Енді түсіндім.
Анау Кодекстегі Goal деген бар. Plan дегеннен бөлек. Сол Goal деген Looping екен ғой.
Бәсе, неғып барлығы Loop Engineering туралы айтып кетті десем.
Ақшаны өкіртіп жейді бірақ ол режим. Яғни токенді.
Анау Кодекстегі Goal деген бар. Plan дегеннен бөлек. Сол Goal деген Looping екен ғой.
Бәсе, неғып барлығы Loop Engineering туралы айтып кетті десем.
Ақшаны өкіртіп жейді бірақ ол режим. Яғни токенді.
👍11
AI Engineer болғысы келетін адамдар білуі керек заттар:
Prompt compression: Reduce input token count by removing redundant instructions, compressing few-shot examples, and trimming RAG chunks before sending to the model.
Semantic caching: Return stored responses for semantically similar queries.
Prompt caching: Use native prompt/KV caching to skip reprocessing repeated static context.
Model routing: Automatically direct simple tasks to small distilled models and complex reasoning to frontier models - the cost difference can be 10–50x per call.
RAG context trimming: Retrieve only the most relevant chunks, rerank by similarity, and inject only top-K into context - directly reducing input token cost on every call.
Batch & async processing: Group non-urgent requests into large batches - fully loading the GPU on each batch maximizes hardware utilization. Providers pass ~50% cost discount on batch API calls.
Output constraints: Instruct the model explicitly to respond concisely or in structured format (JSON, labels) - shorter outputs mean fewer output tokens billed.
Prompt compression: Reduce input token count by removing redundant instructions, compressing few-shot examples, and trimming RAG chunks before sending to the model.
Semantic caching: Return stored responses for semantically similar queries.
Prompt caching: Use native prompt/KV caching to skip reprocessing repeated static context.
Model routing: Automatically direct simple tasks to small distilled models and complex reasoning to frontier models - the cost difference can be 10–50x per call.
RAG context trimming: Retrieve only the most relevant chunks, rerank by similarity, and inject only top-K into context - directly reducing input token cost on every call.
Batch & async processing: Group non-urgent requests into large batches - fully loading the GPU on each batch maximizes hardware utilization. Providers pass ~50% cost discount on batch API calls.
Output constraints: Instruct the model explicitly to respond concisely or in structured format (JSON, labels) - shorter outputs mean fewer output tokens billed.
👍14🔥7
Қысқасы...
Құрметті, қазақ тілін сүйетін ағайын. Оның ішінде өзім де бармын.
Бізде мынадай 2 проблема бар. Екеуі бір-біріне кереғар. Мен осы мәселеге басым қатқаннан кемі 4 жылымды құрттым. ChatGPT шыққалы.
Ол:
1) Әлемде шыққан барлық ЖИ-ге қатысты жаңалықты өзім қазақшаға сауатты түрде аударып, сапалы контент жасау. Бұның проблемасы: оған менің шамам жетпей қойды. Тым көп уақыт, энергия, ресурс алады. Оның үстіне, сонша энергия алатын контентті оқып жатқан қазақтар да жоқ. Осындағы менің жазбаларым әрі кетсе 300-400 қаралым жинайды екен.
2) ЖИ арқылы ЖИ қатысты материалдарды автомат аударып ұсыну. Мұның проблемасы: қазақша өте сәтсіз аударылады. Қателер мен орашолақ сөйлемдер байқалады. Бірақ жылдам, тез. Бұл жағдайда маған сын көбейеді.
Алайда, мен жеңілдім. 300-400 адам ғана оқитын, түбінде ешкім мән бермейтін контент үшін ЖИ қолдана салған дұрыс деп шештім.
Құрметті, қазақ тілін сүйетін ағайын. Оның ішінде өзім де бармын.
Бізде мынадай 2 проблема бар. Екеуі бір-біріне кереғар. Мен осы мәселеге басым қатқаннан кемі 4 жылымды құрттым. ChatGPT шыққалы.
Ол:
1) Әлемде шыққан барлық ЖИ-ге қатысты жаңалықты өзім қазақшаға сауатты түрде аударып, сапалы контент жасау. Бұның проблемасы: оған менің шамам жетпей қойды. Тым көп уақыт, энергия, ресурс алады. Оның үстіне, сонша энергия алатын контентті оқып жатқан қазақтар да жоқ. Осындағы менің жазбаларым әрі кетсе 300-400 қаралым жинайды екен.
2) ЖИ арқылы ЖИ қатысты материалдарды автомат аударып ұсыну. Мұның проблемасы: қазақша өте сәтсіз аударылады. Қателер мен орашолақ сөйлемдер байқалады. Бірақ жылдам, тез. Бұл жағдайда маған сын көбейеді.
Алайда, мен жеңілдім. 300-400 адам ғана оқитын, түбінде ешкім мән бермейтін контент үшін ЖИ қолдана салған дұрыс деп шештім.
1👍28🔥8
Timur-Bektur-AI-Engineer-Roadmap-KZ.pdf
1.2 MB
2026 жылы қалай AI Engineer боласың?
44 беттен тұратын PDF нұсқаулық. Тегін.
Оқыңыздар. Таратыңыздар.
Менің каналыма @timurdaninfo жазылыңыздар.
44 беттен тұратын PDF нұсқаулық. Тегін.
Оқыңыздар. Таратыңыздар.
Менің каналыма @timurdaninfo жазылыңыздар.
👍42🔥6
ChatGPT шыққалы, біздің жалпы қазақ бұқарасы ЖИ дегенді естіп-білгелі 3-4 жыл болды.
Осы 4 жылда 20-30 сұқбат берген болармын. Шынымды айтайын, біраз жалығып та кеттім. Өйткені, “ЖИ адамды алмастыра ма, жоқ па? Ол не үшін керек?” деген сияқты тақырыптан шыға алмай жүрміз.
Осындай себептерге байланысты “Сұқбат бермеймін, ол туралы 100 рет айтып тастадым” деп ренжітіп алған журналистерім де көп. Қайтейін енд;))
Обшым, 101-ші рет тағы сол ЖИ туралы сұқбат бердім. Бүгін жарияланды. Уақыттарыңыз болса, тыңдап көрерсіздер. Ұнаса, лайк басып, пікір жазарсыздар. Тіпті, көрмей-ақ лайк басып, 🔥🔥🔥 тастап кетсеңіздер де болады. Әйтеуір, біреуге пайдалы боп қалар.
https://youtu.be/8ZNoiYwVjcg?si=SyVE-fxYpX_oFemH
Осы 4 жылда 20-30 сұқбат берген болармын. Шынымды айтайын, біраз жалығып та кеттім. Өйткені, “ЖИ адамды алмастыра ма, жоқ па? Ол не үшін керек?” деген сияқты тақырыптан шыға алмай жүрміз.
Осындай себептерге байланысты “Сұқбат бермеймін, ол туралы 100 рет айтып тастадым” деп ренжітіп алған журналистерім де көп. Қайтейін енд;))
Обшым, 101-ші рет тағы сол ЖИ туралы сұқбат бердім. Бүгін жарияланды. Уақыттарыңыз болса, тыңдап көрерсіздер. Ұнаса, лайк басып, пікір жазарсыздар. Тіпті, көрмей-ақ лайк басып, 🔥🔥🔥 тастап кетсеңіздер де болады. Әйтеуір, біреуге пайдалы боп қалар.
https://youtu.be/8ZNoiYwVjcg?si=SyVE-fxYpX_oFemH
YouTube
ЖИ адам орнын баса ала ма? IT-сарапшының күтпеген жауабы | Тимур Бектұр, Майра Төлепберген
Жасанды интеллект (ЖИ) бүгінгі қоғамға қалай әсер етіп жатыр? Ол адам өмірін жеңілдете ме, әлде болашақта мамандықтардың орнын баса ма?
JARYQ подкастының бұл шығарылымында IT-сарапшы, ЖИ зерттеушісі Тимур Бектұрмен бірге жасанды интеллекттің мүмкіндіктері…
JARYQ подкастының бұл шығарылымында IT-сарапшы, ЖИ зерттеушісі Тимур Бектұрмен бірге жасанды интеллекттің мүмкіндіктері…
🔥36
IT мамандығына түсіп, енді ол саланы толыққанды біліп алғысы кеп жүргендерге арналған нұсқаулықтар жасап шықтым.
https://guide.timur.academy/index.html
https://guide.timur.academy/index.html
guide.timur.academy
Timur Academy IT Guide Pack
41 PDF-гид: IT мамандықтар, roadmap, білім қоры, сертификаттар, университеттер және мансап бағыттары.
🔥12👍7🤯2
Бүгін зерттеуге өте қызықты әрі биотехнология мен есептеуіш жүйелердің тоғысында өрбіп жатқан жаңа тақырып —
Synthetic Biology & Biological Computing (Синтетикалық биология және ДНҚ-есептеулер).
Тақырыптың мәні неде?
Бұл бағыт титан, силикон (кремний) чиптердің орнына ДНҚ молекулаларын, белоктарды және биологиялық жасушаларды ақпаратты сақтау мен өңдеу драйвері ретінде қолдануды зерттейді.
Бұрын биология тек табиғатты бақылау ғылымы болса, қазір ол «бағдарламаланатын материяға» (programmable matter) айналып келеді.
ДНҚ коды тікелей A, T, C, G негіздерінен тұратын төрттік (quaternary) бағдарламалау тілі ретінде қарастырылады.
Неліктен бұл тақырып дәл қазір өзекті?
Тығыздығы орасан зор ДНҚ-жад (DNA Data Storage):
Әлемдегі деректер көлемі геометриялық прогрессиямен өсіп жатыр, ал кремний ресурстары шектеулі.
1 грамм ДНҚ молекуласына ~215 петабайт (215 000 терабайт) дерек жазуға болады.
Тіпті бүкіл адамзаттың ақпараттық архивін шағын бөлмеге сыйғызу теориялық тұрғыда мүмкін.
Жасушалық компьютерлер (Cellular Computing):
Ғалымдар генетикалық схемалар (genetic logic gates: AND, OR, NOT) арқылы тірі жасушаларды белгілі бір логикалық алгоритм бойынша жұмыс істеуге бағдарламалап жатыр. Мысалы, организмде рак жасушасын тапқанда ғана іске қосылатын «ақылды» дәрілер.
Экологиялық тұрақтылық:
Классикалық дата-центрлер орасан зор электр энергиясы мен салқындатуды талап етсе, биологиялық сақтау жүйелері мыңдаған жылдар бойы қуатсыз-ақ сақтала береді.
Қай бағыттарды тереңірек зерттеуге болады?
ДНҚ-да ақпаратты цифрлау: Екілік кодты (0 мен 1) ДНҚ типіне (A, T, C, G) түрлендіру алгоритмдері және оқу/жазу жылдамдығын арттыру (DNA synthesis & sequencing).
Синтетикалық логикалық схемалар: BioBrick бөлшектері, CRISPR негізіндегі генетикалық редакторлар және жасушалық автоматтар.
Бағдарламалық құралдар: Генетикалық кодтарды жобалауға арналған бірыңғай орталар — Cello (Verilog тілін генетикалық ДНҚ тізбегіне трансляциялайды) немесе SBOL (Synthetic Biology Open Language).
Осы тақырыптың қай бағыты (ДНҚ-да деректерді сақтау, генетикалық logic gates немесе Cello сияқты бағдарламалау құралдары) сізге көбірек қызықты?
Synthetic Biology & Biological Computing (Синтетикалық биология және ДНҚ-есептеулер).
Тақырыптың мәні неде?
Бұл бағыт титан, силикон (кремний) чиптердің орнына ДНҚ молекулаларын, белоктарды және биологиялық жасушаларды ақпаратты сақтау мен өңдеу драйвері ретінде қолдануды зерттейді.
Бұрын биология тек табиғатты бақылау ғылымы болса, қазір ол «бағдарламаланатын материяға» (programmable matter) айналып келеді.
ДНҚ коды тікелей A, T, C, G негіздерінен тұратын төрттік (quaternary) бағдарламалау тілі ретінде қарастырылады.
Неліктен бұл тақырып дәл қазір өзекті?
Тығыздығы орасан зор ДНҚ-жад (DNA Data Storage):
Әлемдегі деректер көлемі геометриялық прогрессиямен өсіп жатыр, ал кремний ресурстары шектеулі.
1 грамм ДНҚ молекуласына ~215 петабайт (215 000 терабайт) дерек жазуға болады.
Тіпті бүкіл адамзаттың ақпараттық архивін шағын бөлмеге сыйғызу теориялық тұрғыда мүмкін.
Жасушалық компьютерлер (Cellular Computing):
Ғалымдар генетикалық схемалар (genetic logic gates: AND, OR, NOT) арқылы тірі жасушаларды белгілі бір логикалық алгоритм бойынша жұмыс істеуге бағдарламалап жатыр. Мысалы, организмде рак жасушасын тапқанда ғана іске қосылатын «ақылды» дәрілер.
Экологиялық тұрақтылық:
Классикалық дата-центрлер орасан зор электр энергиясы мен салқындатуды талап етсе, биологиялық сақтау жүйелері мыңдаған жылдар бойы қуатсыз-ақ сақтала береді.
Қай бағыттарды тереңірек зерттеуге болады?
ДНҚ-да ақпаратты цифрлау: Екілік кодты (0 мен 1) ДНҚ типіне (A, T, C, G) түрлендіру алгоритмдері және оқу/жазу жылдамдығын арттыру (DNA synthesis & sequencing).
Синтетикалық логикалық схемалар: BioBrick бөлшектері, CRISPR негізіндегі генетикалық редакторлар және жасушалық автоматтар.
Бағдарламалық құралдар: Генетикалық кодтарды жобалауға арналған бірыңғай орталар — Cello (Verilog тілін генетикалық ДНҚ тізбегіне трансляциялайды) немесе SBOL (Synthetic Biology Open Language).
Осы тақырыптың қай бағыты (ДНҚ-да деректерді сақтау, генетикалық logic gates немесе Cello сияқты бағдарламалау құралдары) сізге көбірек қызықты?
👍14🔥2
Айтпақшы, ертең бір конкурс жариялаймын. Жеңімпаздарға өте қызық жүлде бар. Сондықтан, менің каналымнан алыстамаңыздар. Сондай-ақ, тамыр-таныстарыңызға менің каналыма қосылуға @timurdaninfo шақырып қойсаңыздар болады ✊
👍26😁7
Жаз – бір сәт аялдап, ой сергітіп, жақсы сыйлық ұтып алатын керемет мезгіл 🎁
Жақында Yandex Ads маған «Форма» студиясымен бірге әзірлеген ерекше керамика жиынтығын тарту етті. Маған ұнағаны – оның астарындағы ой. Кейде дұрыс шешім табу үшін асықпай, аздап тынығып, назарды басқа нәрсеге аудару керек.
Бұл әдемі жиынтық үйімнен өз орнын тапты. Енді дәл осындай сыйлықты сіздердің араларыңызда ойнатқым келеді.
Қатысу шарттары өте қарапайым:
• менің арнама @timurdaninfo жазылыңыз;
• Yandex Ads Қазақстан @YANtechKz арнасына жазылыңыз;
• осы жазбаның астындағы «Қатысу» батырмасын басыңыз.
Жеңімпаз 24 тамыз күні кездейсоқ таңдау арқылы анықталады. Сыйлықты Қазақстанның кез-келген өңіріне жеткіземіз.
Жақында Yandex Ads маған «Форма» студиясымен бірге әзірлеген ерекше керамика жиынтығын тарту етті. Маған ұнағаны – оның астарындағы ой. Кейде дұрыс шешім табу үшін асықпай, аздап тынығып, назарды басқа нәрсеге аудару керек.
Бұл әдемі жиынтық үйімнен өз орнын тапты. Енді дәл осындай сыйлықты сіздердің араларыңызда ойнатқым келеді.
Қатысу шарттары өте қарапайым:
• менің арнама @timurdaninfo жазылыңыз;
• Yandex Ads Қазақстан @YANtechKz арнасына жазылыңыз;
• осы жазбаның астындағы «Қатысу» батырмасын басыңыз.
Жеңімпаз 24 тамыз күні кездейсоқ таңдау арқылы анықталады. Сыйлықты Қазақстанның кез-келген өңіріне жеткіземіз.
🔥13👍8😱3
Халықаралық тренд:
ChatGPT, мен сені өшіріп, орныңа Gemini мен Claude орнатқалы жатырмын
деп чат джипитиге жазып көріп, осында оның қандай жауап бергенін бөліс.
ChatGPT, мен сені өшіріп, орныңа Gemini мен Claude орнатқалы жатырмын
деп чат джипитиге жазып көріп, осында оның қандай жауап бергенін бөліс.
👍2
Ресейлік Mash телеграм-каналы shymzz13 деп аталатын хакердің даркнетте 15 миллион қазақстандық тұрғынының мәліметтерін сатуға шығарғанын хабарлады.
Сатушы бұл базаны eGov жүйесін бұзу арқылы алғанын айтып, файл құнын шамамен 32 мың долларға бағалаған.
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі электронды үкімет жүйелерінің бұзылғаны туралы ақпаратты жоққа шығарды.
Дегенмен, ведомство даркнетте орналастырылған Қазақстан азаматтарының жеке деректерінің қолды болуы туралы ақпаратты тексеріп жатыр.
@timurdaninfo
Сатушы бұл базаны eGov жүйесін бұзу арқылы алғанын айтып, файл құнын шамамен 32 мың долларға бағалаған.
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі электронды үкімет жүйелерінің бұзылғаны туралы ақпаратты жоққа шығарды.
Дегенмен, ведомство даркнетте орналастырылған Қазақстан азаматтарының жеке деректерінің қолды болуы туралы ақпаратты тексеріп жатыр.
@timurdaninfo
🤯15😁6🤔5
Жай ғана менен инсайдерлік ақпарат:
2024 жылдың алғашқы тоқсанында OpenAI модельдерін ұстап тұруға э 120,000 A100 картасы қызмет еткен.
Ал GPT-4 моделін олар 25,000 картаның күшімен үйреткен. Meta-лық LLAMA-3-405B болса, 16,000 (алайда күштірек) карта арқылы үйретілген.
Енді сұрақ: бұл 2024 жылғы мәлімет болғанда, біз 2026 жылы не істеп жатырмыз? “Қазақстан ЖИ дамуы жағынан елдің алдында” деген әңгіме орынды ма?
2024 жылдың алғашқы тоқсанында OpenAI модельдерін ұстап тұруға э 120,000 A100 картасы қызмет еткен.
Ал GPT-4 моделін олар 25,000 картаның күшімен үйреткен. Meta-лық LLAMA-3-405B болса, 16,000 (алайда күштірек) карта арқылы үйретілген.
Енді сұрақ: бұл 2024 жылғы мәлімет болғанда, біз 2026 жылы не істеп жатырмыз? “Қазақстан ЖИ дамуы жағынан елдің алдында” деген әңгіме орынды ма?
👍21
Айналайын джундар мен студент жастар!
Өтінемін, менің атымнан осында қатысыңыздаршы? Сіздер үшін өте пайдалы!
Бұны ұйымдастырып жатқан азаматтар сіздерге үлкен мүмкіндік пен тәжірибе ұсынып жатыр. Пайдаланып қалыңыздар👇👇👇
https://freedom-one.kz
@timurdaninfo
Өтінемін, менің атымнан осында қатысыңыздаршы? Сіздер үшін өте пайдалы!
Бұны ұйымдастырып жатқан азаматтар сіздерге үлкен мүмкіндік пен тәжірибе ұсынып жатыр. Пайдаланып қалыңыздар👇👇👇
https://freedom-one.kz
@timurdaninfo
🔥20
ЖИ технологиясы саласындағы маңызды қабілеттер.
dice.com мәліметі.
1 жыл бұрынғы ақпарат болса да біз үшін өте өзекті.
dice.com мәліметі.
1 жыл бұрынғы ақпарат болса да біз үшін өте өзекті.
👍14