Keyin Oppengeymer uran-235 ni tabiiy urandan ajratish va bunday bomba yaratish uchun zarur boʻlgan uranning kritik massasini aniqlash jarayonini izlay boshladi. 1942-yil avgust oyida unga AQSh armiyasiga britan va amerikalik fiziklarning atom energiyasidan harbiy maqsadlarda foydalanish yoʻlini izlash boʻyicha saʼy-harakatlarini tashkillashtirish masʼuliyati yuklandi. Bu harakat “Manhetten” loyihasi deb nomlandi. Oppengeymerga ushbu topshiriqni bajarish uchun labaratoriya tashkil etish va uni boshqarish topshirildi. 1943-yilda u Nyu Meksiko shtati markazi — Santa Fe yaqinidagi Los Alamos tepaligini tanladi.

1942-yilda nomaʼlum sabablarga koʻra, Oppengeymer harbiy xavfsizlik agentlari bilan munozaralar boshladi, buning natijasida Oppengeymerning baʼzi doʻst va tanishlari sovet hukumati agentlari boʻlib chiqdi. Bu Kaliforniya universiteti fakultetidagi yaqin doʻstini ishdan ketishiga olib keldi. U 1954-yildagi xavfsizlik boʻyicha bir kengashida ushbu munozaralarga aralashuvini “uydirma” deb atagan.

Los Alamosdagi taniqli olimlarning birgalikdagi saʼy-harakatlari Germaniyaning taslim boʻlishidan soʻng 1945-yil 16-iyulda Nyu Meksiko shtati, Alamogordo yaqinidagi Trinity maydonida birinchi yadroviy portlash bilan yakunlandi. Xuddi shu yilning oktabr oyida Oppengeymer oʻz lavozimidan boʻshadi. 1947-yilda u Istiqbolli tadqiqotlar institutining rahbari boʻldi va 1947-yildan 1952-yilgacha Atom energiyasi boʻyicha komissiyaning bosh maslahat qoʻmitasi raisi lavozimida ishladi, 1949-yil oktabr oyida esa vodorod bombasi ishlab chiqishga qarshilik qiladi.

Xavfsizlik boʻyicha eshittirish va keyingi yillar

U 1953-yil 21-dekabrda oʻtmishda kommunistlar bilan aloqada boʻlganlikda, sovet agentlari ismini oshkor etishni kechiktirganlikda va vodorod bombasini yaratishga qarshi chiqqanlikda ayblanadi. Keyingi yili xavfsizlik mahkamasi uni davlatga xiyonat qilmagan deb eʼlon qildi, ammo u harbiy, maxfiy maʼlumotlarga kirish huquqiga ortiq ega emasligi haqida qaror chiqarildi. Natijada uning AQSh Atom energiyasi komissiyasining maslahatchisi sifatidagi shartnomasi bekor qilindi. Amerikalik olimlar federatsiyasi sud jarayoniga qarshi norozilik bilan darhol uning himoyasiga chiqdi. Oppengeymer ilmiy kashfiyotlardan kelib chiqadigan axloqiy masalalarni yechishga urinib, “jodugar ovi”ning qurboniga aylangan olimning dunyo miqyosidagi ramziga aylandi. U umrining soʻnggi yillarini fan va jamiyat oʻrtasidagi munosabatlarga oid gʻoyalar ustida ishlab oʻtkazdi.

1963-yilda AQShning 36-prezidenti — Lindon Beyns Jonson Oppengeymerga Atom energiyasi komissiyasining Enriko Fermi mukofotini topshirdi. Oppengeymer 1966-yilda Istiqbolli tadqiqotlar institutidan nafaqaga chiqdi va keyingi yili tomoq saratonidan vafot etdi. 2014-yilda, yaʼni Oppengeymerning karyerasini “samarali” yakunlagan sud jarayonidan 60 yil oʻtgach, AQSh Energetika vazirligi sud majlisining toʻliq, maxfiylashtirilgan stenogrammasini (ogʻzaki nutq turi) ning stenografiya usulidagi soʻzma-soʻz yozuvidan iborat matn eʼlon qildi. Koʻplab tafsilotlar allaqachon maʼlum boʻlgan boʻlsa-da, yangi nashr etilgan material Oppegeymerning sodiqlik borasidagi daʼvolarini mustahkamladi va ajoyib olim hasad va makkartizmning byurokratik qorishigʻi tufayli qulagan degan fikrni kuchaytirdi.

2022-yilda Energetika departamenti Oppengeymerning xavfsizlik ruxsatnomasidan mahrum etish haqidagi qarorni rasman bekor qildi. Energetika vaziri Jennifer Granholmning taʼkidlashicha, “notoʻgʻri jarayon” ning “xatoligi va adolatsizligi” uning yadroviy ishlab chiqarishdan chetlanishiga olib keldi. Kristofer Nolanning “Oppengeymer” (2023) filmida Killian Myorfi Oppengeymerning atom bombasini yaratishdagi roli va 1954-yilda xavfsizlik boʻyicha sud jarayoniga sabab boʻlgan voqealarni yorituvchi filmda bosh rolni ijro etgan.

​​#tarix

1 dollar tarixi

Dastlabki 1 dollarlik banknotlar (AQSh banknotlari yoki “Qonuniy toʻlovlar” deb ham ataladi) federal hukumat tomonidan 1862-yilda chiqarilgan va AQSh Moliya vaziri — Selmon Portland Cheyzning (1861–1864-yillar) portretini aks ettirgan.

Faqatgina 1869-yildan boshlab kupyuraning old tarafida AQShning birinchi prezidenti Jorj Vashingtonning, orqa tarafida esa “Buyuk muhr” tasviri tushirilgan va dizayn haligacha oʻzgartirilmagan.

1 dollarlik banknota kamdan kam hollarda qalbakilashtirilgani sababli hukumat bu banknotni qayta ishlab chiqishni rejalashtirmaydi. Bundan tashqari, yillik “Moliyaviy xizmatlar va umumiy davlat mablagʻlari toʻgʻrisidagi” qonunning 116-boʻlimida 1 dollarlik banknotni qayta ishlab chiqishni taqiqlovchi qoida mavjud. Qiziq fakt, agar sizda 10 mlrd 1 dollarlik banknot bor bo‘lsa, har soniyada 1 dollardan sarflasangiz, pulingiz tugashi uchun 317 yil kerak bo‘ladi.

@toponomik

Kanalni do‘stlaringizga ham ulashing

https://t.me/toponomik

#tarix

"Tinchlik bo'lsin"

Rossiya tomonidan yutqazilgan 1904-1905 yillardagi rus-yapon urushining natijasi 1905 yil 23 avgustda (5 sentyabr) Amerikaning kichik Portsmut shahrida (Nyu-Gempshir) imzolangan tinchlik shartnomasi edi.

Tinchlik konferentsiyasi tashkilotchisi Rossiya va Yaponiya o'rtasidagi muzokaralarda vositachi rolini o'z zimmasiga olgan Amerika prezidenti Teodor Ruzvelt edi (u karikaturaning markazida, chap va o‘ngda urushayotgan mamlakatlar monarxlari joylashgan).

@toponomik

#shunchaki

Space Delta 18 (DEL 18) - Milliy kosmik razvedka markazi (NSIC) bo'lgan AQSh kosmik kuchlarining bo'linmasi. Shtab-kvartirasi Ogayo shtati Rayt-Patterson havo kuchlari bazasida joylashgan bo'lib, u 2022-yil 24-iyun kuni ishga tushirilgan (24/06/2022 sanalari qo'shilib 666 tani tashkil etadi).

Logotip ham ko'p narsani aytadi ...‌‌

@toponomik

#shunchaki

O‘qing bu qiziq

216. Osmondagi bulutning o'rtacha vazni 500 tonnaga teng. Bu 80 ta ulkan fil deganidir.
217. Dastlab otvertka devorga qoqilgan mixlarni sug'urish maqsadlarida yaratilgan. Shurup esa otvertkadan keyin oradan 100 yil o'tgachgina paydo bo'ldi.
218. Antarktidada bittagina soy bor. Bu soy yiliga 60 kungina oqadi. Qolgan vaqtda suvi muzlab qoladi.
219. Qadimiy Misrda firavn olamdan o'tsa, xizmatkorlari ham o'ldirilib, u bilan birga dafn etilgan.
220. Peruda maysadan bunyod etilgan osma ko'prik bor. U Kanas viloyatida qishloqlarni bir-biri bilan bog'lash uchun qadimiy ink qabilalari tarafidan qurilgan. Bu yer odamlari har yili iyun oyida ko'prik maysasini yangilashadi.
221. Janubiy Koreyada hatto bomjlar ham qimmatbaho smartfonga ega.
222. Gollandiyada fohishalik qonunlashtirilgan. Ammo suyuqoyoqlar to'laydigan soliq miqdori oddiy fuqarolarnikidan yuz barobar ko'proqni tashkil etadi.
223. Yaponiyada axlat borki albatta qayta ishlanadi. Shuning uchun yaponiyaliklar axlatni to'rtta turga bo'lib chiqishgan. Har bir axlat turini olib chiqib ketish uchun alohida kun belgilangan. Xudo ko'rsatmasin, axlatning qaysidir turini boshqa kuni olib chiqsangiz, baloga qolasiz. Sizni mutasaddilar juda katta miqdordagi jarimaga tortishadi.
224. 1981-yili Xitoyda maxsus qonun qabul qilingan. Bunga ko'ra, 11 yoshga to'lgan bolalar har yili belgilangan manzilda bittadan daraxt o'tqazishi shart.
225. Kanadadagi Cherchill shahri aholisi ko'chaga mashinasini qo'yib uyga kirib ketayotganda, qulflamaydi. Ular ko'chada yurganlardan kimdir oq ayiq ta'qibiga uchrasa, mashina saloniga berkinib jon saqlashi uchun shunday yo'l tutishadi.
226. 1-aprel — Xalqaro kulgi kuni Fransiyada o'ylab topilgan. Tamaki mahsulotlari fabrikasi ham ilk bor 1559-yili shu mamlakatda bunyod etilgan. Darvoqe, yangi yil archasini bezatish g'oyasi ham aynan fransuzlarga tegishli ekan.
227. Filippinliklarning sevimli taomi nomi «Balut» deb ataladi. Bu o'rdakning palag'da tuxumi bo'lib, oldin tuxumni qaynatib pishirishadi. So'ngra birinchi navbatda ichidagi suyuqlikni ichib, ketidan o'lik jo'jani tuzga botirib yeyishadi.
228. Shri-Lankada do'konga kirib mineral suv sotib olsangiz, uni muzlatkichda sovitib berishlari uchun alohida pul to'lashingiz kerak.
229. Shvetsiyada qiz bola turmushga chiqish uchun oldin homilador bo'lishi shart. Aks holda cherkovda nikoh o'qishmaydi. Ikki yosh rasman ZAGS dan ham o'ta olmaydi. Bu odatni ular qiz bola kelgusida o'zidan yangi avlod qoldirishga shay ekanini isbotlashi uchun o'ylab topishgan.
230. «Trioniks Trionyx cartilagineus» — Bu yumshoq tanaga ega toshbaqa zoti. Bu toshbaqalar to'dasi och qolsa, manaman degan ulkan mahluqlarni ham o'ldirib yeb tashlay oladi

@toponomik

#shunchaki

● O'zini himoya qilish uchun ayollar qo'lqoplari. Ular 1850 yilda Viktoriya davridagi Angliyada yaratilgan.‌‌

@topomomik

#shunchaki

Amerika askarlari mashhur "Sahrodagi bo'ron" operatsiyasi paytida, Quvayt, 1991-yil

@toponomik

#shunchaki

Oydagi yodgorlik.

Bu halok bo'lgan kosmonavtlar xotirasiga bag'ishlangan skafandrdagi alyuminiy figuradir. Unda 14 ta vafot etgan kosmonavtlarning, jumladan, Yuriy Gagarinning ismlari keltirilgan. Yodgorlik 1971 - yilda Apollon 15 ekipaji tomonidan o‘rnatilgan

@toponomik

#musiqa

Google va Universal Music yorlig‘i musiqa avlodi uchun o'zlarining sun'iy intellektini yaratish bo'yicha muzokaralar olib bormoqda. Endi tomonlar neyron tarmoqlarni oʻqitish uchun sanʼatkorlarning kuy va vokallarini litsenziyalash imkoniyatini muhokama qilmoqda.

Bu haqda The Financial Times xabar bermoqda. Ularning so‘zlariga ko‘ra, yangi neyrotarmoq foydalanuvchilarga sun’iy intellekt orqali taniqli san’atkorlarning ovozi, matni va tovushlaridan litsenziyalangan holda musiqa yaratish imkoniyatini beradi. Nashrning qayd etishicha, xuddi shunday muzokaralarni Warner Music ham olib boradi. Universal ham, Warner ham dunyodagi eng yirik musiqiy yorliqlar: birinchisi:Dreyk, Teylor Svift va Ariana Grande, ikkinchisi Madonna, Dua Lipa va Ed Sheran bilan hamkorlik qiladi. Maqolada "katta uchlik" yorliqlaridan faqat Sony Music haqida gapirilmagan.

@toponomik

#arxitektura

📍Avliyo Maykl Egil cherkovi, Fransiya 🇫🇷

Cherkov vulqon istmusida joylashgan va o'zi vulqon toshidan qurilgan.

@toponomik