چرا ارزشی ها، از جامعه شناسی بدشان می آید؟
جامعه شناسي مطالعه زندگي اجتماعي انسان، گروهها و جوامع انساني است. دامنه مطالعات جامعه شناسي بسيار وسيع است و از شيوه راه رفتن عابران در خيابان تا جهاني شدن وسايل ارتباط جمعي را شامل ميشود. مطالعه جامعه شناسي بينشي را به ما ميدهد که زندگي ما را بهتر خواهد کرد. اما جامعه شناسي به ما چه ميآموزد؟
اولين درس جامعه شناسي اين است که به دنياي اجتماعي از ديدگاهي غير از ديدگاه خودمان بنگريم و تفاوتهاي فرهنگي را درک کنيم. هر کاري که ما انجام ميدهيم حتي پاسخ به نيازهاي زيستي چون نوشيدن، خوردن، خوابيدن و لباس پوشيدن، به وسيله فرهنگ ما مشخص شدهاند. اينکه چه موادي قابل خوردنند، غذا را چگونه بايد پخت، مزه غذاي خوب چطوري است، چطور و در چه ظرفي و با چه وسيلهايي غذا بخوريم، با که بخوريم، چه وقت بخوريم و ... مسالهايي است که از فرهنگي به فرهنگ ديگر متفاوت است و از آن بالاتر خوب و بد (ارزش ها)و درست و غلط (هنجارها) نيز متفاوتند. در برخورد فرهنگها بيشتر مساله تفاوت سليقهها و رفتارهاي فرهنگي است تا مساله اخلاقي در مورد درست و غلط. تعريف جرم و فعل اخلاقي نيز از جامعه ای به جامعه دیگر متفاوت است.(خوردن گوشت گاو برای هندیان کفر و توهین به مقدسات است و نوشیدن الکل و خوردن گوشت خوک نزد یک مسلمان گناه کبیره) اينجاست که ارزشی ها عصباني ميشوند وقتي بينش جامعه شناسي به آنها ميگويد فطرت بشري به معنايي که آنها در جستجويش هستند وجود ندارد؛ مثلا مفهوم غيرت و ناموس پرستي تعريفي اجتماعي دارد نه ذاتي و طبيعي. همانگونه که در بين اسکيموها رسم مهماننوازي جنسي هست و در مردم هند و تبت چند شوهري.
دومين و مهمترين درس جامعه شناسي خودروشنگري است. جامعه شناسي به ما نشان ميدهد که تا چه حد اعمال ما نتيجه موقعيت اجتماعي ماست، ما در خانواده متولد ميشويم و هنجارها و ارزشهاي جامعه خود را ميآموزيم، به مدرسه و دانشگاه ميرويم و وارد دنياي کار ميشويم. گمان ميکنيم به عنوان فردي بالغ مسئول تصميمهايي هستيم که آنها را مناسب ميدانيم اما حقيقت اين است که پيشينه اجتماعي ما تاثير زيادي بر تصميمات ما و روال زندگي ما دارد. ارزشی ها دقيقا از تامل در اين مساله ناراحتند که اگر در يک کشور مسيحي به دنيا آمده بودند به احتمال قريب به يقين يک مسيحي بودند، اگر يک دختر سياهپوست آمريکايي در ايالت جورجيا بودند به احتمال زياد قبل از ازدواج باردار ميشدند، اگر يک مرد بنگلادشي بودند بعيد بود به دانشگاه بروند، قبل از بيست سالگي ازدواج ميکردند و پدر ميشدند و حداقل يکي از فرزندانشان قبل از رسيدن به سن مدرسه ميمرد. معناي اين مثالها اين نيست که ما برده موقعيت اجتماعيمان هستيم، هر کسي خالق فرديت مختص خود است اما رهايي از متن و زمينه اجتماعي نيز غيرممکن است.
سومين درس جامعهشناسي درک پيچيدگي روابط نهادها و ساختارهاي اجتماعي است. جامعه شناسي به ما نشان ميدهد که هر پديده نامطلوب اجتماعي محصول عملکرد متعارض نهادهاي اجتماعي است و برخوردهاي سطحي و غيرعالمانه نتايج بدتري به بار ميآورد. جامعهشناسي بهترين روش براي سنجش نتايج خواسته و ناخواسته سياستهاي اجتماعي و يا بهبود مسائل اجتماعي است. به عنوان مثال مطالعهايي که در دهه شصت در مدارس آمريکا صورت گرفت نشان داد که سياست جداسازي نژادي مدارس باعث افت تحصيلي دانش آموزان و ناعادلانه است، در نتيجه اين سياست کنار گذاشته شد که قدم بزرگي در کاهش اختلافات نژادي در اين کشور بود.
در جامعه شناسی هیچ پدیده اجتماعی تک علتی نیست بلکه مجموعه ایی از علتها (که بیشترشان خود پدیده ای اجتماعی اند) با قدرت تاثیر مختلف نقش دارند اما ارزشی ها تحليل سادهايي از شرايط دارند و همه چيز برايشان در دو جبهه حق و باطل است، علاقهايي به درک پيچيدگيها ندارند، از نظر آنها استکبار جهاني يک هيات از آدمهاي پليد يهودي و فراماسون هستند که هر سال يک جاي مخفي جلسه ميگذارند و براي سال بعد جهان را مديريت ميکنند و هر چه شما بگوييد که عرصه بينالمللي صحنه رقابت بين دولت- ملتها براساس قواعد ديپلماتيک و منفعت طلبي است و هيچ قدرتي نميتواند همه حرکتهاي اين بازي از جمله قحطي در فلان کشور يا جنگ داخلي بهمان کشور را درست و سر موقع پيش بيني کند و جهان را به ميل خود مديريت کند، به خرجشان نميرود.
ارزشی ها عاشق توهم ایجاد تمدن نوین هستند و نمی خواهند بشنوند که مدرنيته يک روند کلي جهاني است که نميشود متوقفش کرد. شاید با سياستگذاري سنجيده بتوان روند آن را کند يا تسريع يا بعضي جنبههايش را تعديل کرد اما در اساس تفاوتی ایجاد نميکند و مدرنیته سرنوشت محتوم عصر ماست. در نهایت فقط می توانیم نسخه ای با رنگ ایرانی بسازیم نه بیشتر.
فاطمه موسوی- دانشجوی دکترای جامعهشناسی
@thing
جامعه شناسي مطالعه زندگي اجتماعي انسان، گروهها و جوامع انساني است. دامنه مطالعات جامعه شناسي بسيار وسيع است و از شيوه راه رفتن عابران در خيابان تا جهاني شدن وسايل ارتباط جمعي را شامل ميشود. مطالعه جامعه شناسي بينشي را به ما ميدهد که زندگي ما را بهتر خواهد کرد. اما جامعه شناسي به ما چه ميآموزد؟
اولين درس جامعه شناسي اين است که به دنياي اجتماعي از ديدگاهي غير از ديدگاه خودمان بنگريم و تفاوتهاي فرهنگي را درک کنيم. هر کاري که ما انجام ميدهيم حتي پاسخ به نيازهاي زيستي چون نوشيدن، خوردن، خوابيدن و لباس پوشيدن، به وسيله فرهنگ ما مشخص شدهاند. اينکه چه موادي قابل خوردنند، غذا را چگونه بايد پخت، مزه غذاي خوب چطوري است، چطور و در چه ظرفي و با چه وسيلهايي غذا بخوريم، با که بخوريم، چه وقت بخوريم و ... مسالهايي است که از فرهنگي به فرهنگ ديگر متفاوت است و از آن بالاتر خوب و بد (ارزش ها)و درست و غلط (هنجارها) نيز متفاوتند. در برخورد فرهنگها بيشتر مساله تفاوت سليقهها و رفتارهاي فرهنگي است تا مساله اخلاقي در مورد درست و غلط. تعريف جرم و فعل اخلاقي نيز از جامعه ای به جامعه دیگر متفاوت است.(خوردن گوشت گاو برای هندیان کفر و توهین به مقدسات است و نوشیدن الکل و خوردن گوشت خوک نزد یک مسلمان گناه کبیره) اينجاست که ارزشی ها عصباني ميشوند وقتي بينش جامعه شناسي به آنها ميگويد فطرت بشري به معنايي که آنها در جستجويش هستند وجود ندارد؛ مثلا مفهوم غيرت و ناموس پرستي تعريفي اجتماعي دارد نه ذاتي و طبيعي. همانگونه که در بين اسکيموها رسم مهماننوازي جنسي هست و در مردم هند و تبت چند شوهري.
دومين و مهمترين درس جامعه شناسي خودروشنگري است. جامعه شناسي به ما نشان ميدهد که تا چه حد اعمال ما نتيجه موقعيت اجتماعي ماست، ما در خانواده متولد ميشويم و هنجارها و ارزشهاي جامعه خود را ميآموزيم، به مدرسه و دانشگاه ميرويم و وارد دنياي کار ميشويم. گمان ميکنيم به عنوان فردي بالغ مسئول تصميمهايي هستيم که آنها را مناسب ميدانيم اما حقيقت اين است که پيشينه اجتماعي ما تاثير زيادي بر تصميمات ما و روال زندگي ما دارد. ارزشی ها دقيقا از تامل در اين مساله ناراحتند که اگر در يک کشور مسيحي به دنيا آمده بودند به احتمال قريب به يقين يک مسيحي بودند، اگر يک دختر سياهپوست آمريکايي در ايالت جورجيا بودند به احتمال زياد قبل از ازدواج باردار ميشدند، اگر يک مرد بنگلادشي بودند بعيد بود به دانشگاه بروند، قبل از بيست سالگي ازدواج ميکردند و پدر ميشدند و حداقل يکي از فرزندانشان قبل از رسيدن به سن مدرسه ميمرد. معناي اين مثالها اين نيست که ما برده موقعيت اجتماعيمان هستيم، هر کسي خالق فرديت مختص خود است اما رهايي از متن و زمينه اجتماعي نيز غيرممکن است.
سومين درس جامعهشناسي درک پيچيدگي روابط نهادها و ساختارهاي اجتماعي است. جامعه شناسي به ما نشان ميدهد که هر پديده نامطلوب اجتماعي محصول عملکرد متعارض نهادهاي اجتماعي است و برخوردهاي سطحي و غيرعالمانه نتايج بدتري به بار ميآورد. جامعهشناسي بهترين روش براي سنجش نتايج خواسته و ناخواسته سياستهاي اجتماعي و يا بهبود مسائل اجتماعي است. به عنوان مثال مطالعهايي که در دهه شصت در مدارس آمريکا صورت گرفت نشان داد که سياست جداسازي نژادي مدارس باعث افت تحصيلي دانش آموزان و ناعادلانه است، در نتيجه اين سياست کنار گذاشته شد که قدم بزرگي در کاهش اختلافات نژادي در اين کشور بود.
در جامعه شناسی هیچ پدیده اجتماعی تک علتی نیست بلکه مجموعه ایی از علتها (که بیشترشان خود پدیده ای اجتماعی اند) با قدرت تاثیر مختلف نقش دارند اما ارزشی ها تحليل سادهايي از شرايط دارند و همه چيز برايشان در دو جبهه حق و باطل است، علاقهايي به درک پيچيدگيها ندارند، از نظر آنها استکبار جهاني يک هيات از آدمهاي پليد يهودي و فراماسون هستند که هر سال يک جاي مخفي جلسه ميگذارند و براي سال بعد جهان را مديريت ميکنند و هر چه شما بگوييد که عرصه بينالمللي صحنه رقابت بين دولت- ملتها براساس قواعد ديپلماتيک و منفعت طلبي است و هيچ قدرتي نميتواند همه حرکتهاي اين بازي از جمله قحطي در فلان کشور يا جنگ داخلي بهمان کشور را درست و سر موقع پيش بيني کند و جهان را به ميل خود مديريت کند، به خرجشان نميرود.
ارزشی ها عاشق توهم ایجاد تمدن نوین هستند و نمی خواهند بشنوند که مدرنيته يک روند کلي جهاني است که نميشود متوقفش کرد. شاید با سياستگذاري سنجيده بتوان روند آن را کند يا تسريع يا بعضي جنبههايش را تعديل کرد اما در اساس تفاوتی ایجاد نميکند و مدرنیته سرنوشت محتوم عصر ماست. در نهایت فقط می توانیم نسخه ای با رنگ ایرانی بسازیم نه بیشتر.
فاطمه موسوی- دانشجوی دکترای جامعهشناسی
@thing
Forwarded from سیدجواد میری مینق
4_5794048746459235260.3gpp
23.1 MB
زبان و توسعه: گسست نشانه ای محیط بومی و زندگی شهری
محمد زینالی
۲ اسفند ۱۳۹۶
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
@seyedjavadmiri
محمد زینالی
۲ اسفند ۱۳۹۶
پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
@seyedjavadmiri
Forwarded from یادداشت
4_5965272724430389782.docx
9.7 KB
Forwarded from محمد باقر زینالی (mohamadbagher zeinali)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
اجتماعی شدن برای دشت های انفرادی
محمد زینالی اُناری
فلکلور یک ویژگی داشت که بیشتر آهنگ ها، آهنگ جمع بودند و انسان ها را به جمع شدن و همراهی های با شکوه یا شاد و دل انگیز و اجرای مناسک های قوم وقبیله دعوت می کرد، مانند آهنگی که با این شعر خوانده می شد: بیا بریم دشت همون دشتی که .... با آغاز شهرنشینی، آهنگ های جدیدی ساخته شد که بیشتر به روابط رمانتیک زن و مرد که ضرورت مبرم خانواده ی تحت نظر سرمایه داری بود، اشاره می کرد، تولید آهنگی که به مانند همراهی قومی، همراهی انسانی خانواده ی هسته ای را در ذهن آرمانی می کرد، نظیر: امشب شب مهتابه حبیبم را می خوام....
در اشعار فلکلور، ذهن با مناسک هایی همراهی می کند که در دل دشت و با همراهی قوم و قبیله و در کوچ و کشت یا خانواده های هسته ای جامعه ی شهرنشین استفاده شده، نسل های نو را به همراهی با هم، آموختن کار و تشکیل زندگی فرا می خواند. همراه آموختن همکاری در بنه ها، این آهنگ ها نیز به نوعی مرتبط با آئین های معنوی، آمیختگی با طبیعت، زندگی و کار بود و حس جمعی را به افراد منتقل می کرد. موسیقی، وسیله ی فراغت و لذت فردی نبود، بلکه مانند موسیقی های دینی که از گذشته وسیله ی درونی کردن آئین ها بود، انسان ها را به متن قبیله و کردار اجتماعی وارد می کرد.
این آهنگ ها، برای بزرگ و کوچک تصویرهایی ذهنی برای زندگی و اجتماعی شدن را ایجاد کرده، در عروسی و عزا که کودک و بزرگ حاضر بودند، چیزی جز زندگی و آئین های مشروع یاد آوری نمی کردند. اگرچه کودک و نوجوان، جوان و پیر موسیقی اختصاصی مخصوص به خود را نداشتند، اما این آهنگ ها برای همه، ذهنیتی در جهت اجتماعی شدن و زندگی جمعی خلق می کرد و مردم به هم می پیوستند و آهنگ های زندگی را با هم می شنیدند. اما زندگی شهری، چنین فرایندی برای موسیقی ندارد.
اینک آهنگ هایی ساخته شده که در برخی از آن ها فردگرایی و تن وارگی به شدت می بارد و از چسباندن بدن ها به هم و تن انفرادی صحبت می کند و اشاره ای هم به اشعار پارسی می زند تا از تلویح آن ها برای جذابیت خود استفاده کند. مصداق بارز آن آهنگ حمید هیراد است که سخن های نچسب و دل خراش، تن وارگی و طردشدگی خود را با سجع و قافیه ی شهریار شیرین کرده و به خورد شنونده می دهد. به لطف بی سامانی و نانهادینگی موسیقی در ایران، این آهنگ ها از همه جور کانال موسیقی و خودروهای دوستانه به آنانی که به شنیدن موسیقی های بورس اشتیاق دارند، تعارف می شود.
وقتی نوجوانان با اشعاری که آن ها را به انفرادی تن و چسباندن خود به دیگری بزرگ می شوند، آیا می توان با خودکشی و سکس زودرس مبارزه کرد؟ ما موسیقی هایی که برای شادی و جمع شدن باشد و قطعا باید در جمع های دل انگیزی که متناسب قبیله های شهری است، نداریم، نوجوانان هم به همراه خانواده به آهنگ هایی که بازنمود یأس جوانی این دوره می باشد گوش می کنند.
حتما طرفداران تعلیم و تربیت با خط کش تنبیه خود می گویند که خوب نوجوان برود در محله خاکی فوتبال بازی کند و چه کار دارد به موسیقی غم انگیز دوران جوانی؟ بله نه برای غالب نوجوانان، به جای محله خاکی در مدل شهرنشینی جدید بازی جمعی وجود دارد و نه موسیقی که بتواند آن ها را برای کردار اجتماعی و زندگی، آئینی و اجتماعی کند، نه این که همانند خانه هایی که به جای محله های ساده ی قدیمی به شکل خانوده های انفرادی در دل دشت ها و کوه های حاشیه ی شهر ساخته می شود.
امروز، مانند همیشه نوجوان، برای رشد و تربیت، به جای کلاس خصوصی و کتابهای کمک درسی، به داستان، آهنگ و فرهنگ جمعی نیاز دارد تا زندگی و کار را بیاموزد. اگر می خواهید مردمی برای دیدن دعواهای سیاسی و جانبداری های تلویزیون از یک گروه خاص تماشاگر سالم داشته باشید، به فکر ساماندهی و نهادینه کردن زندگی و کار برای نسل های جدید باشید.
@thing
محمد زینالی اُناری
فلکلور یک ویژگی داشت که بیشتر آهنگ ها، آهنگ جمع بودند و انسان ها را به جمع شدن و همراهی های با شکوه یا شاد و دل انگیز و اجرای مناسک های قوم وقبیله دعوت می کرد، مانند آهنگی که با این شعر خوانده می شد: بیا بریم دشت همون دشتی که .... با آغاز شهرنشینی، آهنگ های جدیدی ساخته شد که بیشتر به روابط رمانتیک زن و مرد که ضرورت مبرم خانواده ی تحت نظر سرمایه داری بود، اشاره می کرد، تولید آهنگی که به مانند همراهی قومی، همراهی انسانی خانواده ی هسته ای را در ذهن آرمانی می کرد، نظیر: امشب شب مهتابه حبیبم را می خوام....
در اشعار فلکلور، ذهن با مناسک هایی همراهی می کند که در دل دشت و با همراهی قوم و قبیله و در کوچ و کشت یا خانواده های هسته ای جامعه ی شهرنشین استفاده شده، نسل های نو را به همراهی با هم، آموختن کار و تشکیل زندگی فرا می خواند. همراه آموختن همکاری در بنه ها، این آهنگ ها نیز به نوعی مرتبط با آئین های معنوی، آمیختگی با طبیعت، زندگی و کار بود و حس جمعی را به افراد منتقل می کرد. موسیقی، وسیله ی فراغت و لذت فردی نبود، بلکه مانند موسیقی های دینی که از گذشته وسیله ی درونی کردن آئین ها بود، انسان ها را به متن قبیله و کردار اجتماعی وارد می کرد.
این آهنگ ها، برای بزرگ و کوچک تصویرهایی ذهنی برای زندگی و اجتماعی شدن را ایجاد کرده، در عروسی و عزا که کودک و بزرگ حاضر بودند، چیزی جز زندگی و آئین های مشروع یاد آوری نمی کردند. اگرچه کودک و نوجوان، جوان و پیر موسیقی اختصاصی مخصوص به خود را نداشتند، اما این آهنگ ها برای همه، ذهنیتی در جهت اجتماعی شدن و زندگی جمعی خلق می کرد و مردم به هم می پیوستند و آهنگ های زندگی را با هم می شنیدند. اما زندگی شهری، چنین فرایندی برای موسیقی ندارد.
اینک آهنگ هایی ساخته شده که در برخی از آن ها فردگرایی و تن وارگی به شدت می بارد و از چسباندن بدن ها به هم و تن انفرادی صحبت می کند و اشاره ای هم به اشعار پارسی می زند تا از تلویح آن ها برای جذابیت خود استفاده کند. مصداق بارز آن آهنگ حمید هیراد است که سخن های نچسب و دل خراش، تن وارگی و طردشدگی خود را با سجع و قافیه ی شهریار شیرین کرده و به خورد شنونده می دهد. به لطف بی سامانی و نانهادینگی موسیقی در ایران، این آهنگ ها از همه جور کانال موسیقی و خودروهای دوستانه به آنانی که به شنیدن موسیقی های بورس اشتیاق دارند، تعارف می شود.
وقتی نوجوانان با اشعاری که آن ها را به انفرادی تن و چسباندن خود به دیگری بزرگ می شوند، آیا می توان با خودکشی و سکس زودرس مبارزه کرد؟ ما موسیقی هایی که برای شادی و جمع شدن باشد و قطعا باید در جمع های دل انگیزی که متناسب قبیله های شهری است، نداریم، نوجوانان هم به همراه خانواده به آهنگ هایی که بازنمود یأس جوانی این دوره می باشد گوش می کنند.
حتما طرفداران تعلیم و تربیت با خط کش تنبیه خود می گویند که خوب نوجوان برود در محله خاکی فوتبال بازی کند و چه کار دارد به موسیقی غم انگیز دوران جوانی؟ بله نه برای غالب نوجوانان، به جای محله خاکی در مدل شهرنشینی جدید بازی جمعی وجود دارد و نه موسیقی که بتواند آن ها را برای کردار اجتماعی و زندگی، آئینی و اجتماعی کند، نه این که همانند خانه هایی که به جای محله های ساده ی قدیمی به شکل خانوده های انفرادی در دل دشت ها و کوه های حاشیه ی شهر ساخته می شود.
امروز، مانند همیشه نوجوان، برای رشد و تربیت، به جای کلاس خصوصی و کتابهای کمک درسی، به داستان، آهنگ و فرهنگ جمعی نیاز دارد تا زندگی و کار را بیاموزد. اگر می خواهید مردمی برای دیدن دعواهای سیاسی و جانبداری های تلویزیون از یک گروه خاص تماشاگر سالم داشته باشید، به فکر ساماندهی و نهادینه کردن زندگی و کار برای نسل های جدید باشید.
@thing
Forwarded from Toos Bookshop کتابفروشی توس
گزارش وضعيت اقشار آسيبپذير و آسيبديدگان اجتماعي (از 1382 تا 1396) / ويراستار: سعيد معيدفر / چاپ اول1396، نشر آگه / قطع وزيري، 410صفحه، جلد شوميز / 49000 تومان
Forwarded from یادداشت
گفتمان خان
محمد زینالی اُناری
ما امروز با یک نوع تحول فرهنگ از پایین به بالا همراه هستیم. اغلب مردمی که در شهر زندگی می کنند، از قبیله ی فرودستی خاسته اند که تا صد سال پیش اسیر دست خان، ارباب، کدخدا و در نهایت شاه بودند. آن ها ( نه به طور مستقیم) مشروطه خواستند، نفت را برای خودشان کردند، شاه و اربابانش را محدود کردند، تا به طور سفیدی انقلاب کند و جلوی تفکر کمونیستی بایستد، انقلاب کردند و با جهاد سازندگی یادآور همیاری های بنه ی روستایی شدند. همه از روستاها به شهر آمده و از رعیت به کارمند و بازاری و کشاورز صاحب تراکتور و حقوق شهروندی تبدیل شدند. اما آیا آن ها توانستند گفتمانی که موجب اسارت و بردگی بود را بشکنند؟
گفتمان خان، آن چه که انسان ها را برای هم زیردست و نوکر می کند، برای هم به اشیائی قابل سلطه، اشیائی که فاقد گفتگو و اصالت باشند، بدل می کند. از این رو، آن ها اگر چه توانستند حقوق اندکی برای خود تدارک ببینند، اما از زبانی که با آن صحبت می کنند و به ویژه زبانی که در معماری و ساختن و پرداختن به زندگی و خانه دارند، آزاد نشدند. این اسارت، یک انقلاب دیگری می خواست، همان که به انقلاب فرهنگی یا انقلاب در ذهن یا اگر به زبان شیرین انقلاب اسلامی گفته شود، "جهاد اکبر" می توان فهمید. انقلابی در ذهن و مبارزه ای در فکر که بتواند انسان را از اسارت انسان در بیاورد.
اما گفتمان خان هنوز زنده است، جان دارد و با به کار گرفتن زبانی که هر روز "رعیت" آن را با «نوکرم»، «اراتمندم»، «درخواست »، «اجازه» و «اجاره» در ادبیات تعارف و امور اداری و اقتصادی به کار می بندد، تمرین می کند. «ش ه ر و ن د» امروزی، خانه های اشراف دوره ی قاجار را به صورت "میراث فرهنگی"، آن فرهنگی که رعیت هیچ دخالتی در داشتن آن نداشت، می پرستد و ارج می نهد. خانه ی اربابان قجری و مالکان فئودال را می آراید و محل رفت و آمد و تشرف مسافران بین المللی می کند. در ساختمان های مجللی که مالکان و شاهان برای خود دست و پا کرده بودند، می رود و به تاریخ اسارت خود می نگرد و اسارت را تمرین می کند. بشقاب و چنگال های نقره را تماشا می کند و مانند اشراف قدیمی طلا بر دست و گردن می آویزد.
هر شخصی دیگران را به دید شیء می نگرد و خود را اصالت می بخشد، همان چیزی که تا دیروز اجدادش آن را نداشتند و همان اصالت طبقات اشراف بود که اینان را سالها به پای شان می انداخت. اینک برای هم مبارزه ی رسم ده و اصالت قبیله ی خود را به رخ می کشد. دیگران را نمی بیند، صحبت نمی کند و نمی فهمد و بر این رفتار افتخار می کند که مانند گذشته به هیچ کسی چون رعیت زاده است و ذاتش بد، اعتماد نکند. شراکت نکند، تولید نکند و زیرک-فرد برنده ی بازار باشد. سعی کند خانه ی جدیدی به صورت رسم و رسوم اقتصادی بخرد و به دون پایه تر از خود یا اربابان دیروز که شکسته اند، اجاره دهد؛ زودتر به مرکز شهر برود تا ورّاثش از آسیبهای اجتماعی حاشیه ی شهر دور ماند.
آن وقت است که دوباره نوکر همین خان می شود، اندیشه اش را به اسارت می گذارد و در هر حالتی حتی وقتی کارمند دولت و استاد دانشگاه است، به جای مطالعه، اندیشه و خلاقیت، با سیطره بر امتیازات دولتی و شرکتی دو بار و سه بار کار می کند تا برای سینه خیز رفتن به مرکز شهر (و بازارهای خارجی) پول جمع کند. او افتخار می کند که با معاملات بانکی و «تسلط نسبی» بر قوانین و نفوذش بر آشنایان برای تحمیل خود بر نظام اداری و اقتصادی شهر بر بی سوادانی که خویش و قومش هستند، تشخص دارد. هر درس خوانده ای تلاش می کند تا صنفش در مجلس امتیاز بیشتری به رشته ی خود تخصیص بدهد تا از «وضعیت فقر» که اصالت آبا و اجدادی او است، فاصله بگیرد. او افتخار می کند که با غریبه ای صحبت نمی کند و می تواند در جشن نیکوکاری برای آن ها چه آشنا چه بیگانه، پول جمع کند. در به در دنبال زنی می گردد که شوهرش به خاطر عدم بیمه مریض شده است، مانند «کلفت» راه پله اش را بشوید و خانواده اش مانند اربابان به «آقا» و «خانوم» نامیده شوند!
ما از دست آدم هایی که تا دیروز خان بودند، آزاد شدیم و خود به اسیر و ملعبه ای تحت دستور زبان خان و ارباب تبدیل شدیم. اینک افتخار می کنیم کوچران ها و دهقان زاده هایی هستیم که توانستیم فرصت پیدا کرده و از کسانی که دیرتر به شهر آمده و خانه های شان دارای امتیاز مرکز شهری نیست، ثروتمندتریم، غافل از این که در ریسک مرکز شهر پایین شهر گرفتار آمده و از خرمایی که خر دجال برای ما پخش می کند بهره مند شده ایم. از لیبرالیسم اقتصادی و آزادی در بازار، به جای تولید و طراحی کردن، به اجاره دادن و پز شخصیت و در واقع به فئودالیسم خان و ارباب که باب پسند دوران قاجار بود، برسیم. اینک چه تفاخر و تشخصی باید داشته باشیم، ما که صد سال برعلیه خان انقلاب کردیم و دست آخر به نمونه های مسخره تری از خان ها تبدیل شده ایم؟
@ardabilnote
محمد زینالی اُناری
ما امروز با یک نوع تحول فرهنگ از پایین به بالا همراه هستیم. اغلب مردمی که در شهر زندگی می کنند، از قبیله ی فرودستی خاسته اند که تا صد سال پیش اسیر دست خان، ارباب، کدخدا و در نهایت شاه بودند. آن ها ( نه به طور مستقیم) مشروطه خواستند، نفت را برای خودشان کردند، شاه و اربابانش را محدود کردند، تا به طور سفیدی انقلاب کند و جلوی تفکر کمونیستی بایستد، انقلاب کردند و با جهاد سازندگی یادآور همیاری های بنه ی روستایی شدند. همه از روستاها به شهر آمده و از رعیت به کارمند و بازاری و کشاورز صاحب تراکتور و حقوق شهروندی تبدیل شدند. اما آیا آن ها توانستند گفتمانی که موجب اسارت و بردگی بود را بشکنند؟
گفتمان خان، آن چه که انسان ها را برای هم زیردست و نوکر می کند، برای هم به اشیائی قابل سلطه، اشیائی که فاقد گفتگو و اصالت باشند، بدل می کند. از این رو، آن ها اگر چه توانستند حقوق اندکی برای خود تدارک ببینند، اما از زبانی که با آن صحبت می کنند و به ویژه زبانی که در معماری و ساختن و پرداختن به زندگی و خانه دارند، آزاد نشدند. این اسارت، یک انقلاب دیگری می خواست، همان که به انقلاب فرهنگی یا انقلاب در ذهن یا اگر به زبان شیرین انقلاب اسلامی گفته شود، "جهاد اکبر" می توان فهمید. انقلابی در ذهن و مبارزه ای در فکر که بتواند انسان را از اسارت انسان در بیاورد.
اما گفتمان خان هنوز زنده است، جان دارد و با به کار گرفتن زبانی که هر روز "رعیت" آن را با «نوکرم»، «اراتمندم»، «درخواست »، «اجازه» و «اجاره» در ادبیات تعارف و امور اداری و اقتصادی به کار می بندد، تمرین می کند. «ش ه ر و ن د» امروزی، خانه های اشراف دوره ی قاجار را به صورت "میراث فرهنگی"، آن فرهنگی که رعیت هیچ دخالتی در داشتن آن نداشت، می پرستد و ارج می نهد. خانه ی اربابان قجری و مالکان فئودال را می آراید و محل رفت و آمد و تشرف مسافران بین المللی می کند. در ساختمان های مجللی که مالکان و شاهان برای خود دست و پا کرده بودند، می رود و به تاریخ اسارت خود می نگرد و اسارت را تمرین می کند. بشقاب و چنگال های نقره را تماشا می کند و مانند اشراف قدیمی طلا بر دست و گردن می آویزد.
هر شخصی دیگران را به دید شیء می نگرد و خود را اصالت می بخشد، همان چیزی که تا دیروز اجدادش آن را نداشتند و همان اصالت طبقات اشراف بود که اینان را سالها به پای شان می انداخت. اینک برای هم مبارزه ی رسم ده و اصالت قبیله ی خود را به رخ می کشد. دیگران را نمی بیند، صحبت نمی کند و نمی فهمد و بر این رفتار افتخار می کند که مانند گذشته به هیچ کسی چون رعیت زاده است و ذاتش بد، اعتماد نکند. شراکت نکند، تولید نکند و زیرک-فرد برنده ی بازار باشد. سعی کند خانه ی جدیدی به صورت رسم و رسوم اقتصادی بخرد و به دون پایه تر از خود یا اربابان دیروز که شکسته اند، اجاره دهد؛ زودتر به مرکز شهر برود تا ورّاثش از آسیبهای اجتماعی حاشیه ی شهر دور ماند.
آن وقت است که دوباره نوکر همین خان می شود، اندیشه اش را به اسارت می گذارد و در هر حالتی حتی وقتی کارمند دولت و استاد دانشگاه است، به جای مطالعه، اندیشه و خلاقیت، با سیطره بر امتیازات دولتی و شرکتی دو بار و سه بار کار می کند تا برای سینه خیز رفتن به مرکز شهر (و بازارهای خارجی) پول جمع کند. او افتخار می کند که با معاملات بانکی و «تسلط نسبی» بر قوانین و نفوذش بر آشنایان برای تحمیل خود بر نظام اداری و اقتصادی شهر بر بی سوادانی که خویش و قومش هستند، تشخص دارد. هر درس خوانده ای تلاش می کند تا صنفش در مجلس امتیاز بیشتری به رشته ی خود تخصیص بدهد تا از «وضعیت فقر» که اصالت آبا و اجدادی او است، فاصله بگیرد. او افتخار می کند که با غریبه ای صحبت نمی کند و می تواند در جشن نیکوکاری برای آن ها چه آشنا چه بیگانه، پول جمع کند. در به در دنبال زنی می گردد که شوهرش به خاطر عدم بیمه مریض شده است، مانند «کلفت» راه پله اش را بشوید و خانواده اش مانند اربابان به «آقا» و «خانوم» نامیده شوند!
ما از دست آدم هایی که تا دیروز خان بودند، آزاد شدیم و خود به اسیر و ملعبه ای تحت دستور زبان خان و ارباب تبدیل شدیم. اینک افتخار می کنیم کوچران ها و دهقان زاده هایی هستیم که توانستیم فرصت پیدا کرده و از کسانی که دیرتر به شهر آمده و خانه های شان دارای امتیاز مرکز شهری نیست، ثروتمندتریم، غافل از این که در ریسک مرکز شهر پایین شهر گرفتار آمده و از خرمایی که خر دجال برای ما پخش می کند بهره مند شده ایم. از لیبرالیسم اقتصادی و آزادی در بازار، به جای تولید و طراحی کردن، به اجاره دادن و پز شخصیت و در واقع به فئودالیسم خان و ارباب که باب پسند دوران قاجار بود، برسیم. اینک چه تفاخر و تشخصی باید داشته باشیم، ما که صد سال برعلیه خان انقلاب کردیم و دست آخر به نمونه های مسخره تری از خان ها تبدیل شده ایم؟
@ardabilnote
Forwarded from ️ شبکه جامعه شناسی
🔵روزنامه نگاری تخیلی
✍🏻محمد زینالی اُناری
📍 در فیلمهای هالیوودی، ژانری وجود دارد که به فیلم تخیلی معروف است. در چنین فیلم هایی اگرچه به ظاهر موضوعی غیرمنتظره و فاقد عقلانیت وجود دارد، اما به مدد آن تلاشی در جهت شکل دادن به تخیل مردم صورت می گیرد. مثلا این که احتمال دارد بیست سال بعد از فرط گرسنگی مردم مجبور شوند موش را از فاضلاب گرفته و بخورند یا این که احتمال دارد زمین به خاطر افراط مردم و تجمیع سرمایه در دست زامبی ها و زندگی ستیزی آنها به روزهای پایانی خود نزدیک شود. در همه ی این موضوعات، انسان تلاش می کند با عقل و درایتش از این موضوع به در بیاید.
چنین فیلم هایی بعد تخیل انسان را توسعه و رونق می دهد تا بتواند از یکنواختی زندگی روزمره اش در آمده و در تخیل خود به فراغت و ماجراجویی بپردازد. او بعد از تماشای این فیلم، نیازمند قانون خط عابر و گفت و گو با دیگران است تا از تخیل خود فاصله بگیرد. برعکس این که همه شاید بپندارند که فیلم های تخیلی انسان را در زندگی ماجراجو می کند، باید توجه کرد به این که چقدر این فیلم ها ماجراجویی های انسان در بخش های مختلف زندگی را در پرده ی غیر واقعی تلویزیون یا مرحوم سینما تخلیه می کند.
فایده ی دیگر این فیلم ها این است که در درون آن بحث های علمی روز و محاسبات عجیب و غریب و پیچیده فرصت بروز می یابند. نقش های بسیاری از این فیلم ها حتی در الگوهای کارتونی آن، دانشمندی خوب یا بد است و دولت های عاقل و تیزبین یا پلیس خلاق و با اخلاق سعی می کند عمق فاجعه را بکاهد یا این که دست اهریمن را از طبیعت و زندگی انسان ها کوتاه کند. در اغلب این فیلم ها، علم گاه شر و اغلب ناجی انسان است و بسیاری از موضوعات پیچیده ی علمی در این فیلم ها دیده می شوند. تا جایی که اغلب کودکان به خاطر دیدن فیلم های فضایی و ... از نسل قبل که این ها را به زور در درس فیزیک می خواند بیشتر می دانند. پس می توان گفت فیلم های تخیلی دانش کیهانی و اسرارآمیز امروز را هم نزد مخاطبان بالاتر می برند.
چنین ژانری در فیلم های ایرانی به آن صورت که باید وجود ندارد و اگر هم وجود داشته باشد، الگوی کاملا مسخره ای از فیلم های هالیوودی خواهد بود. در نتیجه، مردم در ایران اغلب تخیل و ماجراجویی های خود را به متن واقعیت می ریزند و نمی توانند افکار اسرارآمیز و متوهم خود را با علم و ماجراجویی های تازه و پر از پیچیدگی صیقل بدهند. هیچ بعید نیست افرادی که چنین موضوعاتی را در پرده های مجازی نمی پرورند، در پرده ی واقعی زندگی آن را عیان سازند و بر موضوعات زندگی، انگاره های جادویی به کار ببرند. طبیعی است که مراجعه به فیلم هایی که ماجراهای به مراتب عجایب الخلقه ای را نمایش داده و رویارویی علم با آن را هم نشان می دهد، از مراجعه به فالبین و اقتصاددانان سکه های هرمی در عالم واقعی بهتر است.
در چنین شرایطی است که به جای این که دانش فیزیک نسل میان سال ما از طریق فیلم های جادویی و تخیل برانگیز توسعه یافته و عقل سلیم در هنگام تماشای فیلم های خیالاتی توسط مردم نکات زیادی را در مورد اتمسفر، جو و کره ی زمین بداند، اسیر گفتمانی می شود که از اوهام و خیالات برخی افراد نشأت می گیرند. جامعه ی ایرانی به شدت از فقر دانش کیهانی جدید رنج می برد و رسانه های امروزی اسیر دانش سیاست شده و پیگیری این ماجراها را به شبکه های غیر ایرانی که نزد تیپ های خاص ایرانی کاربرد ندارد، داده اند. تنها رغبت آن ها به فیلم های مستند کوه های آتشفشانی مرغ و ماهی و سفره ماهی است که کمتر به گفت و گو شهودی آدمی در مورد پیچیدگی های جامعه می پردازد.
اما سپهر عمومی ما چنین است که پرده ی واقعیت ما ایرانی ها اسیر تخیلات فیزیکی و گاه متافیزیکی برخی می شود تا جایی که گاه برخی از روزنامه ها هم به افشای چنین خیالات تخصصی ای اقدام می نمایند و مردم را سرگرم این می سازد که بدانند که آیا هارپ ساز است؟ موج مصنوعی است یا سلاح کشنده ای که بتواند جلد زمین را بشکافد؟ در نتیجه ممکن است مردم مسائلی چون زلزله و سرماخوردگی را به کشورهای بیگانه و خواب عجیب دیدن ارتباط داده و روز به روز کلاف زندگی را برای ما گم و گم تر کند. تفاوت این تخیل با تخیل های سینمایی این است که این ها در متن واقعیت اتفاق می افتند و زندگی را تخیلی، هراس انگیز و پر از تخیل ( یا دروغ ) می کنند و آن ها در پرده ی سینما و اوقات فراغت اتفاق می افتد و دوز خیالاتی بودن برخی آدم ها را هم تخلیه می کنند.
#جامعه
🌐شبکه جامعهشناسی علامه
@Atu_Sociology
✍🏻محمد زینالی اُناری
📍 در فیلمهای هالیوودی، ژانری وجود دارد که به فیلم تخیلی معروف است. در چنین فیلم هایی اگرچه به ظاهر موضوعی غیرمنتظره و فاقد عقلانیت وجود دارد، اما به مدد آن تلاشی در جهت شکل دادن به تخیل مردم صورت می گیرد. مثلا این که احتمال دارد بیست سال بعد از فرط گرسنگی مردم مجبور شوند موش را از فاضلاب گرفته و بخورند یا این که احتمال دارد زمین به خاطر افراط مردم و تجمیع سرمایه در دست زامبی ها و زندگی ستیزی آنها به روزهای پایانی خود نزدیک شود. در همه ی این موضوعات، انسان تلاش می کند با عقل و درایتش از این موضوع به در بیاید.
چنین فیلم هایی بعد تخیل انسان را توسعه و رونق می دهد تا بتواند از یکنواختی زندگی روزمره اش در آمده و در تخیل خود به فراغت و ماجراجویی بپردازد. او بعد از تماشای این فیلم، نیازمند قانون خط عابر و گفت و گو با دیگران است تا از تخیل خود فاصله بگیرد. برعکس این که همه شاید بپندارند که فیلم های تخیلی انسان را در زندگی ماجراجو می کند، باید توجه کرد به این که چقدر این فیلم ها ماجراجویی های انسان در بخش های مختلف زندگی را در پرده ی غیر واقعی تلویزیون یا مرحوم سینما تخلیه می کند.
فایده ی دیگر این فیلم ها این است که در درون آن بحث های علمی روز و محاسبات عجیب و غریب و پیچیده فرصت بروز می یابند. نقش های بسیاری از این فیلم ها حتی در الگوهای کارتونی آن، دانشمندی خوب یا بد است و دولت های عاقل و تیزبین یا پلیس خلاق و با اخلاق سعی می کند عمق فاجعه را بکاهد یا این که دست اهریمن را از طبیعت و زندگی انسان ها کوتاه کند. در اغلب این فیلم ها، علم گاه شر و اغلب ناجی انسان است و بسیاری از موضوعات پیچیده ی علمی در این فیلم ها دیده می شوند. تا جایی که اغلب کودکان به خاطر دیدن فیلم های فضایی و ... از نسل قبل که این ها را به زور در درس فیزیک می خواند بیشتر می دانند. پس می توان گفت فیلم های تخیلی دانش کیهانی و اسرارآمیز امروز را هم نزد مخاطبان بالاتر می برند.
چنین ژانری در فیلم های ایرانی به آن صورت که باید وجود ندارد و اگر هم وجود داشته باشد، الگوی کاملا مسخره ای از فیلم های هالیوودی خواهد بود. در نتیجه، مردم در ایران اغلب تخیل و ماجراجویی های خود را به متن واقعیت می ریزند و نمی توانند افکار اسرارآمیز و متوهم خود را با علم و ماجراجویی های تازه و پر از پیچیدگی صیقل بدهند. هیچ بعید نیست افرادی که چنین موضوعاتی را در پرده های مجازی نمی پرورند، در پرده ی واقعی زندگی آن را عیان سازند و بر موضوعات زندگی، انگاره های جادویی به کار ببرند. طبیعی است که مراجعه به فیلم هایی که ماجراهای به مراتب عجایب الخلقه ای را نمایش داده و رویارویی علم با آن را هم نشان می دهد، از مراجعه به فالبین و اقتصاددانان سکه های هرمی در عالم واقعی بهتر است.
در چنین شرایطی است که به جای این که دانش فیزیک نسل میان سال ما از طریق فیلم های جادویی و تخیل برانگیز توسعه یافته و عقل سلیم در هنگام تماشای فیلم های خیالاتی توسط مردم نکات زیادی را در مورد اتمسفر، جو و کره ی زمین بداند، اسیر گفتمانی می شود که از اوهام و خیالات برخی افراد نشأت می گیرند. جامعه ی ایرانی به شدت از فقر دانش کیهانی جدید رنج می برد و رسانه های امروزی اسیر دانش سیاست شده و پیگیری این ماجراها را به شبکه های غیر ایرانی که نزد تیپ های خاص ایرانی کاربرد ندارد، داده اند. تنها رغبت آن ها به فیلم های مستند کوه های آتشفشانی مرغ و ماهی و سفره ماهی است که کمتر به گفت و گو شهودی آدمی در مورد پیچیدگی های جامعه می پردازد.
اما سپهر عمومی ما چنین است که پرده ی واقعیت ما ایرانی ها اسیر تخیلات فیزیکی و گاه متافیزیکی برخی می شود تا جایی که گاه برخی از روزنامه ها هم به افشای چنین خیالات تخصصی ای اقدام می نمایند و مردم را سرگرم این می سازد که بدانند که آیا هارپ ساز است؟ موج مصنوعی است یا سلاح کشنده ای که بتواند جلد زمین را بشکافد؟ در نتیجه ممکن است مردم مسائلی چون زلزله و سرماخوردگی را به کشورهای بیگانه و خواب عجیب دیدن ارتباط داده و روز به روز کلاف زندگی را برای ما گم و گم تر کند. تفاوت این تخیل با تخیل های سینمایی این است که این ها در متن واقعیت اتفاق می افتند و زندگی را تخیلی، هراس انگیز و پر از تخیل ( یا دروغ ) می کنند و آن ها در پرده ی سینما و اوقات فراغت اتفاق می افتد و دوز خیالاتی بودن برخی آدم ها را هم تخلیه می کنند.
#جامعه
🌐شبکه جامعهشناسی علامه
@Atu_Sociology
Telegram
attach 📎
Forwarded from نکته: جامعه شناسی تجربه (Mohamad Zeinali)
Forwarded from شهر فرهنگی
نا-مزّه
محمد زینالی اُناری
امروزه در ایران شکلات، شیرینی و … اغلب با یک دال مرکزی از معنا یا مزه ی شناخته شده مواجه هستند، کاکائو و احتمالاً قهوه. سرمایه داری کاکائو و قهوه، در سرتاسر جهان، نوعی یک شکلی در فرم و مدل شکلات ها ایجاد کرده و به تدریج بر شکلات هایی مانند گز، سوهان، ریس و … که در ایران تولید می شوند، برتری می یابند. اگرچه شکلات های محلی نیز تلاش وافری در گسترش خدمات خود دارند، اما آن چه که در سرتاسر فروشگاه های کشور دیده می شود، نشانه های بصری زیادی است که با عناصری چون کاکائو، قهوه، شکر و … به جای می ماند.
یک دستی و همگونی که در اکثر شکلات ها، بیسکویت ها، شیرینی ها و حتی بستنی ها وجود داشته و دهان های جویای طعم و اسانس را به طعم و مزه ی خود وابسته کرده، شبیه چیزی است که جورج ریتزر آن را به تهی شدن می نامد. وی در کتاب خود در این باره می نویسد: « جهانی شدن هیچ مانند مک دونالدی شدن، دلالت بر همگونی فزاینده ای دارد به طوری که ملت های بیشتر و بیشتری در اکناف جهان دارای شمار فزاینده ای از اشکال گوناگون هیچ می شوند. قرابتی انتخابی میان جهانی شدن و هیچ وجود دارد که یکی علت دیگری نیست، ولی تغییرات آن ها به دنبال هم بوده است ».
او مراکز فروش هم شکل، کارت های اعتباری و خدمات بازاریابی تلفنی و … را اشکالی از تهی شدگی جهانی می داند که به سرعت در جهان حاضر در حال تکثیر می باشند و و با گسترش آن ها، اشکال محلی که دارای محتوا و تمایز هستند، به تدریج به حاشیه رفته و جوامع محلی سراسر از اشکال تهی و به وجود آمدن نامکان، ناچیز، نامردم و ناخدمات می شوند.
یکی دیگر از این قبیل موضوعات، هیچ شدنی است که در طعم ها و مزه ها رخ داده و آن شکل گرفتن ناچیزهایی تحت عنوان طعم های یک دست و تهی شونده که می توان آن را با نا-مزّه عنوان کرد. نا-مزه، ناشی از جهان شدن کالاهای خوردنی و سرمایه داری کاکائو، قهوه، کوکا و … می باشد.
ریتزر می نویسد که « منظور من از هیچ، اشکال عمدتا تهی است؛ اشکالی که عمدتاً از محتوایی متمایز تهی هستند. برعکس، چیز را اشکال عمدتا پر تعریف می کنم، اشکالی که از محتوایی متمایز سرشارند. بنابر این صادر کردن اشکال تهی در سرتاسر کره از صادر کردن اشکال پربار از محتوا آسان تر است ».
جهانی شدن، امر محلی را به کالاهایی یک دست تبدیل کرده و رایحه های طبیعی و مزه هایی که می توانستند در بازارها به صورت صنعتی تولید و به فروش برسند، به حاشیه برده است. اگرچه عطاری ها در تولید سنتی و بدون بسته بندی سعی در زنده کردن سرمایه داری محلی خود هستند، اما آن چه که بیشتر عیان می شود، ویترین های سوپرمارکتی است که فروش عمومی نا-مزّه ها را پیشه ی خود قرار داده است.
برای خواندن ادامه ی مطلب به لینک زیر 👇🏻👇🏻👇🏻مراجه نمائید:
http://shahrefarhangi.ir/نا-مزّه/
https://t.me/shahrefarhangi_ir
محمد زینالی اُناری
امروزه در ایران شکلات، شیرینی و … اغلب با یک دال مرکزی از معنا یا مزه ی شناخته شده مواجه هستند، کاکائو و احتمالاً قهوه. سرمایه داری کاکائو و قهوه، در سرتاسر جهان، نوعی یک شکلی در فرم و مدل شکلات ها ایجاد کرده و به تدریج بر شکلات هایی مانند گز، سوهان، ریس و … که در ایران تولید می شوند، برتری می یابند. اگرچه شکلات های محلی نیز تلاش وافری در گسترش خدمات خود دارند، اما آن چه که در سرتاسر فروشگاه های کشور دیده می شود، نشانه های بصری زیادی است که با عناصری چون کاکائو، قهوه، شکر و … به جای می ماند.
یک دستی و همگونی که در اکثر شکلات ها، بیسکویت ها، شیرینی ها و حتی بستنی ها وجود داشته و دهان های جویای طعم و اسانس را به طعم و مزه ی خود وابسته کرده، شبیه چیزی است که جورج ریتزر آن را به تهی شدن می نامد. وی در کتاب خود در این باره می نویسد: « جهانی شدن هیچ مانند مک دونالدی شدن، دلالت بر همگونی فزاینده ای دارد به طوری که ملت های بیشتر و بیشتری در اکناف جهان دارای شمار فزاینده ای از اشکال گوناگون هیچ می شوند. قرابتی انتخابی میان جهانی شدن و هیچ وجود دارد که یکی علت دیگری نیست، ولی تغییرات آن ها به دنبال هم بوده است ».
او مراکز فروش هم شکل، کارت های اعتباری و خدمات بازاریابی تلفنی و … را اشکالی از تهی شدگی جهانی می داند که به سرعت در جهان حاضر در حال تکثیر می باشند و و با گسترش آن ها، اشکال محلی که دارای محتوا و تمایز هستند، به تدریج به حاشیه رفته و جوامع محلی سراسر از اشکال تهی و به وجود آمدن نامکان، ناچیز، نامردم و ناخدمات می شوند.
یکی دیگر از این قبیل موضوعات، هیچ شدنی است که در طعم ها و مزه ها رخ داده و آن شکل گرفتن ناچیزهایی تحت عنوان طعم های یک دست و تهی شونده که می توان آن را با نا-مزّه عنوان کرد. نا-مزه، ناشی از جهان شدن کالاهای خوردنی و سرمایه داری کاکائو، قهوه، کوکا و … می باشد.
ریتزر می نویسد که « منظور من از هیچ، اشکال عمدتا تهی است؛ اشکالی که عمدتاً از محتوایی متمایز تهی هستند. برعکس، چیز را اشکال عمدتا پر تعریف می کنم، اشکالی که از محتوایی متمایز سرشارند. بنابر این صادر کردن اشکال تهی در سرتاسر کره از صادر کردن اشکال پربار از محتوا آسان تر است ».
جهانی شدن، امر محلی را به کالاهایی یک دست تبدیل کرده و رایحه های طبیعی و مزه هایی که می توانستند در بازارها به صورت صنعتی تولید و به فروش برسند، به حاشیه برده است. اگرچه عطاری ها در تولید سنتی و بدون بسته بندی سعی در زنده کردن سرمایه داری محلی خود هستند، اما آن چه که بیشتر عیان می شود، ویترین های سوپرمارکتی است که فروش عمومی نا-مزّه ها را پیشه ی خود قرار داده است.
برای خواندن ادامه ی مطلب به لینک زیر 👇🏻👇🏻👇🏻مراجه نمائید:
http://shahrefarhangi.ir/نا-مزّه/
https://t.me/shahrefarhangi_ir
Telegram
شهر فرهنگی
http://www.shahrefarhangi.ir
http://anthropologyandculture.com/fa/easyblog/3885-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%C2%AB%D8%AF%DB%8C%D9%BE%D9%84%D9%85-%D8%B1%D8%AF%D9%91%DB%8C%C2%BB
@thing
@thing
Anthropologyandculture
فرهنگ «دیپلم ردّی»
امروزه پدیده هایی همچون فقدان مطالعه، خشونت، بی اعتمادی و ... رخ می دهد که نمی دانیم بر ما چه گذشته و چنین وضعیتی را تجربه می کنیم. اما با دیدی تحلیل گرانه، می توان این واقعیت را از یک جنبه ی خاص مورد بررسی قرار داد. آن چه در این جا به آن اشاره می شو
ماهی قرمز کوچولو
محمد زینالی اُناری
مناسبات مربوط به عید نوروز در گذشته از قبل سال نو شروع شده و تا سیزده ادامه دارد. در این مناسبات، از آتش چارشنبه، خوان نوروزی و دید و بازدید خویشان گرفته تا دوستی و طبیعت گردی وجود داشت، اما معلوم نیست تیر و ترقه، ماهی قرمز و فیلم خنده دار و ... از کجا پیدا شده که شده سنت ما، سنتی که اصلاً سنت نیست. ما انسان های طبیعت دوست از یک روح اهورایی و طرفداری نور، به سوی چهره ی اهریمنی و طرفداری ظلمت پیش رفته ایم. اما آن چیزی که این اتفاق را رقم می زند و این گونه می توان از آن گفت، چیست؟
پیام نوروز، پیام زندگی و طبیعت است و رنگ آن سبز است و با باروری شکوفه های بهاری آغاز می شود. اما در این روزها، بیش از آن که چهره ی طبیعت دوست و طرفدار دوستی را پیدا کنیم، الگوی انسانی را پیدا می کنیم که طبیعتی را می آفریند و به قول آن یار، می تراشیم، می پرستیم و می شکنیم. تا دیرباز، نوروز، هم آئینی گیاه و انسان و حیوانات برای بازسازی زندگی بود، اما امروزه ما همه ی این شیرینی ها را با ساختن و کشتن ماهی ها آغاز می کنیم.
وقتی از ظلمت یا طاغوت دم می زدیم، نویسنده ای پیدا شده بود و می گفت ماهی سیاه کوچولو مثل سقراط با همه بحث می کند و راه دریا را می جوید که برود و گیر حیوانات موذی و کوچکیِ دنیا نباشد، ماهی سیاه کوچولو، گشت و گشت تا رسید به این ور میدان انقلاب و شب را آتش زد تا به آزادی برسد. اما امروز چه؟ امروز، همه دست به دست داده ایم تا ماهی ها در آکواریوم زنده شوند و در تنگ بمیرند! ما تجسم ماهی های سیاه کوچولویی بودیم که به آزادی رسیدیم، اما ماهی های قرمزی را اسیر تنگ هایی کرده ایم که همان جا را به گورشان تبدیل می کنیم. آیا واقعاً ما به دنبال آزادی بودیم؟
گفته اند از کوزه همان تراود که در او است، آیا ما چنین سرشتی داریم که آزادی را فقط برای خود بخواهیم؟ ما طرفداران آزادی، کوله بار ماهی قرمز کوچک را برای آزادی پر نمی کنیم، او را برای تماشا، تزئین و زندانی می خواهیم، تا سرشان مدام به تنگ بخورد و مثل تماشای سریال های خنده دار سرگرم شویم؛ وقتی خود را جای ماهی قرمز کوچولو بگذاریم، میتوانیم این شعر محمدرضا احسانی را زمزمه کنیم: ارواح جنگل شکستند رسم سکوت زمین را، بعد از بهاری که میرفت با کوله باری که می سوخت!
@thing
محمد زینالی اُناری
مناسبات مربوط به عید نوروز در گذشته از قبل سال نو شروع شده و تا سیزده ادامه دارد. در این مناسبات، از آتش چارشنبه، خوان نوروزی و دید و بازدید خویشان گرفته تا دوستی و طبیعت گردی وجود داشت، اما معلوم نیست تیر و ترقه، ماهی قرمز و فیلم خنده دار و ... از کجا پیدا شده که شده سنت ما، سنتی که اصلاً سنت نیست. ما انسان های طبیعت دوست از یک روح اهورایی و طرفداری نور، به سوی چهره ی اهریمنی و طرفداری ظلمت پیش رفته ایم. اما آن چیزی که این اتفاق را رقم می زند و این گونه می توان از آن گفت، چیست؟
پیام نوروز، پیام زندگی و طبیعت است و رنگ آن سبز است و با باروری شکوفه های بهاری آغاز می شود. اما در این روزها، بیش از آن که چهره ی طبیعت دوست و طرفدار دوستی را پیدا کنیم، الگوی انسانی را پیدا می کنیم که طبیعتی را می آفریند و به قول آن یار، می تراشیم، می پرستیم و می شکنیم. تا دیرباز، نوروز، هم آئینی گیاه و انسان و حیوانات برای بازسازی زندگی بود، اما امروزه ما همه ی این شیرینی ها را با ساختن و کشتن ماهی ها آغاز می کنیم.
وقتی از ظلمت یا طاغوت دم می زدیم، نویسنده ای پیدا شده بود و می گفت ماهی سیاه کوچولو مثل سقراط با همه بحث می کند و راه دریا را می جوید که برود و گیر حیوانات موذی و کوچکیِ دنیا نباشد، ماهی سیاه کوچولو، گشت و گشت تا رسید به این ور میدان انقلاب و شب را آتش زد تا به آزادی برسد. اما امروز چه؟ امروز، همه دست به دست داده ایم تا ماهی ها در آکواریوم زنده شوند و در تنگ بمیرند! ما تجسم ماهی های سیاه کوچولویی بودیم که به آزادی رسیدیم، اما ماهی های قرمزی را اسیر تنگ هایی کرده ایم که همان جا را به گورشان تبدیل می کنیم. آیا واقعاً ما به دنبال آزادی بودیم؟
گفته اند از کوزه همان تراود که در او است، آیا ما چنین سرشتی داریم که آزادی را فقط برای خود بخواهیم؟ ما طرفداران آزادی، کوله بار ماهی قرمز کوچک را برای آزادی پر نمی کنیم، او را برای تماشا، تزئین و زندانی می خواهیم، تا سرشان مدام به تنگ بخورد و مثل تماشای سریال های خنده دار سرگرم شویم؛ وقتی خود را جای ماهی قرمز کوچولو بگذاریم، میتوانیم این شعر محمدرضا احسانی را زمزمه کنیم: ارواح جنگل شکستند رسم سکوت زمین را، بعد از بهاری که میرفت با کوله باری که می سوخت!
@thing
نشانه شناسی خودکشی جوان اردبیلی ص۱
محمد زینالی اُناری، پژوهشگر فرهنگ عامه
(1)صحنه ی خودکشی شهروند جوان اردبیلی در میدان مرکزی این شهر، نیاز به تحلیل و بررسی عمیق تری درباره ی تجربه شخصی وی دارد، اما در یاداشتی که دهم آبان در روزنامه ی اعتماد منتشر کرده ام، کلا خودکشی را پدیده ی اجتماعی دانسته، تقصیر آن را بر عهده ی جامعه گذاشته ام. چرا که این جامعه است که اجتماعی می کند، آموزش می دهد، میل می آفریند و امید می دهد. جامعه مردم را به صورت ذره یا گروه در می آورد و به آن ها مسیر می دهد، یا طرد می کند و می بندد. اما جامعه، خیلی از نهادها را به صورت مکانیستی پیش روی فرد می گذارد. «خانواده ی پدرسالار»، «تحرک اجتماعی پولی شده» و «خیابان لیبرال» از آن چیزهایی هستند که امروز برای جوانان ما نهادی شده است.
(2)صحنه ی فیلم خودکشی، از آن چیزها است که امروزه جای وصیت نامه را گرفته است. در گذشته، وصیت نامه الگویی پدرسالارانه یا اشراف مأبانه در باره ی ارث و میراث بوده و اشخاصی که خودکشی می کردند، سخن خود را با این روش به گوش بازماندگان می رساندند. اما امروزه، الگوی دکور آرایی از زندگی شخصی و نمایش صحنه های روزمره با فیلم های به اشتراک گذاشته روال شده و در خدمت تصمیمات هیجانی هم قرار گرفته است. لذا این فیلم ها می تواند حال و هوا (هیجان)، میزان خروش (ابراز وجود/پرخاش)، روشنی و خاموشی (شادی/افسردگی) و ... را برای بینندگان و مفسران بیان کند، در این خصوص هم کار مرحوم "سعید" و هم فیلمبردای همشهریان ارزشمند بوده و فرصت تحلیل و بازاندیشی به جامعه می دهد.
(و بهتر است این گزارش ها از سوی مطبوعات و در صفحات حوادث نقل شود تا همگان آن را نبینند و لازم است که چنین گزارشهای مردمی از سوی موسسات خبری و صدا و سیما کانالیزه شود)
فیلمی که حاوی خداحافظی جوان بود، دارای چند نشانه است، نخست دو بغضی که او در هنگام اظهار یأس نسبت به سربلندی پدر و همراهی برای عزاداری خود دارد. از این نظر، میزان انتظارات یا توانایی های فرد در تطبیق با خواست های احتمالی «والدین» و انگاره های رایج جامعه اهمیت خود را نشان می دهد و این که جوانانی با این روحیه، سخت تحت انتظار جامعه هستند و هیچ کس با آن ها و از درون شان (و با شناخت مسائل فردی شان) همراهی نمی کند. دوم این که احتمالا روابط عاطفی در خانواده ی قربانی، به شدت زیاد، اما مانند بسیاری از روابط ذیل «پدرسالاری»، سطحی بوده و هیچ اشتراک ذهنی نزد آنان وجود نداشت، تا جایی که برای تنها راه گفتگو با خانواده، نبودن مورد انتخاب فرد قرار می گیرد.
مسئله ی دیگر، تشخص و شخصیت بخشی به فرد است که این روزها، از منظر کار و بار و صرفا جنبه ی اقتصادی مد نظر قرار می گیرد. میدان شریعتی، نشان گر چند نشانه ی اجتماعی است، "پول"، "خیابان"، "جمعیت" و "پوچی". این میدان، محل نمایش روزمره ی تشخص مردم است که می آیند و می روند و خودآئینی خود با وضعیت اقتصادی روزمره را نشان می دهند، در جامعه ی ما تنها نهادی که فرصت خودآئینی می دهد، نهاد اقتصادی با محوریت پول است، باقی نهادها این نمایش را هم ندارند (نبودن این مفاهیم را ببینید: فرهنگ: کتاب و مطبوعات، اجتماع: مشارکت عمومی و جشن، مدرسه: بازی و اردوهای تربیتی که کنکور خفه اش کرده، دانشگاه و سالن های بحث، دوستی: عدم وجود باشگاه جوانان در محله).
دومین نشانه، محل تجمع، به عنوان مکانی است که یک جوان خود را به آن متعلق می داند. امروزه دیگر کنج خانه و گوشه ی طویله محل دلتنگی و پرخاش نیست، جوان امروزی شهرنشین است و خیابان پناهگاهی است که هر روز دلتنگی ها و پرخاش های او را پذیرا می شود. میادین اصلی شهرها جایی هستند که تصور ما از وطن و قدرت از آن نشأت می گیرد و از این رو، میدان شریعتی نشانه ی وطن برای اغلب کسانی است که سیمای شهر برای آن ها از این مکان شکل گرفته است (این نشانه برای زنانی که خانه دار هستند، دالّ ندارد).
نشانه ی سوم، جمعیتی که در خیابان وجود دارد، از این نظر که بسیاری از عواطف یک نفر در آن جا و بین آن ها شکل گرفته، دارای بعدی معنوی و عاطفی است. چرا که جوانان زمینه ی دیگری برای مشارکت ندارند و لحظات شیرین و سخت خود را در میان این جمعیت گذرانده اند، هر چند روابط عمیقی با آن ها نداشته اند. لذا روز مرگ و عصبانیت خودکشی را هم این مکان می تواند به خود اختصاص دهد.
نشانه ی چهارم یعنی حرکت جمعیت خیابان، پوچ است و مقصد ندارد. یک بار در ایسنا نوشته بودم که پیاده روی چهارراه شریعتی، اجتماعات پوشالی (فاقد معنا) را شکل می دهد، چرا که مقصد اغلب پیاده گردها صرفا حضور -در جمع -با دیگران بوده و به سالن های تئاتر، میهمانی ها و پاتوق های مشارکت جمعی منتهی نمی شود.
(3) ادامه در ص۲👇👇👇
@thing
محمد زینالی اُناری، پژوهشگر فرهنگ عامه
(1)صحنه ی خودکشی شهروند جوان اردبیلی در میدان مرکزی این شهر، نیاز به تحلیل و بررسی عمیق تری درباره ی تجربه شخصی وی دارد، اما در یاداشتی که دهم آبان در روزنامه ی اعتماد منتشر کرده ام، کلا خودکشی را پدیده ی اجتماعی دانسته، تقصیر آن را بر عهده ی جامعه گذاشته ام. چرا که این جامعه است که اجتماعی می کند، آموزش می دهد، میل می آفریند و امید می دهد. جامعه مردم را به صورت ذره یا گروه در می آورد و به آن ها مسیر می دهد، یا طرد می کند و می بندد. اما جامعه، خیلی از نهادها را به صورت مکانیستی پیش روی فرد می گذارد. «خانواده ی پدرسالار»، «تحرک اجتماعی پولی شده» و «خیابان لیبرال» از آن چیزهایی هستند که امروز برای جوانان ما نهادی شده است.
(2)صحنه ی فیلم خودکشی، از آن چیزها است که امروزه جای وصیت نامه را گرفته است. در گذشته، وصیت نامه الگویی پدرسالارانه یا اشراف مأبانه در باره ی ارث و میراث بوده و اشخاصی که خودکشی می کردند، سخن خود را با این روش به گوش بازماندگان می رساندند. اما امروزه، الگوی دکور آرایی از زندگی شخصی و نمایش صحنه های روزمره با فیلم های به اشتراک گذاشته روال شده و در خدمت تصمیمات هیجانی هم قرار گرفته است. لذا این فیلم ها می تواند حال و هوا (هیجان)، میزان خروش (ابراز وجود/پرخاش)، روشنی و خاموشی (شادی/افسردگی) و ... را برای بینندگان و مفسران بیان کند، در این خصوص هم کار مرحوم "سعید" و هم فیلمبردای همشهریان ارزشمند بوده و فرصت تحلیل و بازاندیشی به جامعه می دهد.
(و بهتر است این گزارش ها از سوی مطبوعات و در صفحات حوادث نقل شود تا همگان آن را نبینند و لازم است که چنین گزارشهای مردمی از سوی موسسات خبری و صدا و سیما کانالیزه شود)
فیلمی که حاوی خداحافظی جوان بود، دارای چند نشانه است، نخست دو بغضی که او در هنگام اظهار یأس نسبت به سربلندی پدر و همراهی برای عزاداری خود دارد. از این نظر، میزان انتظارات یا توانایی های فرد در تطبیق با خواست های احتمالی «والدین» و انگاره های رایج جامعه اهمیت خود را نشان می دهد و این که جوانانی با این روحیه، سخت تحت انتظار جامعه هستند و هیچ کس با آن ها و از درون شان (و با شناخت مسائل فردی شان) همراهی نمی کند. دوم این که احتمالا روابط عاطفی در خانواده ی قربانی، به شدت زیاد، اما مانند بسیاری از روابط ذیل «پدرسالاری»، سطحی بوده و هیچ اشتراک ذهنی نزد آنان وجود نداشت، تا جایی که برای تنها راه گفتگو با خانواده، نبودن مورد انتخاب فرد قرار می گیرد.
مسئله ی دیگر، تشخص و شخصیت بخشی به فرد است که این روزها، از منظر کار و بار و صرفا جنبه ی اقتصادی مد نظر قرار می گیرد. میدان شریعتی، نشان گر چند نشانه ی اجتماعی است، "پول"، "خیابان"، "جمعیت" و "پوچی". این میدان، محل نمایش روزمره ی تشخص مردم است که می آیند و می روند و خودآئینی خود با وضعیت اقتصادی روزمره را نشان می دهند، در جامعه ی ما تنها نهادی که فرصت خودآئینی می دهد، نهاد اقتصادی با محوریت پول است، باقی نهادها این نمایش را هم ندارند (نبودن این مفاهیم را ببینید: فرهنگ: کتاب و مطبوعات، اجتماع: مشارکت عمومی و جشن، مدرسه: بازی و اردوهای تربیتی که کنکور خفه اش کرده، دانشگاه و سالن های بحث، دوستی: عدم وجود باشگاه جوانان در محله).
دومین نشانه، محل تجمع، به عنوان مکانی است که یک جوان خود را به آن متعلق می داند. امروزه دیگر کنج خانه و گوشه ی طویله محل دلتنگی و پرخاش نیست، جوان امروزی شهرنشین است و خیابان پناهگاهی است که هر روز دلتنگی ها و پرخاش های او را پذیرا می شود. میادین اصلی شهرها جایی هستند که تصور ما از وطن و قدرت از آن نشأت می گیرد و از این رو، میدان شریعتی نشانه ی وطن برای اغلب کسانی است که سیمای شهر برای آن ها از این مکان شکل گرفته است (این نشانه برای زنانی که خانه دار هستند، دالّ ندارد).
نشانه ی سوم، جمعیتی که در خیابان وجود دارد، از این نظر که بسیاری از عواطف یک نفر در آن جا و بین آن ها شکل گرفته، دارای بعدی معنوی و عاطفی است. چرا که جوانان زمینه ی دیگری برای مشارکت ندارند و لحظات شیرین و سخت خود را در میان این جمعیت گذرانده اند، هر چند روابط عمیقی با آن ها نداشته اند. لذا روز مرگ و عصبانیت خودکشی را هم این مکان می تواند به خود اختصاص دهد.
نشانه ی چهارم یعنی حرکت جمعیت خیابان، پوچ است و مقصد ندارد. یک بار در ایسنا نوشته بودم که پیاده روی چهارراه شریعتی، اجتماعات پوشالی (فاقد معنا) را شکل می دهد، چرا که مقصد اغلب پیاده گردها صرفا حضور -در جمع -با دیگران بوده و به سالن های تئاتر، میهمانی ها و پاتوق های مشارکت جمعی منتهی نمی شود.
(3) ادامه در ص۲👇👇👇
@thing