نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
همایش خودکشی، علل، پیامدها و راهکارها؛
لینک کانال همایش خودکشی:
https://t.me/joinchat/AAAAAEJY9xkvacKaY1eznQ

@thing
1-1.pdf
294.5 KB
فلسفه دانشگاه عامه پسند،
همایش فرهنگ دانشگاهی

@thing
2.pdf
299 KB
اضطراب معنایی در دانشگاه
همایش فرهنگ دانشگاهی

@thing
Forwarded from كليدملی 😷
@kelidemelli
#آب در قهقرای مدرنیزاسیون
محمد زینالی اُناری پژوهشگر فرهنگ عامه نوشته است با چه زحمتی و چقدر #قنات زدیم و تا آب را هدایت و به نحو احسنت استفاده کنیم
http://kelidemelli.com/fa/news/7565
دانشجو، کنشگری و منزلت دانشگاهی

@thing
جای خالی سبلان در ادبیات

روزنامه همشهری؛ مصاحبه با محمد زینالی اناری

در دوران گذشته، داستان‌ها آمیخته با طبیعت بود و کوه‌ها مقدس بودند و اینک سبک زندگی شهری رایج شده و نیاز به توجه به طبیعت و پاکیزگی آن دوباره محسوس است. در تمام دنیا منظر ادبی محیط زیست و چشم‌اندازهای طبیعی، اهمیت دارد. ببینید که ما چه تخیل و تصویری درباره کوه‌های آلپ و هیمالیا داریم. ما به بسیاری از حماسه‌های انسانی خود در ادبیات توجه می‌کنیم اما به حماسه‌ طبیعت که اثری خدایی است، توجه ادبی نکرده‌ایم. مکان در ادبیات مهم است و اهمیت خود را از طبیعت پیرامون نویسنده یا تخیلی که نویسنده می‌‌خواهد به عنوان مکان بدهد، می‌گیرد. سبلان می‌تواند متن زیبای داستان‌های ما باشد و می‌توانیم آن را با ادبیات، شعر و رسانه جهانی کنیم. «محمدرضا بایرامی» داستانی در دل این کوه نوشته و آن را جهانی کرده است، اما عمده‌ تولیدات ما غرق فضای شهری و متن روزمره و فاقد پرداختن به زمینه‌های طبیعی زندگی است. اگرچه زندگی مردم، خود آینه‌ای از سبلان و احساس آن است و مردم و شرکت‌ها و مغازه‌های خود نام آن را می‌گذارند، اما ما می‌‌توانیم سبلان را به عنوان تصویری فرهنگی از مکان در پس ادبیات جهانی کنیم. البته شاید هنوز ادبیات ما به آن بلوغ نرسیده است.

http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Ardebil/Contents/%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA?magazineid=

@thing
نقش سواد در تغییرات اجتماعی
محمد زینالی اناری، پژوهشگر فرهنگ عامه، نشریه شمالغرب، شماره ۶۶
@thing
نقش سواد در تغییرات اجتماعی
محمد زینالی اُناری، پژوهشگر فرهنگ عامه
همه فکر می کنند بحث های فرهنگی همان چیزهایی است که معمولا در خصوص ارزشهای هنری، تربیتی، اخلاقی و مذهبی مطرح می شود و مسئله فرهنگی جامعه معمولا در دامان معلمان و روحانیون خلاصه می شود. اما واقعیت این است که آن ها شغل دیگری دارند که بسیار مقدس است و شناخت مسئله فرهنگی نیاز به تخصص دیگری دارد که چه بسا با این بحثها به مراتب فاصله دارد. گذشته از این که ریشه بسیاری از بحث های فرهنگی در این موضوعات دیده می شود، اما شیوه توجه و تحلیل در موضوع فرهنگ متفاوت و کاری تخصصی است. در این جا به یک موضوع فرهنگی اشاره می شود.
"سواد" موجب شد که مردم یک پله به طرف معرفت نزدیک تر شوند. پیش از آموزش و پرورش مدرن، هر کسی حق و امتیاز درس خواندن نداشت. درس خواندن به نوعی از ان طبقه اشراف و اعیان و شهرنشینان بود. کمتر کسی از خانواده های عشایر و دهقانان بود که بتواند درس بخواند. اگر دقت کنیم، این ها همه از مزایای انقلاب مشروطه و مطالبۀ گرداندن قانون از منافع انحصاری خانواده قاجار به سوی حقوق خود مردم می باشد. به تدریج مردم عادی و عامی هم توانستند صاحب سواد شوند. اما هر پدیده و هر دانشی پیامدهایی هم دارد. درس خواندن عده ای اندک از مردم ایران منجر به روزنامه نگاری و توسعه عرصه عمومی شده و باعث و بانی انقلاب مشروطه شد.
در طلیعه انقلاب اسلامی، امام خمینی به انتشار پیام هایی اقدام کرد. این گسترش سواد نوشتار بود که باعث شد جوانان و علاقمندان پیام های امام خمینی با سوادی که داشتند آن را منتشر کرده و میان همه مردم ایران به اشتراک بگذارند. در تحلیل های انقلاب اسلامی، بسیاری از عوامل وجود دارند جز این که عمومی شدن سواد و وجود جوان های متعددی که در محلات و شهرهای مختلف پیام های امام خمینی را منتشر کرده و میان مردم توزیع کنند، در انقلاب ایران موثر باشد. در کنار مطلبوعات متنوعی که قبل از انقلاب منتشر شده و به انسجام دادن گفتمان انقلاب موثر بودند، باسوادتر شدن جوانان هم در این امر موثر بود.
تحول های فرهنگی و سیاسی بشر در همه اعصار با سواد و دانش او ارتباط داشته است. اگر امروز روز به روز اطلاعات و دانش عمومی مردم و دانش تخصصی شان افزایش پیدا می کند، نشان از این است که جامعه در تلاطم تغییر پیوسته است و همه این تغییرات و سوادهای جدید، فرصتی برای تغییر در جامعه هستند. فلذا باید بتوان از این تخصص ها در فرصت مناسب استفاده کرد تا راه سواد جوانان انقلابی را در عرصه های علمی ادامه داد. اگرچه تولید علم در کشور وجود دارد، باید تلاش کرد که این علوم در پس ذهن جوانان نماند و به زودی وارد بازار کار شود. چه این که محصور شدن آن در پشت عمل مردم، موجب خواهد شد این خواسته به مطالبه تبدیل شود.
یک مرحله از سواد عمومی ساده موجب شد بسیاری از جوانان در انقلاب اسلامی مشارکت کنند و این نشانه ی ارزشمند بون این انقلاب است، اما باید به عرصه های جدید دانش و آگاهی هم توجه کرد. شبکه های اینترنتی، سواد جدیدی به میان آوره اند و آن این است که دیگر زمانه دست و قلم و کاغذ گذشته و نوبت انگشت و اشارات متوالی آمده است. اینک با توجه به این که آرزوها و آمال انقلاب اسلامی همیشگی هستند، می توان از این دست ها و انگشتان نیز در جهت تحکیم انقلاب اسلامی و عمومیت بخشیدن به پیام های انقلاب استفاده کرد. اما این بار خاست ها و زمینه هایی که مردم به عنوان صاحبان این قلم های جدید دارند، خود ایجاد می کنند و سامان دادن به آن ها دشوار است.
حال عرصه سواد ارتباطی مردم، بیشتر عرصه دیالوگ است تا انتشار پیام. در چنین شرایطی می طلبد به جای این که پیام های مجدد به سوی مردم فرستاد، فرصت داد تا مردم مطالبات و خواست های خود را نوشته و به صورت واضح و شفاف به طرح آن اقدام کنند. با این حال باید وضعیت را طوری طراحی نمود که خواست مردم و مطالبات آن ها با درایت و خوش فکری توضیح و تبیین شود. یعنی باید بتوان به درستی با مردم دیالوگ کرده و در خصوص خواست های آن ها شفاف سازی نمود. اگر در دوران مشروطه، نخبگان می نوشتند و در تجربه انقلاب جوانان فعال سیاسی، اکنون همه مردم در حال نوشتن اند و توانسته اند وضعیت کشور را به خوبی حفظ کرده و با زبان مشترک خود به انسجام برسند. اما برای افزایش دقت در این موضوع، باید بتوان به صورت کامل به پیام ها و نکات طرح شده مراجعه کرده و پس از یک تحقیق کامل، از طریق ایجاد فرصت های عقلانی و شفاف به عموم مردم، با آن ها گفتگو و همدلی نمود.

@thing
Forwarded from محمد زینالی
با این غروب از غم سبز چمن بگو
اندوه سبزه های پریشان به من بگو

اندیشه های سوخته ی ارغوان بین
رمز خیال سوختگان بی سخن بگو

آن شد که سر به شانه ی شمشاد می گذاشت
آغوش خاک و بی کسی نسترن بگو

شوق جوانه رفت ز یاد درخت پیر
ای باد نوبهار ز عهد کهن بگو

آن آب رفته باز نیاید به جوی خشک
با چشم تر ز تشنگی یاسمن بگو

از ساقیان بزم طربخانه ی صبوح
با خامشان غمزده ی انجمن بگو

زان مژده گو که صد گل سوری به سینه داشت
وین موج خون که می زندش در دهن بگو

سرو شکسته نقش دل ما بر آب زد
این ماجرا به آینه ی دل شکن بگو

آن سرخ و سبز سایه بنفش و کبود شد
سرو سیاه من ز غروب چمن بگو
غروب ؛تکراری که هر بار تو را "نو"می کند
.
فاطیما
@thing
افول منزلت مهندسی
محمد زینالی اناری، نشریه شمالغرب، شماره ۶۷

@thing
کدام تجربه بالاتر از علم است؟
محمد زینالی اناری، هفته نامه زمان اردبیل، شماره۴
معناي خــانه‌دار

محمد زينالي اُناري پژوهشگر فرهنگ عامه

از كودكي، تصور من از خانه و زندگي، با ديدن فيلمي شكل گرفت كه در آن مردي خانه‌اي اقساطي خريده و تا آخرين روز زندگي خود قسط آن را مي‌داد. بعدها شعري مي‌نوشتم و به ياد آن مرد نوشته بودم بابا قسطي، پير دندان ريخته غرق به قسط و... آن مرد و همه مردم ايران مي‌خرند يا مي‌سازند و خانه‌دار مي‌شوند. اما خانه‌دار شدن پروسه‌اي از سختي‌ها و مرارت دارد كه به ويژه در تهيه پول خودنمايي مي‌كند تا اينكه مردم معتقدند براي خانه‌دار شدن بايد « مدت‌ها نان وپياز خورد.»
زن و مرد عشاير و كشاورز براي اسكان و معيشت همكاري مي‌كردند. جهان و مالكيت‌شان مشترك بود؛ با هم كوچ و با هم اتراق مي‌كردند، يكي نمد‌ها را مي‌بافت و ديگري طاق چادر را علم مي‌كرد. در روستا هم اغلب اين‌گونه بود؛ يكي گل مي‌گرفت و ديگري ستون مي‌ساخت. خانه آماده مي‌شد و هر دو با هم خانه‌دار شدن را با توليد آن تجربه مي‌كردند. سپس در آن زندگي مي‌كردند، يكي خار مي‌آورد و ديگري نان مي‌پخت. يكي شخم مي‌زد، ديگري بذر مي‌كاشت. يكي گوسفندها را مي‌چراند، ديگري شيرشان را مي‌دوشيد.
در شهر كه الگوي جديدي از زندگي را به وجود مي‌آورد، خانه خريدن اسارت پولي مردم را به بار آورد كه ناشي از بازار پر‌رونق و مخاطره‌آميز مسكن است. اقتصاد شهري ما خانه خريدن و خانه ساختن را به يك الگوي مبادله سودآور تبديل كرد. تنوع خاصي در ميان خانه‌هاي مردم شكل گرفت و ديگر شباهتي با آلاچيق‌ها و خانه‌هاي عموميت يافته مردم وجود ندارد. خانه‌هاي امروزي نمايان‌گري با تنوع، تشخص و تمايز گسترده مردم در شهر است. اما در هر حال، عمدتا كار مرد اين است كه به عيار خودش خانه‌اي داشته باشد. البته او پس از كار و كوشش اساسي آن را مي‌خرد يا مي‌سازد و در همه حال مرد خانه را تملك مي‌كند.
مردها به اندازه طبقه اجتماعي خود، در جهان نامحدودي فعاليت مي‌كنند و خانه براي‌شان محل امنيت و آرامش است. آنها دوست دارند كار كنند، بگردند و در دنيا سلوك كنند و ارتباط خوبي با مردم پيرامون خود برقرار كنند. با همه مراوده كنند و «سرمايه اجتماعي» كسب كنند تا به تدريج با تحصيل مال و منال، قدرت مالكيت به دست بياورند. آنها پس از سال‌هاي زيادي مي‌توانند خانه‌دار شده، با اهل و عيالي در آن اسكان بيابند. عصرها در خيابان‌هاي شهر صداها بلند شده است: «اي خونه‌دار و بچه‌دار، ... »!
در اين الگو از خانه‌دار شدن، تجربه زنان متفاوت است. آنها خانه را نمي‌خرند ولي مي‌توانند از آن نگهداري كنند، خانه را بيارايند و آن را سامان دهند. آنها از زمان پيدايش شهر، در خانه مانده، به صورت نسل اندرنسلي جزيي‌نگر شده‌اند. زنان وابسته به جزييات و نقاط مختلف خانه بوده و مسووليت ديدن و نظافت و مرتب‌سازي آن را داشته‌اند. از اين رو چه‌بسا دليل اصلي جزيي‌نگري و ريز‌‌بيني و ظرافت زنان و حتي چشم و همچشمي خانگي، همين قرار گرفتن در سويه پايين قدرت و مشمول ارتباط از درون با خانه بوده است. زنان فقط اهل خانه و درون خانواده هستند و از شوهر و حتي فرزندان خود اطاعت مي‌كنند. آنها روابطي عمودي را تجربه مي‌كنند و ياد مي‌گيرند فقط تابع و مطاع شوهر خود باشند. بايد در سختي‌ها و مرارت بي‌خانماني با شوهر خود همكاري كنند و به نان و پيازشان قناعت كنند تا با پرداخت اقساط توسط شوهرشان واقعا خانه‌دار شوند. آن را بيارايند و به تمام نقاطش جارو برقي بكشند تا اينكه خانه‌دار شوند. اگر در اين كار ناموفق شوند، عنوان خانه‌دار هم براي آنها با مسمي نيست.

@thing

در اين تجربه، مرد و زن هر دو خانه‌دار مي‌شوند، اما يكي از بيرون و ديگري از درون. مرد خانه را و زن درون آن را تملك مي‌كند و زن وابسته به خانه و وابسته به مرد بيروني آن مي‌شود. دنياي مرد، اغلب خارج از خانه و معطوف به ارتباطات اجتماعي و جهان بزرگي است كه اجازه دسترسي به آن را دارد. اما دنياي زن، همين محيط كوچك خانه است، او بدون اجازه مالك خانه قدرت خروج از منزل را ندارد. هنرهاي مرد گسترده در جهان لايتناهي است و هنر زن بايد بتواند به هر جاي خانه جلايي بدهد.
«خانه‌دار» مفهومي است كه اغلب براي زنان تصدي دارد به اين جهت كه مرد پس از خانه‌دار شدن باز در دنيا به كار و اكتشاف زوايايي آن مي‌پردازد. اما زن تا آخر عمر بايد محدود به همين جهان باشد. خانه‌دار، مفهومي است كه پس از تملك خانه، براي مرد ضرورتي ندارد و اين بديهي است كه او خانه دارد، اما براي زن، تنها متاع دنيا است و او است كه مسووليت حفظ اين واژه را بر دوش مي‌كشد. براي زن‌ها تنها هويت و سرمايه موجود، حراست و مراقبت از خانه است، تا جايي كه بدون زندگي در درون خانه‌اي با مالك مشخص، شايد زندگي براي آنها بي‌معني باشد.

http://www.etemadnewspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=663&PageNO=16
در زندگی امروز زن‌هايي هم هستند كه مي‌توانند خانه را تملك كنند و از بيرون اين واژه بر آن نظارت كنند و به اكتشاف جهان بپردازند. اين زن‌ها هستند كه ديگر متهم به ديدن جزييات نيستند و مي‌توانند خوب رانندگي و خوب كار كنند. برخي زنان، اين معني را از گردن خود برداشته‌اند كه بعد از خريدن خانه، در خانه بمانند، آنها براي خانه‌دار شدن واقعي و دنياديده شدن، همراه شوهران خود كار كرده‌اند و مالك خانه و خودشان شده‌اند. اما به علت تجربه بيشتر زنان بيكار و تملك شده، هنوز معناي اين واژه بر حضور دايمي زنان در درون خانه دلالت مي‌كند. اين واژه، ته گلوي زناني چسبيده كه هنوز اين قدرت را در خود قبول ندارند كه مي‌توان به سير و سلوك جهان پرداخت، كار كرد و مالك خانه شد.

http://www.etemadnewspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=663&PageNO=16

@thing
قهرمان و ضد قهرمان: پاسخی به مقاله آقای مالک رضایی در مورد صادق هدایت
( بخش اول)
محمد زینالی اناری

قهرمان کیست؟ آیا جامعه امروزی نیاز به قهرمان دارد یا قهرمان ها مربوط به جوامع بدوی و قومی بودند که هر یک نیاز به اسطوره هایی از خشونت، قدرت و غیرت داشتند تا با خلق روحیه حماسی و جمع کردن فوجی از انسان های معمولی در گرد خود به آن ها قدرت داده و گرد خود جمع آورد تا با همیاری هم قوم و سرزمین خود را از خطر حمله اقوام همجوار حفظ کند.

آیا جامعه شهری و پر از دکترا هم نیاز به قهرمان دارد؟ دیگر شرایط قومی و خشونت های قبیله ای وجود ندارد که در آن به قول ابن خلدون به هم بتازند و سخت خوها بر نرم خوها غلبه کنند و میراث رفاه و آسایش آن ها را به اقوام خود به ارمغان برند.

قدیمی ترین نوع قهرمانها، آن هایی بوند که به قصد کشتن دیو و خلق حماسه در پشت کوه ها به آن سوی دیار خود رفته و با غول ها و دیوها بجنگند تا سر غول یا گنجی که غول از آن محافظت می کرد را به جانب قوم خود بیاورند و این نوع قهرمان ها، که مثال نوعی آن در شخصیت رستم توصیف شده است، بیشتر افسانه بودند تا در سایه این نوع افسانه ها، قهرمانک هایی در سرزمین ایران طلوع کنند. ایران سالها اسیر چنین قهرمان بازی های جسمانی بود که گروه های مختلف را برای ساختن آن بسیج می کرد تا در آستانه نظم جدید جهان، در ایران شخصیت هایی مانند نادرمیرزا و فتحعلی میرزا را به دربار شاهی راه دهد.

بعد هم نظیر چنین قهرمان هایی، به فرنگ رفتند تا این بار نه گنج هندی بلکه عقل مغربی را به ایران آورده و با ساختن مدرسه و تدریس زبان انگلیسی و فرانسه، ذهن مردم را همراه خود به غرب برده و تکنیک را برای ایران به سوغات آورند.

اما مشکلات ناشی از مصرف تکنیک و غرب زدگی در جامعه در حال تأسیس ایران، با تلاشهای بعدی افرادی همچون اقبال و شریعتی برای بازگشت به خود، جبران شده و به خلق انقلاب اسلامی انجامید تا به قول یکی از اسطوره شناسان این بار مردم از درون خود برخیزند و دلشان را به قهرمانی فراخوانند. با این حساب، اقبال لاهوری، جلال آل احمد و شریعتی، قهرمان هایی بودند که نه با جسم و جان خود، بلکه با عملیات فکری خود، مردم را به بیداری و از درون برخاستن دعوت کردند تا آن ها درون خود را با توجه به روشنگریهای اسلامی که به رهبری امام خمینی و متقدمین وی همچون شهید مدرس صورت گرفته بود، باز یابند. قهرمانان جامعه ای که به جای شمشیر قوم ها، مدرسه ها در آن تمرین تجربه ی شایستگی بودند، به جای منش خشونت و حماسه، مشی فکر کردن و خویشتن یابی را به مردم می آموختند و به آنها ثابت کردند که "خود" چگونه می تواند محقق شود تا آن ها با این راه ها، خود اسلامی یکی از اسما واژه مرکب جمهوری اسلامی را تشکیل می دهد، را بیابند.

گذشته از بحث در باب چگونگی تشکیل جوهر مفهومی جمهوری که مصداق بارز آن از مبارزات مشروطه خواهی و بعد آن شروع شده و می توان به پیشینه مشورت در اسلام یا روحیات دموکراتیک در دولت پارت هم اشاره کرد، باید به مظاهری اشاره کرد که این "خود" در برابر آن ساخته شد و روشنفکران ایرانی یا نویسندگان در نشان دادن این "وضع بد" که نتیجه ای از غربزدگی یا هجوم هیولای غیربومی همچون تکنیک شهری غرب در ایران بود، نقش ارزنده ای داشتند.

سخن گفتن از خوبیها نصیب هر کسی نمی شود، اما باید اشاره کرد توجه به بدیها و کشف ریشه های مشکلات در جامعه نیز که گاهی عاملان این توجه مفتخر به دریافت لقب "سیاه نما" می شوند و خوانندگان آثار آن ها احتمالا خودکشی کنند، معمولا به جای تقدیر اسباب تحقیر قهرمان هم می شود. نمونه این قبیل افراد، جعفر شهری است که خواندن کتاب وی شاید در زمانه فعلی، برای ما میسر نباشد که همراه نوشتن تاریخ اجتماعی، فضای شهری جدیدی که در ایران رایج بود و نمونه ی بارز مصائب و مشکلات جامعه شهری که در شعر "مریم" عشقی نیز مشهود است، را به رخ کشیده است.

در ایران قبل ازانقلاب، ادبیات در هاله ای از سیاست و آرمانگرایی گم شده بود و در این میان کم بودند کسانی که به جای آرمان گرایی و یا نشان دادن "خود" آرمانی در جامعه ما، چهره بد زندگی را هم نشان می دادند. فیلمهای زیادی ساخته می شد که به وضع بد مستأجران می پرداخت و از دود افیون و ریشه های اجتماعی آن و یا مصائب اخلاقی شهرنشینی دم می زد. در این میان، نشان دادن وضع بد روابط انسانی و مسلط بودن برخی خلقیات شبه عرفانی مانند داستان "مردی که نفسش را کشت" نصیب کسی نشده بود جز صادق هدایت. افرادی مانند شریعتی، هدایت و حتی صمد بهرنگی خودمان که بینشی عمیق از وضع خوب و بد زندگی اجتماعی را به مردم نشان می دادند، در زمان ستم شاهی، از تیر زهرآگین ضدقهرمانانی در امان نبودند که با ایشان نه رو در رو که از در تهمت، افترا و خدشه وارد کردن به آثار اندیشه آنان مبارزه می شد.
ادامه در بخش دوم. 👇👇👇