OpenClaw проблемасы.

Токеніңді өртейді... Бұған нақты сценариймен келу керек.

Әйтпесе, отырғаның. Модельден модель ауыстырып.

OpenClaw қолданысы

Өткендееее ☝️ жазып едім ғой, осыдан бірер ай бұрын OpenClaw шыққанда “Онсыз да күнде әртүрлі ЖИ чатботтарда жасап жүрген заттар ғой. Ауыз ашып, көз жұматындай оның несі бар?” деп.

Сөйтсем…

Жастар, тыңдаңыздар.

Мәселе, оның қазір ChatGPT, Gemini, Claude сияқты дүниелерді қайталайтындығында емес екен. Тіпті мен сізге айтайын, Claude пен Gemini-лар OpenClaw-дан да мықты. Сондай-ақ, олардың тегін тарифтерінің өзімен-ақ қыруар шаруа жасауға болады. Мысалы, Claude-тың Projects деген функциясы, Gemini-дің Gem-боттары, ChatGPT-дің GPT-боттары керемет қой?! Ал ақылы функцияларын қосса, тіпті ғарыш.

Айтса айтқандай, жалпы, біздер, ІТ мамандар жаңадан бірдеңе пайда болса, “Өй, ол бұрыннан бар ғой?” деп шыға келеді екенбіз. n8n шықты ма? “Өй, Python арқылы RPA жасай салғанмен бірдей ғой!”, “Selenium арқылы өзің жасай салмайсың ба, анаған ақша төлегенше?” деген сияқты немқұрайлы пікір айтып кетеміз.

Осы жерде түсінгенім мынау: әңгіме мүлдем оны ІТ мамандар бұрын да жасап жүргенде емес, мәселе, тым бөлек, жаңа, мүлдем басқаша ойлау жүйесінің пайда болып жатқанында екен.

Яғни, бұл шаруаларды ІТ мамандар жасай ала ма, жасап жүрді ме, онда емес. Қарапайым адамдар ештеңе ойлап бас қатырмай, саусағының һәм ернінің ұшымен ғана ымдап қойып шаруа бітіре беретін ойлау жүйесі қалыптасып келе жатыр екен.

Мұның барлығын не үшін айтып отырмын? Себебі, технология технологиясымен, біз осы бағытта ақша табуымыз үшін дәл осы жаңа ойлау жүйесіне қазірден бастап икемделуіміз керек екен.

Өйткені…

ІТ тарихқа қарасақ… Тіпті дербес компьютер шыққан кезде де инженерлер “Қалай сонда? Мен оның ештеңесін өзгерте алмаймын ба? Сен ұсынған конфигурацияны ғана сатып алуым керек пе? Ал маған басқаша керек болса, оны тағы сатып алам ба? Бұлай болмайды!” деп күлді. Бірақ жалпы қарапайым адамдарға дап-дайын, ештеңеге бас қатырмайтын, клавиатурасы, мониторы, процессоры бір жерде тұрған құрылғы керек екен. Өйткені, ол адамдардың мақсаты ІТ маман болу емес, өз бизнесін жасау, ақша табу. Стив Джобс соған көмектесті. Ойлау жүйесіндегі өзгерістерді дер кезінде қолданып кетті.

Джеф Бэзос та сол. Интернет келгендегі ойлау жүйесін дәл басып, Амазонды құрды. Марк Цукерберг те сол. Адамдардың танысу, қарым-қатынас құру, сөйлесу парадигмасы онлайнға ауысып жатқан уақытын дәл қолдана білді.

Мына OpenClaw деген де солай. Мен толық сенімдімін, бұл OpenClaw күні ертең баланың тірлігі, жай ғана ойыншық, “Осыны да керемет дедік қой, ә?” дейтін күнге жетеміз. Өйткені… Бұл адам баласының ЖИ-мен қарым-қатынасының менталдық өзгерістерінің бастауы.

Неге “жастар тыңдаңыздар!” деп отырмын? Өйткені, сіздер осыған қазірден бейімделуге, мүлдем жаңа призмадағы дүниені өмірге әкелуге мүмкіндіктеріңіз бар.

Қолданыңыздар. Ойланыңыздар. Іске асырыңыздар.

ЖИ заманында оқып не керек?

[Пәленбайыншы бөлім].

Құрметті ІТ саласында оқып жатқан қыздар мен жігіттер.

Сіздерге керемет нәрсе тауып келдім.

Вайбкодер - тек өзіне ғана арналған дүние жасай алуы мүмкін. Алайда, күніне күніне 50.000.000 (иә, 50 млн!) адам кіретін жүйенің дизайнын құрастыра ала ма, жоқ па, білмедім.

Иә, вайбкодерлер уақыт өте жақсы ақша таба бастауы мүмкін. Мысалы, бір адамға вайбкод арқылы 1 млн теңгеге ($2000) бағдарлама жасап беруі мүмкін. Сосын оны жетілдіру керек болса ше?

Ал кәсіби, әсіресе, Meta, Google, Amazon сияқты ірі техкомпанияларға кім керек?

Оларға әлемдік масштабтағы жүйені жасай алатын, қуатты системаға дизайн жасай алатын адам керек.

Сондықтан, менің мына керемет қазынамды қабыл алыңыздар!

Гитхабтың бір жерінде жатқан жерінен тауып алдым. Бір көсегең көгергір салып қойыпты.

https://github.com/liquidslr/system-design-notes

Follow @timurdaninfo

Gemma 4

Кеше Google компаниясы керемет жаңалық жасады. Олар Gemini 3 оқытылған ядрода Gemma 4 деп аталатын модельдердің бірнешеіуін жариялады.

Маған қызық болғаны, смартфон немесе Raspberry PI сияқты edge құрылғыларға арналған e2b, e4b модельдері.

Әрине, өзімнің білімім жетпейтін болған соң, ЖИ-ден сұраймын ғой, “бұларды Raspberry PI-да қолданған дұрыс па әлде ескі Айфонымда қолдана берейін бе?” деп.

Ескерту: Raspberry PI 16GB RAM бар. Ал Айфон 15 Pro Max-та 8GB RAM бар.

Сөйтсем, “Айфонға жүктеген жақсырақ” дейді.

Неліктен?

Сөйтсем, “бақсам бақа екен” демекші, bandwidth деген пәлекет бар. Бұл - жедел жады мен процессордың арасындағы мәлімет алмасу жылдамдығы. Айфонның сосын жалпы қазір шығып жатқан Айпад, Макбуктардың чиптері нейрон акселераторы бар. Олардың артықшылығы сонда боп тұр.

ЖИ технологияға келгенде осы параметр өте көп мәселені шешеді. Анау NVIDIA компьютерлері мен чиптерінің де қатты сатылып жатқаны сондықтан.

Яғни, сіз қанша жерден ойынға арналған видео картаны үстемелеп, 120GB-қа апарсаңыз да түбінде мәселені bandwidth шешеді.

Айталық, сіз ЖИ-ге сұрақ қойдыңыз. Қолыңызда: 8GB RAM Айфон Про Максқа жүктелген Gemma 4 e4b және 16GB RAM Raspberry Pi жүктелген Gemma 4 e4b ЖИ чатбот бар.

Осы кезде ЖИ чатботтың token per second деген параметрі іске қосылады. Бұл сұраққа жауап берудің жылдамдығы. Қызығы сол, Айфон тезірек жауап береді. Өйткені, token per second мәселесін bandwidth шешеді.

Осы жерде сізде дилемма пайда болады. Құны 400.000 теңге тұратын Айфон 15 Про Макс әлде 150.000 теңге Raspberry PI 16GB деген.

Сұрақтың жауабы: тез жауап алғың келсе, офлайн жобаң жылдамдықты қажет етсе, өмірлік маңызды болса, онда Айфон, ал жылдамдық аса маңызды болмаса, онда Распбери.

Міне, құрметті жастар, инженерлер осындай мәселелерді шешеді. Ал вайбкодерлер, жоқ. Әгәрәки, ол вайбкодер ІТ маманы болмаса;))

Медицинада AI қай кезеңде және оған не кедергі?

Медицинада жасанды интеллект (AI) қазіргі уақытта 2-кезеңде немесе "Қайта құру" (Reshape) сатысында тұр, яғни ол адамды толық алмастырмай, дәрігерлердің негізгі міндеттерін орындауға және шешім қабылдауға көмектесіп жатыр

AI-дың қазіргі жетістіктері мен қолданылу кезеңі:
Диагностика және визуализация: Радиология саласында Med-PaLM сияқты AI модельдері сканерлеу нәтижелерін оқуда және ауытқуларды анықтауда дәрігерлермен бірдей деңгейде жұмыс істейді. Мысалы, дәрігерге 24,5 минут қажет болатын шұғыл жағдайларды AI небәрі 24 секундта тауып, мамандардың жұмыс жүктемесін жеңілдетеді

Дәрі-дәрмек жасау: AI жаңа дәрілерді ашу процесін тездетуге, клиникалық сынақтарды оңтайландыруға және ақуыздардың құрылымын зерттеуге кеңінен қолданылуда. Ғалымдар AI құралдарының көмегімен антибиотиктерге төзімді бактериялармен күресу үшін тіпті ежелгі организмдердің ДНҚ-сын зерттеп, жаңа синтетикалық пептидтер жасап шығаруда.

Операциялық тиімділік: Ауруханалар мен денсаулық сақтау ұйымдары AI-ды клиникалық шешімдерді қолдау, дәрігерлердің қажуын (burnout) азайту және жұмыс процестерін жақсарту үшін ауқымды деңгейде енгізуде.

AI-дың толық автоматтандыруға өтуіне (3-кезең) кедергі келтіретін негізгі факторлар:
Алғашқы медициналық көмек пен күрделі шешімдер қабылдауда AI-дың дамуы айтарлықтай баяулайды, өйткені мынадай табиғи және құрылымдық кедергілер бар:

Адами кепілдік (Human Assurance): Онкология сияқты салаларда адам өміріне тікелей қауіп төнетіндіктен, пациенттер нәтижеге жауап беретін және шешімді қадағалайтын тірі адамның (дәрігердің) болуын қатаң талап етеді.
Қателікке жол бермеу (Error Tolerance): Фармакология және дәрі-дәрмек тағайындауда мінсіз дәлдік керек. AI-дың кішкентай ғана қателігі немесе "галлюцинациясы" орны толмас зиянға әкелуі мүмкін болғандықтан, толық автоматтандыруға жол берілмейді.
Терең қарым-қатынас пен эмпатия (Relational Depth): Күрделі симптомдарды түсіндіру, емдеу жолдарын таңдау, пациенттерге қауіп-қатер туралы хабарлау және психотерапия секілді процестер адамның эмпатиясына, эмоционалдық интеллектісіне және сеніміне негізделген.
Пайымдау және қатаң реттеу (Judgment & Regulation): Денсаулық сақтау саласында белгісіздік кезіндегі клиникалық шешімдер нақты интуиция мен тәжірибені талап етеді.

Сонымен қатар, FDA (Азық-түлік және дәрі-дәрмек сапасын бақылау басқармасы) сияқты ұйымдардың медициналық құрылғылар мен дәрілерді мақұлдаудағы қатаң заңнамалық талаптары жаңа технологиялардың тез енуіне тосқауыл болады.

Аударған: Тимур Бектұр. Дереккөз: MIT Sloan 2026

Manus AI

Manus деген жасанды интеллект бар.

Бұл - өте қуатты ЖИ құралдарының бірі.

Бірақ мен оны қолданатын себебім: бұл тек сайт, бағдарлама, ойын жасаумен шектелмейді, сыртқы құралдарға қосылып құжаттармен [слайд, презентация] де жұмыс істей алады.

Figma қосу арқылы дизайн кодтауға да болады және қатты ұнағаны:

1) Инстаграм постарды автомат жасатуға,

2) Таргетиң саласында жүргендер үшін маңызды мәлімет - жарнамалық кампания аналитикасын жасауға,

3) Сіздің орныңызға компьютерді қолданып, күрделі әрекеттерді автоном жасатуға болады.

Тегін бе?

Тегін ештеңе жоқ. Қазіргі заманда барлығы ақылы. Бірақ тегін нұсқасы біраз шаруа тындыруға жеткілікті. Оның үстіне менің мына сілтемемді қолданып тіркелсеңіз, қосымша 500 кредит тегін аласыз.

Қазақша сөйлей ала ма?

Иә, қазақша керемет сөйлейді, қазақша жақсы түсінеді, қазақша да жұмыстар атқарады.

👇Тіркеліңіздер. Қолданыңыздар. Таратыңыздар👇

https://manus.im/invitation/HDJLKAB0VQGYHG?utm_source=invitation&utm_medium=social&utm_campaign=copy_link

Қазақстан - бақытты ел

Біз, негізі, бақытты елміз!

Оны мен жаңа Google-дың жаңадан шыққан, қолға ұстайтын құрылғыларға (edge devices) арналған Gemma 4 атты модельдер жинағын тестен өткізіп отырып түсіндім.

Gemma 4 деген не?

Ол - Gemini сияқты ЖИ чатбот. Бірақ толықтай сіздің құрылғыңыздың ішінде яғни смартфонның жадында жұмыс істейді. Жүктеп аласыз. Тегін. Интернет мүлдем қажет емес!

“Интернет мүлдем қажет емес” демекші, “Біз бақытты елміз ғой” дегенімнің сыры осы.

Бұл модельді көбіміз ұқпаймыз.

Өйткені, Қазақстанда интернет тегінге жақын. (Иә, айына 5000-9000 тг деген арзан). Интернет арзан болғандықтан барлығымыз Ютуб, Инстаграм, ТикТокта отырамыз. Күні бойы, түні бойы.

Осы ашық Интернет арқылы барлық әлемдік ЖИ-лар біз үшін қол жетімді. Ешқандай шектеусіз. VPN қолданбаймыз.

Барлық ЖИ-лердің барлық тегін функционалы бізге артығымен жетіп жатыр.

Сондықтан да “Тегін, өз құрылғыңа қосып алуға болатын модель” дегенде “Онсыз да ChatGPT, Gemini тегін ғой?” дейміз.

Осы күйімізден айырылмайық!

Жаман ІТ-әдеттер

Байқаймын, көбі "технологияға жақын адамдар үнемі жаңашылдықты қолдайды" деген ойда.

Бірақ ІТ мамандардың да санасы шал боп қалған, миы қатып қалғандары, өзгергісі келмейтіндер жетерлік. Бір қызығы: ол жас-кәріге қарамайды.

Мысалы, алдында әуежайда 2-3 жас жігітпен кездестім. Программистер. ЖИ туралы айтып кеттім. Біреуі фронтенд маман екен. "v0 сияқты фронтенд дизайн жасағыштарды қолданасың ба?" десем, "Жоқ, өзім қолмен жазған ұнайды" дейді.

Дұрыс қой, нағыз программист барлығын қолмен жазғанды ұнататын болар. Бірақ қазір прототипті жылдам жеткізу заманы емес пе? Figma Make арқылы жасай салған жақсы емес пе? Мен солай ойлаймын, біреулер олай ойламайды. Қызығы осы.

Өзім де ІТ-шалмын. PHP дегенді әлі күнге дейін жақсы көрем. MySQL-ден Postgre-ге, яғни Supabase-ке әрең өттім.

Қазіргілер дата аналитика мәселесінде ClickHouse-ға өтіп кеткен.

Бұл технологияларды күн сайын естисің, бірақ ешқашан ауысуға асықпайсың.

Міне, жаман IT-әдет дегеніміз осы:))

https://clickhouse.com

Hey,
We’re running a $20,000 Agent 4 Content Challenge right now.
And we’re already in Week 3.
Each week, we’re giving $5,000 to the best video showing what someone built with Agent 4.
So far, we’ve seen:
     • creative tools
     • real-world apps
     • ambitious experiments
But there’s still time to jump in. Submissions for this week close midnight Wednesday.
 
Here’s the challenge:
Build something real with Agent 4.
Make a video about it.
Post it.
That’s it.
This isn’t just about what you build, it’s about how you tell the story.
 
Not sure where to start?
Start simple:
     • build something small but useful
     • show how it works
     • explain why it matters
You don’t need a full production setup, just focus on the basics:
     • clear audio
     • simple lighting
     • good pacing
     • a clear story
That alone goes a long way.
 
Want inspiration?
📣 Announcement video
🏆 Week 1 winner
🎥 Tips: How to Make Your App Go Viral
Get started
We’re awarding one winner every week.
$5,000 is still up for grabs this week.
Give it a shot → replit.com/contentchallenge

Processing power!

That’s what really matters nowadays. Even for the individual person!

E.g. I can and I do lots of projects with the help of AI. But at the end of the day not AI is stopping acting, it’s me. Because my brain which is my processing power burns out and I am exhausted!

And I take almost two days to recover from everything. Up until all my AI powers awaiting me in idle mode.

That’s the worrying aspect to me…

How do I gain more processing power? From where?

Timur Bektur

☝️☝️☝️

Қандай заманда өмір сүріп жатырмыз?

Қараңыздаршы?

NASA-ның Artemis II ай сапары миссиясының Orion ғарыш кемесінің жерге оралған сәті. Сәуірдің 10-ы.

Бұл ғарыш сапарының бір өзі, жай ғана барып қайтқаны - ғаламдық тарихи оқиға.

Оған қоса:

тұңғыш рет Apple iPhone сияқты жеке құрылғыларды алып кетіп, фото-видео жасауға рұқсат берілуі,

бір әйел, бір басқа нәсілдің адамы деген сияқты экипаж мүшелерін тағайындаудағы әралуандық қағидасы,

жерден ұшып шығып, Айдың траекториясын дәл ұстап алып айналып шығуы,

адамзат баласының тұңғыш рет ғарыш кеңістігінде тым алысқа ұшып баруы (жобамен 500.000 шақырым),

57 минут бойы Күннің тұтылуын Айдан бақылау

Адам жасушасының тініне қашық ғарыштағы (дип космос) радиация қалай әсер ететінін бақылау (жалпы “Адамдар ғарышқа не үшін ұшады?” деген барлық сұрақтың негізгі жауаптарының бірі осы. Жер бетінен тыс жерде ғылыми сынақ жүргізу һәм сынамалар алу),

ғарыш кемесінің қайтып келгеннен кейінгі сыртқы жабындысы туралы толық есептің 1 күнде жариялануы,

т.с.с жетіп жатыр.

Енді қараңыздаршы, қыл аяғы біз мына тұрған “Байқоңырдан” адам ұшпақ, жүк ұшырғанның өзін егжей-тегжейлі көре алмаймыз, ал бұлар дене камерасымен капсуланы қалай қарсы алып, сыртқы есігін ашып, 10 күнде аспанды айналып келген адамдардың қандай болатынын тікелей көрсетіп жатыр.

Не деген заман… Не деген технология…

@timurdaninfo