمینی است که روزگاری این زبان در آنجا صاحب جایگاه و مقام بوده است. با ورود اسلام به شبه‌قاره، زبان فارسی نیز در این خطه رواج و گسترش یافت. از دیگر سو، شاعران و ادیبان آن دیار تا ظهور حکومت بابریان، بیشتر از مهاجران فارسی‌زبان و غالباً از مردم خراسان بزرگ بوده‌اند. زبان فارسی در دربار مغولان هند ربان دولتی و رسمی بود و تا پایان سدۀ ۱۳ قمری نه‌تنها زبان ادبی شبه‌قاره به شمار می‌رفت، بلکه در مکاتبات رسمی و اداری و محاکمات حقوقی نیز کاربرد داشت؛ ازاین‌رو، علاوه بر ایرانیان مهاجر، بومیان شبه‌قاره نیز ناگزیر از آشنایی با دستور زبان فارسی یا تألیف این‌گونه آثار شدند و این روند تا زمانی که فارسی زبان رسمی بود، ادامه داشت.

مجموعۀ حاضر، با نگاه خاص به همین نیاز مردمان شبه‌قاره، این اهداف را دنبال می‌کند: طرح این موضوع که دستورنویسی در شبه‌قاره، به‌عنوان جریانی مسلط در دوره‌ای از تاریخ این منطقه، آثاری ماندگار به یادگار گذاشته است. هدف دیگر تأکید بر این نکته است که این اقبال نویسندگان و دانشمندان و ادیبان و دوستداران زبان فارسی در خارج از مرزهای ایران و شبه‌قاره، به مباحث دستوری، نشان‌دهندۀ پیش‌گام بودن آنان در زمینۀ دستورنویسی است. معرفی آثار خطی و چاپی‌ای که به زبان فارسی در موضوع دستور زبان فارسی تألیف شده‌اند از دیگر اهداف این مجموعه است. آثار پرشماری نیز به زبان‌های دیگر، از جمله اردو و هندی و عربی در این موضوع نگارش‌ یافته‌اند که مجال پرداختن به آن‌ها در این مجموعه نبوده است و تنها چند دستور زبان فارسی که به زبان انگلیسی هستند معرفی شده‌اند.

فهرست مقالات مندرج در مجموعۀ دستورنویسی در شبه‌قاره عبارت است از: «دربارۀ دستورنویسی زبان فارسی»، ثریا پناهی؛ «آغاز مطالعات دستوری در شبه قارۀ هند و دستور زبان پانینی»، حسن رضائی باغ‌بیدی؛ «دستور سخن»، علی‌اشرف صادقی؛ «دستور زبان فارسی (سِر ویلیام جونز)»، مجدالدین کیوانی؛ «فصول اکبری»، فتح‌الله مجتبائی؛ «اشرف القوانین»، حسن انوری؛ «اصول فارسی»، سید کمال حاج‌سیدجوادی؛ «صفوت المصادر»، لیلا شوقی؛ «جوهر الترکیب»، عارف نوشاهی؛ «شجرة الامانی»، یلدا شکوهی؛ «فعل مضارع در فارسی»، عارف نوشاهی؛ «دستور پارسی‌آموز»، ابوالقاسم رادفر؛ «چهار گلزار»، عارف نوشاهی؛ «موارد المصادر»، سارا سعیدی؛ «نهج الادب»، ابوالقاسم رادفر؛ «گلبن اکبر»، عارف نوشاهی؛ «نکاتی در آموزش زبان فارسی»، عارف نوشاهی؛ «چارچمن قانون»، عارف نوشاهی؛ «دستور پهلوی»، جمیله حسن‌زاده؛ «دستور، فن شعر و بلاغت فارسی»، پروانه فخام‌زاده؛ «دستور زبان فارسی»، زهره زندی‌مقدم؛ «معرفی چند نسخۀ حطی و چاپی»، ابوالقاسم رادفر؛ «دبیر عجم»، ثریا پناهی؛ «لسان العجم»، سحر مهرابی؛ «مناظر القواعد»، تهمینه عطائی کچوئی؛ «جامع الفوائد»، محمود ندیمی هرندی؛ «قوانین دستگیری»، حسن قریبی.

کتاب دستورنویسی در شبه‌قاره، به اهتمام دکتر ثریا پناهی، عضو هیئت‌ علمی و پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گردآوری شده که نشر آثار فرهنگستان آن را در ۳۷۶ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۴۵۰هزار ریال منتشر کرده است.
معرفی: علی‌رضا طیبی
https://apll.ir/1398/03/27/دستورنویسی-در-شبه‌قاره/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/B270398-1200x675.jpg
@theapll
رونمایی نرم‌افزار «نگار» (ویرایشگر متون فارسی) در جشنوارۀ بهکامپ

دو‌شنبه، بیست و هفتم خردادماه ۱۳۹۸،‌ نخستین جشنوارۀ بهکامپ به میزبانی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد. در این جشنواره از پنج محصول «سان»، «نگار و واژه‌یار»، «بهجو»، «هوپا» و «پایگاه جامع تحیلی هوشمند محتوا»، با حضور مهندس جهانگرد، معاون فناوری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، دکتر سید حسن صدوق، رئیس دانشگاه شهیدبهشتی، و دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، رونمایی شد.

محصول «سان» در حوزۀ تست و آزمون، توسط دکتر حسن حقیقی، نرم‌افزارهای «نگار و واژه‌یار» در حوزۀ خط و زبان فارسی، توسط دکتر مهرنوش شمس‌فرد، موتور هوشمند جستجوی «بهجو» توسط دکتر محمود نشاطی، نرم‌افزار «هوپا» در حوزۀ امنیت اطلاعات، توسط دکتر علیرضا شاملی، و پایگاه جامع تحیلی هوشمند محتوا توسط دکتر علیرضا طالب‌پور طراحی شده‌اند.

دکتر صدوق، رئیس دانشگاه شهید بهشتی، در مراسم افتتاحیۀ این جشنواره اظهار کرد: علی‌رغم اینکه از ارتباط دانشگاه و صنعت سخن فراوان گفته‌ شده است اما سازوکار عملی کارآمدی برای آن تعریف ‌نشده است.

وی با تأکید بر اهمیت پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری گفت: پایان‌نامه ابزاری برای پیوند بین دانشگاه و بخش صنعت است. اگر پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی بر اساس نیاز جامعه نگارش یابند و تدوین شوند نه‌تنها موجب حل مسائل کشور خواهند شد بلکه با ایجاد بستر ارتباطی بین دانشجویان و بخش صنعت، زمینۀ اولیۀ اشتغال را برای دانش‌آموختگان فراهم خواهند کرد.

نخستین جشنوارۀ بهکامپ با هدف بهره‌گیری از فناوری اطلاعات در تقویت ارتباط صنعت و جامعه، در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.
https://apll.ir/1398/03/29/رونمایی-نرم‌افزار-نگار-ویرایشگر-مت/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/X290398-1200x675.jpg
@theapll
گنجینۀ گویش‌های ایرانی ـ استان اصفهان ۳

گنجینۀ گویش‌های ایرانی عنوان عمومی مجموعه فرهنگ‌هایی است که نخستین دفتر آن در سال ۱۳۸۴ با عنوان گنجینۀ گویش‌شناسی فارس به همّت آقای عبدالنبی سلامی در فرهنگستان منتشر شد. هدف از انتشار گنجینۀ گویش‌های ایرانی، که درواقع ادامۀ همان کار پیشین در دیگر استان‌های ایران است، صرفاً ارائۀ مواد خام (حدود ۲۵۰۰ واژه و ۱۰۰ جمله) از گویش‌های اصیل ایرانی است که می‌تواند از جنبه‌های مختلف آوایی، صرفی، نحوی، واژگانی و معنایی مورد بررسی قرار گیرد و پژوهشگران عرصه‌های گوناگون، به‌خصوص زبان‌شناسان و مردم‌شناسان از آن بهره گیرند.

گنجینۀ گویش‌های ایرانی بر اساس پرسش‌نامه‌ای فراهم آمده که در وبگاه فرهنگستان تحت عنوان «راهنمای گردآوری گویش‌ها» موجود است. این پرسش‌نامه درواقع الگوی گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی برای گردآوری مواد خام گویش‌های ایرانی است.

کاشان، یکی از شهرستان‌های استان اصفهان است که شاید بتوان آن‌ را از توابع گویش‌خیز ایران به‌حساب آورد که هم شهرها و هم روستاهای کوهستانی و هم بخش‌ها و روستاهای حاشیۀ کویر، جزء توابع آن محسوب می‌شوند. در این دفتر که سومین مجموعه از مجموعه‌های گنجینۀ گویش‌های ایرانی استان اصفهان است، به بررسی و توصیف دستوری نُه گویش این ناحیه پرداخته شده است که عبارت‌اند از: آذرانی، ابوزیدآبادی، اُزواری، بَرزُکی، تُتماجی، تَجِره‌ای، قُهرودی، ویدوجی، ویدوجایی.

کتاب گنجینۀ گویش‌های ایرانی: استان اصفهان ۳، تألیف سیّد طیّب رزاقی است که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۳۹۲ صفحه و به بهای ۲۰۰هزار ریال منتشر کرده است.
https://apll.ir/1398/04/01/گنجینۀ-گویش‌های-ایرانی-ـ-استان-اصفهان/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/B010498-1200x675.jpg
@theapll
ادبیات انقلاب اسلامی ـ شمارۀ ۴

چهارمین شمارۀ نشریۀ علمی ـ ‌پژوهشی ادبیات انقلاب اسلامی (ویژه‌نامۀ نامۀ فرهنگستان) منتشر شد. نشریۀ ادبیات انقلاب اسلامی به همّت گروه ادبیات انقلاب اسلامی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌منظور گسترش مباحث علمی و دانشگاهی در حوزۀ مطالعات ادبیات انقلاب اسلامی، منتشر می‌شود.

در بخش «مقالۀ» این شماره از مجلۀ ادبیات انقلاب اسلامی مقالات زیر درج شده است: «اندیشۀ وحدت وجود در اشعار احمد عزیزی»، محمّدرضا سنگری، رضا جلیلی؛ «تحلیل توصیفی اقلیم یا شهرهای جنوب در ادبیات داستانی جنگ»، مهدی سعیدی، سیده ‌نرگس رضایی؛ «مقایسۀ زمانمند بودن روایت در رمان شیار ۱۴۳ و فیلم اقتباسی آن»، فخری رسولی گروی، علی تسلیمی، بهروز محمودی بختیاری، محمود رنجبر؛ «طنزآفرینی عناصر بلاغی در شعر سید حسن حسینی»، اسماعیل امینی؛ «شیوه‌های غیرسازی در نظریۀ‌ ‌ادبیات داستانی دفاع مقدس»، فرانک جمشیدی، مرضیه آتشی‌پور؛ «صناعات مدرنیستی در رمان‌های دفاع مقدس»، غلامرضا پیروز، زهرا مقدّسی، مهدی خادمی کولائی؛ «تحلیل ساختار شعر پروانه نجاتی»، محسن ذوالفقاری، آمنه رستمی؛ «گونه‌هایی از بازتاب مفاهیم و عناصر جنگ تحمیلی در غزل پست‌مدرن»، علی صفایی‌سنگری، سمیه قربانپور دلیوند.

سرمقالۀ این شماره از مجلۀ ادبیات انقلاب اسلامی، با عنوان ««چهرۀ زنانۀ جنگ» و به قلم دکتر محمدرضا ترکی، مدیر گروه ادبیات انقلاب اسلامی فرهنگستان و دبیر مجله است.

علاقه‌مندان می‌توانند چهارمین شمارۀ نشریۀ علمی ـ ‌پژوهشی ادبیات انقلاب اسلامی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://apll.ir/1398/04/01/ادبیات-انقلاب-اسلامی-ـ-شمارۀ-۴/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/Enghelab-04-18-03-98.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/B0104981-1200x675.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۵۸

پنجاه و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (خرداد ۱۳۹۸) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش درست‏خوانی و افزایش سواد خواندن در مدارس را جدی بگیریم (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۳۴): دکتر غلامعلی حداد عادل (گیتی قریب)؛ معرفی مجلۀ شمارۀ ۱۰۱ «انشا و نويسندگي»، ويژۀ نخستين جايزۀ ادبي هوشنگ مرادي كرماني؛ معرفی کتاب‏های آموزش زبان فارسی در خارج از ایران (۱۲): SADI: Gulistan or Flower-Garden (دکتر سیده ‏زیبا بهروز)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران و جهان (۳۷): دانشگاه کلمبیا (نیویورک) (مینا گلستانی)؛ نقد و تحليل متون درسي (۲۷): درس «در حقیقت عشق و سودای عشق» سال دوازدهم (عبدالحسین موحد)؛ انتصاب دکتر طباطبائی به سردبیری مجلۀ نامۀ فرهنگستان؛ برگزاری جلسۀ مشترک گروه آموزش فرهنگستان با معاونت آموزش ابتدایی؛ دیدار جمعی از شاعران و استادان زبان و ادب فارسی و جوان با رهبر معظم انقلاب اسلامی؛ برگزاری میزگرد در رادیو گفتگو دربارۀ کاربرد واژگان بیگانه در کتاب‌های درسی؛ کارگاه آموزشی «بررسی مهارت‌های زبانی و ادبی و راهکارهای تقویت آن»؛ پنجمین همایش ملی تربیت معلم؛ معرفی کتاب درسی قافیه و صنایع معنوی برای سال سوم دبیرستان، رشتۀ فرهنگ و ادب (۱۳۶۵) (محدثه طاهری)؛ روزشمار رویدادهای ادبی اردیبهشت ۱۳۹۸ (فاطمه نیک‌خواه)؛ شعر پایانی: مسافر (سهراب سپهری).

علاقه‌مندان می‌توانند پنجاه و هشتمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان را از پیوند زیر بارگیری کنند:
https://apll.ir/1398/04/02/خبرنامۀ-گروه-آموزش-زبان-و-ادبیات-فارس-14/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/khabarname-58.pdf
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/B020498-1200x675.jpg
@theapll
گزارش تصویری مراسم رونمایی دانشنامۀ زبان و ادب فارسی (دورۀ دوازده جلدی)
https://apll.ir/1398/04/04/گزارش-تصویری-مراسم-رونمایی-دانشنامۀ-ز/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/X040498-1200x675.jpg
فراخوان آموزشی گروه ادبیات تطبیقی
@theapll
Forwarded from جهان 24
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎤 اختصاصی از پاریس/ عضویت افتخاری ایرانشناس فرانسوی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی
https://t.me/jahan_24
@theapll
بزرگداشت شارل هانری دوفوشه کور در یونسکو

چهارشنبه، پنجم تیرماه ۱۳۹۸، مراسم بزرگداشت پروفسور شارل هانری دوفوشه کور، ایران‌شناس برجستۀ فرانسوی، در مقر یونسکو در پاریس، با همکاری رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، برگزار شد.

در ابتدای این مراسم دکتر احمد جلالی، سفیر دائمی ایران در یونسکو، ضمن خوشامدگویی به میهمانان، از عمق و گستره و اهمیت خدمات استاد دوفوشه کور، به‌خصوص دو کار سترگ ایشان، ترجمۀ کامل دیوان حافظ و مقالات شمس تبریزی سخن گفت.

همچنین وی از استادانی همچون ایرج افشار، محمدتقی دانش‌پژوه، ذبیح‌الله صفا، هانری کربن، ژیلبر لازار، محمدعلی موحد نام برد که استاد دو فوشه کور خود را وام‌دار آنان می‌داند.

در ادامه چند تن از شاگردان استاد دوفوشه کور که هم‌اکنون استاد و مدرس زبان و ادب فارسی در دانشگاه‌های فرانسه هستند از منش و دانش و بینش و مقام والای استاد گران‌قدر خود سخن گفتند و خدمات او را در جهت معرفی میراث زبان و ادب فارسی تجلیل کردند.

در ادامۀ این مراسم حکم رسمی عضویت افتخاری پروفسور دوفوشه کور در فرهنگستان زبان و ادب فارسی به ایشان اعطا شد. استاد دوفوشه کور، ضمن ابراز مراتب خوشحالی و امتنان خود از فرهنگستان، با استشهاد به ابیاتی از حافظ و کلماتی از شمس تبریزی، از عمق معرفتی میراث معنوی ادبیات فارسی سخن گفت و از استادان خود در این طریق قدردانی کرد.

پایان این مراسم به حافظ‌خوانی و شمس‌خوانی (به فارسی و فرانسه) همراه با موسیقی اصیل ایرانی اختصاص داشت. همچنین استاد محمدعلی موحد، طی تماس تلفنی از زحمات و خدمات استاد دوفوشه کور قدردانی کرد و دقایقی با میهمانان سخن گفت.
https://apll.ir/1398/04/09/بزرگداشت-شارل-هانری-دوفوشه-کور-در-یونس/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/06/X090498-1.jpg
@theapll
یک آب شسته‌تر ، فارسی بگوییم، فارسی بنویسیم

کتاب حاضر مجموعۀ داستان‌گونه‌ها یا نوشته‌های ‌کوتاهی است که پیشنهادِ فارسی‌گویی و فارسی‌نویسی و کاربرد واژه‌های فارسی به جای واژه‌های غیرفارسی موضوع محوری آن است. در این نوشته‌ها نویسنده با لحنی محاوره‌ای، شیرین و جذاب به مخاطبان گوشزد می‌کند که می‌توان به جای فلان واژۀ انگلیسی یا فرانسوی یا عربی، معادل‌های فارسی یا گویشیِ موجود در زبان را به کار بست و اگر برای واژه‌ای معادلی وجود ندارد می‌توان با کمی ذوق با استفاده از گنجینۀ غنی واژه‌های فارسی یا ایرانی واژه‌های نو ساخت یا از واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی بهره جست. نگارنده گاهی خود در نوشته هایش دست به واژه‌سازی می‌زند.

تلاش نویسنده برای پاسداشت زبان فارسی ستودنی‌است، هر چند دیدگاه‌های ایشان که در لابه‌لای نوشته‌ها بروز می‌یابد، نشان از سره‌گرایی و پا‌ک کردن زبان از هر زبانی دیگر است. وام‌گیری پدیده‌ای است که در همۀ زبان‌ها رایج است. به واژه‌ای که از یک زبان وارد زبان دیگر می‌شود در اصطلاح وام‌واژه می‌گویند. این پدیده با درجات مختلف در همۀ زبان‌ها مشاهده می‌شود. برای مثال، بر اساس یک پژوهش، زبان انگلیسی در مقایسه با زبان آلمانی واژ‌ه‌های بیشتری را به وام گرفته است. چرایی این پدیده بسیار پیچیده است؛ ترکیبی از تاریخ ، جغرافیا، قدرت و ساختارِ زبان در این امر دخیل است. زبان‌ها براثر تماس از یکدیگر تأثیر می‌پذیرند و زبان فارسی نیز از این قاعده مستثنی نیست. بنابراین، وجود زبانی پاک و عاری از واژۀ بیگانه، دور از انتظار است. نویسنده در برخی از نوشته‌ها سعی می‌کند واژه‌هایی را که مدت مدیدی است در زبان رواج دارد از زبان حذف کند، درحالی‌که این امر بدون در نظر گرفتن مسائل حاکم بر زبان، کوششی نافرجام است.

متن کتابِ حاضر پیشتر در روزنامه خراسان به چاپ رسیده است و اکنون در قالب کتاب به خوانندگان عرضه می‌شود. نویسنده در مقدمه کتاب آورده است: « کتاب حاضر می‌خواهد بگوید هر کس از آنچه پیش‌تر فارسی صحبت می‌کرده است اکنون یک گام فراتر برود ، به همین مناسبت مَثَل معروف یک آب شسته‌تر در عنوان کتاب گنجانده شده است.» کتابِ یک آب شسته‌تر علاوه بر فهرست و مقدمه، شامل ۸۸ نوشتۀ یک‌صفحه‌ای و پیوست است. هر یک از این نوشته‌ها به معرفی یک واژه می‌پردازد. در بخش پیوست نیز نویسنده برای ۸۳ واژۀ بیگانه فهرست‌وار معادل فارسی پیشنهاد کرده است.

کتاب یک آب شسته‌تر فارسی بگوییم، فارسی بنویسیم، تألیف اسماعیل فریدونی است که شهر چاپ خراسان آن را در ۱۰۸ صفحه و به بهای ۱۰۰هزار ریال منتشر کرده است.
معرفی: سهیلا حیدری
https://apll.ir/1398/04/10/یک-آب-شسته‌تر-،-فارسی-بگوییم،-فارسی-بن/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/07/B100498.jpg
@theapll
برگزاری کارگاه تحلیل محتوای کیفی با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA در گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی

چهارشنبه، پنجم تیرماه ۱۳۹۸، کارگاه تحلیل محتوا با حضور دکتر رضا رجبعلی‌بگلو ، استادیار پژوهشگاه علوم و فنّاوری اطلاعات ایران (ایرانداک) در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
انواع تحلیل محتوا، مراحل تحلیل محتوا، آشنایی با قسمت‌های مهم نرم‌افزار MAXQDA ، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، بررسی روایی و پایایی داده‌ها، و سایر قابلیت‌ها و امکانات، به صورت گام‌به‌گام آموزش داده شد.


تحلیل محتوا (content analysis) روشی نظام‌مند برای توصیف عینی و کمّی پیام‌ها (از قبیل نوشته، صوت، تصویر، فیلم و...) و استنباط معتبر از آن‌هاست. در تحلیل محتوا، محتوای واقعی یک پیام کلامی یا غیرکلامی، و آثار آن بررسی می‌شود.

تحلیل محتوا فقط منحصر به توصیف و طبقه‌بندی اطلاعات محدود نیست بلکه سعی می‌کند تا پدیده‌ها و روابط بین آن‌ها را برای تفسیر و تحلیل مشخص کند. در این روش تفسير و تحليل داده‌ها جزو مسؤوليت اصلی محقق باقی می‌ماند و هيچ نرم‌افزاری قادر به تفسير داده‌ها نخواهد بود. مزیت‌های عمدۀ نرم‌افزار تحلیل محتوا عبارت‌اند از: صرفه‌جویی در وقت، توانایی مدیریت حجم وسیعی از داده‌ها، افزایش و صحت اعتبار یافته‌ها، دقت در شیوۀ برخورد با داده‌ها و امکان انجام تحلیل‌های پیچیده‌تر.

به‌زودی در گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان کارگاه‌های تحلیل محتوا و آموزش نرم‌افزار MAXQDA ویژۀ اعضای هیئت‌علمی و پژوهشگران فرهنگستان برگزار خواهد شد.
https://apll.ir/1398/04/11/برگزاری-کارگاه-تحلیل-محتوای-کیفی-با-اس/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/07/X110498-1200x675.jpg
@theapll
از پارسی تا فارسی در رادیو گفت‌وگو

در ادامۀ سیاست‌های جدید سازمان صداوسیما برای پرداختن بیشتر به مسئلۀ زبان و ادبیات فارسی و بررسی دقیق‌تر آن، مدتی است رادیو گفت‌وگو ساخت و پخش برنامه‌ای را با نام «از پارسی تا فارسی» و به تهیه‌کنندگی آقای بهزاد محمودزاده آغاز کرده است. در چند برنامه از این مجموعه از نمایندگان فرهنگستان زبان و ادب فارسی دعوت شده است.

اسفندماه سال گذشته، دکتر محمد صاحبی، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی در برنامه حضور داشت. در خردادماه نیز در دو برنامۀ متوالی، که ضبط یکی از آن‌ها در محل فرهنگستان انجام گرفت، دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، و دکتر علی شیوا، یکی از نمایندگان فرهنگستان، در برنامۀ تلویزیونی «صبح به‌ خیر ایران» شرکت کردند. در این برنامه‌ها دربارۀ مسئلۀ آموزش زبان فارسی و وضعیت کتاب‌های درسی صحبت شد. این برنامه‌ها را می‌توانید در پیوند زیر بشنوید:

http://radio.iranseda.ir/Program/?VALID=TRUE&ch=29&m=177117
https://apll.ir/1398/04/12/از-پارسی-تا-فارسی-در-رادیو-گفت‌وگو/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/07/X120498.jpg
@theapll
ثبت آثار مرادی کرمانی در کارگروه ملی حافظۀ جهانی

یکشنبه، نهم تیرماه ۱۳۹۸، جلسۀ کارگروه (کمیته) ملی حافظۀ جهانی در محل سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی برگزار شد. در این جلسه اعضای کارگروه آثار مربوط به قرن‌های بیست‌و‌یکم و هفتم را در کنار هم ارزیابی کردند و ثبت ملی آن‌ها به تأیید رسید.

در این جلسه دو مجموعۀ آثار شامل مجموعۀ آثار هوشنگ مرادی کرمانی و مجموعۀ قرآن‌های خطی آستانۀ شاه نعمت‌الله ولی در کرمان بررسی و ارزیابی شد.

مجموعۀ آثار مرادی کرمانی به‌جهت تأثیرگذاری بسیار زیاد داخلی و خارجی در میان گروه‌های متعدد فرهنگی ــ اجتماعی، سنی ــ جنسی و بهره‌مندی از موضوعات مهم و بکر، مورد توجه این کارگروه قرار گرفت.

مرادی کرمانی در واقع سبک جدیدی در داستان‌نویسی ایجاد کرده است و در کنار عامه‌نویسی و الهام از سبکی شاعرانه آثار خود را به ایجاز، احساس، طنز و واقع‌گرایی مزین کرده است. در داستان‌های این نویسندۀ معاصر آداب و رسوم مناطق مختلف مورد توجه قرار گرفته است و به ‌همین‌ جهت داستان‌های او جنبۀ آموزشی بسیار زیادی دارد.

ازآنجایی‌که در داستان‌های مرادی کرمانی به موضوعات متنوع اجتماعی، زیست‌محیطی و فرهنگی‌ای همچون فقر وخشکسالی و روابط درون و بین‌نسلی توجه شده است، این آثار مورد اقبال جهانی واقع شده، به‌طوری‌که هم اکنون به زبان‌های متعدد ترجمه شده و جوایز فراوانی را از آن خود کرده است و فیلم‌ها، سمینارها و همایش‌های متعددی بر اساس این آثار شکل گرفته است. کارگروه ملی حافظهٔ جهانی به موارد فوق، به‌عنوان شاخص‌های مهم توجه کرده است.

کارگروه ملی حافظۀ جهانی از سال ۱۳۸۴ به‌عنوان زیرشاخه‌ای از کمیسیون ملی یونسکو تشکیل شده است و هدف آن اجرای اهداف برنامۀ حافظۀ جهانی The Memory of the World یونسکو است که در سال ۱۹۹۲، مبتنی بر شناسایی، آگاه‌سازی و دسترس‌پذیر کردن میراث مستند کشورها شکل گرفته است.

این کارگروه متشکل از هشت عضو حقوقی (سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی، دانشگاه تهران، وزارت امور خارجه، کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری، کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی، کمیسیون ملی یونسکو، کتابخانه و موزۀ آستان قدس رضوی، سازمان صداوسیما) و ۹ عضو حقیقی از میان متخصصان حوزۀ میراث مستند است. در حال حاضر ریاست این کارگروه با دکتر اشرف بروجردی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانهٔ ملی است.
https://apll.ir/1398/04/12/ثبت-آثار-مرادی-کرمانی-در-کارگروه-ملی-حا/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/07/X1204981.jpg
@theapll
نقش ترجمۀ ادبی در ادبیات تطبیقی

لازمۀ وارد شدن به قلمرو ادبیات دیگری که خود راهگشای ادبیات تطبیقی است شناخت چند زبان خارجی است؛ اما آیا همه می‌توانند اثری ادبی را به زبان اصلی آن بخوانند؟ بی‌شک پاسخ نه خواهد بود. بنابراین این ترجمه است که پیوند میان زبان خودی و زبان دیگری را میسر می‌سازد.

نیاز به شناخت روند ترجمه، به‌ویژه ترجمۀ ادبی در ایران، و چگونگی انتخاب موضوع‌ها، دل‌بستگی مترجمان به کتاب‌ها یا نویسندگانی مشخص و تأثیر آن بر حوزۀ ادبیات تطبیقی، لزوم تدوین این کتاب را روشن می‌سازد.

ازآنجایی‌که اساس ادبیات تطبیقی نخست در فرانسه و در محیطی علمی ــ دانشگاهی شکل گرفت، مطالعۀ کتاب نقش ترجمۀ ادبی در ادبیات تطبیقی، مطالعۀ متون ادبی فرانسه در ۱۵۰ سال اخیر است؛ به‌ویژه آثار ترجمه‌شدۀ نویسندگان معاصر فرانسوی به فارسی، بر مبنای دریافت مخاطب ایرانی.

بخش‌بندی این کتاب به‌گونه‌ای است که در فصل نخست، ترجمۀ ادبی و رابطۀ آن با ادبیات و ادبیات تطبیقی به بحث گذاشته شده است.

فصل دوم کتاب، از اواسط قرن نوزدهم میلادی یا قرن سیزده خورشیدی تا سال ۱۳۰۰ ش، بیان عوامل اصلی و آغازین ترجمۀ ادبی در ایران و رونق آن، معرفی بزرگان مترجم این دوران، فهرستی از نخستین کتاب‌های ترجمه‌شده از زبان‌های اروپایی‌، به‌ویژه از زبان فرانسه به فارسی، و معرفی نسل نخست مترجمان را شامل می‌شود.

در فصل سوم، همراه با آغاز قرن جدید، یعنی سال ۱۳۰۰ ش، و ظهور ادبیات نوین در ایران، داستان کوتاه، رمان و شعر نو، همچنین شناخت مکتب‌های ادبی، موضوع کتاب‌های مورد توجه مترجمان و نحوۀ گزینش آن آثار، ترجمۀ متون فرانسه در ایران، تا سال ۱۳۵۷ خورشیدی، بررسی می‌شود.

فصل چهارم و پایانی کتاب ترجمۀ ادبیات فرانسه در ایران بعد از ۱۳۵۷ خورشیدی را شامل می‌شود.

کتاب نقش ترجمۀ ادبی در ادبیات تطبیقی، تألیف ایلمیرا دادور، مدیر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان است که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در ۲۹۶ صفحه و به بهای ۴۵۰هزار ریال منتشر کرده است.

معرّفی: علی‌رضا طیبی
https://apll.ir/1398/04/12/نقش-ترجمۀ-ادبی-در-ادبیات-تطبیقی/
https://apll.ir/wp-content/uploads/2019/07/B120498.jpg