Қызық қой…
2022 жылдың желтоқсаны, ChatGPT жарыққа шыққалы қолданып келемін. Сол арқылы код жазып, жобалар құрастырып жүрдім. Андрей Карпатый оны вайбкодиң деп атағанша, істеп жүргенім вайбкодиң екенін білмедім.
ЧатГПТ-ден код аласың, IDE-ге саласың, қатені апарып кері ЧатГПТ-ға саласың. Сосын IDE-ден ГитХабқа жіберіп, деплой, DB, Auth барлығын қолмен жасайсың. Сол кезде “Мынаның барлығын арлы-берлі тасып отырғанша, автоматтандыруға болмас па еді?” деп ойлайсың. Бірақ, істемейсің. Сол қиналған күйі жүре бересің.
Арада 2 жыл өтеді. Біреулер VS Code-ты форк жасайды да, OpenAI API байлап, сенің әуре боп жүрген шаруаңды автоматтандырып қояды. Сөйтіп, миллиондаған доллар тұратын стартаптар қатарына енеді…
Ал сен отырасың. “А че так можно было?” деп.
Айтпағым не?
Жігіттер мен қыздар, біз кейде стартап жасағымыз келеді. Сол үшін бір қиын, бұған дейін ешкім істемеген, “Уау!” проект жасағымыз келеді. Былай қарасаң, барлық проблема шешіліп қойған сияқты. Қытайлар мен үнділерден ештеңе қалмағандай көрінеді. Сөйтсек…
Құдайдың құтты күні бізді не жалықтырады, қай жұмысты қайталаудан жалығып кетесің, мұрныңның ұшындағы миллион долларлық стартап сол екен ғой!
Яғни, мейлі программист бол, мейлі дәрігер бол, мейлі агроном бол, қандай да бір жауыр болған, сен де, сенің әріптестерің де жалыққан бір шаруаны байқадың ба, ендеше дәл сол жұмысты ал да автоматта. ЖИ арқылы процесті жеңілдет!
Мәселен, мен локалхост жобаны ГитХабқа пуш жасау, қандай да бір ДБ-ға жалғау, сосын Версель бола ма, басқа ма серверге деплой жасау, аутентификация енгізумен күнде айналысамын. Сол жұмыстар қазіргі IDE-лер, MCP-лар арқылы біраз жеңілдеп, автоматтанып қалғанын да білемін. Бірақ соның өзінде де ұсақ-түйек жұмыстары көп-ақ. Оңай, бірақ жалықтырады. Істегің келмейді.
Өйткені, бәрібір ана сервистерге тіркелу керек, құпия кодтарды, API-ларды жазу керек, т.с.с. Ал осының барлығын бір көзден автоматтандырып беретін адамға ақша төлеуге дайын жандар көп деп ойлаймын. Себебі, бізге оңай, үйреншікті жұмыс келесі бар адамдарға кәдімгідей күрделі шаруа. Осындай идеяны алыңыздар да интегратор жасап жіберіңіздер. Айына 10.000 теңгеден, 1000 адам анық сатып алады. Қарап отырып 10 млн табуға болады. Жасаңыздар.
Өткенде $10 ма, $20 ма есімде жоқ, бір сервис көрдім. Бар атқаратын шаруасы: ЖИ арқылы (Кәдімгі чатгпт враппер) PRD шығарып береді. Болды. Басқа түк функциясы жоқ.
Иә, кез-келген адам кез-келген ЖИ чатботты ашып, теп-тегін жасап ала салатын дүние. Бірақ адамдар PRD дегенді білмейді, оның құрылымын білмейді, толыққанды, дұрыс PRD шығарып алу үшін оған қандай промпт жазуды білмейді. Дегенмен қанша жылдан бері ойында жүрген арманын ЖИ арқылы вайбкодиңмен өмірге әкелудің мүмкіндігі туғанда болмайтын бір $10-20 төлей салудан қашпайды.
Ал біз осындай қаншама мүмкіндіктерден айрылып жатырмыз. Бүкіл әлем LLM API қызығын көріп, враппер жасап жатқанда, әлі жүрміз. Әлі жүрМІН…
Эххх… Көз алдымызда осылай мүмкіндіктер терезесі жабылып бара жатыр. Неге істемейміз? Неге істемейМІН? Білмеймін. Ұяламыз ба? ҰялаМЫН ба?
2022 жылдың желтоқсаны, ChatGPT жарыққа шыққалы қолданып келемін. Сол арқылы код жазып, жобалар құрастырып жүрдім. Андрей Карпатый оны вайбкодиң деп атағанша, істеп жүргенім вайбкодиң екенін білмедім.
ЧатГПТ-ден код аласың, IDE-ге саласың, қатені апарып кері ЧатГПТ-ға саласың. Сосын IDE-ден ГитХабқа жіберіп, деплой, DB, Auth барлығын қолмен жасайсың. Сол кезде “Мынаның барлығын арлы-берлі тасып отырғанша, автоматтандыруға болмас па еді?” деп ойлайсың. Бірақ, істемейсің. Сол қиналған күйі жүре бересің.
Арада 2 жыл өтеді. Біреулер VS Code-ты форк жасайды да, OpenAI API байлап, сенің әуре боп жүрген шаруаңды автоматтандырып қояды. Сөйтіп, миллиондаған доллар тұратын стартаптар қатарына енеді…
Ал сен отырасың. “А че так можно было?” деп.
Айтпағым не?
Жігіттер мен қыздар, біз кейде стартап жасағымыз келеді. Сол үшін бір қиын, бұған дейін ешкім істемеген, “Уау!” проект жасағымыз келеді. Былай қарасаң, барлық проблема шешіліп қойған сияқты. Қытайлар мен үнділерден ештеңе қалмағандай көрінеді. Сөйтсек…
Құдайдың құтты күні бізді не жалықтырады, қай жұмысты қайталаудан жалығып кетесің, мұрныңның ұшындағы миллион долларлық стартап сол екен ғой!
Яғни, мейлі программист бол, мейлі дәрігер бол, мейлі агроном бол, қандай да бір жауыр болған, сен де, сенің әріптестерің де жалыққан бір шаруаны байқадың ба, ендеше дәл сол жұмысты ал да автоматта. ЖИ арқылы процесті жеңілдет!
Мәселен, мен локалхост жобаны ГитХабқа пуш жасау, қандай да бір ДБ-ға жалғау, сосын Версель бола ма, басқа ма серверге деплой жасау, аутентификация енгізумен күнде айналысамын. Сол жұмыстар қазіргі IDE-лер, MCP-лар арқылы біраз жеңілдеп, автоматтанып қалғанын да білемін. Бірақ соның өзінде де ұсақ-түйек жұмыстары көп-ақ. Оңай, бірақ жалықтырады. Істегің келмейді.
Өйткені, бәрібір ана сервистерге тіркелу керек, құпия кодтарды, API-ларды жазу керек, т.с.с. Ал осының барлығын бір көзден автоматтандырып беретін адамға ақша төлеуге дайын жандар көп деп ойлаймын. Себебі, бізге оңай, үйреншікті жұмыс келесі бар адамдарға кәдімгідей күрделі шаруа. Осындай идеяны алыңыздар да интегратор жасап жіберіңіздер. Айына 10.000 теңгеден, 1000 адам анық сатып алады. Қарап отырып 10 млн табуға болады. Жасаңыздар.
Өткенде $10 ма, $20 ма есімде жоқ, бір сервис көрдім. Бар атқаратын шаруасы: ЖИ арқылы (Кәдімгі чатгпт враппер) PRD шығарып береді. Болды. Басқа түк функциясы жоқ.
Иә, кез-келген адам кез-келген ЖИ чатботты ашып, теп-тегін жасап ала салатын дүние. Бірақ адамдар PRD дегенді білмейді, оның құрылымын білмейді, толыққанды, дұрыс PRD шығарып алу үшін оған қандай промпт жазуды білмейді. Дегенмен қанша жылдан бері ойында жүрген арманын ЖИ арқылы вайбкодиңмен өмірге әкелудің мүмкіндігі туғанда болмайтын бір $10-20 төлей салудан қашпайды.
Ал біз осындай қаншама мүмкіндіктерден айрылып жатырмыз. Бүкіл әлем LLM API қызығын көріп, враппер жасап жатқанда, әлі жүрміз. Әлі жүрМІН…
Эххх… Көз алдымызда осылай мүмкіндіктер терезесі жабылып бара жатыр. Неге істемейміз? Неге істемейМІН? Білмеймін. Ұяламыз ба? ҰялаМЫН ба?
👍49🔥9😱1
Vibecoding туралы естідіңіздер ғой?
ChatGPT-ге сұрақ қойып, жауап алсаңыздар, вайбкодиң дегеніміз, ешқандай программист болмай-ақ, ойыңыздағы идеяны қазақ тілінде жазып, өзіңіз қалаған интернет сайт, приложение, ЖИ чатбот, ойын жасауға болатын дүние.
Қазіргі таңда компьютерге ештеңе қондырмай, тегін жасай беруге болатын ең оңай жолдардың бірі Lovable деген сайт арқылы.
Оған мына сілтеме арқылы тіркелсеңіздер, қосымша 10 кредит аласыздар. Қазірден бастап кетіңіздер. Балаларыңызға үйретіңіздер, өздеріңіз де үйреніңіздер.
https://lovable.dev/invite/3K6OWN1
ChatGPT-ге сұрақ қойып, жауап алсаңыздар, вайбкодиң дегеніміз, ешқандай программист болмай-ақ, ойыңыздағы идеяны қазақ тілінде жазып, өзіңіз қалаған интернет сайт, приложение, ЖИ чатбот, ойын жасауға болатын дүние.
Қазіргі таңда компьютерге ештеңе қондырмай, тегін жасай беруге болатын ең оңай жолдардың бірі Lovable деген сайт арқылы.
Оған мына сілтеме арқылы тіркелсеңіздер, қосымша 10 кредит аласыздар. Қазірден бастап кетіңіздер. Балаларыңызға үйретіңіздер, өздеріңіз де үйреніңіздер.
https://lovable.dev/invite/3K6OWN1
lovable.dev
Create account
Create account for Lovable
🔥29👍6😁2
Программист жастарға ақылым
Қазір маған ең жиі қойылып жүрген сұрақ: “ЖИ заманда программист мамандығын оқу керек пе? Ертең жұмыс таба алам ба?”.
Жауап:
1) Иә, оқу керек. Бірақ, бұрынғыға қарағанда көбірек оқу керек. Сондай-ақ, тереңірек оқу керек. Мысалы, бұрын HTML, CSS, JS оқып алып та адамдар фронтенд разработчик боп жұмысқа орналаса беретін. Өйткені, соны оқудың өзіне ешкім бармайтын. Қазір ол аздық етеді. Менің ойымша, фронтенд бағдарламалау (бағдарламалаудың ішіндегі ең оңайы ғой деп айтып отырғаным) дамымаса, әлі өлмейді. Ал ол өлмейтін болса, әлі дамитын болса, онда жұмыс табылады.
2) Бұл қойылған сұрақ неліктен пайда болды деген сұрақты зерттеу керек. Неліктен? Өйткені ЖИ кодты адамға қарағанда тез жазады. Яғни, мәселе жылдамдықта.
Бірақ…
ЖИ код жазып, бағдарлама жасағанда тек прототип жасаудан ғана жылдам. Ал оны продакшн деңгейде жазу мен деплойға - бәрібір уақыт кетеді. Мысалы, мен Клод Опус дегеннің өзімен кемінде 2 ай жүремін. Прототип, тест, деплой, барлығын-барлығын қалыпқа келтірем деп жүргенде. ЖИ заманда ол тым көп уақыт. Опус айына $100, 2 айда $200 алады. Демек, ЖИ-де жұмыс істей алам дегеннің өзінде мен үшін оның уақыт құны - 2 ай, ақша құны - $200.
Ал енді білмейтін, Марғұлан Сейсенбаев сияқты адамдар үшін ше? Менің ойымша, кемінде 6 ай, кемінде $600. Оның өзінде ол ЖИ арқылы вайбкод жасаған сайын кэш деген не, хайлоад деген не, поллиң деген, хук деген не, АРІ деген не, докер деген не, порт деген не, прокси деген не, анау не, мынау не дегенді шұқыған сайын тереңдеу керек тақырыптар көбейе беріп, көбейе беріп, ақыры ол кісі бұл тірлігін тастайтынына толық сенімдімін. Егер оның жеке сағаты қымбат екені рас болса. Яғни, бір консультация алу үшін 3-5 млн теңге алатын адамның жарты жыл алтын уақытын вайбкодиңге жұмсауы - ешқандай ақылға сыймайды. Жай ғана қызықтап жүрген адамның тірлігі.
Қысқасы, жай адам да вайбкод жасай алады. Программалауды меңгерген адам да вайбкод жасай алады. Мәселе, сол вайбкод жасаудағы 2 адамның жылдамдығында. Біреу вайбкод жасаған сайын тереңдей береді. Ал сіз тереңінен бір-ақ бастайсыз. Ол үшін сізге оқу керек. Көбірек оқу керек.
Тоқетері: программистік жойылмайды. ЖИ тек өнім шығару уақытын қысқартады. Бұл - сіз Марғұланға барып “Сіз 6 ай, $600 доллар құртатын, соның өзінде де продакшнға дайын емес қылып жасаған жобаны мен 6 күнде, $60-ға продакшнға дап-дайын жасап берем” дейсіз. Ақылды адам сол кезде программистік дегеннің не екенін ұғатын болады.
Естеріңізде болсын: оқығандар мен оқымағандар ешқашан тең емес!
Қазір маған ең жиі қойылып жүрген сұрақ: “ЖИ заманда программист мамандығын оқу керек пе? Ертең жұмыс таба алам ба?”.
Жауап:
1) Иә, оқу керек. Бірақ, бұрынғыға қарағанда көбірек оқу керек. Сондай-ақ, тереңірек оқу керек. Мысалы, бұрын HTML, CSS, JS оқып алып та адамдар фронтенд разработчик боп жұмысқа орналаса беретін. Өйткені, соны оқудың өзіне ешкім бармайтын. Қазір ол аздық етеді. Менің ойымша, фронтенд бағдарламалау (бағдарламалаудың ішіндегі ең оңайы ғой деп айтып отырғаным) дамымаса, әлі өлмейді. Ал ол өлмейтін болса, әлі дамитын болса, онда жұмыс табылады.
2) Бұл қойылған сұрақ неліктен пайда болды деген сұрақты зерттеу керек. Неліктен? Өйткені ЖИ кодты адамға қарағанда тез жазады. Яғни, мәселе жылдамдықта.
Бірақ…
ЖИ код жазып, бағдарлама жасағанда тек прототип жасаудан ғана жылдам. Ал оны продакшн деңгейде жазу мен деплойға - бәрібір уақыт кетеді. Мысалы, мен Клод Опус дегеннің өзімен кемінде 2 ай жүремін. Прототип, тест, деплой, барлығын-барлығын қалыпқа келтірем деп жүргенде. ЖИ заманда ол тым көп уақыт. Опус айына $100, 2 айда $200 алады. Демек, ЖИ-де жұмыс істей алам дегеннің өзінде мен үшін оның уақыт құны - 2 ай, ақша құны - $200.
Ал енді білмейтін, Марғұлан Сейсенбаев сияқты адамдар үшін ше? Менің ойымша, кемінде 6 ай, кемінде $600. Оның өзінде ол ЖИ арқылы вайбкод жасаған сайын кэш деген не, хайлоад деген не, поллиң деген, хук деген не, АРІ деген не, докер деген не, порт деген не, прокси деген не, анау не, мынау не дегенді шұқыған сайын тереңдеу керек тақырыптар көбейе беріп, көбейе беріп, ақыры ол кісі бұл тірлігін тастайтынына толық сенімдімін. Егер оның жеке сағаты қымбат екені рас болса. Яғни, бір консультация алу үшін 3-5 млн теңге алатын адамның жарты жыл алтын уақытын вайбкодиңге жұмсауы - ешқандай ақылға сыймайды. Жай ғана қызықтап жүрген адамның тірлігі.
Қысқасы, жай адам да вайбкод жасай алады. Программалауды меңгерген адам да вайбкод жасай алады. Мәселе, сол вайбкод жасаудағы 2 адамның жылдамдығында. Біреу вайбкод жасаған сайын тереңдей береді. Ал сіз тереңінен бір-ақ бастайсыз. Ол үшін сізге оқу керек. Көбірек оқу керек.
Тоқетері: программистік жойылмайды. ЖИ тек өнім шығару уақытын қысқартады. Бұл - сіз Марғұланға барып “Сіз 6 ай, $600 доллар құртатын, соның өзінде де продакшнға дайын емес қылып жасаған жобаны мен 6 күнде, $60-ға продакшнға дап-дайын жасап берем” дейсіз. Ақылды адам сол кезде программистік дегеннің не екенін ұғатын болады.
Естеріңізде болсын: оқығандар мен оқымағандар ешқашан тең емес!
👍67
UX/UI - саласында түк білмеймін.
Ешқандай дизайнерлік талғамым да жоқ.
Ал енді сұрақ: қазір Apple Liquid Glass дегенді тықпалап жатыр. Өзіме түк ұнамайды. Бірақ, соны қолдансаң, бәрібір трендтесің.
Бірақ, UX/UI дегенді қайта-қайта өзгерте бергенді де ұнатпаймын. Яғни, қазір сұйық шөлмекті жасап қойғанымен, маған ол құдды бір, күні ертең маңызын жоғалтатын сияқты болады да тұрады. Одан басқа нені қолдануға болады өзі?
Ешқандай дизайнерлік талғамым да жоқ.
Ал енді сұрақ: қазір Apple Liquid Glass дегенді тықпалап жатыр. Өзіме түк ұнамайды. Бірақ, соны қолдансаң, бәрібір трендтесің.
Бірақ, UX/UI дегенді қайта-қайта өзгерте бергенді де ұнатпаймын. Яғни, қазір сұйық шөлмекті жасап қойғанымен, маған ол құдды бір, күні ертең маңызын жоғалтатын сияқты болады да тұрады. Одан басқа нені қолдануға болады өзі?
👍18
Жасаймын деген адамдарға менен бір ақыл:
Өтінемін, колескз, крышакз деген сияқты сайттарға парсиң жасаңыздаршы? Ақшаның астында қаласыздар.
Мен соны ойластырғалы 4-5 жыл болды. Бірақ әлі жүрмін жасамай. Тіпті әлі де жасайтын ойым да, уақытым да жоқ.
Бұл неліктен ақша әкеледі?
Өйткені, бұл сайттардың барлығы тек бүгінгі мәліметті ғана береді. Осыдан біраз уақыт бұрынғы мәліметті бермейді. Көлік былтырғыға қарағанда арзандады ма, қымбаттады ма? Камрилер қазір сұраныста ма, жоқ па, ешкім білмейді. Үйге қатысты да солай.
Ал енді кемі бір жылдық не 4-5 жылдық дата жинап алсаңыз, нарықта сіздің сөзіңіз жүреді.
Өтінемін, колескз, крышакз деген сияқты сайттарға парсиң жасаңыздаршы? Ақшаның астында қаласыздар.
Мен соны ойластырғалы 4-5 жыл болды. Бірақ әлі жүрмін жасамай. Тіпті әлі де жасайтын ойым да, уақытым да жоқ.
Бұл неліктен ақша әкеледі?
Өйткені, бұл сайттардың барлығы тек бүгінгі мәліметті ғана береді. Осыдан біраз уақыт бұрынғы мәліметті бермейді. Көлік былтырғыға қарағанда арзандады ма, қымбаттады ма? Камрилер қазір сұраныста ма, жоқ па, ешкім білмейді. Үйге қатысты да солай.
Ал енді кемі бір жылдық не 4-5 жылдық дата жинап алсаңыз, нарықта сіздің сөзіңіз жүреді.
👍40🔥8
OpenClaw
Шынымды айтайын, Open Claw шыққалы бақылап келем. ClawdBot болды, Moltbot болды, енді OpenClaw.
Түсінбегенде қалай, техникалық тұрғыдан емес. Бірақ менде әрдайым “Енді онсыз да белгілі, онсыз да өзіміз ЖИ агенттер арқылы жасап жүрген заттар ғой?” деген ой болды.
Енді түсіндім. Сөйтсем…
Мынау америкалық менеджментте bottleneck деген термин бар. Орыстар оны “Узкое горлышко” деп аударған. Қазақша қалай болады? “Жіңішке тұс” дейміз бе, әйтеуір, жаза кетерсіздер.
Қысқасы, OpenClaw деген сол ботлнек проблеманы шешуші құрал екен ғой. Ал ботлнек кім? Ол - мен. Яғни, сен. Яғни, адам.
Ол қалай?
Ол - солай. Сен ЖИ-мен жұмыс істегенде ғана жобаң алға жүреді. Ал сен демалғанда, компьютерді жапқанда, ЖИ де тоқтайды. ЖИ ешқашан шаршамайды, тоқтамайды, ұйықтамайды. Ал адам шаршайды, ұйықтайды, жалығады, басқа да жұмыстары болады. Міне, ботлнек деген осы.
ЖИ не үшін ойлап табылған? Дұрыс! Адам баласынан тыс өзі жұмыс істей беру үшін. Осы жерден келіп OpenClaw пайдасы шығады ғой.
Әлі де түсінбеген болсаңыздар: мәселе - оның адам өзі ЖИ қолданған кезде де істей алатын нәрсені істегенінде емес. Мәселе - адам жоқ кезде де жалғастырып жасай бергенінде.
Осыны түсіну үшін 2 ай кетті ғой🧐🧐🧐
Қартаяйын деппін…
Бұдан шығатын қорытынды: құрметті жастар! Адам мен компьютер қарым-қатынасы, интерфейс өзгеріп жатыр. Осыны тезірек түсініп, осы бағытта қозғалсаңыздар, ақшаның астында қаласыздар.
Интерфейсті өзгерту керек.
Шынымды айтайын, Open Claw шыққалы бақылап келем. ClawdBot болды, Moltbot болды, енді OpenClaw.
Түсінбегенде қалай, техникалық тұрғыдан емес. Бірақ менде әрдайым “Енді онсыз да белгілі, онсыз да өзіміз ЖИ агенттер арқылы жасап жүрген заттар ғой?” деген ой болды.
Енді түсіндім. Сөйтсем…
Мынау америкалық менеджментте bottleneck деген термин бар. Орыстар оны “Узкое горлышко” деп аударған. Қазақша қалай болады? “Жіңішке тұс” дейміз бе, әйтеуір, жаза кетерсіздер.
Қысқасы, OpenClaw деген сол ботлнек проблеманы шешуші құрал екен ғой. Ал ботлнек кім? Ол - мен. Яғни, сен. Яғни, адам.
Ол қалай?
Ол - солай. Сен ЖИ-мен жұмыс істегенде ғана жобаң алға жүреді. Ал сен демалғанда, компьютерді жапқанда, ЖИ де тоқтайды. ЖИ ешқашан шаршамайды, тоқтамайды, ұйықтамайды. Ал адам шаршайды, ұйықтайды, жалығады, басқа да жұмыстары болады. Міне, ботлнек деген осы.
ЖИ не үшін ойлап табылған? Дұрыс! Адам баласынан тыс өзі жұмыс істей беру үшін. Осы жерден келіп OpenClaw пайдасы шығады ғой.
Әлі де түсінбеген болсаңыздар: мәселе - оның адам өзі ЖИ қолданған кезде де істей алатын нәрсені істегенінде емес. Мәселе - адам жоқ кезде де жалғастырып жасай бергенінде.
Осыны түсіну үшін 2 ай кетті ғой🧐🧐🧐
Қартаяйын деппін…
Бұдан шығатын қорытынды: құрметті жастар! Адам мен компьютер қарым-қатынасы, интерфейс өзгеріп жатыр. Осыны тезірек түсініп, осы бағытта қозғалсаңыздар, ақшаның астында қаласыздар.
Интерфейсті өзгерту керек.
🔥20👍9🤔6🤯3😁2
☄️ Comet Browser
Қыздар мен жігіттер!
Perplexity дегенді білесіздер ғой? Соның Comet деген браузері бар. Соны қолданыңыздар. Керемет дүние!
Одан да кереметі - оның мобайл нұсқасы шықты. Атап айтқанда, iOS Perplexity Comet Browser.
Ол тек сұраққа жауап беріп қоймайды. Сенің орныңа жүгіріп барып шаруа тындырып қайтады. Өзі сайтты ашады, батырмаларды басады, сұраған затыңды тауып әкеледі.
Мысалы мен оған “Астанадан Тайота Хайландер (2022) гибрид тауып берші дедім. Ол дереу тауып берді.
Бұрын қалай еді? Бұрын мен КолесаКЗ ашып, көлік моделін таңдап, әрбір хабарландыруды ашып оқып, сосын “Жаңағы қанша теңге деп тұр еді?” деп кері қайтып, қайтадан қарап, ми ашып отыратын еді. Ал енді, міне. Құдайдың рахаты!
Қыздар мен жігіттер!
Perplexity дегенді білесіздер ғой? Соның Comet деген браузері бар. Соны қолданыңыздар. Керемет дүние!
Одан да кереметі - оның мобайл нұсқасы шықты. Атап айтқанда, iOS Perplexity Comet Browser.
Ол тек сұраққа жауап беріп қоймайды. Сенің орныңа жүгіріп барып шаруа тындырып қайтады. Өзі сайтты ашады, батырмаларды басады, сұраған затыңды тауып әкеледі.
Мысалы мен оған “Астанадан Тайота Хайландер (2022) гибрид тауып берші дедім. Ол дереу тауып берді.
Бұрын қалай еді? Бұрын мен КолесаКЗ ашып, көлік моделін таңдап, әрбір хабарландыруды ашып оқып, сосын “Жаңағы қанша теңге деп тұр еді?” деп кері қайтып, қайтадан қарап, ми ашып отыратын еді. Ал енді, міне. Құдайдың рахаты!
👍37🔥6
Цифрлық даму
Жалпы даму деген не? Даму дегеніміз - мүмкіндіктің көпшілікке жетуі. Осыны даму дейді. Теънологияның, ақпараттың, құрылғының, инфраструктураның, барлығының көпшілікке жетуі - дамудың көрсеткіші.
Мысалы, интернет санаулы ғана адамға жетсе, басқа адамдар интернетке қолы жетпесе, интернетке қосу дамымаған дегенді білдіреді.
ЖИ бойынша да солай.
Біз ЖИ дамытып жатырмыз дейміз. Бірақ бүкіл әлем, бүкіл материк қосылған Nvidia GPU-леріне Қазақстан қосылмаған.
Жалпы даму деген не? Даму дегеніміз - мүмкіндіктің көпшілікке жетуі. Осыны даму дейді. Теънологияның, ақпараттың, құрылғының, инфраструктураның, барлығының көпшілікке жетуі - дамудың көрсеткіші.
Мысалы, интернет санаулы ғана адамға жетсе, басқа адамдар интернетке қолы жетпесе, интернетке қосу дамымаған дегенді білдіреді.
ЖИ бойынша да солай.
Біз ЖИ дамытып жатырмыз дейміз. Бірақ бүкіл әлем, бүкіл материк қосылған Nvidia GPU-леріне Қазақстан қосылмаған.
🔥8🤯6😁3
ЖИ адамды жалқау қылмай ма?
Осы сұрақ жиі қойылады ғой. Сіздер де көп еститін шығарсыздар, иә?
Жалқау қылады! Жалқау қылғанда қалай!
Осыдан жарты жыл бұрын ГитХабқа пуш жасау, Версель, Рендер, Рэйлуей сияқты серверлерге деплой жасау, мәліметтер қорын жасау деген күнде жасап жүрген, оңайлау сияқты жұмыс еді. Енді осы күні жай ғана пуш жасаудың өзіне ерінетін боппын. Кәдімгідей істегім келмейтін, желкем жар бермейтін бопты. Ең қызығын айтайын ба?
Версельге бір жобаны деплой жасадың. Сосын домен тіркеген жеріңе барып А жазбаны қойып, жеке домен арқылы байлап жүре едік қой? Соны да істегім келмейтін бопты. Иә, қазір барлық ЖИ платформада компьютер агент деген бар. Домен тіркеуші мен сервер деплой жасайтын платформаға логин жасап қойып, домен жұмыстарын тапсыра салуға болады. Бірақ, одан мен өзім тезірек жасап тастаймын. Алайда... еріншектік дым істетпейтін күйге жетіпті...
Түйін?
Түйын мынау: ЖИ сіздің жұмысыңызды алып қоймайды. Қорықпаңыз. Адам баласына жұмыс әрдайым табылады. Қазақ оны "Екі қолға бір күрек табылады" деп қысқа қайырған. ЖИ - еріншектердің жұмысын алып қояды.
Қазір мен сіздерге кішкене конспирация айтамын. Күле беріңіздер. Бірақ сонда да оқыңыздар.
Оны жасауға кеткен ақшасы тым көп, уақыт тым көп алған, серверлер күніне миллион доллар жеп жатқан, бүкіл Қазақстанға жететін электр тоғын жұтып отырған ЖИ платформалары неғып бізге аяқ астынан тегін беріле қалды? Осы уақытқа дейін мұндай қуатты технологияны америкалықтар тегіннен-тегін ешқашан бере салмаған. Неліктен?
Өйткені, адамдарды осыған отырғызу үшін. Бұл инеге отырасың. Бүкіл жұмысыңды бітіреді. Еріншектік пайда болады. Ойланудың орнына ЖИ аутсорс жасай саласың. Сосын? Сосын сол, бұнсыз өмір сүре алмайтын боп қаласың. Сосын? Сосын кішкентай баладан смартфонды тартып алғанда қалай истерика жасап, бақырып жылайтыны сияқты, сенде де психологиялық күйзеліс пайда болады. Ақшаңды алып жүгіресің. Мысалы, қазірдің өзіне ChatGPT, Claude, Gemini үшін айына 10.000 теңгеден 30.000 теңге төлеп отырмыз.
Бұл және тереңдей береді.
Яғни?
ЖИ қолдана беру керек. Үйрену керек. Білу керек. Бірақ... еріншектікке жол бермеу керек. Өйткені, бізді ЖИ дәл сол әлсіз тұстан соққалы тұр. Оқуда, білім алуда, жұмыс істеуде, қабілеттерді меңгеруде, жалпы не ақша әкеледі, сол салада ерінбеу керек екен.
Қарапайым мысал: осыдан 10 жыл бұрын "Тамақ істеуге ерініп тұрмын, тапсырыс бере салайық?" деген сөз қазақ отбасында ешқашан айтылмайтын.
Осы сұрақ жиі қойылады ғой. Сіздер де көп еститін шығарсыздар, иә?
Жалқау қылады! Жалқау қылғанда қалай!
Осыдан жарты жыл бұрын ГитХабқа пуш жасау, Версель, Рендер, Рэйлуей сияқты серверлерге деплой жасау, мәліметтер қорын жасау деген күнде жасап жүрген, оңайлау сияқты жұмыс еді. Енді осы күні жай ғана пуш жасаудың өзіне ерінетін боппын. Кәдімгідей істегім келмейтін, желкем жар бермейтін бопты. Ең қызығын айтайын ба?
Версельге бір жобаны деплой жасадың. Сосын домен тіркеген жеріңе барып А жазбаны қойып, жеке домен арқылы байлап жүре едік қой? Соны да істегім келмейтін бопты. Иә, қазір барлық ЖИ платформада компьютер агент деген бар. Домен тіркеуші мен сервер деплой жасайтын платформаға логин жасап қойып, домен жұмыстарын тапсыра салуға болады. Бірақ, одан мен өзім тезірек жасап тастаймын. Алайда... еріншектік дым істетпейтін күйге жетіпті...
Түйін?
Түйын мынау: ЖИ сіздің жұмысыңызды алып қоймайды. Қорықпаңыз. Адам баласына жұмыс әрдайым табылады. Қазақ оны "Екі қолға бір күрек табылады" деп қысқа қайырған. ЖИ - еріншектердің жұмысын алып қояды.
Қазір мен сіздерге кішкене конспирация айтамын. Күле беріңіздер. Бірақ сонда да оқыңыздар.
Оны жасауға кеткен ақшасы тым көп, уақыт тым көп алған, серверлер күніне миллион доллар жеп жатқан, бүкіл Қазақстанға жететін электр тоғын жұтып отырған ЖИ платформалары неғып бізге аяқ астынан тегін беріле қалды? Осы уақытқа дейін мұндай қуатты технологияны америкалықтар тегіннен-тегін ешқашан бере салмаған. Неліктен?
Өйткені, адамдарды осыған отырғызу үшін. Бұл инеге отырасың. Бүкіл жұмысыңды бітіреді. Еріншектік пайда болады. Ойланудың орнына ЖИ аутсорс жасай саласың. Сосын? Сосын сол, бұнсыз өмір сүре алмайтын боп қаласың. Сосын? Сосын кішкентай баладан смартфонды тартып алғанда қалай истерика жасап, бақырып жылайтыны сияқты, сенде де психологиялық күйзеліс пайда болады. Ақшаңды алып жүгіресің. Мысалы, қазірдің өзіне ChatGPT, Claude, Gemini үшін айына 10.000 теңгеден 30.000 теңге төлеп отырмыз.
Бұл және тереңдей береді.
Яғни?
ЖИ қолдана беру керек. Үйрену керек. Білу керек. Бірақ... еріншектікке жол бермеу керек. Өйткені, бізді ЖИ дәл сол әлсіз тұстан соққалы тұр. Оқуда, білім алуда, жұмыс істеуде, қабілеттерді меңгеруде, жалпы не ақша әкеледі, сол салада ерінбеу керек екен.
Қарапайым мысал: осыдан 10 жыл бұрын "Тамақ істеуге ерініп тұрмын, тапсырыс бере салайық?" деген сөз қазақ отбасында ешқашан айтылмайтын.
🔥27👍12😁2
MA7 Ventures Workshop: AI для CEO, автоматизации бизнеса в эпоху AGI.
Online - 31 Марта, 16:00-18:00 (Kazakhstan time)
🚀 Практический воркшоп для предпринимателей и руководителей. Не теория — реальные инструменты, которые CEO может внедрить сегодня.
Что разберём:
• Как AI меняет работу CEO — что делегировать машине уже сейчас
• Claude Code, OpenClaw, Replit и другие инструменты — что выбрать и для чего
• Финансовый анализ в Excel через AI — без аналитика и без формул
• Автоматизация продаж: от лидогенерации до follow-up
• Как извлекать инсайты из звонков, переписок и данных бизнеса
• AGI на горизонте — что это значит для вашей компании через 2-3 года
Хосты: Мурат Абдрахманов и Ельжан Кушекбаев. MA7 Ventures
Гость: Илияс Исатаев - Founder of Hero's Journey
Приходите строить будущее вместе 🔥
Регистрация:
https://luma.com/3kkcw8em
Online - 31 Марта, 16:00-18:00 (Kazakhstan time)
🚀 Практический воркшоп для предпринимателей и руководителей. Не теория — реальные инструменты, которые CEO может внедрить сегодня.
Что разберём:
• Как AI меняет работу CEO — что делегировать машине уже сейчас
• Claude Code, OpenClaw, Replit и другие инструменты — что выбрать и для чего
• Финансовый анализ в Excel через AI — без аналитика и без формул
• Автоматизация продаж: от лидогенерации до follow-up
• Как извлекать инсайты из звонков, переписок и данных бизнеса
• AGI на горизонте — что это значит для вашей компании через 2-3 года
Хосты: Мурат Абдрахманов и Ельжан Кушекбаев. MA7 Ventures
Гость: Илияс Исатаев - Founder of Hero's Journey
Приходите строить будущее вместе 🔥
Регистрация:
https://luma.com/3kkcw8em
Luma
MA7 Ventures Workshop: AI для CEO, автоматизации бизнеса в эпоху AGI. · Luma
🚀 Практический воркшоп для предпринимателей и руководителей. Не теория — реальные инструменты, которые CEO может внедрить сегодня.
Что разберём:
• Как AI…
Что разберём:
• Как AI…
👍2
Тимурдан Инфо | it&tech
OpenClaw Шынымды айтайын, Open Claw шыққалы бақылап келем. ClawdBot болды, Moltbot болды, енді OpenClaw. Түсінбегенде қалай, техникалық тұрғыдан емес. Бірақ менде әрдайым “Енді онсыз да белгілі, онсыз да өзіміз ЖИ агенттер арқылы жасап жүрген заттар ғой?”…
Қызық…
Жаңа Ютуб ақтарып отырсам, Андрей Карпатидың “Сен - қылмойынсың” яғни You are the bottleneck деген сұқбаты алдымнан шықты.
Жақында OpenClaw туралы жазбамда сондай ойға келгенімді айтып едім. Таң қап отырмын;))
Жаңа Ютуб ақтарып отырсам, Андрей Карпатидың “Сен - қылмойынсың” яғни You are the bottleneck деген сұқбаты алдымнан шықты.
Жақында OpenClaw туралы жазбамда сондай ойға келгенімді айтып едім. Таң қап отырмын;))
🔥9
ІТ саласында оқып жатқандарға ақылым.
Сен өзіңді “Менің сауатым нашар. Мен әлсіз программистпін. Университет дұрыс оқытпайды” деген ойлардан аулақ бол.
Иә, біздің елдегі білімді дамыған елдердегі біліммен, мүмкіндікпен, оқытушылармен салыстыруға болмайды. Сендерге көп білу керек, көп тәжірибе керек, көп іздену керек.
Бірақ… ІТ мамандығын бітіріп жұмыссыз жүргендердің проблемасы - дұрыс оқымағандық та, нашар университет немесе жаман студент болғаннан да емес!
Мәселе - ІТ маманы ретінде өзіңді сатып үйрен. Форумдар мен конференциядарға жиі қатыс. Көзге түс. Сұрақ қой. Нетуоркиң жасап, өзіңнің ІТ маман екеніңді айт. Өзіңді ортаға таныт.
Қазіргі қазақстандық бизнеске әлемдік деңгейдегі программистер керек шығар, білмедім. Бірақ қарапайым ғана шаруаны жасай алатын мамандарға да сұраныс жетіп артылады. Мысалы, көптеген бизнес иелері ІТ қара жұмысшыны іздеп жүр.
Яғни, үздік болуға ұмтылған дұрыс. Алайда, құр үздік бола берген де көп жағдайда жақсы жұмыс табуға кепілдік бермейді. Ал танысы көп, ортаға танымал, өзін жұртқа сатуды меңгерген маманға жұмыс табылады.
Абай атамыз осы 1045 сөзді “Болмасаң да ұқсап бақ” деп кеткен.
Сен өзіңді “Менің сауатым нашар. Мен әлсіз программистпін. Университет дұрыс оқытпайды” деген ойлардан аулақ бол.
Иә, біздің елдегі білімді дамыған елдердегі біліммен, мүмкіндікпен, оқытушылармен салыстыруға болмайды. Сендерге көп білу керек, көп тәжірибе керек, көп іздену керек.
Бірақ… ІТ мамандығын бітіріп жұмыссыз жүргендердің проблемасы - дұрыс оқымағандық та, нашар университет немесе жаман студент болғаннан да емес!
Мәселе - ІТ маманы ретінде өзіңді сатып үйрен. Форумдар мен конференциядарға жиі қатыс. Көзге түс. Сұрақ қой. Нетуоркиң жасап, өзіңнің ІТ маман екеніңді айт. Өзіңді ортаға таныт.
Қазіргі қазақстандық бизнеске әлемдік деңгейдегі программистер керек шығар, білмедім. Бірақ қарапайым ғана шаруаны жасай алатын мамандарға да сұраныс жетіп артылады. Мысалы, көптеген бизнес иелері ІТ қара жұмысшыны іздеп жүр.
Яғни, үздік болуға ұмтылған дұрыс. Алайда, құр үздік бола берген де көп жағдайда жақсы жұмыс табуға кепілдік бермейді. Ал танысы көп, ортаға танымал, өзін жұртқа сатуды меңгерген маманға жұмыс табылады.
Абай атамыз осы 1045 сөзді “Болмасаң да ұқсап бақ” деп кеткен.
🔥36👍12
ЖИ және адам баласы
“ЖИ заманында оқып [мамандығына] не керек?” деген ең танымал, соңғы 4 жылда ең көп қойылған, әлі де қойылатын сұраққа жауап.
1903 жылы америкалық ағайындылар Уилбер мен Орвилл Райт “Флайер-1” деп аталатын ең алғашқы ұшаққа сынақ жасап, адамзат тарихындағы әуеге қалықтаған жандардың қатарына кірді.
Бұл “ұшақ” 12 секунд қана аспанда қалықтады. Астанадан-Бостонға (АҚШ) Тынық мұхитын асып 12 сағатта ұшып баратын мен оған, әрине, күлемін. 12-ақ секунд!
Алайда, олар бұған дейін адам баласы “Мүмкін емес!” деп келген түсінікті жоққа шығарған болатын. Сондай-ақ, сол 12 секундтық аспанға жорық бүгінгі авиацияны, кейін ғарыш кеңістігін игеруге алып келді.
Бұған ЖИ-дың не қатысы бар?
Егер сіз “ЖИ заманында оқып не керек? Ол, бәрібір, адам баласынан көп біледі ғой?” десеңіз, онда айтайын. ЖИ - өткен шақпен өмір сүреді. ЖИ-дың оқытылған мәліметі - осыған дейінгі тұжырымдар мен деректер.
Әгәрәки, ағайынды Райттар сол заманда ЧатГПТ қолданып, “Ұшақ жасағым келеді. Аспанға ұшқым келеді” десе, ЖИ оған күлер еді және “Маған берілген нұсқаулық бойынша, адам баласына зиян, өміріне қауіп төндіретін жауап беруге болмайды” дер еді. Өйткені, сол заманда “Аспанға ұшу” деген тақырып тек есалаңдар ойлайтын іс еді.
Бірақ ағайынды Райттар өздеріне дейінгі мәлімет пен білімнің барлығы “адам баласының ұшуы мүмкін емес!” делінген болса да ұшты! Ұшақ жасады. Жаңа саланы өмірге әкелді. Адамзат тарихын өзгертті.
Міне, қазір де солай. ЖИ - осыған дейін адам баласы мүмкін деген дүние бойынша ғана жауап береді. Мүмкін емес нәрсені ол да білмейді. Тың дүние мен өнеркәсіптің қайнар көзі - адамның миында!
Адам баласы инелікке қарап отырып тікұшақ, тасбақаға қарап отырып сүңгуір қайық ойлап таба береді. Талдың түбінде ұйықтап жатып басына алма түссе, гравитация заңын ашады.
Оқу, білім, ойлау жүйесі сол үшін керек!
@timurbektur
“ЖИ заманында оқып [мамандығына] не керек?” деген ең танымал, соңғы 4 жылда ең көп қойылған, әлі де қойылатын сұраққа жауап.
1903 жылы америкалық ағайындылар Уилбер мен Орвилл Райт “Флайер-1” деп аталатын ең алғашқы ұшаққа сынақ жасап, адамзат тарихындағы әуеге қалықтаған жандардың қатарына кірді.
Бұл “ұшақ” 12 секунд қана аспанда қалықтады. Астанадан-Бостонға (АҚШ) Тынық мұхитын асып 12 сағатта ұшып баратын мен оған, әрине, күлемін. 12-ақ секунд!
Алайда, олар бұған дейін адам баласы “Мүмкін емес!” деп келген түсінікті жоққа шығарған болатын. Сондай-ақ, сол 12 секундтық аспанға жорық бүгінгі авиацияны, кейін ғарыш кеңістігін игеруге алып келді.
Бұған ЖИ-дың не қатысы бар?
Егер сіз “ЖИ заманында оқып не керек? Ол, бәрібір, адам баласынан көп біледі ғой?” десеңіз, онда айтайын. ЖИ - өткен шақпен өмір сүреді. ЖИ-дың оқытылған мәліметі - осыған дейінгі тұжырымдар мен деректер.
Әгәрәки, ағайынды Райттар сол заманда ЧатГПТ қолданып, “Ұшақ жасағым келеді. Аспанға ұшқым келеді” десе, ЖИ оған күлер еді және “Маған берілген нұсқаулық бойынша, адам баласына зиян, өміріне қауіп төндіретін жауап беруге болмайды” дер еді. Өйткені, сол заманда “Аспанға ұшу” деген тақырып тек есалаңдар ойлайтын іс еді.
Бірақ ағайынды Райттар өздеріне дейінгі мәлімет пен білімнің барлығы “адам баласының ұшуы мүмкін емес!” делінген болса да ұшты! Ұшақ жасады. Жаңа саланы өмірге әкелді. Адамзат тарихын өзгертті.
Міне, қазір де солай. ЖИ - осыған дейін адам баласы мүмкін деген дүние бойынша ғана жауап береді. Мүмкін емес нәрсені ол да білмейді. Тың дүние мен өнеркәсіптің қайнар көзі - адамның миында!
Адам баласы инелікке қарап отырып тікұшақ, тасбақаға қарап отырып сүңгуір қайық ойлап таба береді. Талдың түбінде ұйықтап жатып басына алма түссе, гравитация заңын ашады.
Оқу, білім, ойлау жүйесі сол үшін керек!
@timurbektur
👍44🔥17
Айтпақшы, түннің бір уағы болса да өтініш жазайын.
Менің осы бір каналымның ашылғанына 10 жылдан асты-ау деймін. Не бір өспейді де, өшпейді де, оқырманым дұрыс көбеймей қойды.
Сондықтан, кім мені оқып жүреді, солар өз таныстарыңызға, ағайындарыңызға, инстаграм арқылы, уатсап арқылы, басқала да форматта @timurdaninfo каналына жазылып қойыңыздар деп айта жүріңіздерші.
Әрине, алғысым шексіз! 👍 🤝
Менің осы бір каналымның ашылғанына 10 жылдан асты-ау деймін. Не бір өспейді де, өшпейді де, оқырманым дұрыс көбеймей қойды.
Сондықтан, кім мені оқып жүреді, солар өз таныстарыңызға, ағайындарыңызға, инстаграм арқылы, уатсап арқылы, басқала да форматта @timurdaninfo каналына жазылып қойыңыздар деп айта жүріңіздерші.
Әрине, алғысым шексіз! 👍 🤝
👍101🔥19
Claude Code
Мен мына шетелдіктерге таң қалам.
1) Anthropic байқаусызда Claude Code-тың репосын ГитХабқа солайымен жіберіп алады.
2) Бір қытайлық па, кәріс пе байқап қалып Х-ке салып жібереді
3) Азғантай уақытта 8000 үстінде форк
4) Ееең қызығы, адамдар 1 күнде соның базасында өздерінің Claude Code-ын толықтырып қайта жазып шыққан. Мысалы, бір кәріс жігіт толықтай Rust-та қайта жазып шыққан.
Ал біз?
Біл leak болды дегенді естіп, оны түсініп үлгереміз дегенше 3 күн өтіп кетті 😒😒😒
Мен мына шетелдіктерге таң қалам.
1) Anthropic байқаусызда Claude Code-тың репосын ГитХабқа солайымен жіберіп алады.
2) Бір қытайлық па, кәріс пе байқап қалып Х-ке салып жібереді
3) Азғантай уақытта 8000 үстінде форк
4) Ееең қызығы, адамдар 1 күнде соның базасында өздерінің Claude Code-ын толықтырып қайта жазып шыққан. Мысалы, бір кәріс жігіт толықтай Rust-та қайта жазып шыққан.
Ал біз?
Біл leak болды дегенді естіп, оны түсініп үлгереміз дегенше 3 күн өтіп кетті 😒😒😒
😁20😱7